Zee schilderen doe je in zes stappen: zet een horizon, schilder de lucht, geef de zee een verloop van lichtblauw bij de horizon naar donkerder blauwgroen op de voorgrond, zet golven met horizontale streken, voeg schuim toe met wit en eindig met licht en details. Met acrylverf, een plat penseel en een droogpenseel lukt dat ook als je net begint.
De zee is een prettig onderwerp, omdat je zonder precieze vormen toch een overtuigend resultaat krijgt. Het gaat om kleur, licht en richting. In dit artikel lees je hoe je een zee stap voor stap schildert, welke kleuren je gebruikt, hoe je golven en schuim maakt en hoe je een zonsondergang boven zee neerzet. Aan het eind staat een korte uitleg over zee schilderen met waterverf. Ben je net begonnen? Lees dan eerst onze gids schilderen voor beginners.
Kort samengevat
- Zet de horizon op een derde van de hoogte, nooit precies in het midden.
- De zee is bij de horizon het lichtst en op de voorgrond het donkerst.
- Werk met horizontale streken; golven zijn banen van licht en donker.
- Schuim maak je met wit en een droogpenseel.
- Een zonsondergang vraagt warme kleuren in de lucht en weerkaatsing in het water.
Zee schilderen: wat heb je nodig
- Acrylverf in ultramarijnblauw, ceruleumblauw, groen (of geel), titaniumwit, gebrande omber en een beetje zwart of donkere omber.
- Een plat penseel van 2 cm voor lucht en zee, een middelgroot rond penseel en een fijn penseel.
- Een droogpenseel of oud penseel voor schuim en structuur.
- Een doek van 30 × 40 cm, liggend.
- Een palet, water en een doek, en bij voorkeur een ezel om je horizon recht te houden.
Zee schilderen stap voor stap
Stap 1 van 6
Stap 1: zet de horizon
Teken met een potlood een lichte horizontale lijn op een derde van de hoogte van je doek, of op twee derde als je meer zee dan lucht wilt. Een horizon in het midden verdeelt het doek in twee gelijke helften en maakt het werk statisch. Gebruik een liniaal of een tape om hem recht te krijgen. Een scheve horizon is de meest voorkomende fout bij zee schilderen.
Stap 2 van 6
Stap 2: schilder de lucht
Schilder de lucht met ultramarijn en wit, van boven naar beneden steeds lichter. Bij de horizon is de lucht bijna wit. Een bewolkte lucht maak je met grijs en wit en een droogpenseel. Een lucht met veel ruimte laat de zee ruimtelijk lijken. Meer uitleg vind je bij lucht schilderen. Laat de lucht drogen voordat je de zee schildert.
Stap 3 van 6
Stap 3: geef de zee een kleurverloop
Meng ceruleum met een beetje groen en wit voor de verte, en ultramarijn met groen en omber voor de voorgrond. Schilder met horizontale streken en werk van de horizon naar beneden. Bij de horizon is de zee lichter en blauwer, op de voorgrond donkerder en groener. Zet direct onder de horizon een scherpe, iets donkerder lijn. Dat laat het water vlak en ver lijken.
Stap 4 van 6
Stap 4: zet de golven neer
Golven zijn banen van licht en donker. Schilder met een plat penseel donkere horizontale banen in de zee, en daarboven lichtere banen waar het licht op de golf valt. Bij de horizon zijn de banen smal en dicht op elkaar, op de voorgrond breder en met meer ruimte ertussen. Zo krijg je perspectief. Laat de golven niet te regelmatig zijn: wissel de lengte en de dikte van de banen af.
Stap 5 van 6
Stap 5: voeg schuim toe
Pak een droogpenseel met weinig wit en strijk licht over de bovenkant van de golven, zodat het schuim ontstaat. Op de plek waar een golf breekt, zet je meer wit, met een onregelmatige rand. Gebruik de punt van een rond penseel voor spetters en kleine schuimvlekjes. Laat het wit niet overal gelijk zijn: veel bij de brekende golven, weinig in de rustige delen.
Stap 6 van 6
Stap 6: licht en afwerking
Stap achteruit en bekijk het geheel. Maak de donkerste delen van de golven iets donkerder, en zet kleine lichtpuntjes op de bovenkant van een paar golven. Weerspiegelt de lucht in het water? Een beetje van de luchtkleur in de zee maakt het natuurlijk. Laat het schilderij drogen en zet er eventueel vernis op.
Een zonsondergang boven zee schilderen
Een zonsondergang is een van de populairste varianten. Je gebruikt dezelfde stappen, maar met warmere kleuren.
- Schilder de lucht in een verloop: donkerblauw of paars bovenaan, dan roze en oranje, en geel bij de horizon. Werk nat in nat en meng op het doek.
- Zet de zon als een lichte schijf of een halve cirkel op de horizon, met geel en wit.
- Schilder de zee donker bovenaan en meng er oranje en roze door: de lucht weerkaatst in het water. Zet een lichtstrook onder de zon die breder wordt naar de voorgrond.
- Zet golven met donkere banen, waar de lichtstrook doorheen loopt.
- Voeg details toe: een silhouet van een boot, een meeuw of een duin. Houd het donker en eenvoudig.
Een zonsondergang valt of staat met het kleurverloop en een goed contrast tussen de lichte lucht en de donkere voorgrond.
Kleuren voor zee schilderen
- Zee bij helder weer: ceruleum en groen, met wit voor lichte plekken.
- Diepe zee: ultramarijn met een beetje omber of zwart.
- Stormachtige zee: grijsblauw, donkergroen en veel wit voor het schuim.
- Tropische zee: turkoois, groenblauw en lichtgeel.
- Schaduw: donkerblauw met omber, niet puur zwart.
Wat opvalt in de kunstgeschiedenis: Hokusai’s De grote golf bij Kanagawa uit 1831 is een houtsnede waarop een grote golf en drie boten in een stormachtige zee te zien zijn, met de berg Fuji op de achtergrond, en volgens Wikipedia gebruikte Hokusai Pruisisch blauw, een geïmporteerd pigment. Een voorbeeld hoe een enkel blauw, goed ingezet, een hele zee kan dragen.
Wat de Nederlandse schilders ons leren
De Nederlandstalige Wikipedia over de marine legt uit dat zeegezichten in de Gouden Eeuw erg populair waren, mede omdat de welvaart van de Republiek op visserij en overzeese handel steunde. Nederlandse schepen hadden in die tijd een groot aandeel in de handel tussen de Noordzee en de Oostzee. Later gingen schilders meer aandacht besteden aan de zee en het weer. Hendrick Cornelisz. Vroom was een van de eersten die het standpunt van de schilder naar zeeniveau verlaagde, en Ludolf Bakhuizen gold als de grote meester van de open zee. Kijk eens hoe zij lucht en water in samenhang schilderen.
Zee schilderen met waterverf
Met waterverf werkt zee schilderen net iets anders, omdat je van licht naar donker werkt en het wit van het papier het licht levert. Maak het papier boven de horizon nat en laat een blauwe verloop in de lucht lopen. Laat droog worden. Schilder de zee met een blauwe wash die naar de voorgrond donkerder wordt, en zet daarna met een droog penseel golven. Het witte schuim laat je open: het wit van het papier. Lees meer in onze gids over aquarel schilderen.
Zee schilderen voor beginners: tips
- Begin klein. Een doek van 30 × 40 cm is genoeg.
- Maak een kleine kleurenschets op papier voordat je op het doek begint.
- Werk met horizontale streken. De zee is een vlak, geen verzameling vormen.
- Hou het eenvoudig. Een lucht, een zee en een paar golven zijn al een compleet schilderij.
- Gebruik een foto. Kies een foto met een duidelijke horizon en weinig details.
- Laat lagen drogen. Acrylverf droogt snel, dus je kunt vaak overschilderen.
- Oefen schuim apart. Een droogpenseel op een stuk papier is een goede oefening.
Zee en duinen combineren
Een zee wordt vaak mooier met een strook land. Zet duinen of een strand op de voorgrond, met helmgras en een paar bloemen. Een stappenplan voor het strand vind je bij strand schilderen. Wil je een geheel landschap met zee? Lees dan onze gids over landschap schilderen en over het schilderen van bloemen voor de duinvegetatie.
Veelgemaakte fouten
- De horizon in het midden zetten. Kies voor een derde.
- Een scheve horizon. Gebruik een liniaal.
- Te regelmatige golven. Wissel de banen af.
- Te veel wit. Schuim werkt alleen als er genoeg donker omheen zit.
- De zee overal even blauw maken. Gebruik een verloop.
- Zwart voor schaduw. Meng donkerblauw en omber.
Zee schilderen met acrylverf of olieverf
Je hoeft voor zee schilderen niet met waterverf te werken. Acryl- en olieverf geven andere mogelijkheden, vooral voor diepte en de dikte van golven.
- Acrylverf droogt snel, dus je kunt in lagen werken: eerst een donkere onderlaag, dan lichtere kleuren erover. Voor schuim gebruik je met een bijna droge kwast wit in korte streken.
- Olieverf blijft langer nat. Je kunt kleuren in elkaar laten overlopen en randen zacht maken. Dat past goed bij een rustige zee met een zachte overgang.
Begin bij beide soorten met de ondergrond: een gedempte kleur die door de hele zee heen schijnt, zoals een grijsblauw of groenblauw. Dat geeft het schilderij eenheid. Werk daarna van donker naar licht en van ver naar dichtbij.
Een zee ziet er meer ver weg uit door kleurverschil. Het deel bij de horizon is lichter en iets koeler, vooraan is het donkerder en warmer. Dat heet luchtperspectief. Gebruik dit principe ook als je de lucht schildert, zoals beschreven op de pagina over lucht schilderen.
Een stormachtige zee en een rustige zee
De stemming van je schilderij hangt vooral af van de golven, de lucht en het licht.
- Een rustige zee. Lange, vlakke golven, zachte kleuren, een heldere horizon en een lichte lucht met een paar wolken.
- Een stormachtige zee. Hoge golven met scherpe randen, donkere wolken, weinig licht en veel contrast tussen wit schuim en donkerblauw water.
Bij een storm tekent een schuine horizon of een diagonale golf meer beweging. Bij een rustige zee blijft de horizon recht en liggen de golven bijna horizontaal. Let ook op de reflectie: onder een donkere wolk is het water donker, en in de lichtstraal ligt een glinsterende baan van witte of gele streken.
Een kleine oefening: schilder dezelfde kust met dezelfde kleuren twee keer, de ene keer met rustig weer en de andere keer met onweer. Zo ervaar je hoe sterk lucht en golven de sfeer bepalen.
Zee schilderen buiten of vanaf een foto
Je kunt zee schilderen naar een eigen foto, een schets of rechtstreeks buiten op het strand. Elke manier heeft zijn voor- en nadelen.
- Naar foto. Rustig werken, maar de foto vlakt contrast en kleur af. Kijk daarom niet alleen naar de foto, maar kies ook zelf sterkere kleuren.
- Buiten. Het licht verandert snel. Maak daarom eerst een kleine kleurenschets en werk de rest binnen af.
- Uit je hoofd. Prettig voor een vrije stijl, maar eerst eenvoudig oefenen met vorm en kleur.
Neem op het strand een lichte tafelezel of een schetsboek mee, en bescherm je spullen tegen wind en zand. Wil je meer weten over de omgeving rond de zee, lees dan ook de pagina over schilderen op het strand. Leg je foto’s en schetsen in een map, zodat je ze later kunt gebruiken voor een groter doek in je eigen atelier.
Veelgestelde vragen over zee schilderen
Hoe schilder je een zee?
Zet de horizon op een derde van het doek, schilder de lucht, geef de zee een verloop van licht naar donker, zet golven met horizontale banen en voeg schuim toe met een droogpenseel.
Welke kleuren gebruik je voor zee?
Ceruleum, ultramarijn, groen, wit en omber. Gebruik lichtere, blauwere tinten bij de horizon en donkerdere, groenere op de voorgrond.
Hoe schilder je golven?
Met horizontale banen van donker en licht. Bij de horizon zijn de banen smal, op de voorgrond breed. Schuim zet je erbovenop met een droogpenseel.
Is zee schilderen makkelijk voor beginners?
Ja. Het zijn grote vlakken en weinig details. Zee schilderen makkelijk maak je door het eenvoudig te houden.
Hoe schilder je een zonsondergang boven zee?
Met een kleurverloop in de lucht van donkerblauw via roze en oranje naar geel, een zon bij de horizon en een weerkaatsing in het water.
Kun je zee schilderen met waterverf?
Ja. Maak het papier nat voor de lucht, schilder de zee in een wash en laat het schuim wit uit het papier open.
Welk formaat doek is goed voor zee?
Een liggend doek van 30 × 40 cm is een goed formaat voor een eerste zee.
Hoe krijg je diepte in een zee?
Maak de zee bij de horizon lichter en blauwer en op de voorgrond donkerder en groener, en maak de golfbanen aan de voorkant breder.
Verder lezen
Zee schilderen is een goede oefening in horizon, licht en kleur. Lees verder bij lucht schilderen, landschap schilderen en strand schilderen. Liever een duidelijk voorbeeld volgen? Dan is schilderen op nummer een prettig begin. De basis staat in schilderen voor beginners.
Zet de horizon op een derde van je doek en schilder eerst de lucht.