Tag: Schilderen voor beginners

Nat in nat schilderen betekent dat je natte verf op een nat oppervlak zet. De verf loopt uit en de kleuren vloeien in elkaar, waardoor je zachte overgangen krijgt zonder harde randen. Je maakt eerst het papier nat met schoon water, zet er dan verdunde verf op en laat de verf zijn gang gaan. Het werkt het best met aquarel, maar je kunt de techniek ook met acryl gebruiken, als je snel werkt.

Veel mensen kennen nat in nat schilderen van wolkenluchten en wazige achtergronden. Het is een van de eerste dingen die je leert bij aquarel, en ook een van de leukste, omdat het resultaat voor een deel uit toeval bestaat. Tegelijk gaat het vaak mis: het papier is te nat, de verf loopt overal heen of de kleuren worden modderig. In deze uitleg lees je wat nat in nat precies is, hoe je het stap voor stap doet, hoe je de juiste hoeveelheid water vindt en wat je kunt doen als het niet lukt. De basis van het schilderen vind je in ons stappenplan om te leren schilderen.

Wat is nat in nat schilderen?

Er zijn twee hoofdmanieren om aquarel op papier te zetten. Wikipedia beschrijft in het artikel over aquarel dat nat in nat zachte, vloeiende en atmosferische effecten geeft, terwijl nat op droog scherpere randen en meer controle oplevert. Bij nat op droog zet je verf op droog papier of op een droge laag, en bij nat in nat op een oppervlak dat nog vochtig is.

Het verschil zie je direct. Een penseelstreek op droog papier blijft een streek met een duidelijke rand. Dezelfde streek op nat papier loopt uit en vervaagt aan de randen. Daarom is nat in nat zo geschikt voor lucht, mist, water, bloemblaadjes, schaduwen en alles wat zacht moet zijn. Wil je een scherpe boom of een duidelijke lijn, dan werk je na het drogen nat op droog. De meeste aquarellen combineren beide technieken: eerst nat in nat voor de achtergrond, daarna nat op droog voor de details.

Wat heb je nodig voor nat in nat schilderen?

• Zwaar papier. Minstens 300 gram, cold pressed. De papiermaker Hahnemühle zegt in zijn gids over aquarelpapier dat papier van 400 gram en meer geschikt is voor veel water, meerdere lagen en grote nat-in-natwerken. Voor beginners is 300 gram een goed begin, mits je het papier met tape op een plank plakt zodat het vlak blijft. Meer lees je in onze uitleg over aquarelpapier.
• Een groot, zacht penseel om het papier nat te maken. Een mopkwast of een groot plat penseel is ideaal.
• Een of twee middelgrote ronde penselen voor de verf.
• Aquarelverf in een paar kleuren. Lees meer bij aquarelverf.
• Een pot schoon water en keukenpapier.
• Een plank en schilderstape.

Als je acryl gebruikt: werk met vertrager of een spuitflesje, en een grote hoeveelheid verf die niet te snel droogt.

Nat in nat schilderen in vier stappen

Stap 1: plak het papier vast en maak het nat

Plak het papier aan alle vier de kanten met tape op een plank. Pak je grote penseel, doop hem in schoon water en maak het papier gelijkmatig nat, in banen van links naar rechts. Je wilt een oppervlak dat glanst, zonder plassen. Staan er plassen? Dep ze weg met een doekje of een droog penseel. Winsor & Newton schrijft in zijn uitleg over nat in nat met een mopkwast dat je de verf het best op nat of vochtig papier zet.

Stap 2: meng een sterkere kleur

Meng de verf in je palet met water tot een kleur die iets sterker is dan je wilt zien. Het water op het papier verdunt de verf, dus een kleur die in het potje goed lijkt, wordt op het papier lichter. Maak ook een tweede kleur klaar als je een verloop wilt.

Stap 3: zet de verf op het natte papier

Zet met een rond penseel de verf op het natte vlak. Zie hoe de kleur uitloopt. Zet er een tweede kleur naast of erin en laat ze elkaar raken. Beweeg het penseel niet te veel heen en weer: zet de verf neer en laat het water het werk doen. Wil je de verf sturen, kantel dan het papier voorzichtig. Wil je een lichtere plek, neem dan verf weg met een schoon, vochtig penseel of tissue.

Stap 4: laat het droog worden

Leg de plank plat en laat het papier helemaal droog worden, zonder eraan te komen. Veel mensen willen nog even bijwerken, maar dat verstoort het uitlopen. Pas als het volledig droog is, voeg je met nat op droog details toe. Het papier mag niet meer koud aanvoelen.

De juiste hoeveelheid water vinden

De grootste vraag bij nat in nat schilderen is: hoe nat moet het papier zijn? Dit zijn de richtlijnen die in veel cursussen worden gegeven.

• Te nat: er staan plassen en de verf loopt overal heen. De kleuren worden waterig en verliezen kracht.
• Goed nat: het oppervlak glanst gelijkmatig, zonder plassen. De verf loopt rustig uit.
• Te droog: het papier is mat en de verf blijft hangen met harde randen. Maak het opnieuw nat met een schoon penseel.

Het papier droogt ook tijdens het schilderen, dus de situatie verandert. In het begin werkt de verf heel vloeiend, na een paar minuten wordt het stroever. Dat is een voordeel: je kunt eerst grote, zachte vlakken zetten en later iets scherpere accenten op het halfdroge papier. Dat heet “half nat” of “vochtig”. Het kost oefening om het gevoel te krijgen. Maak een paar proefjes op een stuk papier en schrijf erbij hoe nat het was.

Nat in nat schilderen met acryl

Nat in nat schilderen kan ook met acryl, maar het werkt anders. Wikipedia schrijft in het artikel over acrylverf dat acryl snel droogt, meestal binnen ongeveer 10 tot 20 minuten, en dat vertragers de werktijd kunnen verlengen tot enkele uren. Dat betekent dat je minder tijd hebt dan bij aquarel.

Zo pak je het aan:

1. Werk met een vertrager of glanzend medium door je verf, voor langere werktijd.
2. Spuit een nevel water over je doek om de verf nat te houden.
3. Werk klein en snel. Een vlak van 20 × 30 cm is te doen; een groot doek vraagt om meer voorbereiding.
4. Meng direct op het doek. Zet twee kleuren naast elkaar en meng met een droog penseel of een spons.
5. Laat droog worden voor je een tweede laag erover zet.

Het resultaat lijkt op nat in nat bij olieverf: zachte overgangen en een vloeiend kleurverloop. Voor een lucht of een zonsondergang werkt het goed. Een uitgewerkt voorbeeld lees je in onze uitleg over zonsondergang schilderen.

Schilderen nat in nat: oefeningen voor een kwartier

Schilderen nat in nat leer je het snelst met korte, herhaalbare oefeningen. Gebruik voor elke oefening een los stuk papier van ongeveer 15 × 20 cm.

1. Het kleurverloop. Maak het vel nat, zet bovenaan blauw en onderaan geel en laat ze in het midden in elkaar lopen. Je ziet waar groen ontstaat.
2. De wolk. Zet op een nat vel een paar blauwgrijze vlekken en neem met een schoon, vochtig penseel verf weg voor witte plekken.
3. De bloem. Maak een rond vlak nat, zet er in het midden roze en aan de rand paars neer en laat de verf uitwaaieren tot een bloemblad.
4. De mist. Schilder een rij bomen nat in nat in een lichte tint en zet er na het drogen een paar scherpe stammen voor.

Schrijf op elk proefje hoeveel water je gebruikte en hoe snel de verf uitliep. Na tien proefjes heb je een gevoel voor de hoeveelheden dat je met lezen alleen niet krijgt. Zo wordt nat in nat schilderen een techniek die je zelf stuurt in plaats van een toevalstreffer.

Onderwerpen die goed passen bij nat in nat

• Wolken en luchten. Blauw en grijs, nat in nat, met witte plekken. Een mooie eerste oefening.
• Water en meren. Horizontale banen in blauw en groen, met een spiegeling.
• Mistige landschappen. Heuvels en bomen die vervagen. Zie ook aquarel landschap.
• Bloemen. Zachte bloemblaadjes in roze en paars, met kleur die in het midden samenkomt.
• Abstracte kleurvlakken. Twee of drie kleuren die in elkaar overlopen.
• Achtergronden. Een zachte kleurlaag waar je later een onderwerp op zet.

Voor een zachte achtergrond met een scherp onderwerp werk je eerst nat in nat en daarna nat op droog. Dat is een van de grondslagen van aquarel.

Veelgemaakte fouten bij nat in nat schilderen

1. Te dun papier. Het golft en de verf loopt weg in de dalen. Kies 300 gram of meer.
2. Te weinig verf in je mengsel. Water op het papier verdunt de verf; meng sterker.
3. Te veel schilderen aan de natte laag. Blijf er niet aan werken; zet de verf neer en laat hem lopen.
4. Te vroeg bijwerken. Als het papier half droog is, ontstaan bloemvormige randen. Wacht tot het droog is of werk meteen.
5. Alle kleuren door elkaar. Te veel kleuren op een nat vlak worden modderig. Kies er twee of drie.
6. Het papier niet laten drogen. Een nat vel dat je ophangt of optilt, loopt scheef. Laat het plat liggen.

Veelgestelde vragen over nat in nat schilderen

Verder lezen

Een zonsondergang schilderen doe je met een kleurverloop: begin onderaan met geel bij de horizon, ga via oranje en roze naar paars en blauw bovenin, en meng de overgangen terwijl de verf nog nat is. Zet daarna de zon als een lichte ronde vorm in het geel en schilder als laatste een donker silhouet van heuvels, bomen of water. Dat werkt voor beginners goed, omdat de vorm eenvoudig is en de kleuren het werk doen.

Zonsondergang schilderen voor beginners is een van de mooiste manieren om te starten. Er is geen precieze vorm die “klopt”. Een lucht in warme kleuren is altijd mooi, en een donker silhouet zorgt voor contrast zonder dat je veel hoeft te tekenen. Toch gaat het vaak mis bij het kleurverloop: de kleuren worden modderig of de overgangen blijven streperig. Dat komt vooral door de droogtijd van de verf. In deze uitleg schilder je in zes stappen een zonsondergang met acryl, en lees je hoe je de kleuren mengt, een spiegeling in water maakt en veelvoorkomende fouten voorkomt. De basis van het schilderen vind je in ons stappenplan om te leren schilderen.

Wat heb je nodig voor zonsondergang schilderen?

Voor zonsondergang schilderen heb je weinig nodig:

• Acrylverf in titaniumwit, citroengeel of lichtgeel, oranje, een warm rood of karmijn, ultramarijnblauw en een donkere kleur zoals zwart of donkere omber.
• Een doek of paneel van 30 × 40 cm of 40 × 50 cm. Een liggend formaat past bij een horizon.
• Penselen. Een groot plat penseel (2,5 cm of breder) voor het verloop, een middelgroot rond penseel en een fijn penseel voor details.
• Een palet, een pot water en keukenpapier.
• Een spuitflesje met water (optioneel) om de verf nat te houden.

Zet je doek op een ezel als je kunt, zodat je het kleurverloop van een afstand kunt beoordelen. Meer over de keuze lees je in onze uitleg over de schildersezel.

Waarom acryl snel droogt en wat dat betekent

Acrylverf is een goede keuze, maar droogt snel. Wikipedia schrijft in het artikel over acrylverf dat een of twee lagen meestal binnen ongeveer 10 tot 20 minuten drogen, afhankelijk van merk, kwaliteit en luchtvochtigheid. Dezelfde bron meldt dat vertragers de werktijd kunnen verlengen tot enkele uren. Voor een kleurverloop is dat belangrijk: je moet de overgangen mengen voordat de verf droog is.

Hoe pak je dat aan?

• Werk in banen. Zet de kleuren onder elkaar neer en meng ze meteen, niet na een kwartier.
• Gebruik wat meer verf. Dunne verf droogt sneller. Een iets dikkere laag blijft langer werkbaar.
• Spuit tussendoor. Een fijne nevel water houdt de verf nat zolang je mengt.
• Gebruik een vertrager (optioneel). Een beetje acrylvertrager door de verf geeft meer tijd.
• Werk met twee penselen. Eén voor de kleur en één droog penseel om de overgang te mengen.

Voor een eerste keer is dat voldoende. Heb je meer tijd nodig, dan kun je ook de lucht in twee fasen schilderen: eerst de onderste helft laten drogen en daarna de bovenste.

Zonsondergang schilderen in zes stappen

Stap 1: bepaal de indeling

Kies een horizon op ongeveer een derde van de hoogte van het doek. Dan is er meer ruimte voor de lucht, en dat is waar de kleuren zitten. Trek met een zacht potlood een lichte lijn. Teken de zon als een cirkel net boven de horizon, een beetje buiten het midden. Meer hoeft niet.

Stap 2: schilder de lucht in banen

Pak het grote platte penseel. Begin onderaan, vlak boven de horizon, met geel. Schilder daarboven een baan oranje, daarboven een baan roze of rood, en bovenin paars of blauw. Zet de banen direct tegen elkaar aan en werk snel. Elke baan is ongeveer een vijfde van de lucht.

Stap 3: meng de overgangen

Pak een schoon, droog penseel of dezelfde platte kwast en meng de grenzen tussen de banen. Veeg met lichte, horizontale streken heen en weer over de overgang tot de kleuren in elkaar lopen. Meng niet te lang: te veel mengen geeft een modderig bruin. Als een overgang te hard blijft, voeg dan een beetje van de tussenkleur toe.

Stap 4: de zon en het licht

Zet de zon neer met wit en een beetje geel, met een klein rond penseel. Dep de randen zacht met je vinger of een droog penseel, zodat hij niet scherp is. Voeg een lichte gloed toe rond de zon door wat wit met geel in de lucht eromheen te vegen. Claude Monet deed iets vergelijkbaars in Impression, soleil levant. Volgens Wikipedia in het artikel over dit schilderij is de zon daar in oranje accenten geschilderd tegen een blauwgrijze nevel en heeft de zon dezelfde helderheid als de lucht, zodat hij in een zwart-witfoto bijna verdwijnt. Het kleurcontrast doet het werk. Het schilderij is 48 × 63 cm groot en werd in 1874 voor het eerst getoond.

Stap 5: laat de lucht drogen

Dit is een belangrijke stap. Laat de lucht volledig drogen voor je het silhouet schildert. Dat duurt bij acryl meestal een kwartier tot een half uur. Zo loopt het donker niet door de kleuren.

Stap 6: het silhouet

Schilder met zwart of een heel donkere omber en een middelgroot penseel de voorgrond: heuvels, een rij bomen, een huis, een boot of een brug. Houd het eenvoudig: je zet vlakken, geen details. Voeg met een fijn penseel een paar takken of een mast toe. Een silhouet werkt het best als de vorm herkenbaar is, zonder dat je binnenin iets hoeft te schilderen.

Laat het schilderij drogen en zet het op een ezel. Doe een stap achteruit en kijk of de kleuren kloppen.

Kleuren mengen voor een zonsondergang

Een zonsondergang heeft veel kleuren, maar je hoeft er niet veel te kopen. Met geel, rood, blauw en wit kom je een heel eind.

• Oranje: geel plus een klein beetje rood. Voeg meer rood toe voor een diepere tint.
• Roze: wit met een beetje rood of karmijn. Voor een koeler roze voeg je een druppel blauw toe.
• Paars: rood plus blauw, met wit voor een lichtere tint.
• Warm grijs voor de schaduwkant van een wolk: blauw met een beetje oranje of omber.
• Donker voor het silhouet: blauw en bruin, of zwart met een beetje blauw voor een warm donker.

Golden legt in zijn kleurmengwijzer uit dat het mengen van kleuren van tegenover elkaar liggende kanten van de kleurencirkel zwart of grijs geeft. Dat is nuttig om te weten: meng je oranje en blauw te veel, dan krijg je grijs. Dat kun je gebruiken voor schaduwen en wolken, maar ook ongewenst bij een overgang. Houd de kleuren in de lucht daarom in elkaars buurt op de kleurencirkel: geel, oranje, rood, paars. Pas daarna zet je er blauw bij. Hoe dat werkt lees je in onze uitleg over complementaire kleuren.

Een zonsondergang met water en spiegeling

Wil je een zonsondergang boven water? Dan voeg je een spiegeling toe. Dat geeft veel sfeer en is makkelijker dan het lijkt.

1. Schilder de lucht in de bovenste twee derde en laat de onderste derde voor het water.
2. Herhaal in het water dezelfde kleuren als in de lucht, maar iets donkerder en minder fel.
3. Maak de spiegeling door korte, horizontale streken te zetten van de zon naar beneden, met geel en oranje, steeds smaller naar de voorgrond.
4. Voeg donkere horizontale lijnen toe voor kleine golven en breek zo de spiegeling.
5. Zet het silhouet op de horizon of op de oever.

Een zonsondergang aan zee of aan een meer heeft altijd iets rustigs. Kijk ook naar onze uitleg over schilderij maken als je meer wilt weten over het opbouwen van een compleet schilderij.

Zonsondergang schilderen met andere verf

Acryl is niet de enige keuze. Elke verf geeft een ander resultaat, en je kunt dezelfde zonsondergang in meer technieken schilderen.

• Aquarel. Maak het papier nat en laat de kleuren in elkaar uitlopen, zoals bij een lucht nat in nat. Het kleurverloop ontstaat dan vanzelf, maar je hebt minder controle. Bewaar het wit van het papier voor de zon. Lees meer bij nat in nat schilderen en bij aquarel landschap.
• Olieverf. Droogt zo langzaam dat je dagenlang kunt mengen, wat zachte overgangen geeft. Het vraagt wel geduld en meer materiaal. Lees meer in onze uitleg over olieverf schilderen.
• Gouache. Een dekkende waterverf die snel droogt en goede kleurvlakken geeft.
• Pastel en kleurpotloden. Voor een zachte, poederige lucht. Een vinger of doekje helpt bij het mengen.

Welke verf je ook kiest, het uitgangspunt blijft hetzelfde: warme kleuren bij de horizon, koelere kleuren hoger, een lichtpunt in het geel en een donker silhouet voor contrast. Wie zonsondergang schilderen eenmaal met één verf onder de knie heeft, kan de aanpak zonder moeite overzetten op een andere.

Ideeën voor een zonsondergang schilderen

Een zonsondergang kan op veel manieren. Een paar ideeën om mee te beginnen:

• Strand en zee. Een horizon, een spiegeling en een paar golven. Een rustig onderwerp.
• Een veld met een rij bomen. Silhouetten van bomen tegen een oranje lucht.
• Een stad of dorp. Een skyline als donkere vlakken met een paar verlichte ramen.
• Een boot op het water. Een eenvoudige vorm met een mast en een lange spiegeling.
• Bergen. Lagen heuvels die steeds lichter en blauwer worden naar de horizon, met een gloeiende lucht erachter.
• Een klein kaartje. Een zonsondergang op 10 × 15 cm, als oefening of cadeau.

Probeer ook eens hetzelfde onderwerp in drie verschillende kleurstellingen: een warme gouden zonsondergang, een roze-paarse en een felle rode. Je leert zo hoe sterk kleur de sfeer bepaalt.

Veelgemaakte fouten bij zonsondergang schilderen

• De verf te laat mengen. Acryl droogt snel. Meng de overgangen meteen.
• Te veel mengen. Dan wordt alles bruin of grijs. Meng kort en zet kleuren er liever naast.
• Een scherpe zon. Een harde cirkel ziet er plat uit. Zet de randen zacht.
• Silhouet te vroeg. Zwart over natte verf loopt uit. Wacht tot de lucht droog is.
• Te veel details in het silhouet. Een silhouet is een vorm, geen tekening.
• Een horizon in het midden. Verschuif hem naar een derde van de hoogte.

Veelgestelde vragen over zonsondergang schilderen

Verder lezen

Hout schilderen doe je in vier stappen: schoonmaken, schuren, een grondlaag aanbrengen en schilderen. Acrylverf is voor beginners de makkelijkste verf, omdat hij op bijna elk hout hecht en snel droogt. Gebruik gesso of een glanzend acrylmedium als grondlaag en bescherm het resultaat met een vernis, zeker als het werk buiten of in een vochtige ruimte komt.

Hout schilderen is een fijne manier om te werken: hout is een stevige ondergrond. Het is stevig, het geeft een warme uitstraling en je kunt de nerf bewust laten meespelen. Je kunt een bord, een kist, een plank of een paneel beschilderen, en ook de vraag “welk hout om te schilderen” heeft meer dan één antwoord. In deze uitleg lees je welk hout geschikt is, hoe je het voorbereidt, welke verf past, en wat je kunt doen met steigerhout en kinderspullen. Ook kijken we naar houten schilderspullen zoals een schilderskoffer van hout, een veldezel van hout en een kinderezel van hout. De basis van het schilderen vind je in ons stappenplan om te leren schilderen.

Welk hout is geschikt om te schilderen?

Niet elk hout schildert even prettig. Een paar veelgebruikte soorten:

• Multiplex. Een plaat van dunne lagen hout, plat en glad. Een goede ondergrond voor schilderijen. Golden schrijft in zijn uitleg over schilderen op multiplex dat een ondersteunend frame aan te raden is, omdat onbeschermd multiplex met de tijd vaak kromtrekt door zijn eigen gewicht en door zwelling van waterige lagen.
• MDF. Een gladde plaat van houtvezel, goedkoop en vlak. Het zuigt vocht op, dus grondeer het goed. Het is niet geschikt voor buiten.
• Massief hout. Grenen, beuken of eiken. Met zichtbare nerf en knopen. Het is mooi, maar de nerf kan door de verf heen schijnen.
• Steigerhout. Ruw, vaak gebruikt en met een sterke karakter. Daarover straks meer.
• Gelamineerd hout. Platen met een gladde laag. Dat laminaat is vaak glad en kan de verf slecht vasthouden; schuur het licht aan en gebruik een hechtprimer.

Voor een eerste schilderij is een multiplex- of MDF-paneel van 30 × 40 cm of groter een goede keuze. Het is vlak, voorspelbaar en je koopt het in elke bouwmarkt. Wil je het zonder ondersteuning gebruiken, kies dan een dikte van minstens 9 tot 12 mm voor middelgrote panelen, en een stevig frame voor grote werken. Dat is een richtwaarde.

Hout voorbereiden voor je het schildert

Een goede voorbereiding bepaalt het resultaat. De stappen zijn eenvoudig.

Stap 1: maak het hout schoon

Stof, vet en vuil houden de verf tegen. Veeg het hout af met een licht vochtige doek en laat het drogen. Bij oud of vies hout, zoals een gebruikte kist, borstel je eerst los vuil weg en gebruik je een mild schoonmaakmiddel. Laat het hout daarna helemaal drogen, want vocht onder de verf geeft problemen.

Stap 2: schuur het glad

Schuur het oppervlak licht met fijn schuurpapier, ongeveer korrel 120 tot 220, in de richting van de nerf. Dit maakt het hout glad en geeft de verf wat grip. Veeg het stof weg met een licht vochtige doek of een kwast. Bij ruw hout, zoals steigerhout, schuur je de plek waar je gaat schilderen en laat je de rest zoals het is.

Stap 3: repareer gaten en scheuren

Vul gaten en scheuren met houtvuller, laat drogen en schuur glad. Knoesten kunnen hars afgeven die door de verf heen komt; behandel ze met een isolerende primer. Bij een schilderij op multiplex is dit meestal niet nodig.

Stap 4: breng een grondlaag aan

De grondlaag verandert hoe het hout de verf opneemt. Volgens Wikipedia in het artikel over gesso is gesso een witte laag die stijve oppervlakken zoals houten panelen bedekt en een absorberende grondlaag vormt om op te schilderen. Moderne acrylgesso is een waterige mix van pigment, vulstof en acrylhars; hij droogt zacht, flexibel en niet-absorberend. Zet twee of drie dunne lagen en schuur licht tussen de lagen.

Moet het altijd? Golden zegt dat een grondlaag voor acryl, olieverf of aquarel op multiplex niet verplicht is. Wel kan het hout de acrylverf licht laten verkleuren, een verschijnsel dat Golden SID noemt, support induced discoloration. De verfmaker raadt twee of meer lagen glanzend acrylmedium aan om dat te verminderen. Wil je dat je kleuren helder blijven, kies dan voor een witte gesso, zeker bij lichte kleuren op een donker of tanninerijk hout.

Welke verf gebruik je op hout?

Dit hangt af van wat je maakt.

• Acrylverf. De beste keuze voor de meeste schilderwerken. Hij hecht goed op voorbereid hout, droogt snel en maak je schoon met water. Wikipedia beschrijft acrylverf als een snel drogende verf die waterbestendig wordt als hij droog is. Hij past ook bij kinderen.
• Olieverf. Mogelijk op gegrond hout, maar de grondlaag moet bij olieverf passen. Volgens het artikel over gesso kan olieverf op een acrylgrond na verloop van tijd loslaten door het verschil in flexibiliteit; gebruik voor olieverf daarom een primer die voor olieverf is bedoeld.
• Aquarel. Niet op gewoon hout. Golden noemt voor aquarel op multiplex een gesso met daarbovenop een aquarelgrond, voor een lichte, absorberende ondergrond.
• Beitsen en lak. Voor meubels en grote houten oppervlakken is beits of lak geschikter dan kunstverf.
• Krijtverf. Populair voor kisten en meubels. Geeft een matte, zachte afwerking.

Gebruik je acrylverf, dan werkt dezelfde aanpak als op doek: begin met de achtergrond, werk van donker naar licht en laat elke laag drogen. Hoe dat zit met dieren op hout, lees je in onze uitleg over dieren schilderen.

Hout schilderen: nerf zichtbaar laten of afdekken

Bij hout schilderen kies je of de nerf mag meedoen.

Nerf zichtbaar. Gebruik verdunde acrylverf of een lazuur. De verf trekt in het hout en laat de structuur zien. Dit werkt goed voor landelijke, natuurlijke stijlen en voor steigerhout. Zet eerst een dun laagje, laat het drogen en voeg zo nodig een tweede laag toe.

Nerf afdekken. Breng gesso en dekkende verf aan voor een effen oppervlak. Dit past bij schilderijen met veel detail of felle kleuren, waar je de nerf juist niet wilt zien.

Een tussenvorm is een dunne witte laag, een soort wit-wash, waarbij de nerf zacht doorschemert. Het geeft een luchtig, Scandinavisch effect en past bij lichte, natuurlijke interieurs. Bij een donker hout verdwijnen lichte kleuren zonder gesso snel. Kies dus bewust.

Steigerhout schilderen

Steigerhout is populair voor borden, teksten en dieren. Het is ruw en vaak wat vies. Zo pak je het aan:

1. Borstel de plank schoon met een harde borstel en laat hem drogen.
2. Schuur het oppervlak waar je gaat schilderen licht.
3. Zet een laag gesso of acrylmedium op die plek.
4. Teken je motief met potlood of met transfer van een print.
5. Schilder met acryl, in twee of drie kleuren, en laat de nerf zichtbaar.
6. Zet na drogen een laag vernis, zeker bij buitengebruik.

Een tekst of eenvoudig dier op steigerhout werkt het best. Fijne details verdwijnen in de nerf.

Houten schilderspullen: koffer, veldezel en kinderezel

Hout is ook het materiaal van veel schildersspullen, en mensen zoeken er vaak op. Een korte uitleg per onderdeel.

• Schilderskoffer van hout. Een koffer met ruimte voor tubes, penselen en een palet. Vaak gecombineerd met een opklapbare ezel. Handig voor onderweg en voor opbergen. Let op het gewicht, de sluiting en of er een lade of vakken in zitten. Een schilderset hout koffer bevat vaak een ezel, een palet en soms verf.
• Veldezel van hout. Een draagbare ezel, meestal een kofferezel op drie poten. Wikipedia noemt in het artikel over de ezel veldezels de draagbare variant, meestal klein of middelgroot, met inklapbare poten, en dat de Franse kofferezel ook materiaal kan bergen. Hout is stevig en prettig, metaal is lichter.
• Kinderezel van hout. Een lage ezel op kindhoogte, vaak met een schoolbord aan de ene kant en een witte plaat aan de andere. Let op stabiliteit en afgeronde randen.
• Een staande ezel van hout. Wikipedia onderscheidt A-frame en H-frame constructies. Een stevige houten ezel staat rustig en past bij een woonkamer. Meer over de keuze lees je in onze uitleg over de schildersezel.

Met hout als gemeenschappelijk materiaal zie je ook waarom schilderen en hout goed samengaan: het is stevig, warm en repareerbaar.

Hout beschilderen: ideeën om mee te beginnen

Weet je niet wat je wilt maken? Hout om te schilderen is overal te vinden: een restje plank, een kistje van de markt, een oud dienblad of een los paneel uit de bouwmarkt. Een paar ideeën voor hout beschilderen:

• Een naambord of huisnummer. Een stukje steigerhout met een eenvoudige tekst in twee kleuren.
• Een landschap op paneel. Een horizon, een lucht en een veld op een multiplex paneel van 30 × 40 cm.
• Een dier op een plank. Een uil, een hert of een koe in zwart-wit, zoals bij steigerhout werkt.
• Een bloemenkist. Een houten kistje met bloemen op de zijkanten, als opbergkist of plantenbak.
• Een dienblad of snijplank om te tonen. Alleen als decoratie, niet voor voedsel, tenzij je voedselveilige verf en vernis gebruikt.
• Een speelgoedkist of kamerbordje voor een kind.

Begin met een klein formaat, zodat je snel resultaat ziet. Een plankje van 20 × 30 cm is in een middag klaar en kost weinig. Zo leer je hoe jouw hout en jouw verf zich gedragen voor je aan een groot werk begint.

Hout schilderen met kinderen

Hout schilderen met kinderen is leuk, omdat het stevig is en niet snel kapotgaat. Kies een glad paneel of een stukje hout dat al schoon en geschuurd is, en gebruik acrylverf die geschikt is voor kinderen. Laat ze met grote penselen werken en zet een schort aan. Een eenvoudige grondlaag van witte gesso zorgt dat de kleuren sterk blijven. Een kinderezel van hout is een goede plek om dit te doen, op kinderhoogte en met een opvangbakje voor de verf. Laat het werk een dag drogen en bescherm het eventueel met een laagje vernis, dat jij als volwassene aanbrengt. Zo hou je het hout schilderen veilig en plezierig voor iedereen.

Hout afwerken en beschermen

Een schilderij op hout is na droging nog niet af. Bescherm het met een vernis of een beschermende laag.

• Binnen: een matte of zijdeglans acrylvernis geeft bescherming tegen stof en vingers.
• Buiten of in de keuken/badkamer: een weerbestendige vernis of lak voor buiten. Vernis meer lagen en let op de randen en de achterkant.
• Achterkant en randen: schilder of grondeer ze ook. Als alleen de voorkant behandeld is, kan het hout ongelijk vocht opnemen en kromtrekken.
• Ophangen: een paneel hang je met ringen of een draad aan de achterkant. Hoe je dat doet lees je in onze uitleg over schilderij ophangen.

Laat verf en vernis altijd volledig drogen voor je het werk gebruikt. Dat duurt bij vernis soms enkele dagen.

Veelgestelde vragen over hout schilderen

Verder lezen

Een strand schilder je in vijf stappen: eerst de lucht, dan de zee, daarna de strandlijn met schuim, vervolgens het zand en tot slot de details. Het zijn vooral horizontale vlakken, met een lichte horizon en een donkerder voorgrond. Met acrylverf in blauw, wit, oker en omber lukt dat al in een middag, ook als je net begint.

Strand schilderen is een dankbare bezigheid. Er zitten weinig vormen in, de kleuren zijn rustig en een kleine afwijking valt niemand op. Je leert er de basis van een landschap mee: een horizon, diepte en licht. In dit artikel lees je hoe je een strand schildert, welke kleuren je gebruikt en wat je moet weten als je buiten op het strand zelf wilt schilderen. Ben je nieuw met verf? Lees dan eerst onze gids schilderen voor beginners.

Een strand schilderen: wat heb je nodig

• Acrylverf in ultramarijnblauw, ceruleumblauw, titaniumwit, gele oker, gebrande omber en een beetje zwart of donkere omber.
• Een plat penseel van 2 cm voor lucht en zee, een middelgroot rond penseel en een fijn penseel.
• Een doek van 30 × 40 cm in liggend formaat. Lees meer over acryl schilderen als je nog nooit met acrylverf werkte.
• Een palet, water en een doek.
• Een ezel, zodat je doek rechtop staat en je de horizon recht houdt.

Strand schilderen stap voor stap

Stap 1 van 5

Stap 1: zet de horizon en schilder de lucht

Teken met een potlood een lichte horizontale lijn. Zet hem niet precies in het midden. Een horizon op een derde van de hoogte geeft een grote lucht en veel sfeer. Schilder de lucht van boven naar beneden: ultramarijn met wit bovenaan, steeds lichter naar de horizon. Voeg een beetje geel of roze toe bij de horizon voor een warm, zacht licht. Wolken zet je erin met wit en een beetje grijs. Een stappenplan vind je bij lucht schilderen en wolken schilderen.

Stap 2 van 5

Stap 2: schilder de zee

De zee ligt tussen de lucht en het strand. Gebruik ceruleumblauw en een beetje groen, gemengd met wit. Schilder de zee in horizontale streken met een plat penseel. Bij de horizon is de zee het lichtst en het blauwst, op de voorgrond donkerder en groener. Zet een donkere lijn precies onder de horizon, zodat de zee zich scherp afscheidt van de lucht.

Stap 3 van 5

Stap 3: zet de golven en het schuim neer

De golven maak je met horizontale lichte banen. Meng wit met een beetje blauw en zet streken in de zee. De schuimrand waar de zee op het zand loopt, schilder je met wit en een beetje lichtblauw, in een golvende lijn die schuin door het doek loopt. Een schuine lijn is mooier dan een rechte, want het leidt het oog van de voorgrond naar de verte.

Stap 4 van 5

Stap 4: schilder het zand

Meng gele oker, wit en een beetje omber tot een zandkleur. Schilder het strand met een plat penseel, met brede horizontale en iets schuine streken. Het nat zand bij het water is donkerder en glanst: meng wat extra omber en een beetje blauw. Hoe verder naar voren, hoe donkerder en warmer het zand. Een droogpenseel met weinig verf geeft een korrelige structuur.

Stap 5 van 5

Stap 5: voeg details toe

Zet met een fijn penseel details op de voorgrond: voetafdrukken, een schelp, een strandstoel, een vogel of een duinhelm met helmgras. Kies weinig. Een paar kleine details op de voorgrond geven schaal. Zet een schaduw onder elk voorwerp en maak de schaduwen donkerder dan het zand. Werk de horizon nog eens bij en zet zo nodig een extra lichte rand op de golven.

Kleuren voor strand schilderen

• Lucht: ultramarijn, ceruleum en wit; bij zonsondergang geel, oranje en roze.
• Zee: ceruleum met een beetje groen of omber, en wit voor lichte plekken.
• Zand: gele oker, wit en een beetje gebrande omber.
• Nat zand: zandkleur met extra omber en een beetje blauw.
• Schuim: wit met een beetje blauw of grijs.
• Schaduw: omber met blauw, niet zwart.

Bij een strand bij zonsondergang gebruik je warmere kleuren, zoals oranje en roze, met paarse schaduwen. Een stormachtige lucht vraagt grijs en donkerblauw. Meer uitleg over mengen vind je in onze gids over schilderen voor beginners.

Wat de oude meesters ons leren

Een zee en een strand zijn al eeuwen een onderwerp. De Nederlandstalige Wikipedia over de marine legt uit dat zeegezichten in de Gouden Eeuw erg populair waren, en dat het genre veel raakpunten heeft met de landschapschilderkunst. Schilders ontwikkelden de lucht en wolken daarbij in samenhang met het landschap. Een bekend voorbeeld uit Den Haag is het Panorama Mesdag, een cilindervormig schilderij uit 1881 dat in Museum Panorama Mesdag te zien is. Bekijk zulke werken en kijk hoe groot de lucht is en hoe weinig er eigenlijk gebeurt: dat is een goede les voor je eigen strand.

Schilderen op het strand zelf

Je kunt een strand ook ter plekke schilderen. Dat is mooi, maar vraagt wat voorbereiding.

• Neem weinig mee. Een lichte, stevige ezel, een klein doek of paneel van 20 × 30 cm, vier of vijf tubes en twee penselen.
• Houd rekening met wind. Een ezel op zand waait gemakkelijk om. Zet hem stevig in het zand, hang je tas aan de ezel voor extra gewicht en kies een beschutte plek.
• Bescherm je werk tegen zand. Zand in natte verf is lastig te verwijderen. Houd je doek omhoog en bedek hem als je pauzeert.
• Zorg voor schaduw en water. De zon verandert het licht en droogt acrylverf extra snel. Een hoed en een fles water zijn handig.
• Werk snel en vereenvoudig. Het licht verandert snel. Maak een kleine schets van een uur en werk thuis af.
• Neem een foto. Een foto van de plek helpt je thuis bij het afmaken.
• Laat niets achter. Neem je afval en verfresten mee, en check of je op die plek mag schilderen.

Strand schilderen met kinderen

Strand schilderen is ook een mooi onderwerp om met kinderen te doen. Laat ze strepen blauw, wit en geel zetten en er daarna een bootje, een zandkasteel of een zon op tekenen. Echt zand door de verf mengen geeft een leuke structuur. Meer ideeën vind je in onze blog over schilderen met kinderen.

Veelgemaakte fouten bij strand schilderen

• De horizon in het midden zetten. Kies een derde of twee derde.
• De zee en lucht even donker maken. Houd de lucht lichter bij de horizon.
• Een scheve horizon. Gebruik een liniaal of tape, of stap achteruit.
• Te veel detail op de voorgrond. Een paar duidelijke voorwerpen is genoeg.
• Zwart voor schaduw. Meng omber en blauw.
• Een rechte schuimrand. Een golvende, schuine lijn is natuurlijker.

Een strand opbouwen in drie vlakken

Een strandschilderij werkt het best als je het in drie vlakken verdeelt: voorgrond, middengrond en achtergrond. Dat geeft diepte, ook als je penseelwerk eenvoudig blijft.

• Achtergrond. De lucht en de horizon. Gebruik zachte, lichte kleuren en weinig detail.
• Middengrond. De zee en de golven. Hier komt meer contrast en meer structuur.
• Voorgrond. Het zand, schelpen, stenen en eventueel gras of een stuk drijfhout. Hier mag het scherper en donkerder.

Wie wat lager of hoger zet op het doek, verandert de sfeer. Een lage horizon laat meer lucht zien en geeft ruimte. Een hoge horizon toont meer strand en zee. Probeer eerst een klein schetsje om te zien wat je mooi vindt. De regel van derden helpt: zet de horizon op ongeveer een derde van boven of onder, in plaats van precies in het midden.

Het zand mooier laten lijken

Zand is niet geel. Het wordt pas geloofwaardig als je meerdere tinten gebruikt.

Droog zand

Meng wit, een beetje gele oker en een kleine hoeveelheid bruin of grijs. Varieer de mengverhouding per plek en laat lichte plekken achter waar de zon het zand raakt. Voor een zandkorrelig effect kun je met een bijna droog penseel dun verf over het doek halen.

Nat zand

Nat zand is donkerder en weerspiegelt de lucht. Schilder een band met dezelfde kleur als de lucht, iets donkerder, aan de rand van de zee. Het geeft meteen het gevoel dat de golf net is teruggetrokken.

Voetafdrukken en sporen

Een paar korte streepjes of ovaaltjes in donkerder zand laten zien dat er iemand heeft gelopen. Doe het zuinig. Te veel afdrukken lijkt rommelig. Een lijn die naar de horizon loopt, trekt het oog naar het hart van het schilderij.

Verschillende sferen op het strand

Hetzelfde strand ziet er bij elk weertype anders uit. Dat maakt het een onderwerp waar je meerdere keren op kunt terugkomen.

• Zonnige dag. Heldere blauwe lucht, turkooise zee, warm zand. Laat veel wit stralen.
• Bewolkt. Zachte grijzen in de lucht, een rustige zee, grijsbruin zand. De kleuren liggen dicht bij elkaar. Meer over wolken lees je bij wolken schilderen.
• Storm. Donkere lucht, grote golven met veel schuim, schuin vallend licht.
• Avond. Oranje en roze in de lucht, donkere voorgrond, silhouetten. Zie ook zonsondergang schilderen.
• Mist. Weinig contrast, zachte randen en één of twee kleuren.

Door dezelfde compositie in een andere sfeer te schilderen, leer je veel over kleur en licht. Houd per schilderij maar één sfeer aan. Een mix van zon, storm en avond in één doek werkt zelden.

Een eenvoudige oefening: strand in drie kleuren

Wie moeite heeft met kiezen, kan beperkt beginnen. Schilder een strand met alleen blauw, wit en een gebroken bruin. Meng de rest daaruit. Je ziet dan hoe weinig kleuren je nodig hebt. Het resultaat is meestal rustig en harmonieus.

1. Verdeel het doek in drie banden: lucht, zee, zand.
2. Schilder de lucht in blauw en wit, met een licht verloop naar de horizon.
3. Voeg een beetje bruin toe aan blauw en wit voor de zee, iets donkerder dan de lucht.
4. Meng wit en bruin tot zand en laat het onderaan iets donkerder worden.
5. Zet met wit een paar golven, en met bruin en blauw een paar schaduwen.

Na deze oefening vind je het misschien leuk om kleuren toe te voegen. Meer over mengen vind je bij kleuren mengen.

Veelgestelde vragen over strand schilderen

Verder lezen

Een schilderij ophangen doe je zo: hang het midden van het schilderij op ongeveer 145 tot 150 cm van de vloer, ongeveer op ooghoogte. Meet de afstand van de bovenrand tot de ophanging op de achterkant, tel de helft van de hoogte van het schilderij erbij op en markeer die plek op de muur. Kies een haak of plug die past bij het gewicht en het soort muur, en controleer het resultaat met een waterpas.

Een goed opgehangen schilderij ziet er meteen beter uit. Een schilderij dat te hoog hangt, lijkt los van de kamer te zweven. Hangt het scheef, dan vallen de ogen daar steeds op. Gelukkig is schilderij ophangen geen ingewikkeld klusje, als je het in de goede volgorde doet. In deze uitleg lees je op welke hoogte je het schilderij het best ophangt, hoe je de haakplek uitrekent, welk materiaal je nodig hebt en hoe je een schilderij boven een bank of een groep schilderijen ophangt. Wil je zelf een schilderij maken om op te hangen, lees dan ons stappenplan om te leren schilderen.

Op welke hoogte hang je een schilderij?

Het uitgangspunt is het midden van het schilderij, niet de bovenkant en niet het haakje. Dat midden komt ongeveer op ooghoogte. Dit is in musea en galeries al lang de gewoonte. De kunstvervoerder Fine Art Shippers schrijft in zijn uitleg over het ophangen van kunst volgens museumstandaard dat musea meestal een hartlijn van 57 tot 60 inch gebruiken, ongeveer 145 tot 152 cm, vlak bij de gemiddelde ooghoogte. Ook de galerie Eden Art noemt in een gids over de ophanghoogte dat het midden van het werk op 57 tot 60 inch (circa 145 tot 152 cm) van de vloer hoort te hangen, de standaard ooghoogte in musea en galeries.

In de praktijk betekent dat:

• Een gemiddeld schilderij: midden op 145 tot 150 cm van de vloer.
• Een klein schilderij: mag iets hoger hangen dan ooghoogte, volgens dezelfde bron. Een groot schilderij houdt het midden op ooghoogte, waardoor de onderkant lager komt.
• Plekken waar je zit: in een eethoek, werkkamer of leeshoek hang je lager, ongeveer op ooghoogte van iemand die zit. Dat geldt ook voor een kinderkamer.
• Hoge plafonds: je kunt dan iets hoger gaan, tot ongeveer 150 tot 155 cm, zodat het schilderij niet verdrinkt. Dit is een richtwaarde.

Dit is een uitgangspunt, geen wet. Bij een kamer met een laag plafond of een schilderij met een opvallende compositie mag je afwijken. Loop de kamer door en kijk vanaf waar je meestal zit of staat: daar moet het schilderij goed te zien zijn.

Schilderij ophangen boven een bank of kast

Boven een meubel gelden andere regels. Een schilderij dat te dicht boven de bank hangt, lijkt tegen de rugleuning te leunen. Eden Art adviseert om de onderkant van de lijst 8 tot 10 inch, dus ongeveer 20 tot 25 cm, boven de rugleuning van de bank te laten hangen. Hetzelfde geldt voor een kast of een dressoir.

Zorg daarnaast dat het schilderij in verhouding staat tot het meubel. Een vuistregel die in de interieurwereld vaak wordt genoemd is dat het schilderij of de groep ongeveer twee derde tot driekwart van de breedte van het meubel beslaat. Dit is een praktische richtwaarde, geen bronclaim. Een schilderij van 40 cm breed boven een bank van twee meter ziet er verloren uit; een doek van 120 tot 150 cm past veel beter.

Hang het schilderij ook gecentreerd boven het meubel, tenzij je bewust voor een asymmetrische plek kiest. Gebruik een rolmaat om het midden van de bank te vinden en markeer dat op de muur.

Wat heb je nodig voor schilderij ophangen?

Een paar gereedschappen maken het werk veel makkelijker.

• Een rolmaat of meetlint.
• Een potlood.
• Een waterpas. Een kleine of een app op je telefoon is genoeg, maar een echte waterpas is nauwkeuriger.
• Schilderstape of papier. Voor een sjabloon en om de plek te markeren zonder de muur te beschadigen.
• Haken, schroeven en pluggen. Kies ze op basis van gewicht en muur (zie hieronder).
• Een boormachine of een hamer. Voor schroefgaten of spijkers.
• Een stuk touw of een tweede persoon. Handig voor grote schilderijen.

Aan de achterkant van het schilderij heb je een ophanging nodig. Dat kan een draad zijn tussen twee oogjes, of twee D-ringen. Fine Art Shippers raadt D-ringen aan in combinatie met haken: dat verdeelt het gewicht gelijkmatiger en voorkomt dat het schilderij scheef gaat hangen. Een draad is handig als je zelf wilt kunnen corrigeren, maar kan het schilderij laten kantelen als de draad te lang is.

Schilderij ophangen in zes stappen: de haakplek uitrekenen

Zo werkt schilderij ophangen op de goede plek, ook als je het niet in één keer kunt zien.

1. Bepaal het midden van het schilderij. Kies de hoogte, bijvoorbeeld 147 cm van de vloer. Markeer dat met een potlood of een stukje tape op de muur.
2. Meet de hoogte van het schilderij en deel die door twee. Een schilderij van 60 cm hoog heeft een helft van 30 cm.
3. Meet de afstand van de bovenrand tot de ophanging. Trek het schilderij aan de draad omhoog, zoals het straks hangt, en meet de afstand van de bovenrand tot de top van de draad of de bovenkant van de D-ring. Stel dat dat 8 cm is.
4. Rekensom. Het hoogtepunt van de haak is: de hoogte van het midden, plus de helft van de hoogte van het schilderij, min de afstand van de bovenrand tot de ophanging. In het voorbeeld: 147 + 30 − 8 = 169 cm van de vloer. Eden Art geeft dezelfde methode: de halve hoogte van het werk optellen, de afstand tot de ophanging eraf trekken en dat op het merkteken zetten.
5. Markeer en controleer. Zet een streepje op de muur en een klein stukje tape. Hang het schilderij er eventueel voorlopig tegenaan en kijk of de plek klopt.
6. Boor of spijker en hang op. Leg de waterpas op de bovenrand en pas aan.

Voor een schilderij met twee haken meet je de afstand tussen de D-ringen, zet je het midden op de muur en markeer je de twee haakplekken op gelijke afstand daarvan. Gebruik de waterpas om te controleren dat beide haken op dezelfde hoogte zitten.

Welke haak of plug past bij je muur?

De juiste bevestiging hangt af van het gewicht van het schilderij en de muur. Dit zijn richtlijnen; lees altijd het maximumgewicht op de verpakking.

• Lichte schilderijen (tot ongeveer 5 kg) op een gipsmuur of stuc: een stevige schilderijhaak met een of twee pinnetjes, of een schroef met plug.
• Middelzware schilderijen (5 tot 15 kg): een schroef met een geschikte plug in steen of beton; in gipsplaat een gipsplaatplug of een tolplug.
• Zware schilderijen (boven 15 kg): schroeven met stevige pluggen in een steenachtige muur of een bevestiging aan een stijl in een houten of metalen wand. Gebruik twee haken om het gewicht te verdelen.
• Betonmuur of steen: een boor met een steenboor en een kunststof plug.
• Holle wanden en gipsplaat: een tolplug of kantelplug, omdat een gewone plug daar niet goed houdt.
• Wil je geen gaten? Er bestaan klevende strips en haken voor lichte werken, maar controleer het maximumgewicht en gebruik ze niet voor schilderijen waar je aan hecht.

Een extra tip: zoek in een muur met leidingen eerst met een leidingzoeker of kijk waar de stopcontacten en schakelaars zitten. Boor niet recht boven of onder een stopcontact. Dit is praktisch veiligheidsadvies, geen feit uit een bron.

Schilderij ophangen in een huurwoning of zonder gaten

Woon je in een huurwoning, dan wil je misschien zo weinig mogelijk gaten. Ook dan is schilderij ophangen goed te doen. Een paar mogelijkheden:

• Klein gaatje, grote winst. Een schilderijhaak met een dun pinnetje laat een gaatje achter dat je met een beetje vulmiddel dichtzet. Voor veel lichte schilderijen is dat de beste keuze.
• Klevende strips en haken. Geschikt voor lichte werken op een gladde, schone muur. Controleer het maximumgewicht en volg de handleiding. Zware of kostbare schilderijen hang je er beter niet aan.
• Een schilderijrail. Een rail langs de bovenkant van de muur met draden of staafjes waar je je schilderijen aan hangt. Je maakt een paar gaten en kunt daarna zonder boren wisselen en verplaatsen.
• Neerzetten in plaats van ophangen. Een schilderij op een plank, een dressoir of een ezel kun je ook tonen. Het is minder permanent en je kunt het snel wisselen. Hoe dat werkt, lees je in onze uitleg over een ezel voor een schilderij.

Wil je later weer verhuizen, bewaar dan de verpakking van je haken en noteer welke schilderijen aan welke haak hingen. Zo gaat schilderij ophangen in je nieuwe huis sneller.

Schilderij ophangen: de volgorde die altijd werkt

Wie vaak schilderij ophangen moet, wil een vaste routine. Hier de korte versie die je op een briefje kunt zetten: kies de plek, kies de hoogte van het midden, reken de haak uit, controleer met tape of papier, boor of spijker, hang het schilderij op en pas aan met de waterpas. Bij een groep schilderijen eerst de indeling op de vloer, daarna de muur. Met deze volgorde maak je minder gaten en hangt alles recht. Bij het schilderij ophangen is geduld belangrijker dan snelheid: een extra minuut meten spaart je een extra gat in de muur.

Een groep schilderijen ophangen

Hang je meerdere schilderijen, dan zie je ze als één geheel. Een paar regels helpen.

• Leg ze eerst op de vloer. Probeer de ordening uit en maak een foto. Eden Art adviseert hetzelfde: een groep eerst op de grond leggen om een samenhangende indeling te vinden.
• Houd de afstand gelijk. Fine Art Shippers noemt een tussenruimte van ongeveer 3 tot 6 inch, zo’n 8 tot 15 cm, zodat de werken elkaar niet verdringen. Kies één afstand en houd die aan.
• Zie de groep als één werk. Het midden van het hele geheel hangt op 145 tot 150 cm van de vloer, niet het midden van elk schilderij.
• Gebruik een rechte lijn. Lijn de bovenkanten of de middens uit met een waterpas. Of kies bewust voor een organische ordening, maar dan met een duidelijke vorm.
• Begin in het midden. Hang eerst het grootste of het belangrijkste schilderij, en werk naar buiten.

Een groep schilderijen van verschillende formaten kan heel mooi zijn, mits er iets is dat ze verbindt: een kleur, een lijst of een thema.

Veelgemaakte fouten bij schilderij ophangen

1. Te hoog hangen. Dit is de meest gemaakte fout. Het midden hoort ongeveer op ooghoogte, niet erboven.
2. Te klein voor de muur. Een klein schilderij op een grote wand ziet er verloren uit. Groepeer ze of kies een groter formaat.
3. De haak niet uitrekenen. Wie op het oog spijkert, spijkert vaak te hoog of te laag. Reken de plek uit.
4. Te licht materiaal. Een zwaar schilderij aan een dun haakje valt vroeg of laat naar beneden. Kijk naar het gewicht.
5. Direct zonlicht en warmte. Fine Art Shippers adviseert kunst uit direct zonlicht te houden. Hang schilderijen niet boven een verwarming of in de volle zon.
6. Geen waterpas gebruiken. Een scheef schilderij valt direct op, zeker bij een rechte rand.

Wil je je schilderij ook beschermen, dan helpt een vernis op olieverf en een droge, stabiele plek. Over het onderhoud lees je meer in onze uitleg over een olieverf schilderij. Hoe je een schilderij maakt dat de moeite waard is om op te hangen, lees je bij schilderij maken.

Veelgestelde vragen over schilderij ophangen

Verder lezen

Schilderen dikke dames doe je met ronde vormen, felle kleuren en veel plezier. Teken de figuur als een grote ovaal voor het lijf, een kleine cirkel voor het hoofd en vier ronde ledematen. Vul de vlakken met heldere acrylverf, voeg patronen toe en omlijn alles met een donkere, dikke lijn. Het resultaat hoeft niet te lijken op een echte vrouw: het is een vrolijk, eigenzinnig figuur dat vooral een gevoel geeft.

Wie zoekt naar schilderen dikke dames of naar dikke dames schilderen, bedoelt meestal een bepaald soort schilderij: een dansende, volle vrouwenfiguur met kleur, patronen en veel zelfvertrouwen. Je kent het misschien van de beeldhouwwerken van Niki de Saint Phalle of van de volumineuze figuren van Fernando Botero. Het is een heerlijk onderwerp voor beginners, omdat precisie er niet toe doet. Een scheve arm of een te groot been valt niet op, het hoort bij de stijl. In deze uitleg lees je waar deze stijl vandaan komt, wat je nodig hebt en hoe je in zes stappen je eigen figuren schildert. De basis van schilderen vind je in ons stappenplan om te leren schilderen.

Waar komt het schilderen van dikke dames vandaan?

Het beroemdste voorbeeld zijn de Nana’s van Niki de Saint Phalle. Wikipedia schrijft in het artikel over Niki de Saint Phalle dat ze deze serie in het midden van de jaren zestig begon. Het eerste grote werk in de serie, Gwendoline, dateert uit 1965, en in datzelfde jaar noemde ze de figuren voor het eerst Nana’s. Het zijn felgekleurde, grote vrouwenfiguren, vaak blij en speels, in dansposes en acrobatische houdingen zoals een handstand of radslag. De eerste versies waren van zachte materialen als wol, stof en papier-maché. Later bouwde ze grotere werken van polyester met glasvezel en verfde ze die in felle kleuren.

Een bekend voorbeeld staat in Hannover. In 1974 plaatste ze daar drie grote Nana’s aan de rivier de Leine. Wikipedia meldt dat de stad eerst meer dan 20.000 klachtenbrieven kreeg, maar dat de beelden later de bijnamen Sophie, Charlotte en Caroline kregen, naar drie historische vrouwen uit de stad. In 1967 had Saint Phalle haar eerste overzichtstentoonstelling, Les Nanas au pouvoir, in het Stedelijk Museum in Amsterdam. Wie dikke dames schildert, volgt dus een lange traditie van vrolijke, zelfverzekerde vrouwenfiguren.

Ook de Colombiaanse kunstenaar Fernando Botero maakte van volume zijn handelsmerk. Wikipedia beschrijft in het artikel over Fernando Botero dat zijn stijl, Boterismo, mensen en figuren toont met overdreven volume. Die vormen kunnen politieke kritiek zijn of humor, afhankelijk van het werk. Over de herkomst van zijn stijl zei hij dat hij bij het schilderen van een mandoline het klankgat kleiner maakte, waardoor het instrument enorm leek. Zijn conclusie: kleine details maken de vorm monumentaal. Dat is een mooie les voor wie dikke dames schildert: houd de details klein en laat de grote vorm de show stelen.

Let op: dit zijn twee heel verschillende stijlen. Saint Phalle is kleurrijk, vrolijk en speels. Botero is rustiger, met zachtere kleuren en een bijna serieuze sfeer. Kies welke je het meest aanspreekt, of meng ze.

Een respectvolle blik op schilderen dikke dames

De zoekterm “schilderen dikke dames” klinkt wat plat, maar wat je schildert is iets anders: figuren die van hun lichaam genieten. Dat is ook wat deze stijl zo prettig maakt. De dames in een Nana-schilderij zijn trots, blij en vol leven. Je schildert geen karikatuur, maar een viering van rondingen. Denk bij het schilderen dus aan beweging, kleur en zelfvertrouwen, en niet aan wat er “mis” zou zijn met een lichaam. Dan wordt het schilderij een positieve boodschap, en een leuk cadeau voor een vriendin.

Wat heb je nodig om dikke dames te schilderen?

De benodigdheden zijn eenvoudig. Acrylverf is hier de beste keuze. Wikipedia schrijft in het artikel over acrylverf dat het een snel drogende verf is die in water oplost zolang hij nat is en waterbestendig wordt als hij droog is. Een of twee lagen drogen meestal in 10 tot 20 minuten. Voor felle, dekkende kleuren en een zwarte omlijning is dat ideaal.

Je hebt nodig:

• Acrylverf in felle kleuren: rood, geel, blauw, groen, oranje, roze en paars, plus wit en zwart.
• Een doek of paneel. Een doek van 40 × 50 cm is een prima formaat, omdat je dan ruimte hebt voor een grote figuur.
• Penselen. Een groot plat penseel voor de achtergrond, een middelgroot rond penseel voor de vlakken en een fijn penseel voor de omlijning.
• Een zwarte acrylstift of een fijn penseel met zwarte verf voor de lijnen.
• Een potlood, een gum, een palet en een pot water.

Zet je doek op een ezel als je kunt. Dan zie je de hele figuur en kun je gemakkelijk een stap achteruit doen. Meer over de keuze lees je in onze uitleg over een schildersezel.

Dikke dames schilderen in zes stappen

Stap 1: bedenk een houding

Begin met de houding. Een Nana danst, springt of zwaait. Een figuur die met een arm in de lucht staat, ziet er meteen levendig uit. Maak een kleine schets op papier: een scheve lijn voor de wervelkolom, een ovaal voor het lijf, een cirkel voor het hoofd. Probeer een paar houdingen voor je kiest.

Stap 2: teken de ronde vormen

Teken op je doek met potlood de figuur. Gebruik grote ovalen voor de buik en de borst, kleinere voor de armen en benen en een cirkel voor het hoofd. Maak de vormen groter dan je denkt: het idee is volume. Laat de handen en voeten klein, zoals Botero het doet, zodat de grote vorm opvalt. Verbind de vormen met vloeiende lijnen.

Stap 3: schilder de achtergrond

Schilder de achtergrond met een groot penseel, in een heldere kleur die contrasteert met de figuur: geel, turquoise, roze of lichtgroen. Een effen vlak werkt het best, omdat het figuur het middelpunt moet zijn. Laat de verf helemaal drogen.

Stap 4: vul de figuur met kleur

Schilder elke lichaamsdeel in een eigen kleur. Een Nana heeft vaak een roze of oranje lijf, een blauwe broek en een gele jurk. Er is geen regel: kies kleuren die elkaar versterken. Gebruik kleuren die op de kleurencirkel tegenover elkaar liggen, zoals oranje en blauw, voor een sterk contrast. Hoe je van een idee een compleet schilderij maakt, lees je in onze uitleg over schilderij maken.

Stap 5: voeg patronen toe

Dit is het leukste deel. Zet op de jurk, de broek en zelfs de huid stippen, strepen, bloemen en spiralen. Gebruik een fijn penseel of de achterkant van je penseel voor stippen. Patronen maken het figuur levendig en lossen het probleem van een egaal vlak op. Laat elk patroon eerst droog worden voor je het volgende laat overlappen.

Stap 6: omlijn en maak af

Pak je zwarte verf en trek een dikke lijn om de vormen. Dat geeft het schilderij die herkenbare, tekenfilmachtige look. Werk met een vaste hand en houd de lijn gelijkmatig; een kleine afwijking is niet erg. Voeg een paar details toe, zoals ogen, een mond en haar. Houd het eenvoudig: twee stippen voor de ogen en een boogje voor de mond is genoeg.

Volume schilderen bij dikke dames: licht en schaduw

Wie schilderen dikke dames serieus neemt, wil de rondingen laten leven. Dat doe je met licht en schaduw, ook als je figuur heel vlak en kleurrijk is. Een Nana in vlakke kleuren is prima, maar een beetje volume maakt het schilderij rijker. Zo pak je dat aan:

1. Bedenk waar het licht vandaan komt, bijvoorbeeld van linksboven.
2. Meng voor elke kleur een lichtere en een donkerdere tint. Voor een roze lijf: wit erbij voor licht, en een beetje paars of rood voor schaduw.
3. Zet de lichtere tint op de kant van het licht, bijvoorbeeld op de linkerkant van de buik en de schouder.
4. Zet de donkerdere tint op de andere kant en onder de rondingen, zoals onder de borst, aan de binnenkant van de armen en bij de knieën.
5. Verzacht de overgang met een schoon, licht vochtig penseel, zolang de verf nog nat is.

Bij dikke dames schilderen werkt dit sterker dan bij slanke figuren, omdat de grote vlakken veel ruimte geven voor overgangen. Je ziet het in het werk van Botero, waar de zachte tinten de figuren een bijna beeldhouwachtig volume geven. Wil je het vlak houden zoals bij Saint Phalle, dan sla je deze stap over en laat je de dikke zwarte omlijning het werk doen. Beide manieren zijn goed; het hangt af van het gevoel dat je wilt.

Een laatste tip bij het schilderen van dikke dames in groepen: laat de figuren elkaar overlappen. Een arm die achter een ander figuur verdwijnt, geeft diepte. Schilder dan eerst het figuur dat achter staat en pas daarna het figuur ervoor. Dat voorkomt dat je kleuren door elkaar loopt.

Ideeën voor een schilderij met dikke dames

Een enkel figuur is leuk, maar je kunt er veel meer mee.

• Een groep dansende dames. Drie figuren in verschillende kleuren, hand in hand. Dat geeft beweging en vrolijkheid.
• Dames op het strand. Een felle zon, blauw water en figuren in gestreepte badpakken.
• Een vrouw met een hond of een kat. Een rond dier naast een ronde vrouw geeft een grappig beeld.
• Een figuur in een bloementuin. Veel kleurrijke bloemen als achtergrond.
• Een portret in Botero-stijl. Een rustig gezicht met volle wangen en kleine ogen, in zachte kleuren.

Wil je een cadeau maken? Een schilderij op een klein doek met een persoonlijke touch, zoals de naam van de ontvanger, valt goed in de smaak.

Veelgemaakte fouten bij het schilderen van dikke dames

• Te veel details. Houd handen, voeten en gezicht eenvoudig. De grote vorm is het onderwerp.
• Te schuchter met kleur. Deze stijl vraagt om felle kleuren. Wees niet bang om iets te veel te doen.
• Te dunne lijnen. Een dunne zwarte lijn verdwijnt in de vlakken. Gebruik een dikke, zelfverzekerde lijn.
• Alles even groot. Varieer in grootte van de figuren en patronen. Dat geeft ritme.
• Te veel willen kloppen. Bij deze stijl mag de anatomie vrij zijn. Het gaat om plezier en beweging.

Dikke dames schilderen met kinderen of in een groep

Dit onderwerp werkt ook goed met kinderen en in een groep. Kinderen vinden het heerlijk om een figuur zo groot en vrolijk te maken als ze willen. Laat ze met kleur en patronen spelen en geef ze zwarte stiften voor de lijnen. Voor een vriendinnenmiddag kun je samen een schilderij maken: iedereen schildert een eigen figuur op een eigen doek en je hangt ze naast elkaar. Zorg voor een afgedekte tafel en oude kleren, want acrylverf gaat in droge toestand niet meer uit kleding.

Veelgestelde vragen over schilderen dikke dames

Verder lezen

Een japandi schilderij herken je aan rust: zachte aardetinten, weinig vormen en veel lege ruimte. Je maakt het met acrylverf op een groot doek, in een palet van off-white, beige, grijs en een paar warme of donkere accenten. Schilder een paar bewuste vlakken, een lijn of een cirkel, en laat de rest leeg. Zo maak je zelf een japandi schilderij dat past bij een kalm, natuurlijk interieur.

Japandi is een van de populairste woonstijlen van de laatste jaren, en wie zelf een japandi schilderij maakt, bespaart niet alleen geld. Je kiest ook de precieze kleuren, het formaat en de sfeer die bij jouw huis passen. Je hoeft er geen ervaren schilder voor te zijn: de stijl draait om eenvoud. In deze uitleg lees je wat japandi is, welke kleuren en vormen erbij passen, hoe je in vijf stappen een eigen schilderij maakt en hoe je het in huis laat werken. De basis van het schilderen vind je in ons stappenplan om te leren schilderen.

Wat is japandi eigenlijk?

Japandi is een mix van Japans en Scandinavisch design. Wikipedia beschrijft het in het artikel over japandi als een interieurstijl die Japanse minimalistische esthetiek combineert met Scandinavische eenvoud. De naam is een samentrekking van Japan en Scandi, en de term kwam rond 2016 op, hoewel de combinatie al eerder voorkwam in keramiek, architectuur en Deens meubeldesign. De stijl put uit twee ideeën: het Japanse wabi-sabi en het Scandinavische hygge.

Wabi-sabi is het idee dat schoonheid zit in wat onvolmaakt, vergankelijk en onaf is. Wikipedia legt in het artikel over wabi-sabi uit dat wabi een stille, ingetogen schoonheid is en sabi de milde uitstraling die ouderdom aan dingen geeft. Belangrijke principes zijn asymmetrie, ruwheid, eenvoud, bescheidenheid en respect voor natuurlijke materialen. Voor een schilder is dat een geruststellende gedachte: een scheve lijn of een ongelijke kleurvlak is geen fout, het hoort erbij.

Hygge brengt de warmte. Denk aan houten meubels, zachte lampen en een kamer waarin je wilt blijven zitten. Samen levert dat een stijl op die opgeruimd is, maar niet kil.

Kleuren voor een japandi schilderij

Het kleurenpalet is de belangrijkste keuze. Wikipedia noemt als typische kleuren voor japandi-muren gebroken wit, beige en zachtgrijs, omdat die het natuurlijke licht weerkaatsen. Een japandi schilderij gebruikt dezelfde tinten, aangevuld met een paar aardse of donkere accenten.

Een bruikbaar palet:

• Basis: gebroken wit, warm wit en lichtgrijs.
• Middentonen: zand, beige, ecru, klei en warm grijs.
• Accenten: terracotta, gebrande sienna of dofroze voor warmte, en zwart, antraciet of donkergroen voor contrast.
• Wat je beter vermijdt: felle primaire kleuren, neon en sterk glanzende verf.

Je mengt deze kleuren eenvoudig zelf. Begin met wit en voeg een beetje gele oker toe voor zand, of wat omber en een druppel zwart voor warm grijs. Meng elke kleur in een kleine hoeveelheid en probeer hem eerst uit op karton. Gebruik liever acrylverf in een matte afwerking, want glans past niet bij de stijl. Wie liever met een kant-en-klaar voorbeeld begint, kan het schilderen van kleurvlakken ook leren met schilderen op nummer.

Vormen en composities die bij japandi passen

Bij een japandi schilderij schilder je vooral wat je weglaat. Een kwart van het doek is genoeg voor de vorm. De rest is leegte. Enkele vormen die vaak terugkomen:

• Een cirkel of halve cirkel. Wikipedia noemt Zen-geïnspireerde symbolen als onderdeel van de Japanse elementen in de stijl. Een enkele cirkel in een zachte kleur, schijnbaar met een penseel getrokken, is een klassiek motief.
• Organische vlakken. Zachte, ronde vormen die op kiezels, bergen of golven lijken, in twee of drie tinten over elkaar.
• Eenvoudige lijnen. Een horizontale lijn voor een horizon, of een paar verticale lijnen die aan bamboe doen denken.
• Takken of grassen. Een dunne zwarte lijn die een tak voorstelt, met een paar blaadjes, op een lichte achtergrond.
• Landschappen in vlakken. Een berg, een water en een lucht als drie kleurvlakken zonder details.

Een goede regel: begin met één vorm en laat die niet het hele doek vullen. Plaats hem niet precies in het midden, maar iets verschoven, zodat het beeld rustig maar levendig blijft. De lege ruimte rondom de vorm is geen gemis, maar onderdeel van het schilderij. Dat is ook de basis van onze uitleg over schilderij maken, waar je leert hoe je een compositie opbouwt.

Wat heb je nodig voor een japandi schilderij?

Je hebt niet veel nodig:

• Een groot doek. Een doek van 60 × 80 cm of groter past goed bij de stijl, omdat de lege ruimte dan echt werkt. Een kleiner doek kan, maar kies dan een eenvoudige vorm.
• Acrylverf in wit, een paar aardetinten en een donkere kleur. Zes of zeven tubes zijn genoeg.
• Structuurpasta of fijn zand (optioneel). Een beetje structuur geeft een natuurlijke, bijna keramische uitstraling. Meng het door je verf of breng het aan met een paletmes.
• Penselen en een paletmes. Een groot plat penseel voor vlakken, een kleiner penseel voor lijnen en een mes voor structuur.
• Een palet en een pot water.

Structuurpasta is een middel dat je door acrylverf mengt om er een korrelig of reliëf-oppervlak van te maken. Je koopt het in de kunstenaarswinkel. Wil je het eenvoudig houden, dan werkt een tweede laag verf met een droog penseel ook: de nerf van het doek schijnt dan door en geeft diepte.

Een japandi schilderij maken in vijf stappen

Stap 1: kies je kleuren en je vorm

Bedenk voor je begint waar het schilderij komt te hangen. Kijk naar de kleuren van de muur, de bank en het hout in de kamer. Kies drie of vier tinten die daarbij passen, en één vorm: een cirkel, een paar vlakken of een lijn. Maak een kleine schets op papier. Zo weet je waar je naartoe werkt.

Stap 2: schilder de achtergrond

Zet het doek op een ezel of leg het plat. Schilder de achtergrond in een lichte, warme kleur met een groot penseel. Gebruik kruislingse streken of laat de penseelstreek zichtbaar. Een achtergrond die niet helemaal egaal is, past bij wabi-sabi. Laat de laag helemaal drogen.

Stap 3: zet de hoofdvorm neer

Schilder de vorm die je hebt gekozen. Een cirkel zet je met één vloeiende beweging; oefen dat eerst op papier. Bij organische vlakken werk je van licht naar donker en laat je de randen een beetje zacht lopen. Maak niet alles precies, want een rand die iets afwijkt, geeft karakter.

Stap 4: voeg tweede laag of structuur toe

Voeg een tweede tint toe in of naast de hoofdvorm, en eventueel structuur. Bij een lichte laag over een donkere ondergrond krijg je een zachte, gebroken kleur. Met een droog penseel en weinig verf zet je lichte streken over de donkere vlakken. Stop zodra het schilderij rustig aanvoelt. Meer is zelden beter bij dit onderwerp.

Stap 5: zet het accent en maak het af

Zet het kleinste, donkerste element erbij: een dunne zwarte lijn, een klein vlak antraciet of een stip terracotta. Dat is het punt waar het oog naartoe gaat. Stap achteruit en kijk of de verdeling klopt. Laat het schilderij een dag drogen en bekijk het dan opnieuw. Een mat vernis beschermt het doek, maar is niet nodig bij acryl in een woonkamer.

Een japandi schilderij ophangen en combineren

Ook de plek maakt uit. Japandi houdt van ruimte, dus hang het schilderij niet tussen tien andere dingen. Een enkel groot werk boven een lage kast, een bank of een bed werkt goed. Kies een eenvoudige lijst van licht hout, zwart of geen lijst; een schilderij op spieraam zonder lijst past goed. Over de hoogte en de afstand lees je meer in onze uitleg over schilderij ophangen.

Combineer het schilderij met materialen die bij de stijl passen. Wikipedia noemt natuurlijke materialen zoals steen, papier, bamboe en hout. Een houten kruk, een linnen kleed, een keramische vaas of een plant maakt het geheel af. Houd het kleurenpalet van de kamer klein: drie of vier tinten, dezelfde als in je schilderij.

Een japandi schilderij voor elke kamer

De stijl past op meer plekken dan alleen de woonkamer. Per ruimte werkt iets anders.

• Woonkamer. Een groot doek boven de bank of een lage kast. Kies een vorm die rust geeft, zoals een horizon of een grote cirkel in zandtinten.
• Slaapkamer. Zachte, lichte kleuren en weinig contrast. Een japandi schilderij boven het bed werkt het best in twee of drie tinten, zonder een scherp donker accent.
• Hal of gang. Een smal, hoog doek met een verticale lijn of een tak. Zo blijft de ruimte open.
• Werkkamer. Iets meer contrast, bijvoorbeeld een zwarte lijn op een lichte achtergrond. Dat houdt je scherp zonder te drukken.
• Keuken of eethoek. Een schilderij met warme aardetinten past bij houten tafels. Hang het niet te dicht bij het fornuis: vet en damp zijn niet goed voor verf.

Denk ook aan het licht. Een kamer met veel daglicht kan een donkerder schilderij aan, een kamer met weinig licht vraagt om lichte tinten. Een japandi schilderij verandert met de dag: in de ochtend is de sfeer anders dan in de avond, en dat is precies de bedoeling van deze stijl.

Veelgemaakte fouten bij een japandi schilderij

Een eenvoudig schilderij maken lijkt makkelijk, en juist daardoor gaat het vaak mis. Let op deze punten.

1. Te veel kleuren. Meer dan vier tinten maakt het schilderij druk. Houd het bij een kleine groep kleuren die bij elkaar passen.
2. Te veel vormen. Een japandi schilderij heeft één hoofdvorm. Heb je zin om iets toe te voegen, wacht dan een dag.
3. Te glanzende verf. Glans past niet bij de stijl. Kies matte acrylverf of voeg een matterend medium toe.
4. Alles precies midden. Een vorm in het exacte midden voelt statisch. Verschuif hem een beetje.
5. Te kleine ruimte. Een groot doek geeft de leegte kracht. Een te klein doek met veel witruimte lijkt snel onaf.
6. Te perfect willen zijn. Bij wabi-sabi hoort een zichtbare penseelstreek of een ongelijke rand. Streef niet naar een machinale lijn.

Heb je het gevoel dat je schilderij nog niet af is? Hang het een week op en loop er elke dag langs. Vaak blijkt dat het precies goed is, en dat je er niets meer aan hoeft te doen.

Japandi schilderij kopen of zelf maken?

Een japandi schilderij kopen kan bij kunstenaars, galeries en webwinkels. Dat is handig als je weinig tijd hebt of een exact formaat zoekt. Maar wie zelf schildert, heeft een paar voordelen: je kiest de kleuren die bij jouw kamer passen, je bepaalt de afmetingen en je hebt een schilderij met een eigen verhaal. Een grote afdruk of een goedkoop schilderij uit de winkel mist dat.

Aan de andere kant: een schilderij maken kost tijd, en eenvoud is lastiger dan het lijkt. Weinig vormen betekent dat elke streek telt. Begin daarom klein: maak eerst een proefdoek van 30 × 40 cm, zie wat werkt en schilder daarna het grote doek.

Veelgestelde vragen over een japandi schilderij

Verder lezen

Schilderen met kinderen werkt het best met uitwasbare verf, grote penselen en veel vrijheid. Leg de tafel af, trek oude kleren aan en laat het kind zelf kleuren kiezen. Voor peuters is vingerverf het leukst, vanaf vier jaar werkt plakkaatverf met een groot penseel, en oudere kinderen kunnen met acrylverf op doek aan de slag.

Kinderen schilderen vanzelf. Ze hoeven niet te leren hoe het moet, want voor hen gaat het om doen en ontdekken, niet om het resultaat. Als volwassene kun je daar het beste bij helpen door de juiste spullen klaar te leggen en niets te beoordelen. In deze blog lees je welke verf bij welke leeftijd past, welke ideeën altijd werken en hoe je schilderen met kinderen een feest maakt in plaats van een schoonmaakklus. Ben je zelf net begonnen met verf? Lees dan ook onze gids schilderen voor beginners.

Waarom schilderen goed is voor kinderen

Schilderen is meer dan een leuke bezigheid. Het oefent de fijne motoriek, leert kinderen over kleuren en vormen en geeft ze een manier om zich uit te drukken zonder woorden. De Engelstalige Wikipedia over kinderkunst beschrijft dat kindertekeningen een eigen vorm van communicatie zijn, en dat ze niet alleen met volwassen maatstaven moeten worden beoordeeld. Het artikel stelt ook dat kunst kinderen kan helpen hun gevoelens te uiten.

Daar hoort een praktische conclusie bij: laat kinderen vrij. Vraag niet ‘wat is het?’ maar ‘vertel eens over je schilderij’. Een blauwe hond of een paarse zon is niet fout. Het is een keuze.

Schilderen met kinderen per leeftijd

De Engelstalige Wikipedia beschrijft dat kinderen vanaf ongeveer een jaar beginnen te krabbelen, vanaf ongeveer twee jaar gecontroleerder krabbelen met eenvoudige vormen en dat ze er dan namen aan gaan geven. Vanaf ongeveer drie jaar combineren ze cirkels en lijnen tot eenvoudige figuren, vanaf ongeveer vijf jaar ontwikkelen ze eigen symbolen en rond negen of tien jaar gaat het hen erom of een tekening op het echte voorwerp lijkt. Gebruik dat als richtlijn, niet als wet. Elk kind ontwikkelt in eigen tempo.

Peuters en schilderen voor kinderen van 3 jaar

Een kind van twee of drie wil vooral voelen en ontdekken. Schilderen met kinderen van 3 jaar werkt met grote vellen papier, dikke penselen of vingers en maar twee of drie kleuren. Houd de sessies kort, tien tot twintig minuten, en blijf erbij. Alles gaat in de mond, dus kies verf die speciaal voor jonge kinderen gemaakt is en bewaar de potjes buiten bereik. Volgens de Engelstalige Wikipedia over vingerverf is vingerverf bedoeld voor vingers en wordt het vooral door kleine kinderen gebruikt. Het is meestal ongevaarlijk en er is ook vingerverf van zelfgemaakt meel of maizena. Daarbij wordt vermeld dat Ruth Faison Shaw vingerverf in de jaren dertig als educatief medium introduceerde en in 1931 een veilige, niet-giftige verf patenteerde. Controleer altijd de verpakking op leeftijdsaanduiding en geschiktheid voor kinderen.

Kleuters (4 tot 6 jaar)

Kleuters kunnen al met een penseel werken. Geef ze grote, dikke penselen en een beperkt palet. Plakkaatverf in potjes werkt goed. Laat ze eigen figuren bedenken: een huis, een zon, een gezin. Ze beginnen eigen symbolen te gebruiken, dus verwacht geen realistische beelden. Praat met ze over wat ze maken, zonder te corrigeren.

Basisschoolkinderen (7 tot 10 jaar)

Vanaf een jaar of zeven willen kinderen vaker dat iets ‘lijkt op’. Laat ze een eenvoudig onderwerp proberen, zoals een dier, een boom of een zee. Geef ze verschillende penselen en leer ze mengen. Acrylverf en waterverf zijn goed te gebruiken. Een doek op spieraam van 20 × 30 cm geeft een echt schilderij. Het is ook een goede leeftijd voor schilderen op nummer, waarbij ze leren geduldig werken.

Tieners

Tieners willen vaak iets ‘echts’ maken. Geef ze hun eigen doek, verf en ruimte, en laat ze hun eigen stijl vinden. Een eigen kleine ezel op hun kamer helpt. Een cursus of workshop kan een leuke aanvulling zijn.

Welke verf kies je voor kinderen

• Vingerverf: voor peuters. Zacht, veilig bedoeld en makkelijk te gebruiken.
• Plakkaatverf: voor kleuters en basisschoolkinderen. Dekkende kleuren, uitwasbaar in de meeste gevallen. Meer in onze uitleg over plakkaatverf.
• Waterverf (aquarel): voor kinderen vanaf ongeveer zes jaar. Kleurrijk en eenvoudig, maar je hebt dik papier nodig.
• Acrylverf: voor kinderen vanaf ongeveer acht jaar, onder begeleiding. Droogt snel en is waterbestendig, maar gaat niet meer uit kleding.
• Schilderstiften (acrylmarkers): schoon en makkelijk, goed voor details.

Kijk altijd op de verpakking of de verf geschikt is voor kinderen en voor welke leeftijd. Kies bij jonge kinderen verf die uitwasbaar is, want elk kind komt een keer met verf in de kleren thuis.

Zo voorkom je rommel

Schilderen met kinderen mag rommelig zijn, maar met wat voorbereiding blijft de schade beperkt.

1. Leg de tafel en de vloer af met een zeil, een oud laken of krantenpapier.
2. Trek oude kleren aan of gebruik een schort met lange mouwen.
3. Gebruik potjes met een brede, zware bodem of een muffinvorm als palet, zodat ze niet omvallen.
4. Schenk niet te veel verf in: een beetje is genoeg.
5. Houd water en een natte doek binnen handbereik om handen en tafel meteen schoon te vegen.
6. Werk bij een kraan of in de buurt van een wasbak, zodat opruimen eenvoudig is.
7. Laat schilderijen plat drogen, op een drooglijn met knijpers of op een plank.
8. Zet de verf na afloop meteen buiten bereik.

Is er toch verf op kleding gekomen? Plakkaatverf gaat meestal makkelijk uit de was. Voor acrylverf is het lastiger: lees hoe je acrylverf uit kleding haalt.

Schilder ideeën voor kinderen

Een lijst met ideeën die altijd werkt, gegroepeerd naar moeilijkheid.

Voor de allerkleinsten

• Handen en voeten. Een handafdruk wordt een vis, een bloem of een vogel.
• Vingerverf op groot papier. Gewoon strepen, vlekken en cirkels.
• Spons en stempel. Een stukje spons, een aardappel of een prop papier als stempel.
• Schilderen met verschillende voorwerpen. Een kam, een kwast, een sponsje of een vork.

Voor kleuters en jonge schoolkinderen

• Een eigen huis en zon. Een klassieker die nooit saai wordt.
• Dieren van vormen. Een uil uit cirkels en driehoeken, of een vis uit een ovaal.
• Een regenboog. Banen in de zeven kleuren, met een wolk eronder.
• Een zee schilderen: een blauwe golvenrij met een bootje. Een eenvoudige variant van een zee schilderen voor volwassenen.
• Beschilderde stenen. Een kleine steen wordt een lieveheersbeestje.

Voor oudere kinderen

• Dieren schilderen. Een foto van een lievelingsdier, getekend met vormen en daarna geschilderd. Lees dieren schilderen voor een stappenplan.
• Een eigen schilderij op doek. Een klein doek, een eenvoudig landschap en een zelfgekozen titel. Zie ook schilderij maken.
• Een portret schilderen. Een zelfportret of een portret van een vriend of familielid. Begin met de grote vormen en kijk naar de verhoudingen. Hoeft niet te lijken: een grappig of kleurrijk portret is ook goed.
• Keramiek beschilderen. Een mok of bord met speciale verf, een mooi cadeau. Meer lees je bij schilderen op keramiek.
• Een stripverhaal of een poster. Schilderen met tekst en beeld.

Veelgemaakte fouten bij schilderen met kinderen

• Te veel corrigeren. Laat het kind zijn eigen weg zoeken.
• Te lang doorgaan. Jonge kinderen houden het maar korte tijd vol.
• Te veel keuze. Begin met drie of vier kleuren.
• Te dun papier. Het wordt nat en scheurt. Gebruik dik papier of karton.
• Het resultaat belangrijker maken dan het proces. Een mislukt schilderij bestaat niet.
• Geen schort. Vooral acrylverf gaat droog niet uit kleding.

Schilderen met kinderen: een eerste sessie voorbereiden

Schilderen met kinderen gaat het best als je van tevoren alles klaarzet. Dek de tafel af met een plastic kleed of oude krant, doe de kinderen een oud overhemd of schort aan en zet een bakje water en een doekje binnen handbereik. Zo hoef je tijdens het schilderen niet te rennen en kunnen de kinderen zich op de verf richten.

Begin klein. Een A3-blad en drie of vier kleuren zijn genoeg voor de eerste keer. Te veel keuze maakt kinderen onrustig en alle kleuren lopen al snel in elkaar over tot een bruine massa. Geef de primaire kleuren, rood, geel en blauw, en laat ze zelf mengen. Dat is een les op zich.

Welke opdracht past bij welke leeftijd?

• Peuters. Vingerverf, grote kwasten en een groot vel. Het gaat om voelen en bewegen, niet om het resultaat.
• Kleuters. Eenvoudige thema’s zoals een zon, een huis of een dier. Stempels van aardappel of spons zijn geliefd.
• Schoolkinderen. Een landschap, een portret van de hond of een abstract werk met eigen kleuren. Ze willen graag dat het herkenbaar is.
• Tieners. Een eigen idee uitwerken met acrylverf op canvas, of experimenteren met technieken zoals natte-in-natte.

Samen schilderen, niet voor het kind schilderen

Als ouder is de verleiding groot om te helpen of te verbeteren. Probeer dat te vermijden. Een kind dat zelf schildert, ontwikkelt zijn eigen stijl en zelfvertrouwen. Vraag liever wat het kind getekend heeft dan wat je erin ziet. ‘Vertel eens over je schilderij’ werkt beter dan ‘wat is dat?’.

Schilder je mee, doe dat dan op je eigen blad. Kinderen kijken af en dat geeft ze ideeën, zonder dat jij hun werk overneemt. Zo wordt het een gezamenlijke bezigheid in plaats van een les.

Drogen, bewaren en tentoonstellen

Leg natte schilderijen plat te drogen op een plek waar ze niet worden aangeraakt, of hang ze met knijpers aan een waslijn. Dikke verflagen hebben soms een dag nodig. Bewaar de schilderijen in een map met de datum en de naam van het kind erop, zodat je later kunt terugkijken. Kies er elke maand een uit om op te hangen, in een goedkope lijst of op een prikbord. Kinderen vinden het fijn om hun werk te zien hangen, en het maakt dat ze meer willen schilderen.

Veelgestelde vragen over schilderen met kinderen

Verder lezen

Schilderen en tekenen zijn nauw verwant. Bij tekenen leg je vooral lijnen en vormen vast met potlood, houtskool of pen. Bij schilderen bouw je met verf vlakken en kleuren op. Wie wil leren schilderen, doet er goed aan eerst te leren tekenen: wie vormen en verhoudingen kan zien, schildert een stuk sneller en met meer zelfvertrouwen.

Veel beginners vragen zich af of ze eerst moeten leren tekenen voordat ze aan verf beginnen. Het korte antwoord is nee: je kunt gewoon beginnen met schilderen. Maar tekenen helpt. In dit artikel lees je wat het verschil is tussen schilderen en tekenen, waarom de twee elkaar versterken, welke materialen je nodig hebt en hoe je ze gaat combineren. Ben je helemaal nieuw met verf? Lees dan ook onze gids schilderen voor beginners.

Wat is het verschil tussen schilderen en tekenen

De Nederlandstalige Wikipedia beschrijft tekenen als het maken van afbeeldingen met materialen als potlood of krijt. Het onderscheidt tekenen naar de natuur en tekenen naar de verbeelding. Gebruikelijke materialen zijn grafietpotlood, houtskool, contépotlood, pastel en inkt. Daar komt het verschil met schilderen bij kijken: volgens het Wikipedia-artikel over de schilderkunst bouwt schilderen kleuren en tonen op in lagen en kleurvlakken, terwijl tekenen en grafiek vooral met lijnen werken. De grens is echter niet altijd scherp te trekken, schrijft het artikel. Pastel lijkt bijvoorbeeld op tekenen, maar wordt officieel tot de schildertechnieken gerekend.

Voor de praktijk betekent dat:

• Tekenen is lijn en toon. Je werkt met potlood, houtskool of pen, meestal op papier. Het is snel, goedkoop en makkelijk te corrigeren.
• Schilderen is vlak en kleur. Je werkt met verf, en met penselen of paletmessen, op doek, papier of hout. Het vraagt meer voorbereiding en meer materiaal.

Veel schilderijen beginnen als tekening. Wikipedia noemt dat tekeningen vaak voorbereidende schetsen zijn voor een schilderij of beeldhouwwerk. Daar zit al de belangrijkste reden om ze te combineren.

Waarom tekenen helpt bij schilderen

Tekenen traint drie dingen die je bij schilderen nodig hebt.

1. Kijken. Wie tekent, leert naar vorm, verhouding en licht te kijken in plaats van naar het onderwerp als geheel. Dat is de basis van elke goede schildering.
2. Verhoudingen. Hoe groot is de kop ten opzichte van het lichaam? Hoe hoog staat de horizon? Dat leg je eerst in een tekening vast, zodat je er in verf niet meer over hoeft na te denken.
3. Licht en schaduw. Met een potlood oefen je toonwaarden: licht, midden en donker. Dat is precies wat je later met verf doet.

Bovendien is een tekening een goedkope plek om fouten te maken. Een misstap in potlood gum je weg. Een misstap in verf kost meer tijd en materiaal.

Wat heb je nodig voor tekenen en schilderen

Tekenen

• Een zacht en een hard potlood (bijvoorbeeld 2B en HB) en een gum.
• Een schetsboek van dik papier, minstens A4.
• Een puntenslijper en eventueel een kneedgum.
• Houtskool of een tekenstift als je grotere vlakken wilt zetten.

Schilderen

• Acrylverf in rood, geel, blauw, wit en zwart, zie acryl schilderen.
• Een plat en een rond penseel en een klein fijn penseel.
• Een palet, water en een doek.
• Een doek of een stuk dik papier.

Een tafelezel voor beide

Een tafelezel is handig als je tekent en schildert op een klein formaat. Je zet je papier of doek rechtop en hebt je spullen binnen handbereik. Er zijn tafelezels die dichtklappen tot een kist, zodat je ze makkelijk meeneemt. Wie een tafelezel kiest voor tekenen, kijkt naar het formaat van het schetsboek. Een A4-boek past bijvoorbeeld in een compacte tafelezel met opbergkist.

Zo combineer je schilderen en tekenen

Eerst schetsen, dan schilderen

De eenvoudigste combinatie is een lichte voorschets met potlood op je doek of papier. Je zet de grote vormen en de horizon neer en schildert er daarna overheen. Gebruik een zacht potlood en druk niet hard aan. Acrylverf dekt een potloodlijn goed af, en wie wil kan de lijnen later nog met een fijn penseel versterken.

Een kleine studie vooraf

Voor een groter werk maak je eerst een kleine schets van 10 × 15 cm op papier. Je test de compositie, bepaalt waar het licht vandaan komt en kiest je kleuren. Daarna schaal je op naar het doek. Dit voorkomt dat je halverwege je schilderij ontdekt dat de verhoudingen niet kloppen. In ons artikel over schilderij maken lees je hoe je van een idee naar een afgerond werk gaat.

Tekenen met verf

Je kunt ook met een fijn penseel en verdunde verf tekenen. Zo oefen je lijnen en toon in verf. Een monochrome studie in één kleur, bijvoorbeeld donkerbruin op papier, is een mooie tussenstap tussen tekenen en schilderen.

Mixed media

Veel kunstenaars combineren beide. Een tekening met potlood of inkt, aangevuld met aquarel of acryl, geeft een levendig resultaat. Een pen- en inkttekening met een lichte aquarelwash is een klassieke manier om je tekening kleur te geven.

Oefeningen voor beginners

• Contourtekening. Teken een voorwerp zonder je potlood op te tillen en zonder naar je papier te kijken. Het traint je oog.
• Een bol in drie tinten. Teken een bol met licht, midden en donker en een schaduw. Doe het daarna met verf.
• Vormen herkennen. Teken een dier of een voorwerp met cirkels, ovalen en driehoeken. Dat is de basis van elk schilderij, ook bij dieren schilderen.
• Een foto in vlakken. Verdeel een foto in drie tinten en teken of schilder die vlakken.
• Dagelijks schetsen. Tien minuten per dag in een schetsboek werkt beter dan één keer per maand drie uur.

Een cursus tekenen en schilderen

Een tekenen en schilderen cursus geeft je structuur en feedback. Je volgt een opbouw van eenvoudig naar moeilijk en je ziet hoe een docent werkt. Er zijn cursussen in je buurt en online. Een online cursus tekenen en schilderen heeft als voordeel dat je op je eigen tempo werkt en lessen kunt terugkijken, maar je mist de persoonlijke feedback. Kies op basis van wat je zoekt: een korte workshop om kennis te maken of een langere cursus om een vaardigheid op te bouwen. Let op het niveau, het aantal lessen, wat je zelf mee moet nemen en of het materiaal is inbegrepen.

Zonder cursus kun je het ook: boeken, filmpjes en vooral veel oefenen brengen je ver. Zoek een rustige plek, een vaste tijd en doe het regelmatig.

Schilderen en tekenen op andere ondergronden

Schilderen en tekenen hoeven niet alleen op papier en doek. Je kunt ook op andere dingen werken, en elke ondergrond leert je iets nieuws. Op keramiek teken je eerst met een speciale stift of potlood en schilder je daarna met verf die voor die ondergrond bedoeld is. Op hout en steen werkt een voorschets met potlood of krijt even goed. Schilderen en tekenen op verschillende materialen geeft je gevoel voor hoe verf en lijn zich gedragen.

Schilderen en tekenen als je liever een voorbeeld volgt

Niet iedereen wil direct vrij schilderen en tekenen. Wie liever een duidelijk voorbeeld volgt, kan beginnen met schilderen op nummer. Je krijgt een getekend motief waarvan de vlakken genummerd zijn, en je vult ze met verf. Zo leer je penselen vasthouden, kleuren naast elkaar zetten en geduldig werken, zonder dat je zelf hoeft te tekenen. Veel mensen gaan daarna stap voor stap over op vrij schilderen en tekenen: eerst overtrekken of een eigen schets maken, dan zelf kleuren kiezen en uiteindelijk een eigen compositie opbouwen.

Een vaste routine voor schilderen en tekenen

Een routine houdt je gemotiveerd. Kies een vast moment, bijvoorbeeld twee avonden per week een uur, en wissel af: de ene keer teken je, de andere keer schilder je. Begin elke sessie met vijf minuten opwarmen, zoals een contourtekening of een bol in drie tinten. Houd een schetsboek en een kleine set verf bij de hand, zodat je geen reden hebt om het uit te stellen. Na een maand heb je al een stapel werkjes waarin je je eigen voortgang ziet. Dat is vaak het beste moment om aan een groter doek te beginnen.

Schilderen en tekenen met kinderen

Kinderen doen vanzelf allebei. Een kleurpotlood en een vel papier zijn voor een kind net zo goed een schilderij als een penseel. Laat ze vrij kiezen en praat over wat ze maken. Combineer ze: laat een kind eerst een eenvoudige tekening maken en die daarna inkleuren met waterverf of plakkaatverf.

Veelgemaakte fouten

• Te veel willen in één keer. Begin met één onderwerp en weinig materiaal.
• Te hard drukken met potlood. Lichte lijnen zijn makkelijk te corrigeren en schijnen niet door de verf.
• Details te vroeg tekenen. Begin met grote vormen.
• Niet kijken maar tekenen wat je denkt te zien. Kijk naar je onderwerp, niet naar het idee ervan.
• Een schets overslaan. Een kleine studie voorkomt problemen op een groot doek.

Veelgestelde vragen over schilderen en tekenen

Een tafelezel voor tekenen en schilderen

Mondriaan schilderen doe je in zeven stappen: kies een doek, verdeel het met potlood in vlakken, plak de lijnen af met tape, schilder de vlakken in rood, geel, blauw, wit en soms zwart, laat alles drogen, trek de tape eraf en werk de zwarte lijnen bij. Je hebt acrylverf, schilderstape en een liniaal nodig.

Piet Mondriaan is een van de bekendste Nederlandse kunstenaars, en zijn werk lijkt op het eerste gezicht eenvoudig. Een paar zwarte lijnen, een paar vlakken in primaire kleuren en veel wit. Toch is het niet zo makkelijk als het lijkt om een evenwichtige compositie te maken. In dit artikel lees je wie Mondriaan was, waar zijn stijl op is gebaseerd en hoe je zelf een compositie schildert. Het is een prima oefening voor wie net begint met schilderen: je leert plannen, strak werken en nadenken over verhoudingen. Meer basisuitleg vind je in onze gids schilderen voor beginners.

Wie was Mondriaan

Pieter Cornelis Mondriaan werd op 7 maart 1872 in Amersfoort geboren en overleed op 1 februari 1944 in New York. Volgens de Nederlandstalige Wikipedia over Piet Mondriaan wordt hij gezien als een pionier van de abstracte, niet-figuratieve kunst. In zijn latere werk gebruikte hij zwarte horizontale en verticale lijnen en primaire kleuren. Hij schreef mee aan het tijdschrift De Stijl en ontwikkelde zijn eigen kunsttheorie, die hij ‘neoplasticisme’ noemde. Nadat hij in 1911 naar Parijs verhuisde, veranderde hij zijn achternaam in Mondrian, de naam waaronder hij in het buitenland bekend is. Bekende werken zijn onder meer Compositie in lijn, tweede staat, Compositie XIV, Broadway Boogie Woogie en Victory Boogie Woogie, dat bij zijn dood onvoltooid was.

De Stijl

De Stijl is een kunststroming die volgens de Nederlandstalige Wikipedia is opgericht door Theo van Doesburg rond het gelijknamige tijdschrift, dat voor het eerst verscheen in 1917 en vanuit Leiden werd uitgegeven. Ook Mondriaan wordt als oprichter genoemd. De leden gebruikten een beperkt palet van primaire kleuren, aangevuld met zwart, wit en grijs. Werken werden teruggebracht tot lijnen, vlakken en kleur, geordend in een horizontaal en verticaal raster. Internationaal heet de stijl ook wel nieuwe beelding of neoplasticisme.

Dat is meteen je kookboek voor een eigen werk: een raster, drie kleuren plus zwart en wit, en een paar bewuste keuzes.

Wat heb je nodig

Mondriaan schilderen vraagt weinig spullen:

• Een doek op spieraam. Voor de eerste keer is 30 × 30 of 40 × 40 cm prettig. Een vierkant doek past goed bij een compositie.
• Acrylverf in rood, geel, blauw, zwart en wit. Acrylverf droogt snel en dekt goed, handig als je met tape werkt. Lees meer in onze gids over acryl schilderen.
• Schilderstape (afplaktape voor lage kleefkracht). Dat is belangrijk: gewone plakband kan de ondergrond beschadigen.
• Een liniaal en een potlood voor de rechte lijnen.
• Een plat penseel van ongeveer 2 cm en een kleiner plat penseel van 1 cm.
• Een palet, water en een doek.
• Eventueel een tafelezel om je doek rechtop te zetten.

Mondriaan schilderen in 7 stappen

Stap 1 van 7

Stap 1: zet je doek klaar en kies een formaat

Zet het doek rechtop of leg het op een vlakke tafel. Een wit, gegrond doek is de beste basis. Heb je een ongegrond doek, zet er dan eerst twee dunne lagen witte gesso op en laat die drogen.

Stap 2 van 7

Stap 2: ontwerp je compositie op papier

Maak eerst een schets op papier van hetzelfde formaat. Teken met een liniaal drie of vier horizontale en verticale lijnen. Ze hoeven niet gelijk verdeeld te zijn. Mondriaan vermeed symmetrie. Laat de lijnen elkaar kruisen, maar laat sommige lijnen doorlopen tot de rand en andere eindigen op een andere lijn. Kleur dan een paar vlakken in met rood, geel en blauw. Een goede vuistregel is dat de meeste vlakken wit blijven. Gebruik de kleuren spaarzaam, en maak één vlak groter dan de andere.

Stap 3 van 7

Stap 3: breng het ontwerp over op het doek

Teken de lijnen met een zacht potlood en een liniaal licht na op het doek. Gebruik de schets als voorbeeld. Meet de afstanden met de liniaal en verdeel het doek in dezelfde verhoudingen als op je papier. Controleer of de lijnen echt recht en haaks zijn: een driehoek of een stuk karton met een rechte hoek helpt daarbij.

Stap 4 van 7

Stap 4: plak de lijnen af met tape

Plak de schilderstape aan weerszijden van elke lijn op het doek, zodat er een strook van de gewenste breedte tussen blijft. Op die strook komt straks de zwarte lijn. Druk de randen van de tape goed aan, zodat er geen verf onder kruipt. Je kunt ook de vlakken zelf afplakken, zodat je de kleuren strak schildert. Welke methode je kiest hangt af van hoe je het liefst werkt.

Stap 5 van 7

Stap 5: schilder de vlakken

Begin met de lichte kleuren en werk naar donker. Schilder de witte vlakken en daarna de gekleurde. Gebruik een plat penseel en strijk van de tape af, niet eronder, zodat er geen verf onder de rand loopt. Zet twee dunne lagen in plaats van één dikke. Laat elke laag goed drogen, want acrylverf droogt snel en is bij een tweede laag dekkend.

Stap 6 van 7

Stap 6: schilder de zwarte lijnen

Als de vlakken droog zijn, schilder je de zwarte lijnen met een kleiner plat penseel. Werk in één beweging van begin tot einde en druk niet te hard. Heb je de vlakken afgeplakt, dan schilder je de strook ertussen. Wil je een extra strakke rand? Plak dan opnieuw af en schilder over.

Stap 7 van 7

Stap 7: trek de tape af en maak het af

Trek de tape voorzichtig af, onder een lage hoek, wanneer de verf nog net niet helemaal droog is. Zo scheurt de verflaag niet mee. Corrigeer kleine foutjes met een fijn penseel en wit of zwart. Laat het werk drogen. Een laag vernis maakt het af en beschermt het.

Een goede compositie: waar let je op

Een compositie van Mondriaan lijkt eenvoudig, maar zit vol bewuste keuzes. Deze regels helpen je:

• Niet symmetrisch. Leg de lijnen niet in het midden en verdeel het doek niet in gelijke vakken.
• Veel wit. De witte vlakken geven rust. Gebruik kleur spaarzaam.
• Evenwicht tussen kleine en grote vlakken. Een groot rood vlak kan in balans zijn met een paar kleine blauwe en gele.
• Lijnen lopen door. Laat sommige lijnen helemaal tot de rand doorlopen, en laat andere ergens stoppen.
• Slechts drie kleuren. Houd je aan rood, geel en blauw, met zwart en wit.
• Strakke randen. Dat vraagt tape en geduld.

Kijk je compositie na en vraag je af of je oog rustig door het werk wandelt, of dat het ergens blijft hangen. Verplaats een lijn of schilder een vlak om als het niet klopt.

Tips voor strakke randen met tape

Strakke randen maken of breken een compositie in deze stijl. Gebruik schilderstape van goede kwaliteit en druk de rand met een stevige duim of een oude pasjes aan. Schilder de eerste laag heel dun en gebruik daarvoor bijna droog verf, zodat er weinig onder de tape kan lopen. Zie je toch een lekje? Laat het drogen en schilder het met een kleiner penseel bij. Werk je met verschillende kleuren naast elkaar, laat dan eerst de ene kleur drogen en plak pas daarna het volgende vlak af. Zo voorkom je dat je tape plakkerige verf van een andere kleur meetrekt. Houd een stukje papier naast je om je penseel af te vegen, want een overvolle kwast geeft altijd een rafelrand.

Varianten op Mondriaan

Als je de basis kent, zijn er meer manieren om Mondriaan als startpunt te gebruiken:

• Een eigen kleurenpalet. Vervang rood, geel en blauw door drie kleuren die jij mooi vindt, bijvoorbeeld terracotta, mosgroen en oker.
• Een ander formaat. Een smal, hoog doek of een groot doek van 80 × 80 cm geeft een heel andere uitstraling.
• Op andere ondergronden. Tegels, kaarten of een houten paneel. Je kunt zelfs een eenvoudig patroon maken voor schilderen op keramiek.
• Een serie. Maak drie composities in dezelfde kleuren en hang ze naast elkaar.
• Een compositie nabootsen. Zoek een compositie van Mondriaan op en schilder hem na om te oefenen.

Dit soort oefeningen zijn ook nuttig als je daarna wilt doorgaan met een schilderij maken uit eigen ontwerp. Wil je liever herkenbare onderwerpen? Probeer dan dieren schilderen of schilderen op nummer, waarbij je een duidelijk voorbeeld volgt.

Mondriaan schilderen met kinderen

Mondriaan schilderen is ook een leuke activiteit met kinderen. De vormen zijn eenvoudig en het resultaat is meteen opvallend. Zo pak je het aan:

• Laat kinderen op papier of karton werken, met dikke stroken tape voor de lijnen.
• Gebruik waterverf of plakkaatverf, en laat ze de vlakken zelf kiezen.
• Praat over kleuren en vormen: welke kleur past naast een groot wit vlak?
• Laat jonge kinderen eerst een compositie plakken met gekleurd papier voordat ze verf gebruiken.

Een kind van acht kan dit zelfstandig, een jonger kind heeft hulp nodig bij het afplakken.

Veelgemaakte fouten bij Mondriaan schilderen

• Verf onder de tape. Druk de rand goed aan en gebruik verf die niet te nat is.
• Te veel kleur. Laat vlakken wit.
• Scheve lijnen. Gebruik een liniaal of een stuk karton met een rechte hoek.
• Tape te laat verwijderen. Trek hem eraf als de verf nog net niet helemaal droog is.
• Een symmetrische compositie. Verdeel het doek niet in gelijke vlakken.
• Te dikke verf. Werk in dunne lagen voor scherpe randen.

Veelgestelde vragen over Mondriaan schilderen

Mondriaan schilderen aan een tafelezel