Schilderen met kinderen werkt het best met uitwasbare verf, grote penselen en veel vrijheid. Leg de tafel af, trek oude kleren aan en laat het kind zelf kleuren kiezen. Voor peuters is vingerverf het leukst, vanaf vier jaar werkt plakkaatverf met een groot penseel, en oudere kinderen kunnen met acrylverf op doek aan de slag.
Kinderen schilderen vanzelf. Ze hoeven niet te leren hoe het moet, want voor hen gaat het om doen en ontdekken, niet om het resultaat. Als volwassene kun je daar het beste bij helpen door de juiste spullen klaar te leggen en niets te beoordelen. In deze blog lees je welke verf bij welke leeftijd past, welke ideeën altijd werken en hoe je schilderen met kinderen een feest maakt in plaats van een schoonmaakklus. Ben je zelf net begonnen met verf? Lees dan ook onze gids schilderen voor beginners.
Kort samengevat
- Kies verf die bij de leeftijd past: vingerverf voor peuters, plakkaatverf voor kleuters, acryl voor oudere kinderen.
- Leg de tafel af en trek oude kleren aan; kies uitwasbare verf voor jonge kinderen.
- Het proces is belangrijker dan het resultaat: laat kinderen zelf kiezen en beoordeel niet.
- Begin met een paar kleuren, grote penselen en dik papier.
- Korte sessies werken beter dan lange, zeker bij jonge kinderen.
Waarom schilderen goed is voor kinderen
Schilderen is meer dan een leuke bezigheid. Het oefent de fijne motoriek, leert kinderen over kleuren en vormen en geeft ze een manier om zich uit te drukken zonder woorden. De Engelstalige Wikipedia over kinderkunst beschrijft dat kindertekeningen een eigen vorm van communicatie zijn, en dat ze niet alleen met volwassen maatstaven moeten worden beoordeeld. Het artikel stelt ook dat kunst kinderen kan helpen hun gevoelens te uiten.
Daar hoort een praktische conclusie bij: laat kinderen vrij. Vraag niet ‘wat is het?’ maar ‘vertel eens over je schilderij’. Een blauwe hond of een paarse zon is niet fout. Het is een keuze.
Schilderen met kinderen per leeftijd
De Engelstalige Wikipedia beschrijft dat kinderen vanaf ongeveer een jaar beginnen te krabbelen, vanaf ongeveer twee jaar gecontroleerder krabbelen met eenvoudige vormen en dat ze er dan namen aan gaan geven. Vanaf ongeveer drie jaar combineren ze cirkels en lijnen tot eenvoudige figuren, vanaf ongeveer vijf jaar ontwikkelen ze eigen symbolen en rond negen of tien jaar gaat het hen erom of een tekening op het echte voorwerp lijkt. Gebruik dat als richtlijn, niet als wet. Elk kind ontwikkelt in eigen tempo.
Peuters en schilderen voor kinderen van 3 jaar
Een kind van twee of drie wil vooral voelen en ontdekken. Schilderen met kinderen van 3 jaar werkt met grote vellen papier, dikke penselen of vingers en maar twee of drie kleuren. Houd de sessies kort, tien tot twintig minuten, en blijf erbij. Alles gaat in de mond, dus kies verf die speciaal voor jonge kinderen gemaakt is en bewaar de potjes buiten bereik. Volgens de Engelstalige Wikipedia over vingerverf is vingerverf bedoeld voor vingers en wordt het vooral door kleine kinderen gebruikt. Het is meestal ongevaarlijk en er is ook vingerverf van zelfgemaakt meel of maizena. Daarbij wordt vermeld dat Ruth Faison Shaw vingerverf in de jaren dertig als educatief medium introduceerde en in 1931 een veilige, niet-giftige verf patenteerde. Controleer altijd de verpakking op leeftijdsaanduiding en geschiktheid voor kinderen.
Kleuters (4 tot 6 jaar)
Kleuters kunnen al met een penseel werken. Geef ze grote, dikke penselen en een beperkt palet. Plakkaatverf in potjes werkt goed. Laat ze eigen figuren bedenken: een huis, een zon, een gezin. Ze beginnen eigen symbolen te gebruiken, dus verwacht geen realistische beelden. Praat met ze over wat ze maken, zonder te corrigeren.
Basisschoolkinderen (7 tot 10 jaar)
Vanaf een jaar of zeven willen kinderen vaker dat iets ‘lijkt op’. Laat ze een eenvoudig onderwerp proberen, zoals een dier, een boom of een zee. Geef ze verschillende penselen en leer ze mengen. Acrylverf en waterverf zijn goed te gebruiken. Een doek op spieraam van 20 × 30 cm geeft een echt schilderij. Het is ook een goede leeftijd voor schilderen op nummer, waarbij ze leren geduldig werken.
Tieners
Tieners willen vaak iets ‘echts’ maken. Geef ze hun eigen doek, verf en ruimte, en laat ze hun eigen stijl vinden. Een eigen kleine ezel op hun kamer helpt. Een cursus of workshop kan een leuke aanvulling zijn.
Welke verf kies je voor kinderen
- Vingerverf: voor peuters. Zacht, veilig bedoeld en makkelijk te gebruiken.
- Plakkaatverf: voor kleuters en basisschoolkinderen. Dekkende kleuren, uitwasbaar in de meeste gevallen. Meer in onze uitleg over plakkaatverf.
- Waterverf (aquarel): voor kinderen vanaf ongeveer zes jaar. Kleurrijk en eenvoudig, maar je hebt dik papier nodig.
- Acrylverf: voor kinderen vanaf ongeveer acht jaar, onder begeleiding. Droogt snel en is waterbestendig, maar gaat niet meer uit kleding.
- Schilderstiften (acrylmarkers): schoon en makkelijk, goed voor details.
Kijk altijd op de verpakking of de verf geschikt is voor kinderen en voor welke leeftijd. Kies bij jonge kinderen verf die uitwasbaar is, want elk kind komt een keer met verf in de kleren thuis.
Zo voorkom je rommel
Schilderen met kinderen mag rommelig zijn, maar met wat voorbereiding blijft de schade beperkt.
- Leg de tafel en de vloer af met een zeil, een oud laken of krantenpapier.
- Trek oude kleren aan of gebruik een schort met lange mouwen.
- Gebruik potjes met een brede, zware bodem of een muffinvorm als palet, zodat ze niet omvallen.
- Schenk niet te veel verf in: een beetje is genoeg.
- Houd water en een natte doek binnen handbereik om handen en tafel meteen schoon te vegen.
- Werk bij een kraan of in de buurt van een wasbak, zodat opruimen eenvoudig is.
- Laat schilderijen plat drogen, op een drooglijn met knijpers of op een plank.
- Zet de verf na afloop meteen buiten bereik.
Is er toch verf op kleding gekomen? Plakkaatverf gaat meestal makkelijk uit de was. Voor acrylverf is het lastiger: lees hoe je acrylverf uit kleding haalt.
Schilder ideeën voor kinderen
Een lijst met ideeën die altijd werkt, gegroepeerd naar moeilijkheid.
Voor de allerkleinsten
- Handen en voeten. Een handafdruk wordt een vis, een bloem of een vogel.
- Vingerverf op groot papier. Gewoon strepen, vlekken en cirkels.
- Spons en stempel. Een stukje spons, een aardappel of een prop papier als stempel.
- Schilderen met verschillende voorwerpen. Een kam, een kwast, een sponsje of een vork.
Voor kleuters en jonge schoolkinderen
- Een eigen huis en zon. Een klassieker die nooit saai wordt.
- Dieren van vormen. Een uil uit cirkels en driehoeken, of een vis uit een ovaal.
- Een regenboog. Banen in de zeven kleuren, met een wolk eronder.
- Een zee schilderen: een blauwe golvenrij met een bootje. Een eenvoudige variant van een zee schilderen voor volwassenen.
- Beschilderde stenen. Een kleine steen wordt een lieveheersbeestje.
Voor oudere kinderen
- Dieren schilderen. Een foto van een lievelingsdier, getekend met vormen en daarna geschilderd. Lees dieren schilderen voor een stappenplan.
- Een eigen schilderij op doek. Een klein doek, een eenvoudig landschap en een zelfgekozen titel. Zie ook schilderij maken.
- Een portret schilderen. Een zelfportret of een portret van een vriend of familielid. Begin met de grote vormen en kijk naar de verhoudingen. Hoeft niet te lijken: een grappig of kleurrijk portret is ook goed.
- Keramiek beschilderen. Een mok of bord met speciale verf, een mooi cadeau. Meer lees je bij schilderen op keramiek.
- Een stripverhaal of een poster. Schilderen met tekst en beeld.
Veelgemaakte fouten bij schilderen met kinderen
- Te veel corrigeren. Laat het kind zijn eigen weg zoeken.
- Te lang doorgaan. Jonge kinderen houden het maar korte tijd vol.
- Te veel keuze. Begin met drie of vier kleuren.
- Te dun papier. Het wordt nat en scheurt. Gebruik dik papier of karton.
- Het resultaat belangrijker maken dan het proces. Een mislukt schilderij bestaat niet.
- Geen schort. Vooral acrylverf gaat droog niet uit kleding.
Schilderen met kinderen: een eerste sessie voorbereiden
Schilderen met kinderen gaat het best als je van tevoren alles klaarzet. Dek de tafel af met een plastic kleed of oude krant, doe de kinderen een oud overhemd of schort aan en zet een bakje water en een doekje binnen handbereik. Zo hoef je tijdens het schilderen niet te rennen en kunnen de kinderen zich op de verf richten.
Begin klein. Een A3-blad en drie of vier kleuren zijn genoeg voor de eerste keer. Te veel keuze maakt kinderen onrustig en alle kleuren lopen al snel in elkaar over tot een bruine massa. Geef de primaire kleuren, rood, geel en blauw, en laat ze zelf mengen. Dat is een les op zich.
Welke opdracht past bij welke leeftijd?
- Peuters. Vingerverf, grote kwasten en een groot vel. Het gaat om voelen en bewegen, niet om het resultaat.
- Kleuters. Eenvoudige thema’s zoals een zon, een huis of een dier. Stempels van aardappel of spons zijn geliefd.
- Schoolkinderen. Een landschap, een portret van de hond of een abstract werk met eigen kleuren. Ze willen graag dat het herkenbaar is.
- Tieners. Een eigen idee uitwerken met acrylverf op canvas, of experimenteren met technieken zoals natte-in-natte.
Samen schilderen, niet voor het kind schilderen
Als ouder is de verleiding groot om te helpen of te verbeteren. Probeer dat te vermijden. Een kind dat zelf schildert, ontwikkelt zijn eigen stijl en zelfvertrouwen. Vraag liever wat het kind getekend heeft dan wat je erin ziet. ‘Vertel eens over je schilderij’ werkt beter dan ‘wat is dat?’.
Schilder je mee, doe dat dan op je eigen blad. Kinderen kijken af en dat geeft ze ideeën, zonder dat jij hun werk overneemt. Zo wordt het een gezamenlijke bezigheid in plaats van een les.
Drogen, bewaren en tentoonstellen
Leg natte schilderijen plat te drogen op een plek waar ze niet worden aangeraakt, of hang ze met knijpers aan een waslijn. Dikke verflagen hebben soms een dag nodig. Bewaar de schilderijen in een map met de datum en de naam van het kind erop, zodat je later kunt terugkijken. Kies er elke maand een uit om op te hangen, in een goedkope lijst of op een prikbord. Kinderen vinden het fijn om hun werk te zien hangen, en het maakt dat ze meer willen schilderen.
Veelgestelde vragen over schilderen met kinderen
Vanaf welke leeftijd kunnen kinderen schilderen?
Vanaf ongeveer een jaar, met vingerverf onder toezicht. Vanaf een jaar of drie kunnen kinderen met grote penselen werken.
Welke verf is het beste voor kinderen?
Voor peuters vingerverf, voor kleuters en basisschoolkinderen plakkaatverf of waterverf, en voor oudere kinderen acrylverf. Kijk op de verpakking naar geschiktheid en leeftijd.
Wat kunnen kinderen van 3 jaar schilderen?
Strepen, vlekken en handafdrukken op groot papier. Schilderen met kinderen van 3 jaar draait om voelen en ontdekken, niet om het resultaat.
Is acrylverf veilig voor kinderen?
Gebruik acrylverf bij kinderen alleen als het product daarvoor bedoeld is, en onder toezicht. Acrylverf gaat droog niet meer uit kleding.
Hoe voorkom je rommel bij schilderen met kinderen?
Leg de tafel af, gebruik een schort, schenk weinig verf in en houd een natte doek en water binnen handbereik.
Welke ideeën zijn leuk om te schilderen met kinderen?
Handafdrukken, dieren uit vormen, een regenboog, een zee met een bootje en beschilderde stenen. Oudere kinderen kunnen een dier of een portret schilderen.
Moet een kind een voorbeeld volgen?
Nee. Vrij schilderen is voor jonge kinderen het beste. Oudere kinderen vinden het soms prettig om een voorbeeld of schilderen op nummer te proberen.
Hoe bewaar je schilderijen van kinderen?
Laat ze plat drogen en bewaar ze in een map of hang ze op met knijpers. Schrijf datum en naam achterop.
Verder lezen
Schilderen met kinderen is een mooie manier om samen creatief te zijn. Voor een rustige start lees je schilderen op nummer, voor dieren dieren schilderen en voor een eigen werk schilderij maken. De basis van verf en kleur staat in schilderen voor beginners.
Leg een zeil neer, pak dik papier en laat je kind kiezen welke kleuren het wil.