Kaarten maken begint met een stevig vel karton van 200 tot 300 gram, een liniaal en een vouwbeen of stomp voorwerp om de vouwlijn in te drukken. Daarmee heb je een kaart die rechtop blijft staan en netjes dichtvouwt. Alles wat je daarna toevoegt, zoals stempels, verf, gedroogde bloemen of een eigen foto, is versiering bovenop die basis.
Dit overzicht is de ingang van ons kennisplatform over papier, kaarten en print. Je leest hier hoe je zelf kaarten maken aanpakt, welk papier bij welke techniek past, hoe je een kaart netjes vouwt en waar je naartoe kunt als je verder wilt: van origami en scrapbooking tot boekbinden en linoleum snijden.
Kort samengevat
- Kies karton van ongeveer 200 tot 300 gram voor een kaart die zelf blijft staan. Dunner papier van 120 tot 160 gram gebruik je om op te plakken of als inlegvel.
- Druk eerst een vouwlijn in (een ril) en vouw daarna. Dan scheurt het papier niet en wordt de kaart strak.
- Begin met één techniek: stempelen, collage of aquarel. Combineren kan later.
- Een eigen ontwerp print je op dik papier of plak je op een gevouwen kaart. Een kaart blijft persoonlijker dan een winkelkaart.
- Wil je dezelfde kaart vaker maken, dan loont een snijplotter of een gesneden stempel.
Waarom zelf kaarten maken
Een kaart die je zelf maakt, kost meer tijd dan een kaart die je pakt in de winkel. Dat is meteen de reden dat hij werkt. De ontvanger ziet dat er iemand een uur voor heeft genomen, en dat doet meer dan de mooiste tekst op glanzend papier. Kaarten maken is bovendien een van de weinige hobby’s waarbij het resultaat meteen gebruikt wordt, dus je hoeft geen plek te vinden voor wat je maakt.
Er is ook een praktische kant. Een kaart is klein. Je kunt in een half uur een volledig ontwerp bedenken, uitvoeren en afmaken, en als het niet lukt begin je gewoon opnieuw met een nieuw stuk karton. Daardoor is het een goede oefenvorm voor wie wil leren omgaan met kleur, verhouding en papier. Veel mensen die beginnen met zelf kaarten maken, komen later uit bij scrapbooking, stempelen of een snijmachine, omdat ze merken hoeveel er mogelijk is met alleen papier.
Het hoeft ook niet duur te zijn. Voor de eerste kaarten heb je geen speciale gereedschappen nodig. Een schaar of een knutselmes met een snijmat, een liniaal, een potlood, lijm of dubbelzijdig plakband en wat papier zijn genoeg. Daarna kun je per techniek uitbreiden. Hobbywinkels, warenhuizen en webwinkels verkopen kant-en-klare pakketten met blanco kaarten en enveloppen, wat handig is zolang je nog niet weet welk formaat je het fijnst vindt.
Welk papier gebruik je voor kaarten maken
De keuze van het papier bepaalt of je kaart er netjes uitziet of na een dag slap staat. Papier wordt aangeduid met het gewicht per vierkante meter, uitgedrukt in gram. Volgens de uitleg over grammage op Wikipedia is dat gewicht de massa per vierkante meter, ongeacht de dikte. Gewoon kopieerpapier weegt 80 gram, en dat voel je meteen: het buigt door als je het rechtop zet. Hoe hoger het getal, hoe dikker en stijver het papier voelt.
Voor kaarten gelden grofweg deze richtlijnen:
- 120 tot 160 gram: geschikt om op een kaart te plakken, voor een inlegvel of voor een stempelplaatje. Als basis voor een kaart is het te slap.
- 200 tot 300 gram: een kaart die zelfstandig blijft staan. HobbyMaximaal noemt dit bereik voor een kaart die zelf rechtop kan, en 120 tot 160 gram voor lagen en inleggers.
- 300 gram en meer: het standaardgewicht voor kaarten bij drukkers. Het aanbod van Studio Marjolein laat zien dat de meeste standaardkaarten op 250 tot 350 gram worden gedrukt, van coated karton en linnen tot natuurkarton.
Zeer dik papier is niet altijd beter. Rond de 400 gram begint papier bij het vouwen te breken, tenzij je er eerst een nette ril in zet. Thuis lukt dat met een liniaal en een stomp voorwerp, zoals een vouwbeen, de achterkant van een mes of een lege balpen. Je drukt een diepe lijn waar de vouw moet komen en vouwt daarna langs die lijn.
Naast het gewicht kijk je naar het oppervlak. Glad karton is fijn voor stempels en printen. Papier met een nerf of een linnenstructuur oogt rustig en luxe, maar neemt fijne stempeldetails minder goed over. Voor aquarel kaarten maken heb je speciaal waterverfpapier nodig. Gewoon karton golft zodra het nat wordt en trekt de verf ongelijk op.
Kaarten maken: de basisvorm en het juiste formaat
Een gevouwen kaart is de standaard. Je neemt een rechthoek, vouwt hem dubbel en hebt een voor- en achterkant, plus de binnenkant voor je tekst. Reken van tevoren uit welk formaat de kaart krijgt als hij gevouwen is, zodat hij in een gangbare envelop past.
Een eenvoudige aanpak, in vijf stappen:
- Knip of snij een rechthoek van het karton, bijvoorbeeld 21 bij 14,8 centimeter, een A5-formaat dat dubbel gevouwen een A6-kaart wordt.
- Leg een liniaal op de plek van de vouw, in het midden van de lange zijde, en druk met het vouwbeen een lijn.
- Vouw het karton langs die lijn en strijk de vouw plat met het vouwbeen.
- Maak de voorkant af met een van de technieken hieronder.
- Schrijf je tekst pas op het einde. Dan weet je zeker dat de kaart niet meer verandert.
Let bij het kiezen van het formaat op de envelop. Een kaart die je zelf maakt, wil je vaak niet vouwen of knippen om hem te versturen, dus koop de enveloppen mee of maak ze van kraftpapier. Een vierkante kaart of een kaart met een opstaand element heeft bovendien extra porto of een stevigere envelop nodig. Dat is een detail om bij het ontwerp mee te nemen, niet achteraf.
Ook de oriëntatie telt. Een staande kaart oogt klassiek, een liggende kaart geeft meer ruimte voor een landschap of een brede foto. Een kaart met een raampje, waarbij je een vierkantje uit de voorkant snijdt en er een tweede kleur achter plakt, is een mooi voorbeeld van een kaart die er ingewikkeld uitziet maar slechts twee knipbewegingen kost.
Technieken voor zelf kaarten maken
De techniek bepaalt de sfeer van de kaart. Hieronder staan de technieken die voor beginners het makkelijkst te leren zijn. Je kunt ze alle gebruiken met het basisgereedschap dat hierboven staat.
Collage met gescheurd en geknipt papier
Papier scheuren in plaats van knippen geeft een zachte rand met vezels, die er natuurlijk uitziet. Kleur een vel in met aquarel of pak gekleurde papiersoorten, scheur er golvende banen uit en plak ze over elkaar tot een heuvellandschap, een zonsondergang of een abstract patroon. Een kaart van drie of vier lagen heeft al diepte. HobbyMaximaal noemt papiercollage en een kaart met een uitgeknipt venster als eenvoudige technieken voor beginners.
Stempelen
Stempelen is de snelste manier om een kaart een eigen patroon te geven. Je drukt een stempel op een inktkussen en daarna op het papier, en herhaalt dat voor een rij blaadjes, sterren of letters. Het werkt het best op glad papier en met een stempel die vlak ligt. Druk gelijkmatig en til de stempel recht omhoog, dan blijft de afdruk strak.
Je hoeft geen gekochte stempels te gebruiken. Stempelen met aardappelen is een oude kinderklassieker, waarbij je een halve aardappel uitsnijdt tot een eenvoudige vorm. Ook bladeren, wc-rollen (in een hartvorm geknepen of plat gedrukt) en je vingers werken als stempel, met verf in plaats van inkt. Daarom is stempelen een prima techniek voor kleuters en voor een regenachtige middag in de herfst, als je bladeren van buiten meeneemt. Wil je meer controle, dan snijd je zelf een stempel in linoleum, zoals we beschrijven in onze gids over linoleum snijden.
Wie stempelen op stof wil proberen, heeft stoffenverf of textielinkt nodig, omdat gewone stempelinkt in de was verdwijnt. Dat is een aparte techniek, maar de aanpak is hetzelfde: een gladde ondergrond, gelijkmatig drukken en de verf laten drogen voor je verdergaat.
Aquarel kaarten maken
Aquarel kaarten maken is populair omdat het resultaat zacht en kleurrijk is zonder dat je goed hoeft te kunnen tekenen. Je schildert een kleurvlak, een sterrenhemel of een paar bloemen op waterverfpapier, laat het drogen en knipt het op maat of plakt het op een gevouwen kaart van dik karton. Een bekende truc is een nat-in-nat achtergrond: je maakt het papier vochtig, laat er twee of drie kleuren in elkaar overlopen en zet daar na het drogen een eenvoudige silhouet overheen, zoals een boom of een vogel.
Met aquarel werk je het best op een losse strook die je later op de kaart plakt. Een kaart die je rechtstreeks nat maakt, trekt krom. Wil je meer weten over de basis van verven en kleuren mengen, kijk dan bij onze uitleg over schilderen.
Lettering, washi tape en kleine details
Met een penseelstift of fineliner schrijf je een tekst in een mooi handschrift, en met washi tape maak je in een paar seconden een rand of een slinger. Zulke details zijn niet bedoeld als hoofdonderdeel van de kaart, maar ze zorgen ervoor dat een eenvoudige kaart afgewerkt oogt. Even oefenen op kladpapier voor je op de kaart schrijft, voorkomt dat je een bijna afgemaakte kaart weggooit door een slecht geplaatste letter.
Gedroogde bloemen, theezakjes en ander materiaal
Persen en drogen van bloemen en blaadjes geeft kaarten een romantische uitstraling. Een bloem plak je met een beetje transparante lijm of een strookje tape vast. Voor kaarten maken met theezakjes laat je een gebruikt theezakje drogen, haal je het open en gebruik je het papiertje als een beige, vezelig laagje in een collage. Het geeft een warme tint die je met verf moeilijk nabootst. Ook kleine stukjes stof, touw of kantpapier passen op een kaart, zolang ze plat genoeg zijn om in een envelop te passen.
Kaarten maken met je computer en printer
Niet alles hoeft met de hand. Je kunt prima kaarten maken online of in een programma als Word of Canva, en het resultaat zelf printen. Zelf kaarten maken en printen werkt het best als je de volgende punten volgt:
- Kies het formaat voor je begint. Maak het document zo groot als de gevouwen kaart. Een voorkant van A6 hoort op een pagina van A5 of A4 te staan, zodat de printer rand en snijlijn goed afhandelt.
- Print op dik papier. Controleer vooraf of je printer papier van 200 gram of meer aankan. Hoe zwaar het papier mag zijn, verschilt per printer en staat in de handleiding.
- Rill en vouw na het printen. Print eerst en vouw daarna, anders breekt de inkt op de vouwlijn.
- Gebruik een testafdruk. Print eerst op gewoon papier om te zien of alles op de juiste plek staat.
Wil je kaarten maken met een eigen foto, dan print je de foto op fotopapier of gewoon papier en plak je hem op een gevouwen kaart van 300 gram. Zo blijft de kaart stevig, ook als het fotopapier dun is. Een plaatje op een eigen achtergrondkleur met een smalle rand oogt netter dan een foto die tot aan de rand loopt.
Je kunt ook kaarten laten drukken. Dat is voor grotere oplagen, zoals een geboortekaartje of een uitnodiging, meestal logischer dan zelf printen. De drukker kiest dan het papier en rilt de vouw, en jij levert het ontwerp aan. Voor een paar kaarten per maand blijft zelf maken goedkoper en persoonlijker.
Gereedschap en hulpmiddelen: wat heb je echt nodig
Wie begint met zelf kaarten maken, koopt vaak te veel. Een rustige opbouw werkt beter: begin met het basisgereedschap, kijk welke techniek je het meest plezier geeft en koop daarna gericht bij.
Voor elke kaart:
- Een snijmat en een knutselmes, of een goede schaar.
- Een metalen liniaal.
- Een potlood en een gum.
- Een vouwbeen of een ander stomp voorwerp voor de ril.
- Lijm of dubbelzijdig plakband. Een lijmstift is geschikt voor papier, dubbelzijdig tape geeft een strakker resultaat zonder rimpels.
Voor specifieke technieken:
- Stempelen: een inktkussen en een paar stempels, of materiaal om er zelf een te maken.
- Aquarel: een eenvoudig waterverfdoosje, een penseel en waterverfpapier.
- Lettering: een penseelstift en een fineliner.
- Versieren: washi tape, stickers, gedroogde bloemen en touw.
Een snijplotter is een ander verhaal. Dat is een machine die papier volgens een digitaal ontwerp uitsnijdt. Voor wie vaak kaarten in dezelfde vorm maakt, bijvoorbeeld een serie uitnodigingen, bespaart zo’n machine veel knipwerk. Er zijn verschillende merken, van Cricut en de Cricut Maker tot de Silhouette Cameo. Onze gids over de snijplotter laat zien waar je op let voor je er een koopt. Voor een eerste kaart heb je het niet nodig.
Van kaarten maken naar andere papierhobby’s
Wie eenmaal kaarten maakt, komt vaak uit bij een verwante techniek. Hieronder een korte kennismaking, met een verwijzing naar de volledige uitleg.
Origami. Papier vouwen zonder lijm of schaar. Een gevouwen kraanvogel of ster op een kaart zorgt direct voor een persoonlijk accent. Lees de gids over origami voor de basisvouwen en het juiste papier.
Scrapbooking. Foto’s en herinneringen op een pagina met papier, stickers en lettering. Het is verwant aan kaarten maken, alleen groter en met meer lagen. Zie de gids over scrapbooking.
Boekbinden. Papier naaien of lijmen tot een notitieboek of fotoboek. Wie al kaarten maakt, heeft de vaardigheden voor vouwen en rillen al in de vingers. Meer staat in de gids over boekbinden.
Linoleum snijden. Een eigen stempel of een kleine prent maken die je op elke kaart kunt herhalen. Zie linoleum snijden, met het extra voordeel dat je eigen ontwerp ook mooi is om in te lijsten.
Papier-maché. Een ander soort papierwerk: laagjes papier en lijm worden een driedimensionaal voorwerp. Het hoort bij dezelfde pijler, met uitleg in onze gids over papier-maché.
Wil je liever een prent of drukwerk maken dat meer ruimte heeft voor experiment, kijk dan eens naar een Gelli Plate: een zachte plaat waarmee je kleurrijke patronen drukt die je als achtergrond voor een kaart gebruikt.
Veelgemaakte fouten bij kaarten maken
De meeste mislukte kaarten hebben een van deze oorzaken:
- Te dun papier. De kaart zakt in elkaar of krult op. Neem karton van minstens 200 gram.
- Vouwen zonder ril. De vouw scheurt of kronkelt. Druk eerst een lijn in.
- Te veel lijm. Papier golft en laat los. Gebruik een dun laagje of dubbelzijdig tape.
- Niet gemeten. Een kaart die net niet in de envelop past, is erg zonde. Meet de envelop voor je begint.
- Alles tegelijk. Een kaart met stempels, glitter, tape en tekst in vier kleuren oogt druk. Kies één hoofdtechniek en maximaal twee kleuren.
- De tekst vergeten. Laat altijd een rustig vlak vrij voor de tekst, binnen of op de voorkant.
Een kaart die er schoon uitziet, is bijna altijd een kaart waar iemand iets heeft weggelaten.
Ideeën voor kaarten maken per gelegenheid
Als je zelf kaarten maken wilt combineren met een bepaalde gelegenheid, helpt het om per gelegenheid één eenvoudig basisontwerp te hebben. Een paar richtingen:
- Verjaardag: een kaart met een gestempeld patroon van ballonnen of sterren, in twee kleuren. Een raampje met een foto van de jarige past er ook bij.
- Dank je wel: een kaart met gedroogde bloemen en een korte, met de hand geschreven tekst. Rustig en warm.
- Geboorte: een zachte aquarelachtergrond in pastelkleuren met de naam in lettering.
- Herfst: stempelen met bladeren, op kraftpapier, met touw in de vouw gebonden.
- Kerst en feestdagen: een eenvoudige uitgeknipte ster of boom op een donkere achtergrond, eventueel met een strookje goud papier.
- Beterschap en meeleven: een kleine kaart met één bloem, veel witruimte en een persoonlijke zin.
Maak niet te veel verschillende ontwerpen tegelijk. Een serie van vijf kaarten met hetzelfde basisidee, maar steeds een andere kleur of tekst, is sneller klaar dan vijf unieke kaarten en ziet er samenhangend uit. Als je je ideeën wilt bewaren, plak dan van elke kaart die goed lukte een foto in een schrift of op een scrapbookpagina.
Veelgestelde vragen over kaarten maken
Welk papier is het best voor zelf kaarten maken?
Karton van 200 tot 300 gram is het best voor een kaart die zelf blijft staan, en 300 gram is de standaard bij drukkers. Dunner papier van 120 tot 160 gram gebruik je voor lagen en inleggers. Boven de 400 gram wordt vouwen lastig, zeker zonder ril.
Hoe maak je een nette vouw in een kaart?
Leg een liniaal op de plek van de vouw en druk met een vouwbeen of stomp voorwerp een lijn in het karton. Vouw daarna langs die lijn en strijk de vouw plat met het vouwbeen. Zo scheurt het papier niet en wordt de kaart recht.
Kun je kaarten maken zonder speciale spullen?
Ja. Met een stuk karton, een liniaal, een schaar, lijm en een stift maak je een nette kaart. Stempelen kan met een halve aardappel, bladeren of een wc-rol, en met je vingers en verf maak je al een patroon zonder iets aan te schaffen.
Wat is de makkelijkste techniek voor beginners?
Papiercollage en stempelen zijn het makkelijkst. Bij collage plak je gescheurde of geknipte stukken papier over elkaar, bij stempelen herhaal je een vorm. Beide technieken hebben weinig gereedschap nodig en een misser is snel opnieuw gedaan.
Hoe maak je kaarten met een foto?
Print je foto op fotopapier of gewoon papier en plak hem met dubbelzijdig tape op een gevouwen kaart van 300 gram. Laat een smalle rand van een andere kleur om de foto staan, dan oogt de kaart afgewerkt en blijft hij stevig.
Kun je zelf kaarten maken en printen op de computer?
Ja. Maak je ontwerp in een programma als Word of Canva op het formaat van je gevouwen kaart en print het op dik papier. Controleer in de handleiding hoe zwaar het papier mag zijn, print eerst een proef en vouw pas na het printen.
Hoe maak je aquarel kaarten?
Schilder een kleurvlak of een eenvoudig motief op waterverfpapier, laat het volledig drogen en plak of knip het op een gevouwen kaart van dik karton. Werk niet rechtstreeks op de kaart, want gewoon karton golft zodra het nat wordt.
Wat kost het om kaarten te maken?
Dat hangt af van je materiaal. Voor de basis heb je weinig nodig: karton, een liniaal, lijm en een schaar. Kosten lopen op bij speciale stempels, waterverfpapier of een snijmachine, dus begin met het basisgereedschap en breid pas uit als je weet wat je het leukst vindt.
Verder lezen
Kaarten maken is een goede ingang tot het hele gebied van papier en print. Kies een onderwerp dat bij je past en ga stap voor stap verder.
- Papier vouwen zonder lijm of schaar: origami.
- Je foto’s en herinneringen vastleggen: scrapbooking en fotoalbum maken.
- Je eigen notitieboek maken: boekbinden.
- Eigen stempels en prenten: linoleum snijden en Gelli Plate.
- Machinaal knippen: snijplotter, Cricut, Cricut Maker en Silhouette Cameo.
- Papier in drie dimensies: papier-maché.
Scrapbooking
Scrapbooking voor beginners
Scrapbooking is foto's en herinneringen op papier bewaren, met patroonpapier, stickers en een paar eigen woorden erbij. Hier lees je wat je…
Fotoalbum maken
Een fotoalbum maak je in drie stappen: foto's kiezen, indelen en vastzetten. Hier lees je hoe je dat online of zelf doet,…
Origami en papier
Origami
Origami is de kunst van het vouwen van papier tot een vorm, zonder te knippen of te plakken. Hier lees je wat…
Origami vouwen voor beginners
Origami vouwen begint met een vierkant vel papier en twee basisvouwen. In dit artikel leer je die vouwen, maak je een eenvoudig…
Origami voor kinderen
Origami voor kinderen werkt het best met grote, gekleurde vellen en modellen met maar een paar vouwen. Zo lukt het snel, blijft…
Papier mache lijm
Papier mache lijm is meestal een dunne pap van bloem en water, of verdunde knutsellijm. Zo kies je de lijm die bij…
Origami papier kiezen
Origami papier is dun, vierkant en aan één kant gekleurd. Hier lees je welk papier je voor welk model kiest, welk formaat…
Papier mache maken
Papier mache maak je met stroken papier en pap of lijm, laag voor laag over een vorm. Zo kom je in zes…
Papier vouwen
Papier vouwen leer je met een vierkant vel en twee basisvouwen: de bergvouw en de dalvouw. Daarmee vouw je al een boot,…
Boekbinden
Boekbinden voor beginners
Boekbinden is het samenstellen van een boek uit losse vellen papier, met naald en draad of met lijm. Hier lees je welke…
Snijplotters
Snijplotter
Een snijplotter is een machine die met een klein mesje een digitaal ontwerp uit papier, vinyl of stof snijdt. Hier lees je…
Cricut Maker
De Cricut Maker is de topserie van de Cricut-snijmachines, bedoeld voor wie meer wil snijden dan papier en vinyl. Hier lees je…
Silhouette Cameo
De Silhouette Cameo is de bekendste snijmachine van het merk Silhouette, populair voor vinyl, papier en kaarten. Hier lees je hoe de…
Cricut
Cricut is een merk van snijmachines waarmee je papier, vinyl, stof en meer uit een digitaal ontwerp snijdt. Hier lees je welke…
Cricut Joy
De Cricut Joy is de kleinste machine van Cricut: ideaal voor kaarten, labels en kleine decals. Lees voor wie hij past en…
Cricut machine kiezen
Een Cricut machine snijdt, tekent en graveert wat je op je scherm ontwerpt. Zo kies je tussen Joy, Explore, Maker en Venture,…
Linoleum en druktechniek
Linoleum snijden voor beginners
Linoleum snijden is een eenvoudige vorm van drukken: je snijdt een beeld in een plaat, rolt er inkt op en drukt het…
Gelli plate
Een gelli plate is een herbruikbare gelplaat waarmee je met acrylverf, een roller en papier unieke prints maakt, zonder pers. Zo begin…
Kaarten maken
Kaarten maken met foto
Kaarten maken met foto kan thuis met een printer, een stukje karton en lijm, of via een fotoservice. Zo kies je de…
Kaarten maken als hobby
Van kaarten maken een hobby maken kan met een paar vellen karton, lijm en een schaar. Zo begin je, met welke spullen…