Tag: Schilderen voor beginners

Glas schilderen doe je in vijf stappen: maak het glas schoon en vetvrij, kies verf die op glas hecht, zet het ontwerp in dunne lagen, laat elke laag drogen en zet het geheel vast volgens de aanwijzingen van de verf. Voor decoratie op de buitenkant van potjes en vazen werkt acrylverf of speciale glasverf. Eten of drinken doe je niet op de beschilderde plek.

Glas schilderen lijkt moeilijker dan het is. Het oppervlak is glad, dus de verf moet goed hechten, maar met een paar goede gewoonten werkt het ook als je net begint. Je leest hier hoe je glas schilderen aanpakt, welke verf je gebruikt en hoe je je werk beschermt. Daarnaast komt schilderen langs glas aan bod, voor als je een raamkozijn schildert. Nog nooit geschilderd? Begin dan met ons stappenplan om te leren schilderen voor beginners.

Wat kun je met glas schilderen?

Glas schilderen is een veelzijdige hobby. Een kale glazen pot, een vaas of een windlicht wordt met een paar penseelstreken een uniek stuk. Dit zijn de projecten die beginners het vaakst kiezen.

• Potjes en vazen. Een lege jampot krijgt een bloemenpatroon, stippen of strepen. Met een theelichtje erin wordt het een sfeervol windlichtje.
• Windlichten en lantaarns. Het licht schijnt door doorzichtige verf en geeft een warme kleur.
• Wijnglazen en bekers als decoratie. Alleen als decoratie op de buitenkant, niet voor dagelijks gebruik. Daarover verderop meer.
• Ramen en spiegels. Tijdelijke tekeningen op een raam, bijvoorbeeld voor een feest of de feestdagen.
• Lijstjes en panelen. Een glasplaat of een schilderijglas met een schildering aan de achterkant.

Wil je liever een ander materiaal beschilderen? Dan is schilderen op keramiek een verwante techniek met dezelfde voorbereiding.

Welke verf gebruik je voor glas schilderen?

De keuze van je verf bepaalt hoe lang je werk meegaat. Er zijn grofweg drie soorten.

Acrylverf

Gewone acrylverf werkt op glas, en is de makkelijkste optie omdat je hem waarschijnlijk al in huis hebt. De verf hecht minder goed dan op doek, dus je werk is gevoeliger voor schrammen en vocht. Verfmaker Golden schrijft in zijn uitleg over schilderen op glas dat je acrylverf harder en duurzamer krijgt als je hem mengt met een acrylmedium. Het voorbeeld dat ze noemen is hun medium GAC 200. Volg voor de mengverhouding de aanwijzingen van de fabrikant. Je kunt het medium ook puur als grondlaag gebruiken, maar dat moet volgens Golden boven 21 graden Celsius worden aangebracht om goed een film te vormen. Voor beginners is acryl met een medium een goede en goedkope start. Meer over verf lees je in ons artikel over acryl schilderen.

Speciale glasverf

Er bestaat verf die speciaal voor glas is gemaakt, zoals transparante glasverf of glasemail. Die hecht beter en geeft een mooi, doorzichtig effect, dat vooral bij windlichtjes erg goed werkt. Sommige soorten moet je in de oven uitharden. Volg altijd de aanwijzingen van de verpakking, want dat verschilt per product.

Spuitverf en markers

Voor grote vlakken en egale kleuren is spuitverf voor glas een optie. Voor fijne lijntjes en letters zijn verfstiften handig. Ook hier geldt: lees wat de fabrikant zegt over hechting, uitharden en gebruik.

Glas schilderen stap voor stap

Zo schilder je op glas. De stappen gelden voor potten, vazen en andere glazen voorwerpen.

Stap 1 van 6

Stap 1: kies het juiste glas

Kies glas met een gladde, effen wand zonder gravure of reliëf. Een pot, een vaas of een glazen bord is ideaal. Heeft het glas een etiket? Week het in warm zeepwater en haal de lijmresten weg met een doekje met een beetje afwasmiddel of slaolie. Glas dat in de oven wordt behandeld moet hittebestendig zijn, en dunne glazen of kristal zijn daarvoor ongeschikt.
:::

Stap 2 van 6

Stap 2: maak het glas schoon en vetvrij

Dit is de belangrijkste stap. Golden raadt aan om je materiaal grondig te reinigen en vooraf op jouw eigen glas te testen, omdat glas verschilt in vorm en afwerking. Was het glas met warm water en afwasmiddel, spoel het af en veeg het droog met een pluisvrije doek. Neem daarna de buitenkant af met alcohol of glasreiniger. Vermijd daarna aanraking met je vingers op de plek waar je schildert, want vingers laten vet achter.
:::

Stap 3 van 6

Stap 3: schets je ontwerp

Wil je een nauwkeurig ontwerp, schets dan eerst met een fijne marker die je met een natte doek weer weg kunt halen, of plak een uitgeprinte tekening aan de binnenkant van het glas, zodat je erdoorheen kunt overtrekken. Voor beginners zijn eenvoudige vormen het mooist: stippen, strepen, bladeren en madeliefjes. Een rustig patroon is mooier dan een druk plaatje.
:::

Stap 4 van 6

Stap 4: schilder in dunne lagen

Schilder op de buitenkant van het glas. Begin met een dunne laag en laat die drogen voordat je een tweede zet. Een dunne laag acryl is bij het licht nog doorzichtig, en een tweede laag maakt hem dekkend. Dikke lagen glijden en druppelen op glas. Gebruik voor kleine bloemetjes en stippen een fijn rond penseel, en voor vlakken een plat penseel.

Schilder lichte kleuren op glas liever eerst als witte onderlaag, zodat ze goed zichtbaar zijn tegen het licht. Donkere kleuren kun je er daarna overheen zetten.
:::

Stap 5 van 6

Stap 5: laat de verf drogen en uitharden

Droog is niet hetzelfde als uitgehard. Acrylverf voelt na een uur droog aan, maar bereikt zijn volle hardheid pas na dagen. Behandel je werk de eerste dagen dus voorzichtig. Bij glasverf of glasemail staat vaak een uithardmethode op de verpakking: lucht drogen gedurende een aantal dagen of uitbakken in de oven. Volg die aanwijzingen precies.
:::

Stap 6 van 6

Stap 6: bescherm je werk

Een laag vernis maakt acryl op glas beter bestand tegen schrammen. Kies een vernis die voor glas of voor de verf geschikt is en breng hem dun aan, na het volledig drogen van de verf. Heb je binnenkant en buitenkant beschilderd, dan kun je de verf op de buitenkant het beste in het zicht houden en de binnenkant laten staan voor decoratie.
:::

Wat kun je beter niet doen bij glas schilderen?

Een paar fouten maken je werk onnodig kwetsbaar.

• Eten en drinken op beschilderd glas. Acrylverf is niet gemaakt voor direct contact met voedsel. Schilder daarom alleen de buitenkant van een glas, en dan nog alleen als decoratie. Ook glasverf is niet automatisch geschikt voor eten of drinken: kijk op de verpakking. Spuitverf van Montana voor glas is bijvoorbeeld uitdrukkelijk niet voedselveilig, volgens de helpdesk van Montana.
• De vaatwasser. Beschilderd glas hoort niet in de vaatwasser. Montana raadt vaatwassers af omdat de verf beperkte warmte- en chemicaliënbestendigheid heeft en uiteindelijk achteruit gaat, ook met vernis. Was je werk liever voorzichtig met de hand, of veeg het af met een vochtige doek.
• Dikke lagen. Verf op glas heeft geen structuur om aan vast te houden en druipt. Werk dun.
• Vingers op het schone glas. Een vette vingerafdruk is vaak al genoeg om de verf te laten loslaten.
• Te snel verder werken. Wacht tot de laag droog is voordat je er een nieuwe kleur naast of overheen zet.

Schilderen langs glas: ramen en kozijnen

Het zoekwoord ‘schilderen langs glas’ heeft een heel andere betekenis: je schildert een raamkozijn en wilt geen verf op het glas krijgen. Dat is een klusje, geen kunst, maar de tips zijn zo nuttig dat we ze hier noemen.

• Plak het glas af. Gebruik schilderstape en plak die op een paar millimeter van het kozijn, op het glas. Druk de rand goed aan.
• Laat een smalle rand verf over het glas lopen. Schilder bij een kozijn bewust een paar millimeter op het glas. Zo sluit de verf de naad tussen hout en glas af en kan er geen water langs. Dat is een gangbare werkwijze bij schilderwerk.
• Gebruik een fijn, schuin penseel. Een hoekpenseel of een smal plat penseel geeft controle langs de rand.
• Trek de tape weg als de verf nog licht nat is. Doe dat in een rustige beweging onder een hoek. Zo scheurt de verflaag niet mee.
• Krabbel verfspatten van het glas. Als er verf op het glas is gekomen, laat je die drogen en haal je hem er voorzichtig met een scheermesje af.

Vraag je je af hoe het zit met schilderen na glas vervangen? Nieuw glas wordt met een afdichting (glaslatten, kit of siliconen) in het kozijn geplaatst, en die moet eerst uitharden voordat je kunt schilderen. Hoe lang dat duurt, hangt af van het product en de omstandigheden, en staat op de verpakking. Vraag het ook aan de glaszetter. Schilder niet over een kit die nog niet is uitgehard, want de verf blijft dan plakkerig of laat los. Dit is een algemene richtlijn en we kunnen hier geen vaste wachttijd geven.

Glas schilderen met kinderen en voor cadeaus

Glas schilderen is een fijne activiteit voor kinderen, met een paar kanttekeningen. Kies verf die voor kinderen geschikt is, en schilder de buitenkant van een pot of een plastic beker. Een potje met een kinderlijk patroon wordt een leuk cadeau voor een opa of oma, mits je er geen eten in bewaart.

Wil je een eenvoudig motief zoeken? Dieren schilderen werkt ook op glas, bijvoorbeeld een uil of een vis. En als je liever met een patroon werkt dan met een vrije hand, kijk dan eens naar schilderen op nummer. Wil je daarna een echt schilderij maken op doek? In ons artikel over een schilderij maken lees je hoe dat gaat.

Veelgestelde vragen over glas schilderen

Verder lezen over schilderen

Schilderen Pinterest begint met een bord vol ideeën, maar het schilderen zelf doe je met je eigen penseel. Verzamel pins die je mooi vindt, zoek wat ze gemeen hebben en maak daarna een eenvoudige versie in je eigen kleuren. Zo leer je schilderen met Pinterest als bron van inspiratie, zonder iets na te maken.

Wie zoekt naar schilder ideeën op Pinterest, vindt duizenden voorbeelden van landschappen, bloemen, abstracte kleurvlakken en dieren. Het is verleidelijk om er meteen eentje te kopiëren. Dat lukt zelden, en het is ook niet de bedoeling. In dit artikel lees je hoe je Pinterest gebruikt om te schilderen, welke makkelijke schilder ideeën voor beginners goed werken en hoe je in vijf stappen van pin naar eigen schilderij komt. Als je nog helemaal aan het begin staat, helpt ons stappenplan om te leren schilderen voor beginners.

Hoe gebruik je Pinterest bij het schilderen?

Pinterest werkt als een digitaal prikbord, ook voor wie wil schilderen. Volgens de Nederlandse Wikipedia-pagina over Pinterest bewaren gebruikers afbeeldingen die ze op het web vinden op borden die ze zelf indelen. Een afbeelding, video of artikel heet daar een pin, en je kunt pins van anderen opnieuw bewaren. Dat maakt Pinterest handig om ideeën te verzamelen, maar ook gevaarlijk: je verzamelt snel meer dan je ooit schildert.

Zo gebruik je Pinterest schilderen slim:

1. Maak een bord per project. Niet één bord met alles, maar een bord als “bloemen in rustige kleuren” of “abstracte vlakken”.
2. Bewaar niet meer dan twintig pins per bord. Kijk na een week of er een patroon in zit.
3. Zoek het patroon. Welke kleuren komen terug? Welk formaat? Is het een close-up of een weids landschap?
4. Kies er één onderwerp uit. Pinterest toont veel, maar jij schildert één ding tegelijk.

Zo werkt schilderen met Pinterest in de praktijk. Zoek je schilder ideeën op Pinterest, probeer dan meerdere zoektermen. Schilderen op Pinterest vraagt om slim zoeken. Combineer een onderwerp met een stijl of materiaal, bijvoorbeeld “bloemen acryl”, “lucht aquarel” of “abstract minimalistisch”. Zo vind je minder voor de hand liggende voorbeelden en kom je sneller op een eigen idee.

Makkelijke schilder ideeën voor beginners op Pinterest

De schilder ideeën op Pinterest hieronder werken goed als je net begint. Het zijn de makkelijke schilder ideeën die je op Pinterest het vaakst ziet terugkomen. Ze hebben weinig details, een duidelijke vorm en je hebt maar een paar kleuren nodig. Ze komen ook vaak terug als je zoekt op schilder ideeën makkelijk op Pinterest.

Abstracte kleurvlakken

Een doek met twee of drie grote kleurvlakken vraagt geen tekentalent. Kies een rustig palet, zoals aardetinten of blauw met wit, en werk met een plat penseel. Het gaat om de verhouding tussen de vlakken en de rand waar ze elkaar raken. Een abstract schilderij is een fijne eerste oefening in kleuren mengen.

Een lucht of zonsondergang

Een kleurverloop van blauw naar oranje is eenvoudig en ziet er snel goed uit. Je oefent met overlopende kleuren en met de verhouding tussen licht en donker. Wil je meer weten over wolken en luchten? Lees dan hoe je een lucht schilderen stap voor stap aanpakt.

Eén bloem of een tak

Een enkele bloem of een tak met een paar bladeren is makkelijker dan een volle bos. Schilder de vorm met een paar penseelstreken en laat details weg. In het stappenplan voor bloemen schilderen leer je hoe je blaadjes en bloemblaadjes opbouwt.

Een silhouet

Een boom, een berg of een stad als donker silhouet tegen een lichte lucht werkt altijd. Je hoeft niets te schaduwen en je kleurkeuze is minimaal. Het oog vult de rest zelf in.

Een dier uit eenvoudige vormen

Een uil, een vos of een vogel is een verzameling cirkels en ovalen. Kies een dier met een korte vacht en weinig patroon. Hoe je een dier opbouwt uit eenvoudige vormen, lees je in dieren schilderen.

Een eenvoudig landschap

Een horizon, een lucht en een paar vlakken in het voorste deel: meer is niet nodig. Werk van achter naar voren: eerst de lucht, dan de verre heuvels, daarna het voorgrondvlak. Meer hierover vind je bij landschap schilderen.

Een stilleven met één voorwerp

Een kom, een vaas of een stuk fruit met een rustige achtergrond is een goede oefening in licht en schaduw. Zet het voorwerp bij een raam, met licht van één kant, en schilder wat je ziet.

Van pin naar eigen schilderij in 5 stappen

Wil je schilderen met Pinterest-pins als voorbeeld en er je eigen schilderij van maken? Volg dan deze stappen. Ze werken voor elk schilder idee van Pinterest.

Stap 1: bepaal wat je aanspreekt

Kijk naar de pin en vraag je af wat je mooi vindt. Is het de kleur? De compositie? Het onderwerp? Schrijf het op in één zin. Zo weet je wat je wilt overnemen en wat je loslaat.

Stap 2: kies een eenvoudige versie

Haal details weg. Een schilderij met honderd bloemetjes wordt bij jou een schilderij met vijf bloemen. Kijk wat overblijft als je alleen de grote vormen overhoudt.

Stap 3: maak het jouw eigen

Verander iets: de kleuren, het formaat, de achtergrond of het onderwerp. Een pin met roze bloemen op blauw wordt bij jou misschien gele bloemen op groen. Zo maak je een eigen werk, geen kopie van iemand anders. Een pin is namelijk het werk van een ander. Leg er dus je eigen keuzes in, ook al schilder je met Pinterest als startpunt.

Stap 4: schets en schilder in lagen

Teken de hoofdvormen licht op je doek met potlood. Schilder daarna van groot naar klein: eerst de achtergrond, dan de vlakken, tot slot de details. Hoe dat in zijn werk gaat, lees je in ons stappenplan voor een schilderij maken.

Stap 5: leg je resultaat naast de pin

Zet je schilderij naast de pin. Je zult zien dat het niet hetzelfde is, en dat is goed. Kijk wat je hebt geleerd: wat ging beter dan verwacht, waar liep je vast? Gebruik dat voor je volgende schilderij.

Een moodboard maken voor je schilderij

Bij schilderen met Pinterest is een moodboard je belangrijkste hulpmiddel. Een moodboard helpt je om rustig te kiezen, in plaats van ideeën te volgen die je voorbij ziet komen. Dit is de aanpak.

1. Kies maximaal tien pins die je mooi vindt.
2. Zoek de kleuren die terugkomen en noteer er drie tot vier. Pak ze uit je verfdoos of meng ze uit.
3. Kijk naar de verhoudingen: wat is groot, wat is klein, waar zit de lichtste plek?
4. Print de beelden of laat ze op je tablet naast je ezel staan, zodat je ze tijdens het schilderen kunt bekijken.

Een moodboard hoeft niet digitaal. Een prikbord of een muur met kleurstalen, bladeren en kleine afdrukken doet hetzelfde. Wat telt is dat je een beperkt aantal beelden hebt, zodat je schilderij een eigen richting krijgt.

Zet je doek op een ezel, bij voorkeur op ooghoogte en met licht van opzij. Dan zie je beter of de kleuren die je op je scherm mooi vond, ook op het doek werken. Een scherm is altijd lichter en intenser dan verf.

Ook oude meesters zijn inspiratie

Schilderen met Pinterest hoeft niet alles te zijn. Pinterest is niet de enige plek om ideeën op te doen. Musea zijn minstens zo goed. In het Rijksmuseum hangt bijvoorbeeld het zelfportret van Vincent van Gogh uit 1887, olieverf op karton van 42 × 34 cm. Van Gogh schilderde in Parijs meerdere zelfportretten, deels omdat hij geen modellen kon betalen, en hij gebruikte ritmische penseelstreken in opvallende kleuren. Een mooie les voor beginners: je hebt niet veel nodig om te oefenen. Een spiegel, een doek en een eenvoudig palet zijn genoeg.

Kijk bij een oude meester niet naar het onderwerp, maar naar de penseelstreek en de kleuren. Dat kun je weer gebruiken in een eigen schilderij.

Valkuilen bij schilderen met Pinterest

Pinterest geeft een vertekend beeld van wat haalbaar is. Veel pins zijn foto’s van afgewerkte schilderijen die door een ervaren schilder zijn gemaakt, soms na tientallen uren en met professionele verf. Vergelijk je eerste schilderij daar niet mee. Een paar valkuilen om te vermijden:

• Te veel verzamelen, te weinig schilderen. Een bord met honderden pins leidt niet tot een schilderij. Stel jezelf een limiet en begin.
• Te groot beginnen. Een groot doek lijkt indrukwekkend, maar kost veel verf en tijd. Een klein doek is sneller af en dus fijner om van te leren.
• Te ingewikkeld kiezen. Veel pins tonen schilderijen met veel lagen en details. Kies liever de eenvoudigste versie van een idee.
• Je scherm voor waarheid aannemen. Kleuren op een scherm zijn lichter en feller dan op het doek. Meng je kleuren op je palet en vergelijk ze met de realiteit.
• Stoppen na het eerste mislukken. Je eerste schilderij is niet je beste. Daarom werkt een serie van drie kleine doeken beter dan een groot doek.

Schilderen Pinterest-stijl is vooral een kwestie van beginnen. Zet een eerste streek en kijk wat je ervan leert.

Schilder ideeën voor andere ondergronden

Niet alles hoeft op een doek. Pinterest toont ook schilderen op andere dragers. Hieronder een paar die goed werken voor beginners.

• Keramiek. Een bord of mok beschilderen is een leuk, bruikbaar project. Lees hoe je dat aanpakt bij schilderen op keramiek.
• Hout. Een kleine plank of een houten bord met een eenvoudig motief. Gebruik een grondlaag en sluit af met vernis.
• Stenen. Kleine ronde stenen zijn ideaal voor kinderen en voor snelle oefeningen.
• Schilderen op nummer. Wil je eerst zonder keuzestress oefenen? Dan is schilderen op nummer een fijne manier om kleuren en penseelvoering te leren, voordat je zelf iets bedenkt.

Veelgestelde vragen over schilderen met Pinterest

Verder lezen over schilderen

Schilderen op keramiek doe je met speciale verf voor porselein of keramiek, op een schoon en vetvrij oppervlak. Je schildert je motief, laat de verf drogen en bakt het meestal in de oven in, zodat de kleur beter blijft zitten. Wat de verf kan en niet kan, staat op de verpakking. Het belangrijkste om vooraf te weten: veel verf is bedoeld voor decoratie en niet voor oppervlakken waar je direct van eet.

Nog nooit met verf gewerkt? Begin dan met ons overzicht schilderen voor beginners. De meeste ideeën daaruit gelden ook voor keramiek.

Waarop kun je schilderen?

Keramiek is een verzamelnaam voor gebakken klei en dat komt in een paar vormen voor. Het verschil bepaalt hoe je werkt.

Bisque (biscuit)

Bisque is keramiek dat één keer is gebakken, zonder glazuur. Volgens de uitleg van Digitalfire over bisque wordt bisque op een relatief lage temperatuur gebakken, waardoor het poreus blijft en water uit glazuur opneemt. Voor jou betekent dat: het oppervlak zuigt verf op. Je schildert het liefst in meerdere dunne lagen, en het resultaat is vaak matter dan op glad porselein. Bisque is erg geschikt voor beeldjes, bloempotten en decoratieve schalen.

Geglazuurd keramiek en porselein

Een mok, bord of schaaltje met een glad glazuur is glanzend en niet poreus. Daar hecht gewone verf slecht aan. Je hebt verf of stiften nodig die specifiek voor porselein en glas zijn bedoeld. Ze blijven beter zitten en kunnen na het drogen vaak worden ingebrand. Wil je een kop of bord versieren dat je regelmatig gebruikt, kies dan een kant die niet met de mond of het eten in aanraking komt, of hou het bij decoratie.

Terracotta

Terracotta is ongeglazuurde, roodachtige klei. Het zuigt vocht op, vooral aan de onderkant. Voor een pot die buiten staat, werkt een vernis of afdichter over de verf. Binnen kun je met acrylverf prima een leuk motief schilderen. Wil je daar meer over weten, kijk dan bij acrylverf.

Welke verf kies je?

Je hebt een paar keuzes, en elke keuze past bij een ander gebruik.

Porselein- en keramiekverf

Speciale porselein- of keramiekverf is gemaakt om op glad glazuur te blijven zitten. Veel merken schrijven voor dat je het werk na het drogen in de oven moet inbranden, op de temperatuur en met de tijd die de fabrikant noemt. Tijden verschillen per merk. De ene fabrikant noemt een droogtijd van enkele uren aan de lucht en dan een half uur in de oven, de andere noemt langere bakduur. Gebruik altijd de aanwijzing van je eigen verf, want de uitkomst hangt af van het type.

Porseleinstiften

Porseleinstiften zijn een makkelijke start. Je tekent direct op het keramiek, je hebt geen penselen nodig en kleine fouten haal je vaak weg met een wattenstaafje voordat de verf is opgedroogd. Ze zijn minder geschikt voor grote vlakken, want daar ontstaan strepen.

Acrylverf

Acrylverf werkt op ongeglazuurd en poreus keramiek heel goed, en is dan een goedkope en eenvoudige keuze. Op een glad glazuur hecht het minder, en het is niet krasvast of vaatwasserbestendig. Gebruik acryl dus voor decoratieve voorwerpen die je niet wast. Een doorzichtige vernis maakt het werk steviger.

Verf voor glas en keramiek combineren

Sommige verf wordt zowel voor glas als voor keramiek verkocht. Als je ook interesse hebt in glas schilderen, kun je dezelfde set gebruiken.

Wat heb je nodig?

• Het keramiek: een mok, bord, tegel, beeldje of pot.
• Verf of stiften die voor keramiek of porselein bedoeld zijn.
• Penselen in een paar maten: een plat voor vlakken en een fijn voor details.
• Isopropylalcohol of ontvetter en een pluisvrij doekje.
• Wattenstaafjes voor correcties.
• Een kleurpalet of oud bord om verf op te mengen. Een glazen of wit keramieken palet werkt goed.
• Potlood of een stift die verdwijnt voor het voorschetsen, plakband of stencils.
• Een oven voor het inbranden, als de verf dat vraagt.

Schilderen op keramiek in zes stappen

Stap 1: maak het oppervlak schoon

Poets het keramiek met een pluisvrij doekje en een beetje ontvetter of alcohol. Vingers laten vet achter, en vet is de grootste vijand van verf op keramiek. Raak het oppervlak daarna zo weinig mogelijk aan.

Stap 2: kies een eenvoudig motief

Bedenk wat je wilt schilderen. Eenvoudige vormen zijn het mooist: bloemen, bladeren, stippen, strepen, een abstract patroon. Bij schilderen op keramiek komt het schilderij meestal op een rond of gebogen vlak, dus houd het simpel. Wil je dieren of een voorstelling schilderen, lees dan ook ons stappenplan voor dieren schilderen.

Stap 3: schets licht voor

Een potlood laat vaak een lijn achter op keramiek, maar die kun je er met een vochtig doekje afhalen. Gebruik niet te veel druk. Je kunt ook een stencil of plakband gebruiken voor rechte lijnen.

Stap 4: schilder in dunne lagen

Begin met de achtergrond of de grote vlakken. Een dun laagje droogt gelijkmatiger dan een dik laagje en laat de ondergrond minder zien. Laat elke laag drogen voor de volgende. Tip: schilder licht naar donker, en zet de details als laatste.

Stap 5: laat drogen en brand in

Laat de verf drogen volgens de verpakking. Brand het daarna, als het merk dat voorschrijft, in de oven in. Zet het werk meestal in een koude oven en laat het samen met de oven opwarmen en weer afkoelen. Zo voorkom je dat het keramiek door een plotselinge temperatuurwisseling barst. Houd je altijd aan de tijd en temperatuur van jouw verf.

Stap 6: afwerken

Laat het werk goed afkoelen. Voor ongeglazuurd keramiek met acrylverf kun je een laagje vernis aanbrengen als bescherming. Bij ingebrande porseleinverf is dat meestal niet nodig.

Kun je van beschilderd keramiek eten of drinken?

Dit is de vraag die het vaakst terugkomt. Het eerlijke antwoord: niet automatisch. Veel porseleinverf en -stiften zijn uitdrukkelijk bedoeld voor decoratie. De verpakking zegt dan vaak dat het beschilderde deel niet met voedsel of de mond in aanraking mag komen. Ook de vaatwasser en de magnetron zijn vaak niet toegestaan, of pas na inbranden en dan nog met beperkingen.

Wat kun je doen?

• Lees de verpakking of de technische fiche van je verf. Daar staat of de verf voedselveilig is.
• Schilder alleen op de buitenkant, en niet op de rand waar je met je mond komt.
• Gebruik beschilderd keramiek voor decoratie: vazen, schalen, bloempotten, beeldjes en wandborden.
• Twijfel je? Behandel het stuk als decoratie.

Gewoon handwassen met een zachte spons is voor veel beschilderd keramiek de veiligste manier om het mooi te houden.

Ideeën voor je eerste project

Begin met iets kleins en eenvoudigs.

1. Een bloempot. Terracotta heeft een lekker ruw oppervlak, en een mislukt resultaat staat toch buiten of in een hoekje.
2. Een schaaltje voor sleutels of sieraden. Decoratief, en niet voor eten.
3. Een wandbord of tegel. Plat, makkelijk te schilderen en eenvoudig op te hangen.
4. Een vaasje met stippen of strepen. Zonder tekenwerk, met een beetje plakband.
5. Een mok als cadeau, op de buitenkant versierd, en bedoeld als decoratie of pennenbak.

Wil je de smaak te pakken hebben, probeer dan ook eens een eenvoudig schilderij maken op doek. Voor wie van de rustige herhaling houdt, is schilderen op nummer een andere ontspannen vorm.

Veelgemaakte fouten

Een vettig oppervlak

Het resultaat is dan dof en de verf laat los. Maak altijd schoon met ontvetter.

Te dikke lagen

Dikke verf scheurt of blijft kleverig. Schilder liever twee dunne lagen.

Het verkeerde type verf

Gewone acrylverf op glad glazuur kan er na een wasbeurt zo vanaf. Gebruik speciale verf, of beperk je tot decoratie.

Te snel inbranden

Laat de verf eerst drogen volgens de gebruiksaanwijzing. Anders ontstaan bellen.

De oven niet gebruiken zoals voorgeschreven

Zet het werk niet in een hete oven en haal het er niet meteen uit. Plotselinge temperatuurverschillen kunnen keramiek laten barsten.

Schilderen op terracotta

Een terracotta pot is een goedkope en leuke eerste ondergrond. Volgens Wikipedia over terracotta is het poreus, ongeglazuurd aardewerk van roodbakkende klei. Door die poreuze structuur zuigt het verf op en neemt het vocht op. Dat vraagt om een andere aanpak dan bij een gladde mok.

1. Maak de pot schoon en droog. Veeg stof en vuil weg met een licht vochtige doek en laat hem helemaal drogen.
2. Breng een grondlaag aan. Een laagje witte acrylverf of een geschikte primer voorkomt dat de pot verf opzuigt. Dat bespaart verf en geeft helderder kleuren.
3. Schilder je motief. Gebruik acrylverf in dunne lagen en laat elke laag drogen.
4. Werk de binnenkant af. Wil je de pot voor planten gebruiken, dan is een waterafstotende afwerking aan de binnenkant verstandig. Volg hiervoor de aanwijzingen van het product.
5. Sluit af met een vernis. Kies een vernis die geschikt is voor buitengebruik als de pot buiten staat.

Een beschilderde terracotta pot is bedoeld als sierobject. Eten of drinken doe je er niet uit. Leg de nadruk op de buitenkant en gebruik de pot met een plastic binnenpot als je er een plant in wilt zetten. Zie ook acrylverf.

Motieven en technieken voor beginners

Een gebogen oppervlak is lastiger dan een plat vlak. Kies daarom een motief dat bij de vorm past.

Stippen en lijnen

Een patroon van stippen of strepen werkt goed op keramiek en vergeeft kleine fouten. Gebruik de achterkant van een penseel of een stokje om gelijke stippen te zetten. Een rij stippen rond de rand van een kop of een bord ziet er direct verzorgd uit.

Sjablonen en tape

Met schilderstape maak je strakke lijnen en vlakken. Plak de tape op een droge ondergrond, druk de randen goed aan en haal de tape weg voordat de verf helemaal droog is. Zo voorkom je dat de verf meekomt.

Bloemen en bladeren

Met een penseelstreek van een druk-en-trek beweging maak je een blad. Bloemen bouw je op uit vijf of zes dezelfde streken rondom een stip. Meer over bloemen vind je bij bloemen schilderen.

Schoonmaken en onderhoud

Een beschilderd object blijft mooier als je het voorzichtig behandelt. Veeg stof weg met een zachte doek. Voor vuil gebruik je een licht vochtige doek. Vermijd schuurspons en agressieve schoonmaakmiddelen, want die kunnen de verf aantasten. Stop beschilderd keramiek niet in de vaatwasser, tenzij de fabrikant van de verf dat uitdrukkelijk toestaat. Bewaar bij voorkeur op een stabiele plek, zodat het niet kan vallen.

Gaat er toch iets mis, dan kun je kleine beschadigingen met dezelfde verf bijwerken. Test eerst de tint op een verborgen plek, want verf kan na drogen donkerder worden.

Veelgestelde vragen over schilderen op keramiek

Verder lezen

Vaas schilderen kan op twee manieren. Je schildert een vaas als onderwerp op een doek, of je beschildert een echte vaas van glas of keramiek. Voor het schilderen van een vaas op doek begin je met de vorm: een ovaal met een hals, de schaduw aan één kant en een lichte rand. Voor een vaas beschilderen heb je een ondergrond nodig waar verf op blijft zitten.

Veel beginners kiezen een vaas als eerste onderwerp, en dat is een goede keuze. Een vaas is een rustig, symmetrisch voorwerp met één duidelijke lichtbron en weinig details. Je oefent er licht en schaduw mee, zonder dat je meteen een gezicht of een landschap hoeft te kunnen. In ons stappenplan om te leren schilderen voor beginners lees je de basis. Hier werk je die uit voor vaas schilderen, in twee delen: een vaas schilderen op doek en een vaas beschilderen als ondergrond.

Stap 1 van 5

Stap 1: kies een vaas die makkelijk te schilderen is

Voor het schilderen van een vaas kies je een vaas die je ook echt kunt zien staan. Een eigen vaas uit de kast werkt beter dan een foto van een vaas, omdat je het licht om de vorm kunt zien bewegen. Zet hem bij een raam en kijk hoe het licht op de vaas valt. Vaas schilderen begint met kijken.

Deze vazen zijn makkelijk om mee te beginnen:

• Een effen vaas in één kleur. Een witte, blauwe of grijze vaas laat het licht goed zien. Je hoeft geen patroon te schilderen.
• Een hoge, smalle vaas. De vorm is eenvoudig: een rechte hals en een ronde buik.
• Een vaas zonder glans. Een mat keramiek of een matglazen vaas geeft geen felle spiegelingen, die zijn voor een beginner lastig.

Een glanzende, doorzichtige glazen vaas is het moeilijkst. Je moet dan de achtergrond door het glas heen schilderen. Bewaar die voor later.

Zet er een paar takken, droogbloemen of een bos grassen in. Dat maakt het schilderij levendiger, en door een vaas te schilderen met bloemen leer je meteen hoe je bladeren en bloemen vereenvoudigt. Wil je daar meer van weten? Lees dan onze uitleg over bloemen schilderen.

Stap 2 van 5

Stap 2: teken de vaas met een hartlijn

Bij vaas schilderen valt een scheve vorm meteen op, omdat we een vaas als symmetrisch voorwerp zien. Daarom begin je met een rechte lijn door het midden van je doek. Dat is de hartlijn van de vaas.

Teken daarna de vaas met licht potlood links en rechts van die lijn. Meet met je potlood hoe breed de buik is ten opzichte van de hoogte, en doe hetzelfde voor de hals. Leg bij de bovenkant en de onderkant een ellips: dat is de opening en de basis van de vaas gezien vanaf een beetje boven. Een ellips is een cirkel in perspectief, en een vaas zonder ellips ziet er plat uit.

Teken de onderkant ook als een ellips, maar dan alleen het voorste stuk. De achterkant zie je niet. Laat de lijnen los en licht. Je gaat er straks overheen schilderen.

Stap 3 van 5

Stap 3: schilder de achtergrond en de grote vlakken van de vaas

Begin bij vaas schilderen met de achtergrond, net als bij elk ander onderwerp. Een rustige achtergrond laat de vaas de hoofdrol spelen. Kies een kleur die contrasteert met de vaas: een donkere achtergrond bij een lichte vaas, of een lichte achtergrond bij een donkere vaas. Zet de verf met een groot plat penseel en laat de randen van de vaas open.

Zet daarna de vaas neer in zijn hoofdkleur, met een middelgroot penseel. Bij acrylverf is dat de basislaag. Droog hem even goed, want acrylverf droogt snel en je kunt er binnen een kwartier overheen. Schilder ook de tafel waar de vaas op staat, met een iets donkerder streep onder de vaas. Dat is de plek waar het licht niet komt.

Heb je nog weinig ervaring met het mengen van kleuren? Dan helpt het om eerst te weten hoe kleuren mengen werkt. Bij vaas schilderen merk je dat een vaas in één kleur namelijk een lichte, een middentoon en een donkere.

Stap 4 van 5

Stap 4: licht en schaduw maken de vaas rond

Dit is de stap waarin vaas schilderen echt werkt, ook voor een vaas schilderen met acryl. Een platte vaas wordt een ronde vaas door het verschil tussen licht en schaduw. Bepaal eerst waar het licht vandaan komt. Aan die kant is de vaas het lichtst, en aan de andere kant het donkerst.

Zo pak je het aan:

1. Meng een donkerdere tint van de hoofdkleur voor de schaduwkant. Zet die als een brede strook langs de rand van de vaas.
2. Meng een lichtere tint voor de lichtkant en zet die als een smallere strook tegenover de schaduw.
3. Zet tussen de twee vlakken de middentoon, en veeg de overgang met een droog penseel zacht uit.
4. Schilder een schaduw op de tafel, aan de kant waar het licht niet komt. Een vaas zonder schaduw lijkt te zweven.

Bij het schilderen van een glanzende vaas hoort één klein, helder lichtpunt: een stip of een korte streep van wit, op de plek waar het licht het sterkst terugkaatst. Zet dat helemaal aan het eind, want dat ene punt laat het materiaal zien.

Stap 5 van 5

Stap 5: details, bloemen en een laatste blik

Nu zet je de bloemen, takken of grassen in de vaas. Schilder ze eerst als losse vlakken van kleur, zonder details. Een bloem is een stip met een paar streken eromheen. Een blad is een lange, scherpe streek met een iets lichtere rand. Je hoeft niet elk blaadje te schilderen. Het oog vult de rest zelf in.

Schilder tot slot een dunne rand van donkere verf waar de vaas de tafel raakt, en eventueel een patroon of een lijn op de vaas. Stap daarna even achteruit en kijk met half dichtgeknepen ogen naar je doek. Zie je dezelfde vlakken licht en donker als in het echt? Dan klopt je schilderij.

Wil je meer kleur en minder techniek? Een vaas met bloemen in felle kleuren op een neutrale achtergrond is een klassiek stilleven. Zo’n vaas schilderen kost je een middag. Ga je er een serie van maken, dan kun je bij het schilderen van dezelfde vaas steeds een ander seizoen kiezen.

Waarom vaas schilderen een goed beginnersonderwerp is

Vaas schilderen leert je in een middag meer dan een ingewikkeld landschap. Je oefent met vorm, licht en kleur in één onderwerp. Bij vaas schilderen voor beginners is een voordeel dat het onderwerp stilstaat: een vaas beweegt niet en kijkt niet terug. Je kunt rustig bijsturen en een uur later verder werken.

Ook is vaas schilderen makkelijk op te schalen. Begin met een klein doek van 20 × 30 cm en een vaas in één kleur. Schilder je daarna een tweede vaas op een groter doek, dan merk je meteen wat je hebt geleerd. Veel hobbyschilders maken van vaas schilderen een vaste oefening: elke maand dezelfde vaas, steeds met een ander licht of andere bloemen. Zo zie je je eigen voortgang. Een vaas schilderen met acryl is bovendien goedkoop. Je hebt een doek, drie of vier tubes verf en twee penselen nodig.

Een echte vaas beschilderen: wat werkt en wat niet

Veel mensen zoeken op vaas schilderen omdat ze een bestaande vaas willen beschilderen en een nieuw leven willen geven. Dat kan, maar de ondergrond maakt veel uit. Glas en geglazuurd keramiek zijn glad en nemen geen vocht op. Daardoor hecht acrylverf er minder goed op dan op doek of hout.

Verfmaker Golden is daar eerlijk over. Op de pagina over het acrylmedium GAC 200 staat dat dit medium de hechting op gladde, niet-poreuze en harde ondergronden verbetert, maar dat sommige oppervlakken, zoals glas en geglazuurde tegels, geen permanente hechting toestaan. De volledige hechting kan op glas of keramiek volgens Golden tot drie maanden duren.

Laat dat je niet afschrikken. Een vaas beschilderen kan prima, maar je moet een beschilderde vaas anders behandelen dan een schilderij. Een vaas schilderen op glas vraagt gewoon wat meer geduld.

Maak de vaas schoon en ontvet hem

Was de vaas met warm water en zeep, laat hem helemaal drogen en veeg hem af met een doek met een beetje alcohol. Vingerafdrukken en vet laten de verf loslaten. Raak daarna het stuk dat je gaat beschilderen niet meer aan met je vingers.

Kies de juiste verf of het juiste medium

Gewone acrylverf werkt, maar blijft er niet altijd op. Je hebt drie opties:

• Acrylverf met een medium voor glas en keramiek. Liquitex beschrijft het Glass Medium als een medium dat acrylverf op keramiek, porselein en glas hardt tot een krasbestendige laag. Je mengt maximaal 10% verf in 90% medium, laat de verf drogen en kunt hem daarna 30 minuten bij 150 graden in de oven laten uitharden. Uitharden is volgens Liquitex niet verplicht, maar wel aanbevolen.
• Verf die speciaal voor glas of keramiek is gemaakt. Die staat op de verpakking en wordt vaak ook uitgehard in de oven.
• Een verfstift of lakverf voor decoratie. Handig voor lijnen en patronen.

Volg bij elke optie de gebruiksaanwijzing op het product. Temperatuur en tijd verschillen per merk.

Houd de vaas decoratief

Een beschilderde vaas is een decoratief voorwerp. Zet er droogbloemen in, of een glas met water in de vaas als je verse bloemen wilt. Gebruik een beschilderde vaas niet om uit te eten of te drinken en schilder de binnenkant niet, want acrylverf is daar niet voor bedoeld. Was de buitenkant voorzichtig met een vochtige doek en leg de vaas niet in de vaatwasser.

Een vaas beschilderen in vier stappen

1. Maak de vaas schoon en ontvet hem.
2. Teken een patroon met een niet-permanente stift of plak tape af voor strepen.
3. Schilder dunne lagen. Dunne lagen drogen sneller en lopen minder snel af dan één dikke laag.
4. Laat de verf goed drogen, hard hem eventueel uit volgens de verpakking en laat de vaas rustig afkoelen.

Wil je meer over glas weten, lees dan ook onze uitleg over glas schilderen en over schilderen op keramiek.

Acryl gieten op een vaas

Acryl gieten op een vaas is een populaire techniek waarbij je vloeibare acrylverf over een vaas laat lopen, zodat er een marmerachtig of golvend patroon ontstaat. Het ziet er mooi uit, maar het is een speelse techniek waarbij je het resultaat maar deels bepaalt.

Zo pak je het aan:

1. Gebruik een vaas met een gladde, matte of lichte buitenkant, het liefst een vaas van keramiek of een flesvormige vaas.
2. Meng verschillende kleuren acrylverf met een gietmedium of een beetje water tot ze de dikte van vloeibare honing hebben.
3. Giet de kleuren in een bekertje over elkaar, of giet ze rechtstreeks over de vaas.
4. Draai de vaas langzaam, zodat de verf in een patroon naar beneden loopt.
5. Laat de vaas op een bakje of een afgedekt oppervlak drogen, omdat verf blijft druppelen.

Acryl gieten verbruikt veel verf en vraagt een plek waar je mag knoeien. Leg de ondergrond af met plastic. Het patroon verschilt bij elke vaas, en dat is juist de bedoeling. Bescherm het resultaat met een laag vernis of afwerklaag voor acryl, en gebruik de vaas daarna alleen om naar te kijken.

Veelgemaakte fouten bij vaas schilderen

Bij vaas schilderen gaan dezelfde dingen vaak mis. Als je ze kent, voorkom je ze makkelijk.

• Een scheve vaas. Teken altijd eerst een hartlijn en meet de breedte van de buik en de hals.
• Een platte vaas. Er zit te weinig contrast tussen licht en schaduw. Maak de schaduwkant donkerder dan je denkt.
• Geen schaduw op de tafel. De vaas lijkt dan te zweven. Zet er altijd een schaduw onder.
• Te veel details te vroeg. Schilder eerst de grote vlakken en pas daarna de patronen en bloemen.
• Dikke verf op glas. Op een gladde ondergrond blijft een dikke laag niet zitten. Schilder dun en in meerdere lagen.
• Te snel inbranden. Zet glas of keramiek niet in een hete oven. Laat het langzaam opwarmen en afkoelen, anders kan het barsten.

Veelgestelde vragen over vaas schilderen

Verder lezen over schilderen

Dieren schilderen begint niet bij de vacht, maar bij de vorm. Teken het dier eerst met een paar cirkels en ovalen en zet daarna de grote vlakken van donker naar licht neer. Schilder dan de vacht in de groeirichting van de haren en eindig met de ogen. Met acrylverf lukt dat ook als je net begint.

Veel beginners vinden dieren schilderen spannend, omdat je meteen ziet of een kat op een kat lijkt. Toch is dieren schilderen makkelijker dan een mens schilderen. Een kleine afwijking in een oor of een snuit valt bij een dier veel minder op dan bij een gezicht. In ons stappenplan om te leren schilderen voor beginners vind je de basis van verf en kleuren mengen. Hier lees je hoe je die basis gebruikt bij het schilderen van dieren, zodat je dier echt lijkt te kijken.

Stap 1 van 6

Stap 1: kies een makkelijk dier en een goede foto

De keuze van je dier bepaalt voor een groot deel of je eerste poging lukt. Voor dieren schilderen voor beginners werken dieren met een duidelijke vorm en een korte of gladde vacht het best. Lange, krullende haren en ingewikkelde patronen bewaar je voor later.

Deze dieren zijn makkelijk om mee te beginnen als je dieren gaat schilderen:

• Een vogel op een tak. Een roodborstje of een mees is in de basis een ovaal met een rondje erop. Weinig details, veel kleur.
• Een vos of een kat van opzij. Een herkenbaar silhouet met puntige oren, en een vacht in twee of drie tinten.
• Een koe of een schaap. Grote, rustige vormen. Een schaap is bijna een wolk met pootjes.
• Een vis of een schildpad. Duidelijke vormen en patronen die je kunt vereenvoudigen.
• Je eigen huisdier. Persoonlijk en dichtbij, zeker als je hem in rust fotografeert.

Bij dieren schilderen werk je het best vanaf een foto, ook als je dier naast je ligt te slapen. Een dier blijft nooit stil zitten, een foto wel. Kies een scherpe foto waarop het licht van één kant komt. Dan zie je duidelijk een lichte en een donkere kant, en die heb je straks nodig om je dier volume te geven. Een foto op ooghoogte van het dier is mooier dan een foto van bovenaf.

Dieren schilderen makkelijk maken kan ook met een rustige, effen achtergrond. Laat bosjes, hekken en tuinstoelen gerust weg. Je dier is het onderwerp, niet de tuin.

Stap 2 van 6

Stap 2: zet je spullen klaar

Voor dieren schilderen met acryl heb je niet veel nodig. Acrylverf droogt snel, dus je kunt binnen een middag meerdere lagen over elkaar zetten. Dat is handig bij een vacht, die je in lagen opbouwt.

• Acrylverf. Titaniumwit en zwart of een donkere omber, plus de kleuren van je dier. Voor een vos: gebrande sienna, gele oker en een warm rood. Voor een grijze kat: ultramarijnblauw, omber en wit.
• Penselen. Een plat penseel voor de achtergrond en grote vlakken, een middelgroot rond penseel en een klein, fijn penseel voor haren, snorharen en ogen.
• Een ondergrond. Een doek op spieraam van zo’n 30 × 40 cm, een houten paneel of een plank steigerhout.
• Een potlood, een gum, een palet en een pot water.

Zet je doek rechtop, liefst op een ezel en op ooghoogte. Bij dieren schilderen is dat extra belangrijk: als je schuin naar beneden kijkt, wordt een kop al snel te lang of een lijf te kort. Op een ezel zie je de verhoudingen zoals ze straks aan de muur hangen.

Werk je voor het eerst met acryl? In onze uitleg over schilderen met acrylverf lees je hoe je verdunt, hoe snel het droogt en hoe je je penselen goed houdt.

Stap 3 van 6

Stap 3: teken het dier met eenvoudige vormen

Nu begint het echte dieren schilderen, met een potlood. Kijk naar je foto en vraag je af uit welke eenvoudige vormen het dier bestaat. De kop van een kat is een cirkel. Het lijf is een groot ovaal. De oren zijn twee driehoeken, de staart is een gebogen lijn.

Zet die vormen heel licht op je doek, zonder te drukken. Klopt de verhouding tussen kop en lijf? Staan de oren op de goede plek? Stap even achteruit en vergelijk met je foto. Pas het nu aan, want straks zit er verf op.

Verbind daarna de vormen met een losse omtreklijn en zet een paar hulplijnen: de lijn van de ogen, het midden van de snuit en de plek van de poten. Meer is niet nodig. Teken geen haren en geen details. Die schilder je straks met verf.

Stap 4 van 6

Stap 4: zet de grote vlakken neer, van donker naar licht

Schilder eerst de achtergrond, net als bij elk ander onderwerp. Bij dieren schilderen voor beginners is een eenvoudige achtergrond het veiligst. Een rustige, effen kleur of een zachte overgang van donker naar licht is genoeg. Een donkere achtergrond laat een lichte vos of een witte kat stralen. Een lichte achtergrond past bij een donker dier, zoals een zwarte hond of een merel.

Zet daarna in het dier zelf de grote vlakken neer, met een middelgroot penseel en dunne verf. Begin met de donkerste delen: de schaduw onder de kin, de binnenkant van de oren, de plek onder de buik. Daarna de middentonen, de hoofdkleur van je dier. De lichtste plekken laat je nog even open of zet je met een lichte tint.

Bij dieren schilderen met acryl werkt deze volgorde goed, omdat je de lichte delen er later dekkend overheen kunt zetten. Werk je met witte delen, zoals de borst van een vos, schilder die dan eerst lichtgrijs. Het helderste wit komt pas aan het eind.

Laat deze laag goed drogen. Kijk dan met half dichtgeknepen ogen naar je doek en je foto. Zie je dezelfde grote vlakken licht en donker? Dan staat de basis.

Stap 5 van 6

Stap 5: schilder de vacht of de veren

Dit is het deel van dieren schilderen waar je het meeste plezier van hebt, en waar het vaakst iets misgaat. De grootste fout is losse haartjes schilderen over het hele dier. Dan wordt de vacht een rommelige wirwar.

Kijk eerst naar je foto: in welke richting groeit de vacht? Bij een kat loopt hij van de neus naar achteren over de kop, en van de rug naar beneden over de flanken. Volg die richting met je penseel.

Gebruik een droog penseel met weinig verf en zet korte, losse streken. Begin met een tint die iets lichter is dan je middentoon. Zet daarna met een nog lichtere tint haren op de plekken waar het licht op valt.

Bij korte vacht gebruik je kleine, korte streken. Bij lange vacht zet je eerst grote plukken neer als één vorm, en geef je daarna alleen de randen van die plukken een paar lichte haren. Je hoeft niet elk haartje te schilderen. Het oog vult de rest zelf in.

Bij veren werkt het net zo. Schilder eerst de grote groepen veren als vlakken, en geef alleen de rand van een paar veren een lichte lijn. Zo ziet een vogel er luchtig uit, en niet als een tekening met lijntjes. Dat geldt bij al het schilderen van dieren met veren, van een mees tot een zwaan.

Stap 6 van 6

Stap 6: geef je dier ogen die kijken

De ogen bepalen of je dier tot leven komt. Bij dieren schilderen is dit het moment waarop alles samenkomt. Neem er rustig de tijd voor en gebruik je kleinste penseel.

Schilder eerst het hele oog in de donkere middenkleur: bruin, amber of groen, afhankelijk van het dier. Zet de pupil erin met zwart of een heel donkere omber. Maak de bovenkant van het oog iets donkerder, want daar valt de schaduw van het ooglid. Zet dan met puur wit één klein lichtpuntje op dezelfde plek in beide ogen, aan de kant waar het licht vandaan komt. Dat ene puntje maakt het verschil tussen een plat oog en een oog dat kijkt.

Kijk tot slot naar het geheel. Mist er contrast? Maak de donkerste schaduwen dan nog iets donkerder en de lichtste randen iets lichter.

Eindig met de neus en de snuit, met een klein glanspuntje op een natte hondenneus. Wil je meer weten over ogen, licht en verhoudingen in een gezicht? Veel uit onze uitleg over portret schilderen werkt ook bij dieren.

Kijk ook eens hoe de oude meesters het dieren schilderen aanpakten. In het Rijksmuseum hangt De bedreigde zwaan van Jan Asselijn, van rond 1650: een zwaan die haar nest verdedigt tegen een hond, op een doek van 144 × 171 cm. Let op hoe de veren als grote witte vlakken zijn neergezet, met alleen hier en daar een scherpe rand.

Dieren schilderen op hout en op steigerhout

Dieren schilderen op hout geeft een warm, landelijk effect, en een dier op een plank steigerhout is een populair cadeau. Het werkt wel iets anders dan op doek.

Glad hout of een houten paneel

Glad hout, zoals een multiplex paneel, kun je direct beschilderen met acryl. Verfmaker Golden schrijft dat je voor acryl op multiplex geen grondlaag nodig hebt. Wel kunnen stoffen uit het hout de verf licht verkleuren. Golden raadt daarom twee of meer lagen glanzend acrylmedium aan voordat je gaat schilderen. Wil je dat je kleuren helder blijven, zet er dan ook een laag witte gesso op.

Steigerhout

Dieren schilderen op steigerhout vraagt om wat meer voorbereiding. Steigerhout is ruw, vaak gebruikt en soms vies. Zo pak je het aan:

1. Borstel de plank goed schoon en laat hem helemaal drogen.
2. Schuur de plek waar je dier komt licht glad, zodat je penseel niet blijft haken.
3. Zet een laag gesso of glanzend acrylmedium op die plek, dan trekt de verf niet in het hout.
4. Laat de nerf van het hout gerust zichtbaar in de achtergrond. Dat hoort bij de stijl.

Bij dieren schilderen op steigerhout werken eenvoudige dieren het mooist: een silhouet van een hert, een uil met grote ogen, een koe in zwart-wit. Houd het bij twee of drie kleuren, want het hout zelf heeft al veel tekening. Bescherm je werk na een paar dagen drogen met een laag vernis, zeker als het in een keuken of buiten komt te hangen.

Dieren schilderen met kinderen

Dieren schilderen met kinderen is een fijne manier om samen bezig te zijn. Kinderen willen bijna altijd dieren schilderen, en het mag er vrolijk en ongewoon uitzien. Een blauwe olifant of een giraffe met stippen is helemaal goed.

Een paar ideeën die werken:

• Dieren uit vormen. Laat kinderen een dier bouwen uit cirkels, vierkanten en driehoeken. Een uil is een ovaal met twee grote cirkels als ogen.
• Handafdrukken. Een handafdruk wordt met een paar penseelstreken een vis, een pauw of een kip. Leuk voor jonge kinderen.
• Stenen beschilderen. Een ronde steen is al een lieveheersbeestje of een egel. Je hoeft er alleen nog de kleur en de oogjes op te zetten.
• Een dier op een plank. Voor oudere kinderen: een eenvoudig dier op een stukje hout, als naambordje voor de kamerdeur.

Leg de tafel af met een oud laken, trek oude kleren aan en gebruik verf die voor kinderen geschikt is. Acrylverf gaat er vers nog uit met water, maar droog gaat hij niet meer uit kleding.

Wil je het samen eens onder begeleiding doen? Een dieren schilderen workshop is een leuk uitje, voor een kinderfeestje of gewoon voor jezelf. Een docent neemt je stap voor stap mee, en je gaat naar huis met je eigen dier op doek of hout.

Lees ook: schilderen op keramiek, schilderij maken, glas schilderen, schilderen op nummer.

Veelgestelde vragen over dieren schilderen

Dieren schilderen aan je eigen ezel

Een schilderij maken doe je in vijf stappen. Kies een eenvoudig idee, zet acrylverf en een doek klaar en bepaal waar het oog naartoe moet. Schilder dan van grote vlakken naar kleine details en werk het af met je handtekening en vernis. Meer heb je niet nodig om je eerste schilderij te maken.

Veel mensen denken dat je eerst jaren les moet hebben. Dat klopt niet.

Wie zelf een schilderij wil maken, heeft vooral baat bij een plan dat klein begint. Een abstract werk in drie kleuren is een betere eerste stap dan een portret van je oma. In ons stappenplan om te leren schilderen voor beginners vind je de basis van verf, penselen en kleuren mengen. Hier gaat het om één ding: een schilderij maken dat echt aan je muur kan, van leeg doek tot vernis.

Stap 1 van 5

Stap 1: kies een idee dat bij je past

Het moeilijkste aan een schilderij maken is vaak niet het schilderen, maar beslissen wat je gaat schilderen. Wil je een schilderij maken dat makkelijk lukt, houd het dan voor je eerste keer bewust eenvoudig. Een goed idee voor beginners heeft weinig kleuren, grote vormen en geen details die precies moeten kloppen.

Deze ideeën om een schilderij te maken lukken voor beginners bijna altijd:

• Abstract schilderij in aardetinten. Oker, terracotta, zand, gebroken wit en een beetje bruin. Grote, rustige vlakken die in elkaar overlopen. Past in bijna elke woonkamer.
• Abstract schilderij in zwart-wit. Alleen zwart, wit en wat grijzen. Je leert er veel van over licht en donker, en het oogt modern.
• Wabi sabi schilderij. Wabi sabi is een Japans idee over de schoonheid van wat onaf en onvolmaakt is. Denk aan één ruwe cirkel of een paar losse strepen op een gebroken witte ondergrond, met zichtbare textuur.
• Minimalistisch schilderij. Eén lijn, één vorm, veel lege ruimte. Lastiger dan het lijkt, omdat elke streek telt.
• Een lucht of landschap. Een horizon met een lucht erboven is een klassiek eerste onderwerp. Zie onze uitleg over wolken schilderen voor een volledig stappenplan.

Wat is abstract eigenlijk? Volgens Tate is abstracte kunst kunst die niet probeert de zichtbare werkelijkheid precies weer te geven. Het werkt met vorm, kleur, lijn en streek. Dat maakt het zo geschikt om een schilderij te maken als je nog geen ervaring hebt: niemand kan zeggen dat het niet lijkt.

Zoek je schilderij ideeën voor de woonkamer? Kijk dan eerst naar de kleuren die al in de kamer zitten: een kussen, een kleed, een vaas. Neem twee van die kleuren over en voeg er één neutrale tint aan toe. Zo kun je een schilderij maken voor de woonkamer dat er meteen bij past, ook als het een groot schilderij voor boven de bank wordt.

Stap 2 van 5

Stap 2: zet je spullen klaar en kies je verf

Welke verf voor een schilderij? Voor een beginner is acrylverf de logische keuze. Hij droogt in een kwartier tot een uur, je mengt en verdunt hem met water en je penselen zijn na afloop met water en zeep weer schoon. Olieverf mengt mooier op het doek, maar droogt veel langer. Om een schilderij te maken met acryl heb je dit nodig:

• Een doek op spieraam. Kies voor je eerste werk iets tussen 30 × 40 en 50 × 70 cm. Groot genoeg voor losse streken, klein genoeg om in een middag af te krijgen.
• Vier tot zes tubes acrylverf. Altijd titaniumwit, plus de kleuren van je idee. Voor aardetinten: gele oker, gebrande sienna, omber en een warm rood.
• Drie penselen. Een breed plat penseel van een paar centimeter voor de grote vlakken, een middelgroot plat penseel en een klein rond penseel voor lijnen en details.
• Een paletmes. Om verf te mengen en om textuur aan te brengen.
• Een palet, een pot water en een doek om je penseel af te vegen.

Zet je doek rechtop, liefst op ooghoogte. Op een ezel zie je je schilderij zoals het straks aan de muur hangt, en zet je makkelijk een stap achteruit om te kijken. Aan een tafel kijk je de hele tijd schuin naar beneden, en dan lopen verhoudingen al snel scheef.

Meer over werken met acryl, zoals verdunnen en hoe je voorkomt dat je verf te snel droogt op je palet, lees je in onze gids over schilderen met acrylverf.

Heb je nog een oud schilderij liggen dat je niet meer mooi vindt? Een oud schilderij overschilderen is een prima manier om te oefenen. Maak het oppervlak schoon, schuur glimmende plekken licht op en zet er een laag gesso of wit overheen. Dan heb je een nieuwe ondergrond.

Stap 3 van 5

Stap 3: bepaal je compositie en je focuspunt

De compositie van een schilderij is de manier waarop je de vormen over het doek verdeelt. Het is het verschil tussen een schilderij dat rustig voelt en een schilderij waar je oog niet weet waar het moet kijken. Bij elk schilderij maken loont het om hier vijf minuten voor te nemen, voordat je ook maar één penseel natmaakt.

Kies eerst je focuspunt: de plek waar het oog als eerste naartoe gaat. Dat is meestal het plekje met het meeste contrast, de felste kleur of de scherpste rand. Zet het liever niet precies in het midden. Een bekende hulp is de regel van derden: verdeel je doek in gedachten met twee horizontale en twee verticale lijnen in negen gelijke vlakken. De punten waar die lijnen elkaar kruisen, zijn sterke plekken voor je focuspunt.

De gulden snede werkt op dezelfde manier, maar met een verhouding van ongeveer 1 op 1,618 in plaats van een derde. In de praktijk liggen de punten dicht bij elkaar. Voor een eerste schilderij maken is de regel van derden makkelijker te onthouden.

Zet de grote vormen daarna licht neer met een potlood of met een dun penseel en sterk verdunde verf. Kijk ook naar de lege ruimte. Bij een minimalistisch schilderij of een wabi sabi schilderij is die lege ruimte net zo belangrijk als de vorm zelf.

Stap 4 van 5

Stap 4: schilder van groot naar klein

Nu begint het echte schilderij maken. De belangrijkste regel: begin met de grote vlakken en de achtergrond, en bewaar de details voor het laatst. Wie bij het schilderij maken meteen een klein stukje perfect wil krijgen, raakt het overzicht kwijt.

Zet eerst met je brede penseel een dunne laag in de grote vlakken. Bij een abstract schilderij in aardetinten is dat bijvoorbeeld een warme zandkleur als basis, met daarover vlakken van oker en terracotta. Laat de randen gerust in elkaar overlopen zolang de verf nog nat is. Bij een abstract schilderij in zwart-wit begin je met de middengrijzen en zet je het diepste zwart en het helderste wit pas aan het eind.

Werk daarna van dun naar dik. De eerste lagen zijn dun en snel, de laatste lagen mogen dikker. Zo krijgt je schilderij diepte, en barst er niets. Deze volgorde geldt bij elk schilderij dat je maakt, abstract of niet.

Textuur aanbrengen

Wil je een textuur schilderij maken, of zelfs een 3D schilderij maken? Dan breng je in deze stap structuur aan. Dat kan op een paar manieren:

• Met een paletmes. Neem dikke verf op je mes en strijk hem over het doek, net als boter op brood. Je krijgt ribbels en randen die het licht vangen.
• Met structuurpasta of modelleerpasta. Die zet je op het doek voordat je gaat schilderen. Laat hem goed drogen en schilder er daarna overheen. Zo maak je een 3D schilderij met reliëf.
• Met materialen. Een schilderij maken met schelpen, zand of stukjes touw kan ook. Druk ze in een dikke laag pasta of verf en schilder ze daarna mee in de kleur van je achtergrond.

Een schilderij maken met verf gooien of laten druipen is een andere, speelse manier om textuur te krijgen. Leg het doek dan plat op de grond, op een oud laken, en spat of giet de verf met een lepel of een stokje. Het resultaat is onvoorspelbaar. Juist dat maakt het leuk.

Stap 5 van 5

Stap 5: maak je schilderij af, signeer en vernis het

Wanneer is een schilderij af? Die vraag stelt bijna iedereen zich. Een goed teken: je ziet niets meer dat je echt wilt veranderen, alleen nog plekjes waar je aan zou kunnen blijven poetsen. Stop dan.

Zet je schilderij een dag weg en kijk er daarna opnieuw naar. Zie je dan nog iets storends, pas het aan. Zo niet, dan is het klaar. Een schilderij afmaken is vooral een kwestie van op tijd durven stoppen. Dat is misschien wel het lastigste deel van een schilderij maken.

Je schilderij signeren

Een schilderij signeren doe je meestal rechtsonder of linksonder, klein en met een dun penseel. Gebruik een kleur die al in het schilderij zit, iets donkerder of lichter dan de ondergrond. Zo valt je naam op zonder te schreeuwen. Je kunt op de achterkant ook de titel, het jaar en je volledige naam zetten.

Je schilderij vernissen

Vernis beschermt je schilderij tegen stof, vuil en vergeling, en het geeft alles een gelijke glans. Een acryl schilderij vernissen doe je pas als de verf echt door en door droog is. Verfmaker Golden adviseert om dunne lagen acryl een dag of twee te laten drogen en daarna nog twee dagen tot een week te wachten met vernissen. Bij dikke lagen met veel textuur is dat één tot twee weken.

Zo pak je het aan:

1. Leg je schilderij plat, dan loopt de vernis niet uit.
2. Gebruik een brede, zachte kwast en werk in één richting.
3. Zet liever twee of drie dunne lagen dan één dikke. Een dikke laag kan zacht blijven of wit uitslaan.
4. Laat elke laag goed drogen voordat je de volgende zet.

Een vernis spuitbus geeft de meest gelijkmatige laag, ook over reliëf. Spuit dan in lichte lagen, buiten of in een goed geventileerde ruimte. Wil je een schilderij mat vernissen? Golden raadt aan om bij matte of zijdeglans vernis nooit meer dan twee lagen te zetten, omdat het anders troebel kan worden.

Wil je juist een schilderij glans geven, kies dan een glanzende vernis. Golden noemt ook een tussenlaag, de isolatielaag, die het later makkelijker maakt om de vernis te verwijderen. Voor een eerste schilderij thuis is dat niet nodig, maar wel goed om te weten.

Een schilderij maken van een foto

Een schilderij maken van een foto is een slimme manier om iets persoonlijks te schilderen: je huis, je hond of een vakantieplek. Zo pak je een schilderij maken van foto stap voor stap aan.

Kies een foto met een duidelijk onderwerp en een duidelijke lichtrichting. Zet hem op je telefoon of print hem uit. Leg er in gedachten een raster van negen of zestien vakken overheen en teken hetzelfde raster heel licht op je doek. Zo neem je vak voor vak de grote vormen over, zonder dat de verhoudingen scheef lopen.

Kijk dan met half dichtgeknepen ogen naar je foto. De details vallen weg en je ziet alleen nog vlakken licht en donker. Precies die vlakken schilder je eerst. Je hoeft de foto niet na te maken. Laat gerust een auto of een paal weg als je schilderij er rustiger van wordt.

Wil je een portret maken van iemand die je kent? Dan helpt onze uitleg over portret schilderen, met de verhoudingen van het gezicht. Bij een vakantiefoto met heuvels of zee werkt dezelfde aanpak: eerst de lucht, dan het land, dan de details.

Een schilderij maken met kinderen of met je gezin

Een schilderij maken met kinderen is een fijne manier om samen een middag bezig te zijn. Houd het simpel en geef iedereen een eigen rol. Een schilderij maken met een kind van vier vraagt om andere spullen dan met een tiener, maar het principe is hetzelfde.

• Samen één groot doek. Een schilderij maken met je gezin kan op één groot doek: ieder kiest een kleur en een vak. Spreek vooraf drie of vier kleuren af, dan blijft het geheel rustig.
• Handjes en vingers. Voor jonge kinderen werkt een schilderij maken met hun handen of vingers het best. Gebruik dan wel verf die voor kinderen geschikt is.
• Verf gooien en druppelen. Buiten of op een oud laken. Kinderen vinden het prachtig, en het resultaat is vaak verrassend mooi.
• Plakken en stempelen. Schelpen van het strand, blaadjes of een stuk aardappel als stempel. Zo wordt een schilderij maken met kinderen ook een knutselproject.

Leg de vloer vooraf af met kranten of een oud laken en trek oude kleren aan. Acrylverf gaat er vers nog uit met water, maar droog gaat hij niet meer uit kleding.

Een schilderij maken workshop is ook een leuk uitje, voor een verjaardag of met collega’s. Een docent zorgt voor de spullen en een voorbeeld, en jij gaat met een eigen doek naar huis. Wil je daarna thuis zelf een schilderij maken, dan weet je al hoe het voelt.

Je schilderij ophangen, cadeau doen of verkopen

Een zelfgemaakt schilderij is ook een persoonlijk cadeau. Een schilderij maken als cadeau lukt het best als je de kleuren afstemt op het huis van de ontvanger. Geef het pas als de vernis goed is uitgehard. Verpak het dan met een laag papier tussen het doek en het cadeaupapier, zodat er niets aan blijft plakken.

Hang je schilderij uit de volle zon en niet direct boven een verwarming. Wil je je schilderij beschermen tegen stof, neem het dan af en toe af met een droge, zachte kwast of doek. Gebruik geen natte doek of schoonmaakmiddel.

Wil je eigen schilderijen verkopen? Dat kan via online marktplaatsen, je eigen sociale media, een lokale kunstmarkt of een café dat wisselende exposities heeft. Een paar tips voordat je begint:

• Maak goede foto’s bij daglicht, recht van voren en zonder schaduw.
• Noem altijd de afmetingen, de verf, of het gevernist is en of er een ophangsysteem op zit.
• Houd je prijzen gelijk per formaat, zodat kopers snappen waarom het ene werk meer kost dan het andere.

Een schilderij verkopen voelt in het begin spannend. Begin klein, bijvoorbeeld bij vrienden of op een markt, en kijk wat mensen aanspreekt.

Lees ook: schilderen op keramiek, schilderen dieren, glas schilderen, schilderen op nummer.

Veelgestelde vragen over een schilderij maken

Je eerste schilderij maken aan je eigen ezel

Wolken schilderen doe je van achter naar voren: eerst de blauwe lucht, dan de vorm van de wolk, daarna de schaduw aan de onderkant en als laatste het licht op de bovenkant. Met vier kleuren acrylverf, een plat penseel en een droge kwast om de randen zacht te maken, lukt dat ook als je net begint.

Het geheim van wolken schilderen zit niet in talent, maar in de volgorde. Een wolk is een vorm met een lichte en een donkere kant. Houd je die twee uit elkaar, dan ziet je wolk er meteen bol en luchtig uit. Ben je net begonnen met verf en kwast? In ons stappenplan om te leren schilderen voor beginners staat de basis die je hier goed kunt gebruiken.

Stap 1 van 6

Stap 1: zet je kleuren en spullen klaar

Om wolken te schilderen heb je minder nodig dan je denkt. Met vier tubes acrylverf kom je een heel eind:

• Ultramarijnblauw voor de lucht en de schaduwen.
• Titaniumwit, daar gebruik je het meeste van.
• Gebrande sienna om het blauw grijzer en warmer te maken.
• Gele oker voor een warme gloed op de bovenkant van de wolken.

Daarnaast pak je drie penselen. Een plat penseel van zo’n 2 tot 3 centimeter breed voor de lucht, een kleiner rond penseel voor de vormen en een zachte, droge kwast om te vervagen. Een natuurspons is een fijne extra. Daarmee dep je in een paar tellen een luchtige structuur, handig als je merkt dat je penseelstreken te strak worden.

Kies voor je eerste keer wolken schilderen een doek van bijvoorbeeld 40 × 50 cm: groot genoeg om losse bewegingen te maken, klein genoeg om in één middag af te krijgen. Zet het doek rechtop op een ezel, ongeveer op ooghoogte. Zo zie je de verhoudingen zoals ze straks aan de muur hangen, en kijk je niet de hele middag schuin naar beneden zoals aan een tafel.

Werk je voor het eerst met acryl? Lees dan ook onze uitleg over schilderen met acrylverf: hoe je verdunt, hoe snel het droogt en hoe je je penselen schoon houdt.

Stap 2 van 6

Stap 2: schilder de lucht als ondergrond

Wolken schilderen begint niet bij de wolk, maar bij de lucht eromheen. Die lucht bepaalt het licht en de sfeer van het hele doek, dus neem er rustig de tijd voor.

Meng drie tinten op je palet. Ultramarijn met een beetje wit voor bovenin, een middenblauw met meer wit, en bijna wit met een puntje blauw en een vleugje gele oker voor vlak boven de horizon. Begin bovenaan met het donkerste blauw en werk met brede, horizontale streken naar beneden. Pak telkens de volgende, lichtere tint en laat de streken in elkaar overlopen zolang de verf nog nat is.

Waarom van donker naar licht? Omdat een echte lucht zo werkt.

Recht boven je is de lucht het diepst blauw. Richting de horizon kijk je door veel meer lucht heen, en daar wordt het lichter en waziger. Doe je dat op je doek, dan heb je al diepte voordat er ook maar één wolk op staat. Dit is meteen het belangrijkste dat je leert als je een lucht gaat schilderen.

Laat deze laag helemaal drogen voordat je verdergaat. Wie wolken schildert op een natte ondergrond, krijgt vlekken in plaats van vormen. Bij een dunne laag acryl gaat drogen snel, maar voel even met de rug van je vinger. Voelt de verf koel aan, dan zit er nog vocht in en wacht je nog een paar minuten.

Stap 3 van 6

Stap 3: zet de wolkenvormen neer

Nu begint het echte wolken schilderen. Kijk eerst goed naar je voorbeeld, een foto of gewoon de lucht buiten je raam. Waar staan de grote wolken, en waar de kleine? Zet de grootste wolk liever niet precies in het midden. Iets naast het midden en een beetje boven de helft van het doek oogt rustiger.

Meng wit met een heel klein beetje blauw en sienna tot een licht, warm grijs. Dat is de middentoon van je wolk: niet de schaduw en niet het licht, maar alles daartussen. Zet daarmee de vormen neer met je ronde penseel, in kleine draaiende bewegingen. De onderkant van een stapelwolk is vrij vlak, de bovenkant lijkt op een bloemkool met ronde bulten.

Houd het in deze stap bewust plat. De verleiding is groot om meteen wit en schaduw toe te voegen, maar dan raak je het overzicht kwijt. Eerst moeten de plek en de grootte kloppen. Stap even een paar meter achteruit. Staat je doek op een ezel, dan zie je zo of de verdeling goed voelt.

Schilder je vanaf een foto? Maak dan zelf een paar foto’s van de lucht, liefst op een zonnige middag met losse stapelwolken. Kies er één met een duidelijke lichtrichting. Kijk er met half dichtgeknepen ogen naar: de details verdwijnen en je ziet alleen nog grote vlakken licht en donker. Precies die vlakken zet je nu op je doek. Je hoeft de foto niet na te maken. Verschuif gerust een wolk of laat er een weg als de compositie daar rustiger van wordt. Een foto is een hulpmiddel, geen opdracht.

Een vuistregel die bij wolken schilderen altijd helpt: hoe dichter bij de horizon, hoe kleiner en platter de wolk. Zo suggereer je dat de lucht doorloopt tot ver achter het landschap.

Stap 4 van 6

Stap 4: geef je wolken schaduw

Een wolk wordt pas een wolk als hij volume krijgt, en dat volume zit vooral in de schaduw. Bij het wolken schilderen bepaal je daarom eerst waar de zon staat. Staat hij linksboven, dan vallen de schaduwen rechts en aan de onderkant van elke wolk.

Meng voor de schaduw ultramarijn met wit en een klein beetje gebrande sienna. Zo krijg je een zacht grijsblauw met een licht paarse ondertoon. Gebruik geen zwart, want dat maakt wolken vuil en zwaar. Leg de schaduw aan de onderkant en in de holtes tussen de bolle delen. De randen mogen nog ruw zijn, die verzacht je in stap 6.

Kijk eens naar wolken op een zonnige middag. De schaduwkant is bijna nooit gewoon grijs. Er zit blauw in van de lucht, en soms een warme gloed van licht dat van de grond terugkaatst. Wie dat eenmaal ziet, gaat wolken schilderen met veel meer kleur dan alleen wit en grijs.

Stap 5 van 6

Stap 5: breng het licht aan

Dit is het mooiste moment. Neem puur titaniumwit en meng er een spatje gele oker door: dat is je zonlicht. Zet het alleen op de bovenkant en op de randen van de wolk die naar de zon gericht zijn. Bij wolken schilderen met acrylverf mag het licht gerust wat dikker op het doek. Dep het op met de punt van je penseel of met een stukje spons, zodat het lichte deel een beetje structuur krijgt.

Hier gaat het vaak mis: je smeert het licht uit tot het hele bovenstuk even wit is. Laat juist overgangen zien. Een paar heldere toppen, daaronder je middentoon en onderin de schaduw. Die drie tonen naast elkaar maken je wolk rond.

Wil je een avondlucht in plaats van een zomerdag? Vervang de gele oker dan door een beetje roze of oranje en maak de schaduwen iets paarser. Bij wolken schilderen werkt dezelfde opbouw bij elk licht, ook als je later een zonsondergang of een winterlucht wilt schilderen.

Stap 6 van 6

Stap 6: verzacht de randen en werk af

Een wolk heeft geen omtrek. Daarom eindigt wolken schilderen altijd met vervagen. Neem een schone, droge, zachte kwast en strijk met weinig druk over de plekken waar wolk en lucht elkaar raken. Werk in kleine, ronde bewegingen. Is de verf al droog, maak de kwast dan heel licht vochtig en meng een tussentoon van wit en blauw.

Laat wel een paar randen scherp, vooral aan de zonkant waar het licht het felst is. Zachte en scherpe randen naast elkaar geven het gevoel dat de wolk beweegt. Dat evenwicht vinden is misschien wel de grootste stap vooruit in wolken schilderen.

Voeg tot slot een paar kleine, platte wolkjes toe vlak boven de horizon, iets grijzer en blauwer dan de grote wolken. Zet er eventueel een lage strook heuvels of een rij bomen onder. Dan heb je ineens een compleet doek. Wil je verder met het land onder je lucht, dan vind je in onze gids over landschap schilderen de volgende stappen.

Wolkensoorten: welke wolken schilder je eerst?

Niet elke wolk vraagt om dezelfde aanpak. Het KNMI deelt wolken in naar hoogte en vorm. Als je wolken schildert, kom je er drie het vaakst tegen.

Stapelwolken (cumulus)

Dit zijn de bolle wolken van een zonnige dag. Het KNMI beschrijft ze als wolken met scherpe randen, een donkere, platte onderkant en een bovenkant als een bloemkool. Voor beginners zijn ze het fijnst om mee te starten, omdat licht en schaduw zo duidelijk zichtbaar zijn. Het stappenplan hierboven is precies voor deze wolk geschreven.

Gelaagde wolken (stratus)

Een grijze deken zonder duidelijke vorm, laag in de lucht. Wolken schilderen op een grijze dag is vooral een kwestie van grijstinten. Je schildert ze met brede, horizontale streken in verschillende grijzen, van licht naar donker. Laat het blauw hooguit op een paar plekken doorschemeren. Een plat penseel of een waaierkwast werkt hier beter dan een rond penseel.

Vederwolken (cirrus)

Dunne, draderige wolken hoog in de lucht. Volgens het KNMI hangen ze op 6 tot 12 kilometer hoogte en bestaan ze vooral uit ijs. Gebruik weinig verf op een droge kwast en trek snelle, lichte streken in één richting. Het blauw van de lucht moet er overal doorheen blijven schijnen. Juist hier is wolken schilderen een kwestie van op tijd stoppen.

Wil je wolken leren schilderen door naar meesters te kijken? Hollandse schilders zijn al eeuwen goed in wolkenluchten. Bekijk het Gezicht op Haarlem van Jacob van Ruisdael in het Rijksmuseum: een lage horizon onder een enorme lucht vol stapelwolken. Let op hoe klein het land is en hoeveel ruimte de lucht krijgt.

Vijf fouten bij wolken schilderen, en hoe je ze voorkomt

De meeste pogingen om wolken te schilderen die niet lukken, gaan op dezelfde punten mis. Het goede nieuws: je kunt ze allemaal herstellen met een nieuwe laag.

1. Een lijn om de wolk

Teken je eerst een omtrek en kleur je die in, dan krijg je een plaatje in plaats van een wolk. Werk vanuit vlakken, niet vanuit lijnen, en maak de meeste randen zacht.

2. Alles even wit

Een wolk die overal hetzelfde wit is, ziet er plat uit. Zorg altijd voor drie tonen: licht op de top, een middentoon en schaduw aan de onderkant.

3. Zwart in de schaduw

Zwart maakt een wolk zwaar en vuil. Meng je schaduw van blauw, wit en een beetje bruin. Dan blijft hij luchtig.

4. Overal even grote wolken

Als alle wolken even groot zijn, verdwijnt de diepte. Maak de wolken boven in het doek groot en de wolken bij de horizon klein en plat.

5. Blijven poetsen in natte verf

Acryl droogt snel, en dat merk je bij wolken schilderen meteen. Blijf je wrijven in verf die half droog is, dan wordt het vlekkerig en dof. Werk in dunne lagen, laat elke laag drogen en ga dan pas verder.

Lees ook: schilderen op keramiek, schilderij maken, schilderen dieren, schilderen op nummer.

Veelgestelde vragen over wolken schilderen

Wolken schilderen aan je eigen ezel