Een granny square is een gehaakt vierkantje dat je in rondes vanuit het midden werkt. Je haakt het in een paar kleuren of in één kleur, en je haakt er zoveel van als je nodig hebt: voor een pannenlap vier, voor een tas twintig, voor een deken honderd of meer. Het patroon van een klassieke granny square gebruikt alleen losse, halve vasten en stokjes, en is daarom het ideale project voor beginners.
Wie zoekt op “granny square” vindt duizenden patronen, kleurcombinaties en ideeën. Dat is leuk, maar ook veel. Op deze pagina zie je wat er bestaat, hoe je een patroon kiest en wat je ermee maakt. Wil je het vierkantje zelf haken, dan staat de stap voor stap uitleg op onze pagina over granny square haken. Meer over de basis van het haken lees je op onze pagina over haken.
Kort samengevat
- Een granny square is een gehaakt vierkant dat in rondes vanuit het midden groeit.
- Het klassieke patroon gebruikt groepjes van drie stokjes met een hoek van twee lossen.
- Kies voor je eerste deken vierkanten van 15 tot 20 cm en een wasbaar garen.
- Beperk je kleuren: drie tot vijf tinten geven het mooiste resultaat.
- Reken op ongeveer 60 tot 90 vierkanten voor een deken van 100 bij 140 cm.
Wat is een granny square, en waar komt het vandaan?
De granny square is een van de oudste gehaakte motieven die nog steeds gemaakt worden. Volgens Wikipedia werd het oudste bekende voorbeeld gepubliceerd in het tijdschrift Prairie Farmer in 1885 en was het ontwerp geïnspireerd op de crazy quilts die toen populair waren. In de jaren dertig kwam het motief terug en in de jaren zeventig bereikte het zijn hoogtepunt. Sindsdien is het niet meer weggegaan: hedendaagse haaksters gebruiken het voor dekens, tassen, kleding en kussens.
De naam zegt iets over het karakter. Een granny square is een vierkantje dat je overal kunt maken, in elk gezelschap en met elk restje garen. Dat is meteen de kracht: je hoeft niet in één keer een groot werk te maken, maar haakt een vierkantje per keer en voegt ze later samen.
De bouw van een granny square
Elke granny square heeft dezelfde opbouw: een middelpunt, gevolgd door rondes die er een voor een omheen worden gehaakt. In de klassieke versie bestaat elke ronde uit groepjes van drie stokjes, met een gaatje van twee lossen in elke hoek. De hoeken zorgen voor de vierkante vorm: zonder die extra lossen zou je een cirkel haken.
Dat betekent dat je met één patroon een vierkant van elke grootte kunt maken. Houd je op bij ronde drie, dan heb je een klein vierkantje van ongeveer 8 cm. Ga je door tot ronde zeven, dan is het 20 cm of meer. De exacte maat hangt af van je garen en je naald.
Soorten granny squares
Er zijn honderden varianten, maar ze vallen grofweg in een paar groepen.
De klassieke granny square
Groepjes van drie stokjes, met een hoek van twee lossen. Kleur per ronde of één kleur. Dit is het patroon waar iedereen mee begint.
De effen of solid granny square
In plaats van groepjes met lossen ertussen haak je stokjes aan elkaar, zonder gaatjes. Het resultaat is een dichtere stof, stevig en warm. Prima voor een deken die echt moet isoleren.
De bloem granny square
Het midden is een bloem, vaak met kleine blaadjes, en de buitenste rondes vormen het vierkant. Populair voor baby’s en dekens. Je haakt de eerste rondes in een felle kleur en de rest in een neutrale tint.
De zonnestraal of sunburst
Een middelpunt met stralen die uit het midden komen, in meerdere kleuren. Meer werk, maar ook een heel opvallend resultaat.
De zeshoek of hexagon
Geen vierkant, maar een zeshoek. Dezelfde techniek, met zes hoeken in plaats van vier. Een deken van zeshoeken heeft een heel ander uiterlijk, het lijkt op een honingraat. Zoals Wikipedia aangeeft, bestaan er ook varianten met een andere vorm dan vierkant.
Patronen kun je overal vinden. Zoek je een bepaald patroon voor een granny square? Bijvoorbeeld een granny square patroon met bloem, dan kun je het best zoeken op het type en de moeilijkheid. Meer over het zoeken van haakpatronen in het algemeen lees je bij haakpatronen.
Kleuren kiezen voor je granny squares
Kleur is de belangrijkste keuze bij een granny square. Een paar principes werken bijna altijd.
- Beperk je tot drie tot vijf kleuren. Meer kleuren geven snel een drukke indruk.
- Kies één basiskleur. Gebruik die in de laatste ronde van elk vierkant, zodat ze als geheel samenkomen.
- Gebruik contrast. Een donker midden met een lichte buitenkant geeft diepte.
- Combineer warme of koele tinten. Denk aan terracotta, mosterd en crème, of aan blauw, grijs en wit.
- Leg de vierkanten uit voordat je ze samenvoegt. Bekijk de verdeling op de vloer of op een bed. Zo zie je of een kleur te dominant is.
Een handige truc is om een foto van je uitgelegde vierkanten te nemen en in zwart-wit te bekijken. Dan zie je of er genoeg verschil in licht en donker zit.
Welk garen is het best voor een granny square?
Het garen bepaalt de uitstraling en de duurzaamheid. Katoen is stevig, houdt zijn vorm en is goed te wassen, maar is wat stug voor je handen. Acryl is zacht, goedkoop en makkelijk te wassen. Wol is warm en veerkrachtig, maar niet altijd machinewasbaar. Een mengsel van katoen en acryl combineert veel van de voordelen.
Voor de dikte geldt: middeldik garen met een naald van 4 mm is het meest gebruikelijk. De Craft Yarn Council geeft in zijn overzicht van garengewichten voor middeldik garen een haakmaat van 5,5 tot 6,5 mm en voor fijn garen 3,5 tot 4,5 mm. Kies je een naald die een maat kleiner is, dan haak je dichter, en dat is prettig voor een deken die niet te los mag zijn. Meer over het kiezen van de juiste naald staat bij haaknaald.
Koop je garen voor een deken, doe dat dan in één keer. Per partij kan de kleur licht verschillen, en dat zie je in een grote deken. Meer over het kopen van garen lees je bij wol kopen.
Hoeveel vierkantjes heb je nodig?
Reken eerst uit hoe groot je werk moet worden en deel dat door de grootte van één vierkant.
- Babydeken (70 bij 90 cm): met vierkanten van 10 cm is dat 7 bij 9, dus 63 vierkanten.
- Bankdeken (100 bij 140 cm): met vierkanten van 15 cm is dat zeven bij negen, dus 63; met vierkanten van 12,5 cm is het 8 bij 11, dus 88.
- Tweepersoonsdeken (200 bij 220 cm): met vierkanten van 20 cm is dat 10 bij 11, dus 110.
- Kussenhoes (40 bij 40 cm): vier vierkanten van 20 cm of negen van 13 cm.
- Tas: meestal zes tot twaalf vierkanten.
Een tip is om per week een vast aantal vierkanten te haken, bijvoorbeeld vijf. Zo heb je in vier maanden genoeg voor een bankdeken, zonder dat het een karwei wordt.
Granny squares aan elkaar zetten
Als de vierkantjes klaar zijn, kun je ze op verschillende manieren verbinden. Leg ze eerst in de gewenste volgorde neer. Voor het verbinden kun je kiezen uit halve vasten, vasten of een naaldsteek. Heel populair is ook de “join as you go”-methode, waarbij je in de laatste ronde het vierkant aan het vorige vasthaakt. Zo hoef je achteraf niet meer te naaien. Een rand om de hele deken maakt het geheel af: twee of drie rondes stokjes in één kleur, met een hoek van twee lossen.
Wat kun je maken van granny squares?
- Een deken. De klassieker. Begin klein, met een babydeken, voordat je een grote maakt.
- Een kussenhoes. Vier vierkanten aan elkaar met een achterkant van stof.
- Een tas. Zes vierkanten voor de zijkanten en de bodem, met een hengsel.
- Een vest of tuniek. Meerdere vierkanten, aan elkaar gezet in een T-vorm.
- Een sjaal. Een lange rij vierkanten. Zie ook een sjaal haken.
- Kerstversiering. Kleine vierkantjes, gestijfd of aan elkaar gehaakt tot een slinger. Zie haken voor kerst.
Veelgemaakte fouten
- Te veel kleuren. Het resultaat wordt rommelig. Houd het bij drie tot vijf.
- Verschillende maten. Haak je vierkanten allemaal met dezelfde naald en dezelfde spanning, en meet ze voordat je ze verbindt.
- Te weinig garen. Bereken vooraf hoeveel je nodig hebt. Een vierkant van 15 cm kost ongeveer 15 tot 20 gram middeldik garen.
- Draden niet wegwerken. Bij een deken met honderd vierkanten is dat veel werk. Werk ze direct weg.
- Niet blokken. Door vierkantjes licht te stomen of te spoelen en plat te laten drogen, worden ze gelijk en passen ze beter aan elkaar.
Lees ook: haken patronen.
Veelgestelde vragen over de granny square
Wat is een granny square?
Een granny square is een gehaakt vierkantje dat je in rondes vanuit het midden haakt. De klassieke versie bestaat uit groepjes van drie stokjes met een hoek van twee lossen. Je maakt er dekens, tassen en kussens van door veel vierkantjes aan elkaar te haken.
Is een granny square makkelijk voor beginners?
Ja, want je gebruikt maar drie steken en herhaalt steeds hetzelfde. Begin met een patroon in één kleur en een dikke naald. Per ronde zie je de vorm groeien, en dat is motiverend.
Hoeveel garen heb ik nodig voor een granny square?
Een vierkant van 15 cm kost ongeveer 15 tot 20 gram middeldik garen. Voor een deken van 100 bij 140 cm heb je dus ongeveer 1 tot 1,5 kilo nodig. Controleer altijd de gram en meters op het bandje.
Welke kleuren passen goed bij elkaar in een granny square?
Kies drie tot vijf tinten die bij elkaar passen, bijvoorbeeld aardetinten of pastel. Gebruik één basiskleur voor de laatste ronde. Leg je vierkanten uit voor je ze samenvoegt, zodat je de verdeling kunt beoordelen.
Wat is het verschil tussen een granny square en een gewoon haakvierkant?
Een granny square wordt in rondes vanuit het midden gehaakt, een gewoon haakvierkant in rijen heen en weer. Een granny square heeft de typische groepjes stokjes en hoeken, een rijenvierkant heeft een egaler oppervlak.
Hoe groot wordt een granny square?
Dat hangt af van het aantal rondes, het garen en de naald. Vier rondes in middeldik garen met een naald van 4 mm is ongeveer 10 tot 12 cm. Haak altijd een proefvierkant en meet het.
Kan ik granny squares met restjes garen haken?
Ja, het is een van de beste manieren om restjes te gebruiken. Gebruik garens van hetzelfde type en dezelfde dikte, en kies één kleur die alles verbindt.
Hoe maak ik een deken van granny squares?
Haak het benodigde aantal vierkanten, leg ze in een patroon neer, verbind ze en haak er een rand omheen. Bereken eerst het aantal vierkanten, bijvoorbeeld 63 vierkanten van 15 cm voor een deken van ongeveer 105 bij 135 cm.
Verder lezen
Wil je meer weten over granny squares en haken? Deze pagina’s helpen verder:
- Haken: het overzicht met alle basis.
- Granny square haken voor de stap voor stap uitleg.
- Haakpatronen voor meer ideeën.
- Haken voor kerst voor kleine projecten.
- Wol kopen voor het juiste garen.