Japandi schilderij maken: kleuren, vormen en een stappenplan

Een japandi schilderij herken je aan rust: zachte aardetinten, weinig vormen en veel lege ruimte. Je maakt het met acrylverf op een groot doek, in een palet van off-white, beige, grijs en een paar warme of donkere accenten. Schilder een paar bewuste vlakken, een lijn of een cirkel, en laat de rest leeg. Zo maak je zelf een japandi schilderij dat past bij een kalm, natuurlijk interieur.

Japandi is een van de populairste woonstijlen van de laatste jaren, en wie zelf een japandi schilderij maakt, bespaart niet alleen geld. Je kiest ook de precieze kleuren, het formaat en de sfeer die bij jouw huis passen. Je hoeft er geen ervaren schilder voor te zijn: de stijl draait om eenvoud. In deze uitleg lees je wat japandi is, welke kleuren en vormen erbij passen, hoe je in vijf stappen een eigen schilderij maakt en hoe je het in huis laat werken. De basis van het schilderen vind je in ons stappenplan om te leren schilderen.

Wat is japandi eigenlijk?

Japandi is een mix van Japans en Scandinavisch design. Wikipedia beschrijft het in het artikel over japandi als een interieurstijl die Japanse minimalistische esthetiek combineert met Scandinavische eenvoud. De naam is een samentrekking van Japan en Scandi, en de term kwam rond 2016 op, hoewel de combinatie al eerder voorkwam in keramiek, architectuur en Deens meubeldesign. De stijl put uit twee ideeën: het Japanse wabi-sabi en het Scandinavische hygge.

Wabi-sabi is het idee dat schoonheid zit in wat onvolmaakt, vergankelijk en onaf is. Wikipedia legt in het artikel over wabi-sabi uit dat wabi een stille, ingetogen schoonheid is en sabi de milde uitstraling die ouderdom aan dingen geeft. Belangrijke principes zijn asymmetrie, ruwheid, eenvoud, bescheidenheid en respect voor natuurlijke materialen. Voor een schilder is dat een geruststellende gedachte: een scheve lijn of een ongelijke kleurvlak is geen fout, het hoort erbij.

Hygge brengt de warmte. Denk aan houten meubels, zachte lampen en een kamer waarin je wilt blijven zitten. Samen levert dat een stijl op die opgeruimd is, maar niet kil.

Kleuren voor een japandi schilderij

Het kleurenpalet is de belangrijkste keuze. Wikipedia noemt als typische kleuren voor japandi-muren gebroken wit, beige en zachtgrijs, omdat die het natuurlijke licht weerkaatsen. Een japandi schilderij gebruikt dezelfde tinten, aangevuld met een paar aardse of donkere accenten.

Een bruikbaar palet:

• Basis: gebroken wit, warm wit en lichtgrijs.
• Middentonen: zand, beige, ecru, klei en warm grijs.
• Accenten: terracotta, gebrande sienna of dofroze voor warmte, en zwart, antraciet of donkergroen voor contrast.
• Wat je beter vermijdt: felle primaire kleuren, neon en sterk glanzende verf.

Je mengt deze kleuren eenvoudig zelf. Begin met wit en voeg een beetje gele oker toe voor zand, of wat omber en een druppel zwart voor warm grijs. Meng elke kleur in een kleine hoeveelheid en probeer hem eerst uit op karton. Gebruik liever acrylverf in een matte afwerking, want glans past niet bij de stijl. Wie liever met een kant-en-klaar voorbeeld begint, kan het schilderen van kleurvlakken ook leren met schilderen op nummer.

Vormen en composities die bij japandi passen

Bij een japandi schilderij schilder je vooral wat je weglaat. Een kwart van het doek is genoeg voor de vorm. De rest is leegte. Enkele vormen die vaak terugkomen:

• Een cirkel of halve cirkel. Wikipedia noemt Zen-geïnspireerde symbolen als onderdeel van de Japanse elementen in de stijl. Een enkele cirkel in een zachte kleur, schijnbaar met een penseel getrokken, is een klassiek motief.
• Organische vlakken. Zachte, ronde vormen die op kiezels, bergen of golven lijken, in twee of drie tinten over elkaar.
• Eenvoudige lijnen. Een horizontale lijn voor een horizon, of een paar verticale lijnen die aan bamboe doen denken.
• Takken of grassen. Een dunne zwarte lijn die een tak voorstelt, met een paar blaadjes, op een lichte achtergrond.
• Landschappen in vlakken. Een berg, een water en een lucht als drie kleurvlakken zonder details.

Een goede regel: begin met één vorm en laat die niet het hele doek vullen. Plaats hem niet precies in het midden, maar iets verschoven, zodat het beeld rustig maar levendig blijft. De lege ruimte rondom de vorm is geen gemis, maar onderdeel van het schilderij. Dat is ook de basis van onze uitleg over schilderij maken, waar je leert hoe je een compositie opbouwt.

Wat heb je nodig voor een japandi schilderij?

Je hebt niet veel nodig:

• Een groot doek. Een doek van 60 × 80 cm of groter past goed bij de stijl, omdat de lege ruimte dan echt werkt. Een kleiner doek kan, maar kies dan een eenvoudige vorm.
• Acrylverf in wit, een paar aardetinten en een donkere kleur. Zes of zeven tubes zijn genoeg.
• Structuurpasta of fijn zand (optioneel). Een beetje structuur geeft een natuurlijke, bijna keramische uitstraling. Meng het door je verf of breng het aan met een paletmes.
• Penselen en een paletmes. Een groot plat penseel voor vlakken, een kleiner penseel voor lijnen en een mes voor structuur.
• Een palet en een pot water.

Structuurpasta is een middel dat je door acrylverf mengt om er een korrelig of reliëf-oppervlak van te maken. Je koopt het in de kunstenaarswinkel. Wil je het eenvoudig houden, dan werkt een tweede laag verf met een droog penseel ook: de nerf van het doek schijnt dan door en geeft diepte.

Een japandi schilderij maken in vijf stappen

Stap 1: kies je kleuren en je vorm

Bedenk voor je begint waar het schilderij komt te hangen. Kijk naar de kleuren van de muur, de bank en het hout in de kamer. Kies drie of vier tinten die daarbij passen, en één vorm: een cirkel, een paar vlakken of een lijn. Maak een kleine schets op papier. Zo weet je waar je naartoe werkt.

Stap 2: schilder de achtergrond

Zet het doek op een ezel of leg het plat. Schilder de achtergrond in een lichte, warme kleur met een groot penseel. Gebruik kruislingse streken of laat de penseelstreek zichtbaar. Een achtergrond die niet helemaal egaal is, past bij wabi-sabi. Laat de laag helemaal drogen.

Stap 3: zet de hoofdvorm neer

Schilder de vorm die je hebt gekozen. Een cirkel zet je met één vloeiende beweging; oefen dat eerst op papier. Bij organische vlakken werk je van licht naar donker en laat je de randen een beetje zacht lopen. Maak niet alles precies, want een rand die iets afwijkt, geeft karakter.

Stap 4: voeg tweede laag of structuur toe

Voeg een tweede tint toe in of naast de hoofdvorm, en eventueel structuur. Bij een lichte laag over een donkere ondergrond krijg je een zachte, gebroken kleur. Met een droog penseel en weinig verf zet je lichte streken over de donkere vlakken. Stop zodra het schilderij rustig aanvoelt. Meer is zelden beter bij dit onderwerp.

Stap 5: zet het accent en maak het af

Zet het kleinste, donkerste element erbij: een dunne zwarte lijn, een klein vlak antraciet of een stip terracotta. Dat is het punt waar het oog naartoe gaat. Stap achteruit en kijk of de verdeling klopt. Laat het schilderij een dag drogen en bekijk het dan opnieuw. Een mat vernis beschermt het doek, maar is niet nodig bij acryl in een woonkamer.

Een japandi schilderij ophangen en combineren

Ook de plek maakt uit. Japandi houdt van ruimte, dus hang het schilderij niet tussen tien andere dingen. Een enkel groot werk boven een lage kast, een bank of een bed werkt goed. Kies een eenvoudige lijst van licht hout, zwart of geen lijst; een schilderij op spieraam zonder lijst past goed. Over de hoogte en de afstand lees je meer in onze uitleg over schilderij ophangen.

Combineer het schilderij met materialen die bij de stijl passen. Wikipedia noemt natuurlijke materialen zoals steen, papier, bamboe en hout. Een houten kruk, een linnen kleed, een keramische vaas of een plant maakt het geheel af. Houd het kleurenpalet van de kamer klein: drie of vier tinten, dezelfde als in je schilderij.

Een japandi schilderij voor elke kamer

De stijl past op meer plekken dan alleen de woonkamer. Per ruimte werkt iets anders.

• Woonkamer. Een groot doek boven de bank of een lage kast. Kies een vorm die rust geeft, zoals een horizon of een grote cirkel in zandtinten.
• Slaapkamer. Zachte, lichte kleuren en weinig contrast. Een japandi schilderij boven het bed werkt het best in twee of drie tinten, zonder een scherp donker accent.
• Hal of gang. Een smal, hoog doek met een verticale lijn of een tak. Zo blijft de ruimte open.
• Werkkamer. Iets meer contrast, bijvoorbeeld een zwarte lijn op een lichte achtergrond. Dat houdt je scherp zonder te drukken.
• Keuken of eethoek. Een schilderij met warme aardetinten past bij houten tafels. Hang het niet te dicht bij het fornuis: vet en damp zijn niet goed voor verf.

Denk ook aan het licht. Een kamer met veel daglicht kan een donkerder schilderij aan, een kamer met weinig licht vraagt om lichte tinten. Een japandi schilderij verandert met de dag: in de ochtend is de sfeer anders dan in de avond, en dat is precies de bedoeling van deze stijl.

Veelgemaakte fouten bij een japandi schilderij

Een eenvoudig schilderij maken lijkt makkelijk, en juist daardoor gaat het vaak mis. Let op deze punten.

1. Te veel kleuren. Meer dan vier tinten maakt het schilderij druk. Houd het bij een kleine groep kleuren die bij elkaar passen.
2. Te veel vormen. Een japandi schilderij heeft één hoofdvorm. Heb je zin om iets toe te voegen, wacht dan een dag.
3. Te glanzende verf. Glans past niet bij de stijl. Kies matte acrylverf of voeg een matterend medium toe.
4. Alles precies midden. Een vorm in het exacte midden voelt statisch. Verschuif hem een beetje.
5. Te kleine ruimte. Een groot doek geeft de leegte kracht. Een te klein doek met veel witruimte lijkt snel onaf.
6. Te perfect willen zijn. Bij wabi-sabi hoort een zichtbare penseelstreek of een ongelijke rand. Streef niet naar een machinale lijn.

Heb je het gevoel dat je schilderij nog niet af is? Hang het een week op en loop er elke dag langs. Vaak blijkt dat het precies goed is, en dat je er niets meer aan hoeft te doen.

Japandi schilderij kopen of zelf maken?

Een japandi schilderij kopen kan bij kunstenaars, galeries en webwinkels. Dat is handig als je weinig tijd hebt of een exact formaat zoekt. Maar wie zelf schildert, heeft een paar voordelen: je kiest de kleuren die bij jouw kamer passen, je bepaalt de afmetingen en je hebt een schilderij met een eigen verhaal. Een grote afdruk of een goedkoop schilderij uit de winkel mist dat.

Aan de andere kant: een schilderij maken kost tijd, en eenvoud is lastiger dan het lijkt. Weinig vormen betekent dat elke streek telt. Begin daarom klein: maak eerst een proefdoek van 30 × 40 cm, zie wat werkt en schilder daarna het grote doek.

Veelgestelde vragen over een japandi schilderij

Verder lezen