Papier mache lijm is meestal een eenvoudige pap van bloem en water, of een verdunde knutsel- of houtlijm. Beide werken. De bloempap is goedkoop en ongevaarlijk om aan te raken en te maken, de verdunde lijm droogt sneller en wordt harder. Welke papier mache lijm je kiest, hangt af van je project, je geduld en wie er meehelpt.
Wie voor het eerst papier-maché maakt, denkt vaak dat de papierstroken het belangrijkste zijn. De lijm bepaalt echter hoe sterk, hoe glad en hoe lang houdbaar je werkstuk wordt. In dit artikel lees je welke soorten papier mache lijm er zijn, hoe je papier mache lijm maken thuis aanpakt, welke fouten je voorkomt en hoe je de lijm bewaart. Zoek je het hele verhaal over de techniek? Lees dan eerst onze gids over papier-maché.
Kort samengevat
- De klassieke papier mache lijm is een pap van bloem (of ander zetmeel) en water.
- Alternatieven zijn verdunde witte knutsel- of houtlijm (PVA), behanglijm en methylcellulose.
- Maak bloempap met de dikte van slagroom: dunner geeft slappe stroken, dikker geeft klonten.
- Laat elk werkstuk goed drogen om schimmel te voorkomen.
- Bewaar zelfgemaakte pap koel en gebruik hem binnen een paar dagen.
Welke lijm gebruik je voor papier-maché?
Papier-maché is volgens Wikipedia een materiaal op basis van papier met lijm. Als lijm wordt zetmeel of behanglijm genoemd, en je plakt het papier in meerdere lagen op een mal en laat het drogen. Daarna kun je het schilderen of op maat snijden.
De Engelse Wikipedia noemt een paar gangbare keuzes voor papier mache lijm:
- Een pap van bloem of ander zetmeel en water, met de dikte van zware room. Dit is de traditionele papier mache lijm.
- PVA-lijm, zoals witte houtlijm of knutsellijm, verdund tot een vergelijkbare dikte.
- Methylcellulose, een poeder dat je met water aanmaakt. Het wordt in de bron genoemd als niet giftig en schimmelvrij, maar niet waterbestendig.
- Behanglijm of plaksel, ook als bindmiddel genoemd.
Elke keuze heeft voor- en nadelen. Hieronder zie je ze naast elkaar.
Papier mache lijm vergelijken
Bloempap
Bloem en water kosten bijna niets en je hebt ze in huis. De pap is zacht, ruikt neutraal en droogt vrij stevig. Het nadeel is dat het werkstuk langer droogt en dat vochtige papier-maché zonder maatregelen schimmel kan krijgen. Voor kinderen en voor een eerste project is bloempap een prima keuze.
Witte knutsellijm of houtlijm
PVA-lijm, verdund met water, droogt sneller dan bloempap en geeft een hard resultaat. Dat is handig voor werkstukken die iets moeten kunnen hebben, zoals een schaal of een masker. Daar staat tegenover dat de lijm meer kost en minder gemakkelijk van handen en tafel te wassen is zodra hij droog is.
Behanglijm
Behanglijm wordt aangemaakt met water en is voor papier-maché een klassieker. Controleer op de verpakking waarvoor de lijm bedoeld is en hoe je hem aanmaakt. Lees de aanwijzingen van de fabrikant, vooral als er kinderen meewerken.
Methylcellulose
Dit is een poeder dat je met water mengt tot een gel. Meng het poeder met water volgens de aanwijzing op de verpakking. Het is schimmelvrij, maar niet waterbestendig. Het is een goede optie voor wie veel papier-maché maakt en een schone, neutrale lijm wil.
Papier mache lijm maken: een basisrecept
Zelf papier mache lijm maken kost vijf minuten. Dit is een eenvoudige aanpak met bloem en water. De verhoudingen zijn een richtwaarde: begin zo en pas aan op wat je prettig vindt.
Je hebt nodig:
- Bloem, ongeveer een kop.
- Water, ongeveer twee kopjes.
- Een kom en een garde of lepel.
- Eventueel een snufje zout.
Zo ga je te werk:
- Meng eerst de bloem met een beetje water tot een gladde pasta zonder klonten. Voeg dan pas de rest van het water toe.
- Roer goed tot de pap de dikte heeft van slagroom die net begint te dikken. Zo omschrijft de bron de gewenste dikte: die van zware room.
- Test hem. Haal een strook papier door de pap. Hij moet gelijkmatig nat worden en niet druipen.
- Pas aan. Te dik? Voeg wat water toe. Te dun? Voeg een lepel bloem toe en roer opnieuw.
Sommige makers koken de bloem met water, tot een dikkere pap die langer houdbaar is. Dat is niet nodig voor kleine projecten, maar het geeft een gladdere, steviger lijm. Doe dat alleen met een volwassene erbij.
De Engelse Wikipedia noemt ook dat je een druppel kruidnagelolie of wat zout kunt toevoegen om schimmelgroei te vertragen. Zout is veilig en makkelijk; bij olie is voorzichtigheid geboden, vooral bij kinderen. Meer hoef je er niet mee.
Papier mache lijm verdunnen en gebruiken
Heb je knutsellijm of houtlijm? Dan verdun je die met water tot de dikte van slagroom. Een veelgebruikte richtwaarde is ongeveer evenveel lijm als water, maar test het op een stukje papier. De juiste dikte maakt de stroken goed nat zonder dat ze uit elkaar vallen.
Zo werk je met papier mache lijm:
- Scheur het papier in stroken. Scheuren geeft zachtere randen dan knippen, die in het werkstuk minder opvallen.
- Haal een strook door de lijm. Strijk het teveel met twee vingers af, zodat hij niet druipt.
- Leg de strook op de mal. Strijk hem glad en overlap de randen.
- Werk in lagen. Laat elke laag een beetje aantrekken voordat je de volgende doet. Wissel de richting van de stroken af.
- Laat alles goed drogen. Dat kost vaak een of meer dagen, afhankelijk van de dikte en de lijm.
Zet je werkstuk tijdens het drogen op een luchtige plek, bij voorkeur op een rooster of een ondersteuning, zodat de onderkant ook droogt. Draai hem af en toe. Een werkstuk dat niet goed droogt, kan van binnen vochtig blijven.
Wil je het papier eerder in de hobbyroute plaatsen? Dan past origami papier goed bij afwerking van papier-maché, bijvoorbeeld als dunne, gekleurde laag over het droge werkstuk.
Welk papier past bij papier mache lijm?
De lijm werkt pas goed met het juiste papier. Volgens de Nederlandse Wikipedia is krantenpapier een voorbeeld, en dat is ook de meest gebruikte keuze. Het is dun, zuigt de lijm goed op en je hebt het meestal gratis.
Andere opties:
- Pakpapier of bruin papier voor een sterke buitenlaag.
- Servetten of tissuepapier voor een glad, wit afwerklaagje dat je makkelijk kunt schilderen.
- Gekleurd papier wanneer je het werkstuk niet wilt schilderen.
- Karton of eierdozen voor de basis, bijvoorbeeld als je er een vorm van maakt.
Volgens de Engelse bron kun je ook papier tot pulp laten weken of koken en daar lijm doorheen mengen. Dat levert een kneedbare massa op waarmee je kunt boetseren, zonder stroken.
Veelgemaakte fouten met papier mache lijm
De lijm is te dik
Een te dikke pap geeft klonten en een oneffen werkstuk. Voeg water toe tot de pap soepel loopt.
De lijm is te dun
Een waterige papier mache lijm maakt het papier slap, en je krijgt een zwak, kreukelig werkstuk. Roer er een lepel bloem door.
Te veel lagen tegelijk
Zet je te veel lagen op elkaar zonder te laten drogen, dan blijft het binnenste nat. Werk in rondes en laat tussendoor drogen.
Niet goed laten drogen
Een vochtig werkstuk kan gaan schimmelen. Zet het op een luchtige plek en wacht tot het overal hard en droog is voordat je het verft of in een kast zet.
Water gebruiken als het werkstuk iets moet kunnen hebben
Bloempap en methylcellulose zijn niet waterbestendig. Wil je een schaal waar je iets in kunt zetten, verf hem dan na het drogen met een waterafstotende laag, en gebruik de schaal niet voor eten.
Papier mache lijm bewaren en opruimen
Zelfgemaakte bloempap bewaar je afgesloten in de koelkast, en gebruik je binnen een paar dagen. Ruikt hij zuur of ziet hij er verkleurd uit, gooi hem dan weg. Verdunde knutsellijm houd je in een afgesloten potje.
Werk op een afgedekte tafel, met krantenpapier of plastic eronder. Was je handen met water voordat de lijm droogt. Gooi lijmresten niet door de gootsteen, maar veeg ze met keukenpapier uit en gooi dat weg. Bij kinderen geldt: houd ze dicht bij je, en lees de gebruiksaanwijzing van een gekochte lijm.
Zoek je een rustiger papieractiviteit zonder lijm? Probeer dan papier vouwen of origami. En een gemaakt stuk past mooi in een zelfgemaakte kaart.
Veelgestelde vragen over papier mache lijm
Welke lijm is het beste voor papier-maché?
Voor een eerste project is een pap van bloem en water een goede keuze: goedkoop, makkelijk en veilig om mee te beginnen. Wil je een hard resultaat dat snel droogt, kies dan verdunde knutsel- of houtlijm.
Hoe maak je papier mache lijm van bloem en water?
Meng bloem met een beetje water tot een gladde pasta en voeg daarna meer water toe. De pap moet de dikte van zware room krijgen. Als richtwaarde werkt ongeveer één deel bloem op twee delen water.
Kun je papier mache lijm maken zonder bloem?
Ja. Verdun witte knutsellijm met water, of gebruik behanglijm of methylcellulose. Zetmeel van een andere bron kan ook als vervanger voor bloem dienen.
Waarom schimmelt mijn papier-maché?
Meestal droogt het werkstuk niet goed of blijft het in een vochtige omgeving. Werk in dunne lagen, laat elke laag drogen en zet het op een luchtige, droge plek. Een snufje zout in de pap kan het schimmelen vertragen.
Hoe lang moet papier-maché drogen?
Dat hangt af van de dikte en de lijm. Reken op een of meer dagen voor een werkstuk met meerdere lagen. Voel of het overal hard is, ook aan de binnenkant, voordat je het schildert.
Is papier mache lijm veilig voor kinderen?
Bloempap bevat alleen bloem en water en is een gangbare keuze bij knutselen met kinderen. Let op bij toegevoegde stoffen en volg bij gekochte lijm altijd de gebruiksaanwijzing van de fabrikant. Werk onder toezicht.
Kan ik houtlijm gebruiken als papier mache lijm?
Ja, verdund met water. Witte houtlijm of knutsellijm (PVA) wordt in de bron genoemd als alternatief voor bloempap. Hij droogt hard, maar is lastiger te verwijderen als hij droog is.
Hoe lang kan ik zelfgemaakte papier mache lijm bewaren?
Bloempap bewaar je gekoeld en afgesloten, en je gebruikt hem binnen enkele dagen. Zet je er zout bij, dan vertraagt dat de schimmelgroei, maar het blijft een verse pap. Twijfel je, maak dan een nieuwe portie.
Verder lezen
Nu je weet welke papier mache lijm bij je past, kun je aan de slag. Lees de gids over papier-maché voor de volledige techniek en projecten. Zin in een ander papierproject? Bekijk dan origami, papier vouwen of kaarten maken.