Breien en haken zijn twee manieren om van garen stof te maken. Bij breien houd je een hele rij lussen tegelijk op twee naalden. Bij haken werk je met één haaknaald en steeds één lus. Breien geeft een soepele, rekbare stof, handig voor kleding. Haken geeft een stevigere, dikkere stof, handig voor tassen, dekens en speelgoed. Je kunt de technieken ook combineren, bijvoorbeeld een gebreid vest met een gehaakte rand.
In dit artikel zetten we het verschil tussen breien en haken op een rij, bespreken we welke techniek bij welk project past en laten we zien hoe je beide combineert. Ook lees je welke garens en naalden je voor allebei nodig hebt. Zoek je een uitgebreide vergelijking om te kiezen tussen beide? Lees dan breien of haken. Wil je meteen beginnen? Ga naar de gids over breien of de pijler haken en breien.
Kort samengevat
- Breien gebruikt twee naalden en een rij lussen tegelijk, haken één naald en één lus.
- Breiwerk is soepel en rekbaar, haakwerk dikker en stevig.
- Een fout herstel je bij haken makkelijker, omdat er maar één lus open staat.
- Beide technieken gebruiken hetzelfde garen, dus je kunt ze goed combineren.
- Een gehaakte rand om een gebreid stuk is de bekendste combinatie.
Wat is het verschil tussen breien en haken?
Het belangrijkste verschil zit in de naald en in het aantal lussen dat je tegelijk vasthoudt.
Breien. Volgens de Nederlandstalige Wikipedia is breien een techniek waarbij garen met twee of meer naalden tot textiel wordt verwerkt. Je houdt een rij lussen op een naald en brengt ze steek voor steek over naar de andere naald. Zo ontstaat een soepele stof van verbonden lussen.
Haken. Bij haken gebruik je één naald met een haakje aan het uiteinde. De Nederlandstalige Wikipedia zegt over de haaknaald dat de draad om de haak wordt gelegd en door een bestaande lus wordt getrokken, zie de pagina over de haaknaald. Je werkt telkens met één lus, en dat geeft een stevigere stof met knoopachtige steken.
| Breien | Haken | |
|---|---|---|
| Naalden | twee (of een rond) | één haaknaald |
| Lussen op de naald | een hele rij | één of enkele |
| Stof | soepel, rekbaar | stevig, dikker |
| Fout herstellen | lastiger, steek kan vallen | makkelijker, werk terughalen |
| Garenverbruik | minder | meer |
| Goed voor | trui, sjaal, sokken | tas, deken, knuffel, mand |
| Snelheid | meestal sneller bij gladde stof | sneller bij open steken |
Welke techniek past bij welk project?
Het ene project vraagt om een soepele stof, het andere om een stevige.
Kleding en sokken: breien. Een gebreide stof valt mooi en rekt mee met je lichaam. Daarom wordt breien vaak gebruikt voor truien, mutsen, sjaals en sokken. Voor sokken is rondbreien met kousenbreinaalden de klassieker, zie sokkenwol.
Tassen, manden en speelgoed: haken. Haakwerk is stevig en behoudt zijn vorm. Ook voor knuffels en onderzetters is haken handig, omdat je in een spiraal rond kunt werken zonder naden. Zie ook amigurumi.
Dekens: allebei. Een gebreide deken is zacht en luchtig, een gehaakte deken stevig en dik. Voor beginners is een gehaakte deken in vierkantjes vaak makkelijker, omdat je klein werkt. Zie haken deken.
Motieven en randen: haken. Haken is bij uitstek geschikt voor motieven zoals granny squares, bloemen en kanten randen. Zie granny square.
Wat is makkelijker voor beginners?
Dat verschilt per persoon, maar er zijn een paar verschillen.
Bij haken heb je maar één lus op de naald. Maak je een fout, dan haal je je werk terug en haak je opnieuw. Er rafelt niets door. Dat is geruststellend, en veel mensen leren het snel. Je moet wel wennen aan het vasthouden van de draad en naald.
Bij breien houd je een hele rij steken. Laat je er een vallen, dan loopt hij door in de rij, en dat repareren is lastiger. Daar staat tegenover dat breien vaak makkelijker te lezen is, omdat je steken op de naald ziet staan. Voor kleding is breien meestal het best te leren.
Een goede aanpak is om met haken te beginnen en daarna breien te leren, of andersom, afhankelijk van wat je wilt maken. Begin klein: een onderzetter of een sjaal.
Garen en naalden voor breien en haken
Je kunt dezelfde garens gebruiken voor beide technieken. De naaldmaat verschilt wel.
- Garen: wol, katoen, acryl en mengsels werken voor allebei. De Nederlandstalige Wikipedia noemt wol veerkrachtig en een goede isolator, zie de pagina over wol. Meer over garen lees je in garen.
- Breinaalden: de dikte wordt in millimeters aangegeven, meestal van 2 tot 15 mm. Zie breinaalden.
- Haaknaalden: ook in millimeters, de meest gebruikte maten lopen van 2,5 tot 19 mm. Zie haaknaald.
Een vuistregel: bij dezelfde garendikte gebruik je voor haken vaak een naald die ongeveer een halve tot een hele maat kleiner is dan voor breien. De wikkel geeft voor beide technieken een aanbeveling.
Breien en haken combineren
De twee technieken vullen elkaar goed aan. Zo gebruik je ze samen.
Een gehaakte rand om gebreid werk
De bekendste combinatie. Je breit een deken, sjaal of vest en haakt een rand erom. Een rand in vaste of een schelpjesrand geeft een nette afwerking en voorkomt dat het gebreide werk opkrult. Gebruik hetzelfde garen of een contrasterende kleur.
Een gebreid lijf met gehaakte details
Brei een trui en haak er bloemen, een kraag of knoopsgaten bij. Dat geeft een persoonlijke uitstraling. Gehaakte knoopsgaten zijn stevig en makkelijk te maken.
Opnemen van gevallen steken met een haaknaald
Een handige truc: een haaknaald kan een gevallen steek in gebreid werk weer oppakken. De Nederlandstalige Wikipedia noemt dit als een van de toepassingen van de haaknaald. Heb je dus een breinaald vol met een gevallen steek? Pak een haaknaald en haal de steek terug naar boven.
Een deken van gebreide en gehaakte stroken
Brei en haak stroken in verschillende steken en zet ze aan elkaar. Dat geeft een speelse deken met veel structuur, en is een goede manier om restjes garen te gebruiken.
Tip: wil je breien en haken combineren, haak dan eerst een proeflapje met je rand en breidt een lapje van je hoofdwerk. Leg ze naast elkaar en kijk of de randen goed op elkaar aansluiten. Zo voorkom je dat de rand golft of trekt.
Een korte blik op de geschiedenis
Breien is een oud ambacht, maar de oudste vondsten zijn jonger dan je zou denken. Volgens de Nederlandstalige Wikipedia komen de oudste voorbeelden van eigenlijk breiwerk uit Egypte, waaronder katoenen sokken uit de periode tussen de 11e en de 14e eeuw. De oudste archeologische vondst van breiwerk in Europa is een zijden kussensloop uit de late 13e eeuw, gevonden in het graf van een Spaanse prins. Oudere technieken, zoals naaldbinden, lijken op breien en haken maar werken met een gewone naald en korte stukjes draad.
Over de geschiedenis van haken is minder bekend. Textiel vergaat, en haakwerk uit vroeger tijden is zeldzaam. Het Franse woord crochet is een verkleinwoord van het woord voor haak. Wat we wel weten, is dat beide technieken in de loop der eeuwen steeds meer verspreid raakten en dat ze vandaag nog altijd populair zijn als hobby. Er is dus geen winnaar. Het zijn twee verwante ambachten met elk eigen sterke kanten.
Wat heb je nodig om met beide te beginnen?
Een startset voor breien en haken is klein en goedkoop. Je hebt nodig:
- Een paar breinaalden van 4 tot 5 mm en een haaknaald van 4 tot 5 mm.
- Twee bollen middeldik garen in een effen, lichte kleur: één voor breien en één voor haken.
- Een stopnaald, een schaar en een meetlint.
- Een paar steekmarkeerders en een rijenteller. Dat is handig, maar niet nodig om te beginnen.
Een effen, lichte kleur laat je steken goed zien, bij allebei de technieken. Een glad garen is makkelijker dan een garen met noppen. Kies bij voorkeur een garen dat niet snel splijt, zodat je naald er niet doorheen glijdt. Kijk voor meer keuzes bij wol kopen.
Een oefenplan voor beide technieken
Wil je zowel breien als haken leren, dan helpt een vast plan. Oefen een week met één techniek en een week met de andere. Zo bouw je het ritme op zonder dat je alles door elkaar haalt.
Week 1: haken. Haak elke dag een kwartier. Begin met lossen en vasten, en haak een onderzetter. Lees ook de pijler haken voor de basis.
Week 2: breien. Zet twintig steken op en brei een lapje in ribbelsteek. Lees breien opzetten steken voor de opzet.
Week 3: combineren. Brei een klein lapje en haak er een rand omheen. Je ziet meteen hoe de technieken samenwerken, en waar je moet bijsturen.
Na drie weken weet je wat jou het beste ligt. Veel mensen kiezen dan een techniek als hoofdhobby en gebruiken de andere voor afwerking en details.
Breien en haken voor een goed doel
Breien en haken zijn ook een mooie manier om iets voor anderen te maken. Veel mensen breien sjaals, mutsen en dekens voor goede doelen, en haken knuffels en dekentjes voor kinderen. Het is een manier om je restjes garen een tweede leven te geven, en het geeft je hobby een extra doel. Meer over dit onderwerp lees je in breien voor goede doelen.
Wil je meedoen? Vraag eerst aan het goede doel welke maten, kleuren en materialen zij nodig hebben. Een gebreide muts in de verkeerde maat helpt niemand, en sommige organisaties hebben specifieke eisen aan het garen, zoals wasbaarheid.
Veelgemaakte fouten bij het combineren
Een rand die golft of trekt
Je haakt te veel of te weinig steken per breirand. Reken per rij hoeveel steken je haakt per centimeter breiwerk en pas aan.
Verschillende garens van verschillende dikte
Gebruik hetzelfde of een garen van dezelfde dikte, anders valt het verschil op. Wil je een contrast, kies dan kleur in plaats van dikte.
De steek niet aanpassen
Haakwerk is dikker dan breiwerk. Kies voor de rand een lage steek, zoals de vaste, zodat de rand niet te zwaar wordt.
Veelgestelde vragen over breien en haken
Wat is het verschil tussen breien en haken?
Bij breien gebruik je twee naalden en houd je een hele rij lussen vast. Bij haken gebruik je één haaknaald en werk je steeds met één lus. Breien geeft een soepele stof, haken een stevigere.
Wat is makkelijker, breien of haken?
Voor de meeste beginners haken, omdat je maar één lus hebt en fouten makkelijk herstelt. Voor kleding is breien soms makkelijker te leren. Het hangt af van wat je wilt maken.
Kun je breien en haken combineren?
Ja. Veel mensen haken een rand om gebreid werk, of combineren gebreide delen met gehaakte details. Beide technieken gebruiken hetzelfde garen.
Welk garen gebruik je voor breien en haken?
Voor beide kun je wol, katoen of acryl gebruiken. Kies op basis van het project: wol voor warmte, katoen voor sterkte en wasbaarheid.
Is haken sneller dan breien?
Dat hangt af van de steek. Een open steek zoals het stokje groeit snel, een dichte vaste is trager. Breien met dikke naalden is ook snel.
Welke naalden heb je nodig om te beginnen?
Voor breien twee naalden van 4 tot 5 mm, voor haken een haaknaald van 4 tot 5 mm, met middeldik garen. Kijk altijd op de wikkel.
Wordt haakwerk dikker dan breiwerk?
Meestal wel. Haakwerk heeft meer garen per oppervlak, omdat de steken in elkaar grijpen. Daarom is het stevig en warm.
Hoe pak je een gevallen steek op?
Met een haaknaald. Haak de gevallen steek weer omhoog langs de ladder en zet hem op de breinaald terug.
Verder lezen
Breien en haken vullen elkaar aan. Op AYOO lees je verder over beide technieken.
- De gids breien en de pijler haken en breien.
- Leer steken opzetten en lees een breipatroon.
- Bekijk breipatronen en kies je breinaalden.