Haken leren begint met één haaknaald, een bol garen en twee dingen: een losse en een vaste. Met die twee steken kun je al een washandje, een onderzetter of een stuk van een deken maken. Haken is een handwerktechniek waarbij je met één haaknaald lussen door elkaar trekt tot een stevig, gesloten stuk textiel ontstaat. Je hebt geen patroon of dure spullen nodig om te beginnen, en de meeste mensen haken hun eerste rij binnen een uur.
In deze gids lees je hoe haken werkt, welk materiaal je nodig hebt en hoe je de basissteken leert. We laten je ook zien welke eerste projecten het meest vergevingsgezind zijn en waar je op moet letten als je haken wilt combineren met breien. Wil je meteen praktisch aan de slag? Kijk dan bij de gids over wol kopen of begin met het lezen van een haakpatroon.
Kort samengevat
- Haken leren doe je met één haaknaald en één draad: dat is eenvoudiger dan breien met twee naalden.
- Begin met een haaknaald van 4 tot 5 mm en een effen, middeldik garen in een lichte kleur.
- Leer eerst de lossen, de vaste en het stokje. Daar bestaan de meeste patronen uit.
- Je eerste project mag klein zijn: een onderzetter, sleutelhanger of granny square.
- Lees je patroon eerst helemaal door en haak een proeflapje om te zien of de maat klopt.
Wat is haken en wat is het verschil met breien?
Haken is een techniek waarbij je met een haaknaald, een staafje met een haakje aan het uiteinde, een draad door een lus haalt. Je werkt steeds met één lus tegelijk. Bij breien houd je een hele rij lussen tegelijk op je naald. Dat verschil bepaalt veel van hoe de twee technieken aanvoelen.
Doordat je bij haken maar één lus actief hebt, kun je makkelijk een fout herstellen. Laat je een steek vallen, dan rafelt er niets door. Je trekt je werk gewoon een stukje terug en haakt opnieuw. Veel mensen die haken leren vinden dat een geruststellend idee. Haakwerk is ook steviger en dikker dan breiwerk, omdat de steken in elkaar grijpen. Dat maakt haken geschikt voor tassen, manden, dekens en speelgoed. Breien geeft een soepelere stof, handig voor truien, sokken en sjaals. Een uitgebreide vergelijking vind je in breien of haken.
Combineren kan natuurlijk ook. Veel mensen breien een trui en haken de afwerking, of ze haken een rand rond een gebreid dekentje. Wil je weten hoe je beide technieken naast elkaar gebruikt? Lees dan breien en haken.
Een korte blik op de naam
Het woord haken zegt het al: het draait om de haak. In veel talen wordt het ambacht zo genoemd, ook in het Frans, waar crochet een verkleinwoord is van het woord voor haak. Waar haken precies is ontstaan, is moeilijk te zeggen, want textielwerk vergaat en er zijn weinig oude voorbeelden bewaard. Bij breien zijn de oudste vondsten beter bekend: volgens de Nederlandstalige Wikipedia komen de oudste voorbeelden van eigenlijk breiwerk uit Egypte, uit de periode tussen de 11e en 14e eeuw.
Stap 1: kies je materiaal om te haken
Haken is een van de goedkoopste hobby’s die je kunt kiezen. Voor je eerste project heb je drie dingen nodig: een haaknaald, garen en een schaar. Daarnaast is een stopnaald handig om draadjes weg te werken.
De haaknaald
Haaknaalden zijn er van metaal, hout, bamboe en kunststof. Voor beginners is een naald van 4 of 5 mm een goede keuze, in combinatie met garen van gemiddelde dikte. Een iets grotere naald maakt de steken ruimer, en dan zie je beter waar je naald moet komen. Wil je meer weten over de verschillen in maat en materiaal? In ons artikel over de haaknaald vergelijken we ze.
Een ergonomische handgreep kan prettig zijn als je veel haakt. Dat is een kwestie van smaak: sommige mensen haken liever met een slanke metalen naald, anderen met een brede, zachte grip. Probeer er twee uit voordat je een complete set koopt.
Het garen
Voor het eerste werk kies je een effen garen in een lichte kleur. Donkere garens verbergen je steken, en veel kleuren in één draad maken het lastig om te zien wat je doet. Katoen is stevig en glad, wol is soepel en vergeeft kleine fouten. Wil je weten wat het verschil is? In onze gidsen over katoen garen en merino wol staat wat je van elk materiaal kunt verwachten, en in het overzicht van garen lees je hoe de dikte werkt.
Een vuistregel voor beginners: op de wikkel van elk garen staat een aanbevolen naalddikte. Neem een naald die daar nét boven of onder ligt. Voor een stevige haakstof kies je iets kleiner, voor een luchtige stof iets groter.
Tip: koop voor je eerste project één bol extra van hetzelfde garen, met hetzelfde partijnummer. Kleuren kunnen per partij licht verschillen, en dat zie je pas als het werk al groot is.
Stap 2: houd je haaknaald en garen goed vast
De manier waarop je haakt, bepaalt hoe makkelijk het gaat. Er is niet één goede manier, maar twee grepen komen veel voor: de potloodgreep en de mesgreep. Bij de potloodgreep houd je de naald als een pen tussen duim en wijsvinger. Bij de mesgreep pak je de naald van bovenaf, zoals een broodmes.
Met je andere hand houd je de draad. Leid de draad om je pink, over je ringvinger en middelvinger, en klem hem lichtjes tussen duim en wijsvinger van dezelfde hand. Zo houd je spanning op de draad en kun je het werk vasthouden bij de plek waar je haakt. Het voelt in het begin onhandig. Dat gaat na een uur over.
Haak je linkshandig? Dan draai je alles om en werk je in spiegelbeeld. Veel patronen zijn voor rechtshandigen geschreven, maar je kunt ze zonder moeite omkeren. Er zijn ook uitleg-video’s speciaal voor linkshandigen die je stap voor stap meenemen.
Stap 3: maak een beginlus en een stapel lossen
Elk haakwerk begint met een slipknoop. Leg een lus van de draad, haal het uiteinde door de lus en trek aan, zodat er een knoop met een verstelbare lus ontstaat. Schuif die lus op je haaknaald en trek hem losjes aan. Dit is je eerste lus, en die telt niet mee als steek.
Dan komt de losse, de eerste echte steek. Je slaat de draad van achter naar voren om je haaknaald, haalt hem door de lus op je naald, en je hebt één losse. Herhaal dat, en je hebt een rij lossen. Dat heet een stapel of een ketting. Zo begint je werk altijd, en het aantal lossen bepaalt hoe breed het wordt.
Begin met een ketting van twintig lossen. Haak je stevig, dan wordt je ketting strak. Probeer een beetje los te blijven, want je gaat er straks in haken. Een strakke begin geeft een kromme rand. Houd het ontspannen. Als je ketting vlak ligt, zonder dat hij draait, ben je klaar voor de volgende stap.
Stap 4: leer de basissteken haken
Alle haakpatronen bouwen op een handvol steken. Als je die kent, kun je bijna elk haakpatroon volgen.
De vaste
De vaste is de kleinste en strakste steek. Je steekt de naald in de steek van de vorige rij, haalt de draad op, en trekt hem dan door beide lussen. Het resultaat is een dichte stof. Veel amigurumi-figuren zijn in vaste gehaakt, omdat de stof zo dicht is dat er geen vulling doorheen komt.
De halve vaste en het stokje
De halve vaste is korter dan het stokje en wordt vaak gebruikt als afwerking of als verbindende steek. Voor de uitleg en voorbeelden zie haken halve vaste. Het stokje is hoger, en geeft een luchtiger, sneller groeiend werk. Er is ook het half stokje, dat tussen vaste en stokje in zit, en het dubbel stokje dat nog hoger is.
Een handig ezelsbruggetje: hoe hoger de steek, hoe meer omslagen je maakt voordat je in het werk steekt, en hoe sneller je stof groeit. Een rij vaste is laag en dicht. Een rij dubbele stokjes is hoog en los.
Tip: tel je steken aan het eind van elke rij. Een steek erbij of eraf lijkt in het begin niet erg, maar na tien rijen heb je een scheve driehoek in plaats van een vierkant.
De magische ring
Voor rond haakwerk, zoals mutsjes en knuffels, begin je met een magische ring in plaats van een stapel lossen. Je maakt een lus, haakt de eerste rij erin, en trekt dan de draad aan, zodat de ring dichtgaat zonder gat in het midden. Veel beginners vinden dit lastig, tot ze het een paar keer gedaan hebben. Dan voelt het natuurlijk.
Stap 5: lees een haakpatroon
Een haakpatroon is een recept in afkortingen. Het begint meestal met een lijstje met materialen en de maat van je naald, gevolgd door de rijen. Een voorbeeld: “3 l, 2 st in de 3e l van de naald”. Dat betekent dat je drie lossen haakt en dan twee stokjes in de derde losse vanaf je naald. Elk patroon heeft een lijst met afkortingen. Lees die eerst, want elke ontwerper schrijft iets anders.
Er zijn twee soorten patronen: tekst en diagram. Een diagram is een tekening met symbolen voor elke steek, en wordt vooral veel gebruikt in internationale patronen. Beide soorten zeggen hetzelfde. Kies de vorm die jou het beste ligt.
Haakpatronen voor beginners vind je in grote aantallen gratis online. Een overzicht van de beste vindplaatsen staat in haakpatronen, en meer over het lezen en kiezen in haken patronen. Wil je een boek met stap-voor-stap uitleg? Dan helpt ons artikel over een haken boek je kiezen.
Het proeflapje
Haal een patroon nooit meteen leeg. Haak eerst een proeflapje van ongeveer tien bij tien centimeter in de steek uit het patroon. Meet hoeveel steken en rijen je in tien centimeter hebt, en vergelijk met het patroon. Heb je meer steken dan het patroon aangeeft? Dan haak je te strak en neem je een grotere naald. Minder? Dan neem je een kleinere. Zo voorkom je dat je een trui haakt die drie maten te klein is.
Stap 6: kies je eerste haakproject
De beste eerste projecten zijn klein, snel af en vergeven fouten. Hier zijn vijf plekken om te beginnen.
- Een onderzetter of washandje. Een vierkant in vaste of stokjes, zonder minderen of meerderen. Perfect om steken te oefenen.
- Een granny square. Het bekendste haakmotief, waar je later een deken van maakt. Er is ook een gratis granny square patroon.
- Een sleutelhanger. Snel klaar, en je hebt meteen iets om te geven.
- Een sjaal. Een rechthoek in stokjes of in een patroon. Precies genoeg om te oefenen met kleurwisselingen.
- Een deken. Het grootste project, maar bij haken niet moeilijk: het is vooral herhalen. Wil je er een maken, dan staat in haken deken patroon hoe je dat aanpakt.
Wil je liever een figuurtje? Amigurumi is de Japanse kunst van het haken van kleine knuffels. Je haakt rond in vaste, vult met vulling en naait de delen aan elkaar. Het leert je meteen rond haken en minderen. Voor een eerste knuffel kies je een simpele vorm zonder veel kleine onderdelen.
Een tas of omslagdoek
Heb je de basis onder de knie, dan zijn een tas en een omslagdoek fijne vervolgprojecten. Beide gebruiken steken die je al kent, in grotere vlakken. Voor een tas pak je het liefst een stevig katoengaren, voor een omslagdoek een zachte wol.
Stap 7: haak verder en ontdek nieuwe technieken
Als je de basis kent, is er veel meer te ontdekken. Je kunt tunisch haken, een techniek die tussen haken en breien in zit. Je haakt dan met een lange naald waar alle lussen tegelijk op blijven staan. Het resultaat lijkt op breiwerk. Lees tunisch haken voor een uitleg.
Wil je ook iets met je restjes garen? Maak dan een pompon voor een muts of sjaal, of probeer punniken, waarbij je met een klosje een lang buisje maakt. Zeker voor kinderen is dat een mooie eerste handwerktechniek.
Een ander vervolg is breien. Veel haakers pakken op een gegeven moment ook de breinaalden op, omdat breien een andere stof geeft. Alles daarover staat in onze gids over breien. Daar leer je ook hoe je steken opzet, hoe je breipatronen leest en welke breinaalden je nodig hebt.
Veelgemaakte fouten bij haken, en hoe je ze voorkomt
Iedereen maakt in het begin dezelfde fouten. Het goede nieuws is dat je ze allemaal kunt herstellen.
Te strak haken
Veruit de meest voorkomende fout. Je haakt zo strak dat je naald niet meer in de steken past. Ontspan je hand, houd de draad iets losser en neem eventueel een grotere naald. Haken hoort geen kramp te geven.
Steken tellen vergeten
Zonder tellen krijgt je werk onbedoeld een andere breedte. Tel aan het eind van elke rij je steken, en gebruik steekmarkeerders voor de eerste en laatste steek.
De draaiende ketting
Als je ketting zich om zichzelf heen draait, is je eerste rij scheef. Leg je ketting plat op tafel voordat je er je eerste rij in haakt, en kijk of alle V’s aan dezelfde kant liggen.
Te snel willen
Wie net begint, wil meteen een deken. Doe dat niet. Haak eerst een paar kleine dingen, zodat je gevoel voor spanning en steken kunt opbouwen. Een deken is veel leuker als je hem rustig kunt haken.
Wol of katoen? Wat je kiest hangt af van wat je maakt
Het materiaal bepaalt hoe je werk aanvoelt, en daarmee ook waar het voor geschikt is. Volgens de Nederlandstalige Wikipedia over wol springt wol terug in zijn oorspronkelijke vorm, kan het veel vocht opnemen zonder nat aan te voelen en is het een goede isolator. Dat maakt wol fijn voor sjaals, mutsen en dekens. De nadelen: wol kan pillen en is lastig te wassen.
Katoen is een plantaardige vezel van zuivere cellulose, en heeft weinig rek. Daardoor houdt katoen zijn vorm, en is het geschikt voor tassen, manden en dingen die je vaak wast. De keerzijde is dat katoen minder soepel is en voor je handen wat harder werkt.
Wil je weten waar je goed garen koopt? Zie dan wol kopen, de wolwinkel of, als je sokken wilt breien, sokkenwol.
Veelgestelde vragen over haken
Hoe leer je haken als beginner?
Begin met een haaknaald van 4 tot 5 mm en een effen garen van gemiddelde dikte. Leer eerst de beginlus, de losse en de vaste. Haak daarna een vierkantje van tien bij tien centimeter. Met een paar uur oefenen heb je de basis, en na een week haak je je eerste onderzetter of washandje.
Is haken makkelijker dan breien?
Voor de meeste beginners wel. Je werkt met één naald en één lus tegelijk, en een fout herstel je door je werk terug te halen. Bij breien houd je een hele rij steken op twee naalden en kun je er een laten vallen. Toch is breien voor sommige mensen juist makkelijker te leren, vooral voor kleding. Het is een kwestie van wat bij je past.
Welke haaknaald en garen heb je nodig om te beginnen?
Een haaknaald van 4 of 5 mm en een bol katoen of wol van gemiddelde dikte. Kies een lichte, effen kleur, zodat je je steken goed ziet. Een stopnaald en een schaar zijn de enige andere dingen die je nodig hebt.
Wat kun je als eerste haken?
Een onderzetter, een washandje, een granny square of een sleutelhanger. Het zijn kleine projecten waarin je de basissteken oefent. Ga pas naar een deken of tas als je gewend bent aan je spanning.
Hoe haak je een magische ring?
Maak een lus van je draad, haak de eerste rij steken in die lus, en trek dan aan het losse draadeind. De ring sluit zich, en er blijft geen gat in het midden. Dit gebruik je voor alles wat je rond haakt, zoals knuffels en mutsen.
Hoe haak je linkshandig?
Je werkt in spiegelbeeld: de naald in je linkerhand, de draad in je rechter. Je kunt een gewoon patroon volgen en alles omkeren, of zoeken naar uitleg speciaal voor linkshandigen. Beide werken goed.
Hoeveel kost het om met haken te beginnen?
Een haaknaald en een bol garen kosten samen enkele euro’s. Er zijn geen dure gereedschappen nodig. Dat is een van de redenen waarom haken zo’n laagdrempelige hobby is.
Kun je haken en breien combineren?
Ja. Je kunt een gebreid kledingstuk afwerken met een gehaakte rand, of een gehaakt dekentje combineren met gebreide stroken. Beide technieken gebruiken dezelfde garens, dus je kunt makkelijk wisselen.
Verder lezen over haken en breien
Haken leer je door te doen: begin klein, haak een paar rijen per dag en bouw rustig op. Op AYOO vind je alles voor de volgende stap.
- Alles over garen en materiaal: wol kopen en garen.
- Naar de breinaalden: breien en breien opzetten steken.
- Patronen: haakpatronen en breipatronen.
- Andere garentechnieken: punniken.
Breien
Breien voor beginners
Breien leer je met twee naalden, een bol wol en twee steken. Hier staat wat je nodig hebt, hoe je opzet, breit…
Breien
Breien begint met steken opzetten. Hier leer je drie methodes, wanneer je welke gebruikt en hoe je uitrekent hoeveel steken je nodig…
Een sjaal breien voor beginners
Een sjaal breien is het beste eerste project: een rechthoek in ribbelsteek, zonder minderen of meerderen. Hier staat hoeveel wol en welke…
Breipatronen
Een breipatroon is het recept van je project. Zo vind je gratis breipatronen die bij je niveau passen en leer je ze…
Breinaalden
Breinaalden bepalen hoe je breit. Dit zijn de soorten, de maten en het materiaal, en dit kies je als je net begint.
Breipatroon lezen en kiezen
Een breipatroon is een recept in afkortingen. Zo lees je het, zo kies je er een dat bij je past en zo…
Breimachine
Met een breimachine brei je sneller dan met de hand. Zo werkt het, welke soorten er zijn en waar je op let…
Breiwinkel kiezen
Een goede breiwinkel heeft wol die je kunt voelen, naalden in alle maten en iemand die meedenkt. Hier lees je waar je…
Trui breien voor beginners
Dit gratis patroon voor een eenvoudige trui bestaat uit vier rechte delen. Zo reken je zelf het aantal steken uit en brei…
Een trui breien voor beginners
Een trui breien is een groter project, maar met de basis ben je er klaar voor. Hier lees je welke opzet je…
Breien voor goede doelen
Breien voor goede doelen werkt het best als je eerst vraagt wat nodig is. Hier lees je waar je op let bij…
Breien patentsteek
De patentsteek geeft een dik, zacht en rekbaar breiwerk dat aan beide kanten hetzelfde is. Zo brei je hem stap voor stap,…
Breipatronen Drops
Patronen van een garenmerk zoals Drops zijn gratis te gebruiken en goed uitgewerkt. Zo vind je ze, lees je ze en vervang…
Breien op rondbreinaald
Met een rondbreinaald brei je in de ronde of heen en weer. Zo kies je de juiste naald, sluit je de ronde…
Breien en haken
Breien en haken maken allebei stof van garen, maar met een andere naald en andere steken. Dit is het verschil en zo…
Breien of haken
Breien of haken? De keuze hangt af van wat je wilt maken en hoe je het liefst werkt. Hier vergelijken we beide…
Breien voor kinderen
Breien voor kinderen kan twee dingen betekenen: een kind leren breien, of iets breien voor een kind. Hier lees je beide, met…
Wol en garen
Wol kopen
Wol kopen is makkelijker als je weet wat je maakt. Hier lees je welke wol bij welk project past, wat je op…
Garen
Garen is de draad waarmee je haakt en breit. Zo kies je het juiste garen: vezel, dikte en kleur, plus wat je…
Sokkenwol kiezen
Sokkenwol is garen dat bedoeld is voor gebreide sokken: soepel, warm en sterk. Zo kies je tussen 4-draads en 6-draads en weet…
Merino wol
Merino wol is zacht, warm en kriebelt weinig. Dit zijn de eigenschappen, de nadelen en de projecten waarvoor het garen het meest…
Wol stof
Wol stof is geweven of gevilte stof van wolvezels: warm, veerkrachtig en lang houdbaar. Hier lees je welke soorten er zijn, waar…
Katoen garen kiezen
Katoen garen is sterk, glad en goed wasbaar. Dit zijn de soorten, de diktes, de beste projecten en wat je controleert voor…
Wol winkel kiezen
Een goede wolwinkel herken je aan advies, assortiment en service. Zo kies je tussen een winkel in de buurt en een webwinkel,…
Overige garentechnieken
Punniken
Punniken is breien met een klosje en een haaknaald, en het lukt al na een paar minuten. Zo maak je een koord,…
Pompon maken
Een pompon maken kost een paar minuten en wat wol. Dit zijn vijf manieren, van een vork tot een pomponmaker, en zo…
Tunisch haken
Tunisch haken ligt tussen haken en breien in. Zo werkt het, welke haaknaald je nodig hebt en hoe je de basissteek haakt.
Pompon maken met wol
Een pompon maak je met wol, een schaar en iets om het garen omheen te wikkelen. Hier vier methodes, van je hand…
Haken
Haakpatronen
Goede haakpatronen vind je in boeken, op blogs en in apps. Hier lees je waar je zoekt, waaraan je een betrouwbaar patroon…
Haken voor kerst
Haken voor kerst begint met kleine projecten: een ster, een kerstbal of een mini-boom is in een avond af. Hier staan tien…
Haaknaald kiezen
De juiste haaknaald hangt af van je garen en je handen. Hier lees je welke maat bij welk garen past, welk materiaal…
Granny square haken
Een granny square haak je in rondes vanuit het midden: drie stokjes, een hoek van twee lossen en zo door. Hier leer…
Haken patronen
Haken patronen zijn het recept van je project. Zo vind je gratis patronen die bij je niveau passen en leer je ze…
Granny square
Een granny square is het bekendste gehaakte vierkantje. Hier lees je welke patronen er zijn, hoe je kleuren kiest en hoeveel je…
Amigurumi
Amigurumi zijn kleine gehaakte knuffels in spiraalrondes. Hier lees je wat je nodig hebt, welk garen en welke naald past, hoe je…
Haakpatroon lezen
Een haakpatroon lees je regel voor regel: eerst de lijst met afkortingen, dan de rondes. Hier leer je de taal van het…
Tas haken
Een tas haken kan als je de stokjes kent. Hier staat een gratis patroon in het Nederlands voor een stevige katoenen tas,…
Haken stokje
Een stokje haak je met een omslag, insteken, ophalen en twee keer afhalen. Hier leer je de steek in zes stappen, met…
Haken knuffel
Een knuffel haken is makkelijker dan het lijkt. Dit is wat je nodig hebt, hoe de techniek werkt en hoe je het…
Haken deken
Een deken haken kan met maar twee steken. Hier lees je hoeveel garen je nodig hebt, welk patroon je kiest en hoe…
Granny square haken patroon gratis
Dit gratis granny square patroon legt het klassieke vierkant uit in vier rondes, met de telling per ronde en tips om er…
Een sjaal haken voor beginners
Een sjaal haken doe je met een rij lossen en één steek die je rij na rij herhaalt. Hier lees je hoeveel…
Amigurumi haken
Amigurumi haken leer je met één basisvorm: een bol. Je begint met een magische ring, meerdert tot de bol breed genoeg is,…
Haken halve vaste
De halve vaste is een van de eerste steken die je leert. Zo haak je hem, wanneer je hem gebruikt en wat…
Haken dubbel stokje
Het dubbel stokje is een hoge, luchtige haaksteek met twee omslagen. Zo haak je hem stap voor stap, in rijen en in…
Haken sleutelhanger
Een gehaakte sleutelhanger is een snel project met restjes garen. Hier haak je een bolletje in vaste en leer je het vullen,…
Haken half stokje
Het half stokje zit tussen de vaste en het stokje in. Zo haak je hem, waarvoor je hem gebruikt en wat de…
Een haakboek kiezen
Een goed haakboek voor beginners legt de basissteken uit met foto's per stap, gebruikt Nederlandse termen en bouwt de moeilijkheid op. Hier…
Deken haken
Een deken haken is een rustig project met een duidelijk resultaat. Hier staat een gratis patroon in stokjes, met formule voor elke…
Knuffel haken patroon
Dit knuffel haken patroon maakt een beertje van bollen en buisjes. Met aantallen per ronde, materiaal en uitleg voor het afwerken.
Haakpatroon omslagdoek
Dit haakpatroon omslagdoek maakt een rechte, zachte omslagdoek in stokjes. Met formule voor je eigen maat, garenkeuze en afwerking.