Tag: Gouache en overige verf

Textielverf Dylon is een verfstof om stof door en door te kleuren, meestal in de wasmachine, en geen verf om met een penseel op een shirt te schilderen. Het werkt het best op katoen, linnen en viscose. Wil je tekenen, een patroon schilderen of een tekst op stof zetten, dan heb je pigmentverf voor textiel nodig. Die fixeer je meestal met een strijkijzer of een warme droger.

Wie textielverf Dylon zoekt, wil vaak twee verschillende dingen. De een heeft een vergeeld of verbleekt shirt en wil het weer donker en egaal maken. De ander wil een tas, een kussen of een t-shirt versieren met een eigen ontwerp. Beide kunnen met textielverf, maar niet met dezelfde verf. Dat leidt tot veel teleurstelling, bijvoorbeeld als iemand een zakje verfstof uit de supermarkt gebruikt om een tekening op een tas te maken en daarna een grijze vlek overhoudt. In deze uitleg lees je wat textielverf Dylon precies is, hoe het werkt, welke stoffen geschikt zijn en wat je beter kiest als je wilt schilderen. Meer over verf in het algemeen vind je in ons stappenplan om te leren schilderen.

Wat is Dylon eigenlijk?

Dylon is een Brits merk voor textielverf en huishoudproducten. Volgens Wikipedia in het artikel over Dylon is het merk opgericht in 1946. De producten zijn onder meer koudwaterverf, heetwaterverf, machineverf en handverf, plus een multi-purpose verf. Mayborn verkocht het merk in 2008 aan de Spotless Group; Henkel nam Spotless daarna over en is nu de eigenaar. De producten worden gemaakt in Ierland.

In Nederland vind je Dylon in drogisterijen en supermarkten, vooral als machinewas-textielverf in kleine zakjes of pods, en als handverf in kleine bussen. De naam “textielverf” voor deze producten is wat misleidend. Het gaat eigenlijk om een kleurstof: een verf die je oplost en waarin de stof wordt gekleurd. Dat is iets anders dan schilderen met pigmentverf.

Verfstof of pigment: het verschil dat alles bepaalt

Voor stof zijn er twee manieren om kleur aan te brengen, en dat verschil bepaalt hoe je werkt.

Verven met een kleurstof. De stof kleurt als geheel. De kleurstof trekt in de vezels en bindt zich eraan. Dylon machineverf, handverf en multipurpose verf werken zo. Je krijgt een kleur over het hele kledingstuk. Een patroon of tekening maak je er niet mee, behalve met technieken als batikken of knopen.

Drukken of schilderen met pigment. Pigmentverf legt kleur op de stof. Wikipedia schrijft in het artikel over textiel bedrukken dat bedrukken kleur alleen aanbrengt in bepaalde patronen, terwijl verven de hele stof bedekt. Pigmenten zijn onoplosbaar en hebben daarom een bindmiddel en fixeermiddel nodig, en de prints worden gefixeerd met stoom of hete lucht. Voor thuis betekent dat meestal strijken met een strijkijzer of een warme droger.

Dus: wil je een heel kledingstuk in een nieuwe kleur, kies dan verfstof. Wil je een tekening, kies dan pigment-textielverf. Dat laatste is wat je zoekt als je een tas, een kussensloop of een t-shirt wilt beschilderen.

Textielverf Dylon gebruiken in de wasmachine

Voor machineverf van Dylon is de werkwijze eenvoudig, en hij is hetzelfde bij de meeste merken. Lees altijd de gebruiksaanwijzing op de verpakking, want de details verschillen per product.

1. Controleer het etiket. Kijk of de stof past: katoen, linnen en viscose werken goed. Pure synthetische stoffen, zoals polyester en acryl, nemen de kleur meestal niet op. Mengstoffen krijgen een lichtere kleur. Lees de verpakking van je eigen product voor het exacte advies.
2. Was het kledingstuk vooraf. Schone, vetvrije stof neemt de kleur gelijkmatiger op. Gebruik geen wasverzachter.
3. Houd het textiel vochtig. Doe het natte kledingstuk in de trommel, zonder te veel andere was.
4. Voeg de verf toe. Volg de aanwijzing op de verpakking: bij machineverf gaat de verf in de trommel of in het zeepbakje, afhankelijk van het product.
5. Kies het juiste programma. Meestal een katoenprogramma op 40 °C zonder voorwas of spaarstand. Dit staat op de verpakking.
6. Spoel en was na. Draai daarna een tweede programma met wasmiddel om overtollige kleur te verwijderen, en maak de machine schoon met een leeg programma.
7. Droog het kledingstuk apart. Hang het op zonder het eerste weken te mengen met andere was, voor het geval er nog kleur loskomt.

Dit is de gebruikelijke werkwijze voor machineverf. De verpakking van je eigen product is altijd leidend, want temperatuur en hoeveelheden verschillen per soort.

Welke stoffen kun je verven?

Natuurlijke vezels nemen kleurstof het best op. Denk aan katoen, linnen en viscose. Wol en zijde nemen ook kleur op, maar gebruiken meestal een andere verf en een andere methode; die wil je liever met de hand en op lage temperatuur verven. Synthetische vezels zoals polyester en acryl kleuren niet of nauwelijks met gewone huishoudverf. Wikipedia’s overzicht van textiel bedrukken maakt hetzelfde onderscheid: voor katoen gebruikt men andere kleurstoffen dan voor wol, zijde of polyester, omdat elk type vezel een andere chemie vraagt.

De ondergrond bepaalt ook het resultaat:

• Witte of lichte stof: de kleur komt het zuiverst uit.
• Gekleurde stof: de nieuwe kleur mengt met de oude. Geel op blauw wordt groen. Een donkere stof kun je alleen donkerder verven.
• Naden en draden: deze zijn vaak van polyester en blijven licht. Dat is een bekend effect bij broeken en jassen.
• Kleding met een speciale coating: water- of vlekafstotende stoffen nemen verf slecht op.

Wanneer kies je geen Dylon, maar echte textielverf?

Wil je schilderen op stof, dan zoek je textielverf met pigment. Dat zijn verven in tubes, potjes of pennen, die je met een penseel aanbrengt en daarna fixeert met een strijkijzer. Ze zijn gemaakt voor een tas, een shirt, een schort of een kussenhoes.

Acrylverf kan ook, mits je een textielmedium gebruikt. Wikipedia benoemt in het artikel over acrylverf dat acryl wordt gebruikt voor onder meer stof, en dat de verf waterbestendig wordt wanneer hij droog is. Met een textielmedium blijft de verf flexibel en barst hij minder bij wassen en buigen. Zonder medium wordt de verf stug en kan hij loslaten.

Een paar situaties:

• Je wilt een kledingstuk opnieuw kleuren: Dylon machineverf of handverf.
• Je wilt een patroon of tekening op een shirt: pigment-textielverf of acryl met textielmedium.
• Je wilt een tote bag beschilderen: pigment-textielverf, gefixeerd met een strijkijzer.
• Je wilt een tie-dye-effect: kleurstof, met elastiekjes of touw voor het patroon.
• Je wilt een gedetailleerde illustratie: pigmentverf met een fijn penseel of stift op een dunne, gladde stof.

Een kleine tote bag beschilderen: stap voor stap

Een mooie eerste oefening is een katoenen tas.

1. Was de tas zonder wasverzachter en droog hem. Strijk hem glad.
2. Leg karton binnenin, zodat de verf niet doorloopt naar de achterkant.
3. Schets met potlood een eenvoudig motief: een blad, een bloem of een lijn.
4. Schilder met pigment-textielverf in dunne lagen. Laat elke laag drogen.
5. Laat alles een dag drogen.
6. Fixeer volgens de verpakking, meestal door te strijken op de achterkant van de stof met een doek ertussen, enkele minuten op de stand voor katoen. Pas de tijd en temperatuur aan op de gebruiksaanwijzing.
7. Was voorzichtig: buiten-binnenstebuiten, op 30 of 40 °C en niet te vaak.

Bij beschilderde stof geldt: de kleuren blijven het langst als je ze fixeert en niet te heet wast. Dit is een algemene richtlijn en geen garantie.

Textielverf Dylon kopen: welke soort kies je?

Bij het kopen van textielverf Dylon kom je een paar soorten tegen. Het lijkt een kleine keuze, maar de soort bepaalt hoe je werkt en hoeveel je krijgt voor je geld. Volgens Wikipedia heeft het merk onder meer koudwaterverf, heetwaterverf, machineverf, handverf en multipurpose verf.

• Machineverf. Het gemakkelijkst voor een heel kledingstuk of een kleine partij was. Je hebt een wasmachine nodig en kiest een kleur uit een palet van tientallen tinten. Voor één shirt of een kussensloop is dit de logische keuze.
• Handverf. Voor kleinere stukken, voor stoffen die niet in de wasmachine mogen, of als je je kleur wilt kunnen bijsturen. Je werkt in een emmer of bak en roert zelf. Dat kost meer moeite, maar je ziet het resultaat tijdens het verven.
• Multipurpose verf. Een verfstof voor meerdere soorten vezels, vooral als je stoffen met een mix van katoen en andere natuurlijke vezels hebt.
• Pods en zakjes. Kleine verpakkingen voor één kledingstuk. Ideaal voor een eerste proef.

Kijk bij het kopen naar het gewicht van de stof dat je wilt verven, want per verpakking kun je maar een bepaalde hoeveelheid stof verven. Op de verpakking staat hoeveel droog textiel erbij hoort. Heb je een groot kledingstuk of meerdere stukken, koop dan meer dan één verpakking, zodat de kleur gelijk blijft. Controleer ook de kleurnaam: een donkerblauw op een lichtblauw shirt wordt niet hetzelfde als op wit. Het resultaat hangt af van de stof, de oude kleur en de vezel. Doe daarom bij twijfel een proef op een restje stof voor je het kledingstuk verft.

Textielverf Dylon vind je in drogisterijen, supermarkten, hobbywinkels en online. De prijs verschilt per soort en winkel. Vergelijk de prijs per verpakking en let op of er ook zout of fixeermiddel nodig is; dat staat op de verpakking.

Veelgemaakte fouten met textielverf Dylon

• Verfstof gebruiken om te schilderen. Dat geeft een vage vlek in plaats van een patroon.
• Synthetische stof verven. Polyester en acryl nemen weinig of geen kleur aan.
• Te weinig water of te weinig ruimte. Een kledingstuk dat in een volle trommel zit, verft ongelijk.
• Niet voorwassen. Vet en wasmiddelresten geven vlekken.
• Niet fixeren. Pigmentverf zonder warmte laat bij de eerste wasbeurt los.
• Met andere was verven. Doe het kledingstuk altijd apart, en was de eerste keren apart.
• Te vroeg weggooien. Een eerste proef lijkt soms vlekkerig, maar na droging en wassen valt het vaak mee.

Alternatieven voor textielverf Dylon

Er zijn meer merken en soorten verf dan Dylon alleen. Voor gewoon verven zijn er verschillende merken machine- en handverf. Voor schilderen zijn er textielverven in potjes, stiften voor stof en acrylverf met textielmedium. Een ander materiaal is gouache, een dekkende verf op waterbasis. Gouache is bedoeld voor papier en niet voor wasbare stof. Wil je meer weten over dekkende waterverf, lees dan onze uitleg over gouache en over textielverf in het algemeen. Voor kinderen en scholen is plakkaatverf bekend; die is voor papier en niet voor kleding. Een uitleg over gouache verf vind je ook bij ons.

Wanneer is textielverf Dylon de goede keuze?

Textielverf Dylon is de goede keuze als je een kledingstuk of een stuk huishoudtextiel van kleur wilt veranderen: een vergeeld shirt, een vale spijkerbroek, een witte gordijnstof die je donkerblauw wilt hebben. Voor een mooi, egaal en doorgaand resultaat is textielverf Dylon in de wasmachine eenvoudiger dan zelf met een penseel dekken. Het is minder geschikt voor details, tekeningen en teksten. Daarvoor kies je een pigmentverf. Weet je niet welke je nodig hebt, vraag jezelf dan af of je het hele kledingstuk in één kleur wilt of alleen een deel ervan. Het eerste is verven, het tweede is schilderen. Met die vraag kies je bijna altijd de goede verf, en voorkom je dat je met textielverf Dylon een resultaat probeert te halen dat daar niet voor bedoeld is.

Veelgestelde vragen over textielverf Dylon

Verder lezen

Plakkaatverf is dekkende waterverf met een matte afwerking. Je gebruikt het vooral op papier en karton, bijvoorbeeld voor posters, knutselwerk en schilderen met kinderen. Het wast met water uit penselen en droogt snel, maar het is niet waterbestendig: een nat doekje haalt het er weer af. Op doek, hout of stof hecht plakkaatverf slecht.

De naam plakkaatverf stamt van het plakkaat: de poster. Het is een verf die snel en goedkoop grote vlakken kleurt. Je vindt hem terug op school, in de knutselkast en in de gereedschapskist van vrijwel elke illustrator. In deze blog lees je wat plakkaatverf is, waarvoor je het gebruikt, wat het verschil is met gouache en acrylverf, hoe je hem uit kleding haalt en wat je moet weten voordat je plakkaatverf koopt. Ben je net begonnen met verf? Lees dan eerst schilderen voor beginners.

Wat is plakkaatverf

De Nederlandstalige Wikipedia verwijst de term plakkaatverf door naar het artikel over gouache, omdat het om dezelfde soort verf gaat. Volgens dat artikel is het bindmiddel meestal dextrine, soms caseïne. Fabrikanten voegen een vochthoudend middel toe, zoals glycol of glycerine, en conserveermiddelen. Het aandeel pigment is groot. Goedkopere versies bevatten vulstof om de gewenste dekkracht te bereiken.

Dat bindmiddel verklaart de eigenschappen van de verf. Dextrine is een suikerachtig bindmiddel dat in water oplost. Daardoor kun je plakkaatverf met water verdunnen en gemakkelijk uit je penseel wassen. Het maakt de verf ook gevoelig voor vocht: een droge laag lost weer op als je hem nat maakt.

Waarvoor gebruik je plakkaatverf

Wikipedia noemt als oorspronkelijk gebruik posters, illustraties en decoratie. De verf droogt mat. Dat is mooi bij grafisch werk, waar je geen glans of reflecties wilt. Kunstenaars gebruiken hem ook om snel en direct te werken, vanwege de sterke kleur. Voor jou als beginner of hobbyist zijn dit de meest voorkomende toepassingen:

• Knutselen en schilderen met kinderen. Felle kleuren en makkelijk uit te wassen. Veel kinderverf is plakkaatverf.
• Posters en bordjes. Een stuk dik papier of karton met een grote letter of een figuur.
• Schetsen en kleurstudies. Snel kleuren uitproberen op papier.
• Illustraties. Vlakke, dekkende kleuren in een stripachtige stijl.
• Achtergronden voor schoolprojecten of toneel. Op karton of een kartonnen decor.
• Maskers en papier-maché. Op de droge papier-machéschil lukt het meestal goed.

Op welke ondergronden werkt plakkaatverf

Plakkaatverf werkt het best op papier. Volgens Wikipedia hecht de verf niet goed op andere ondergronden. Aanbevolen wordt zwaar, zuurvrij, houtvrij papier, en er is speciaal posterkarton te koop. Dat heeft praktische gevolgen.

Papier en karton

Dit is de ondergrond waarvoor plakkaatverf is gemaakt. Gebruik papier van minstens 160 gram, anders golft het of weekt het door. Voor schetsen volstaat een schetsboek, voor een poster is dikker karton prettiger.

Plakkaatverf op hout

Plakkaatverf op hout is mogelijk, maar het resultaat is beperkt. De verf blijft op het hout zitten zolang het droog blijft, maar hij is niet waterbestendig en kan afschilferen of wegvegen. Wil je hout beschilderen voor blijvend gebruik, kies dan acrylverf. Wil je plakkaatverf toch gebruiken, bijvoorbeeld voor een kinderknutsel, dan kun je het afwerken met een laag vernis op waterbasis. Dat verandert wel het uiterlijk. Meer over werken op andere ondergronden lees je bij acrylverf.

Plakkaatverf op raam

Plakkaatverf op een raam is een leuke tijdelijke versiering, bijvoorbeeld rond de feestdagen of bij een verjaardag. De verf hecht slecht op glas, en dat is hier juist handig: een vochtige doek haalt hem er weer af. Gebruik een dikke laag en wees voorzichtig als het gaat regenen of als er condens op het raam zit, want dan loopt de verf. Er bestaat ook speciale raamverf, die beter zit en makkelijker te verwijderen is.

Textiel en doek

Voor textiel is plakkaatverf niet geschikt: de verf gaat er bij het wassen uit. Gebruik daarvoor textielverf. Op een schilderdoek blijft plakkaatverf droog en mat, maar de verf kan bij vocht oplossen en een dikke laag kan barsten.

Plakkaatverf uitwasbaar en plakkaatverf uit kleding

Een bekende eigenschap van plakkaatverf is dat hij uitwasbaar is. Het bindmiddel blijft in water oplosbaar, zo schrijft Wikipedia, waardoor ook opgedroogde verf opnieuw nat gemaakt en hergebruikt kan worden. Daarom is plakkaatverf bij kinderen zo populair: een vlek op een tafel of in een trui is meestal geen ramp.

Plakkaatverf uit kleding halen gaat in veel gevallen eenvoudig:

1. Spoel de vlek met koud water zodra je kunt, van de achterkant.
2. Wrijf wat vloeibaar wasmiddel op de vlek en laat het even inwerken.
3. Was het kledingstuk op de temperatuur die op het label staat.
4. Controleer de vlek voordat je het in de droger doet.

Let op: niet elke kinderverf is volledig uitwasbaar. Dat verschilt per merk, kleur en stof, en felle pigmenten kunnen sporen achterlaten. Kijk op de verpakking of er ‘uitwasbaar’ op staat. Heb je acrylverf op je kleding gekregen? Dan is het veel moeilijker, en lees je het best onze uitleg over acrylverf uit kleding halen.

Plakkaatverf en gouache

Plakkaatverf en gouache lijken op elkaar, en Wikipedia behandelt ze onder één artikel. Toch is er in de praktijk een verschil.

• Plakkaatverf is de goedkope variant, bedoeld voor school, knutselen en posters. Er zit vaak meer vulstof in.
• Gouache is de kunstenaarskwaliteit, met meer pigment, fijnere pigmenten en een betere lichtechtheid. Een kunstenaarsgouache is duurder.

Beide drogen mat, zijn dekkend en lossen na het drogen weer op in water. Wil je meer weten over de duurdere variant? Lees dan onze gids over gouache en over gouache verf. Zoek je een verf die na het drogen waterbestendig is, dan is acrylverf het alternatief. Vergelijk ook met transparante aquarelverf, die volgens Wikipedia niet dekkend is en waarbij het papier het wit levert.

Plakkaatverf gebruiken: tips

• Werk in dunne lagen. Wikipedia merkt op dat dikke lagen kunnen scheuren.
• Van donker naar licht. Omdat de verf dekkend is, kun je lichte kleuren over donkere zetten.
• Gebruik dik papier. Het golft minder en houdt de verf beter vast.
• Laat tussen lagen drogen. Anders lost de onderste laag op en worden de kleuren troebel.
• Schud of roer de verf voor gebruik. Dat zorgt voor een gelijkmatige kleur.
• Sluit potjes goed. De verf droogt uit.
• Bewaar werken plat of in een map. Plakkaatverf is gevoelig voor vocht.
• Achter glas inlijsten. Wikipedia adviseert glas met een passe-partout om het werk te beschermen.

Kleuren mengen met de verf

Met een basisset van rood, geel, blauw, wit en zwart kun je bijna elke kleur maken. Meng op een bordje of een palet, en voeg steeds kleine beetjes toe. Rood en geel geven oranje, geel en blauw geven groen, blauw en rood geven paars. Wit maakt een kleur lichter en dekkender, zwart maakt hem donkerder, al wordt de kleur daarvan snel dof. Omdat de verf mat droogt en na het drogen iets lichter of donkerder kan lijken dan nat, loont het om een kleurenkaartje te maken: schilder vlakjes van je mengsels op een stuk papier, laat ze drogen en schrijf erbij hoe je ze maakte. Meer uitleg over mengen vind je in onze gids over kleuren mengen.

Ideeën om mee te beginnen

• Een kleurencirkel op papier. Meng de drie primaire kleuren tot secundaire en schilder ze rondom een cirkel.
• Een poster of bordje met een grote letter of een eenvoudig dier in twee of drie kleuren.
• Een landschap in vlakken: lucht, heuvels en een veld, elk in een eigen kleur.
• Papier-maché vormen, zoals een masker of een kom, schilderen als de vorm helemaal droog is.
• Handafdrukken en vingerverf-achtige patronen met kinderen.
• Een eenvoudig dier van basisvormen, zoals een uil of een vis.
• Karton decor voor een toneelstuk of een verjaardagsfeestje.

Opruimen, bewaren en afwerken

Na het schilderen spoel je de penselen onder lauw water en wrijf je ze zachtjes schoon. Omdat de verf waterwasbaar blijft, gaat dat meestal zonder moeite. Laat de penselen met de haren omhoog drogen. Sluit de potjes goed af, zodat de verf niet uitdroogt. Is de verf toch ingedroogd? Dan kun je er vaak een beetje water op doen en de verf laten weken, waarna hij weer te gebruiken is. Dat is een voordeel van het bindmiddel dat in water oplost.

Wil je een werk bewaren? Leg het plat te drogen en bewaar het in een map of achter glas. Een kleine kaart of poster kun je beschermen met een laag fixatief of een vernis op waterbasis, al verandert dat het mat uiterlijk een beetje. Test dat eerst op een proefstukje. Hang plakkaatverf werk niet op in een vochtige ruimte, zoals een badkamer, en niet in direct zonlicht, want de kleuren kunnen verbleken.

Plakkaatverf met kinderen

Plakkaatverf is een van de beste verven voor kinderen. Het is goedkoop, de kleuren zijn fel, penselen wassen met water schoon en een foutje is makkelijk te herstellen. Een paar tips:

• Leg de tafel af met een zeil of krant en laat kinderen een schort aan doen.
• Gebruik dik papier of karton. Dun papier wordt snel nat en scheurt.
• Geef een beperkt aantal kleuren aan jonge kinderen. Rood, geel, blauw en wit is genoeg, en ze ontdekken zelf het mengen.
• Geef grote penselen aan jonge kinderen en kleine penselen voor details.
• Bewaar de potjes buiten bereik van heel jonge kinderen en kijk naar de leeftijdsaanduiding.

Plakkaatverf kopen

Plakkaatverf koop je bij hobbywinkels, kunstenaarswinkels en online, vaak in sets van zes of twaalf kleuren. Ook winkels als Action en HEMA hebben plakkaatverf in het assortiment, al wisselt het aanbod per winkel en per periode. Waar let je op?

• Kleuren: een basisset met rood, geel, blauw, wit, zwart, groen en bruin is voor de meeste mensen genoeg.
• Potinhoud: een grotere pot is voordeliger als je veel verbruikt.
• Kwaliteit: schoolkwaliteit is prima voor kinderen en knutselen. Kies je voor illustraties of grafisch werk, dan is gouache een betere keuze.
• Uitwasbaar: controleer of de verf uitwasbaar is als kinderen ermee werken.
• Waterbasis: plakkaatverf is altijd op waterbasis, maar kijk of er geen oplosmiddelen in zitten.

Veelgemaakte fouten met plakkaatverf

• Te dikke lagen. De verf scheurt als hij droogt.
• Dun papier. Het golft en scheurt.
• Over natte verf schilderen. De kleuren lopen in elkaar en worden modderig.
• Buiten gebruiken. Regen lost de verf op.
• Op textiel gebruiken. De verf gaat er uit de was.
• Zonder bescherming bewaren. Vocht kan het werk beschadigen.

Veelgestelde vragen over plakkaatverf

Verder lezen

Textielverf is verf voor stof. Er zijn twee soorten: verf om met een penseel op kleding, tassen en kussens te schilderen, en machinewasverf om een hele stof in de wasmachine een nieuwe kleur te geven. Je fixeert schilderverf door te strijken met bakpapier ertussen. Daarna kun je het meestal wassen op 40 graden.

Wie op zoek is naar textielverf, komt vaak twee verschillende producten tegen onder dezelfde naam. Dat zorgt voor veel verwarring: de ene verf schilder je op een witte tas, de andere stop je met een kledingstuk in de wasmachine. In deze blog leggen we het verschil uit, laten we zien welke textielverf bij welk doel past en hoe je fixeert en wast. Ben je nieuw met verf? Lees dan eerst schilderen voor beginners.

Wat is textielverf

Textielverf is een verf met een bindmiddel dat in de vezels van stof blijft zitten. Zo blijft de kleur zitten na het wassen, wat bij gewone verf niet lukt. Er bestaan twee hoofdsoorten die je makkelijk door elkaar haalt.

• Schilderverf voor textiel (potjes, tubes, stiften, spray): je maakt een tekening of patroon op de stof, met penseel, spons, stempel, stencil of stift. Je fixeert met een strijkijzer.
• Machinewasverf of dompelverf (pods, poeder, vloeibaar): je kleurt een hele stof, bijvoorbeeld een shirt of gordijn, in de wasmachine of in een emmer volgens de gebruiksaanwijzing.

Over dat tweede type schrijft verfmerk Dylon op de website van Henkel dat het al ruim zeventig jaar kleurstoffen voor thuisgebruik maakt, waaronder een machinewasverf in kleuren als Tulip Red. De mogelijkheden zijn groot, maar je krijgt meestal een egale, doorlopende kleur, geen tekening.

Textielverf kiezen voor wat je wilt maken

Een tekening, tekst of patroon

Wil je een dier, een tekst of een patroon op een tas, kussen of t-shirt? Dan kies je schilderverf voor textiel. Die is er in potjes, tubes, stiften en als spuitbus (textielverf spray). Potjes en tubes gebruik je met penseel of spons. Stiften zijn fijn voor letters en details, en met een stencil en een spray maak je snel een patroon. Een bekende serie is bijvoorbeeld de Talens Art Creation textielverf, die in setjes van vier kleuren wordt verkocht.

Een hele stof een nieuwe kleur geven

Wil je een verbleekt shirt weer zwart maken, of een gordijn een andere kleur geven? Dan kies je machinewasverf. De Dylon Pods zijn daar een voorbeeld van: de verf gaat samen met de was in de trommel. Textielverf wasmachine producten werken vooral goed op katoen, linnen en viscose. Op kunstvezels zoals polyester neemt de kleur nauwelijks op.

Voor kleuren als zwart, bruin of donkerblauw zijn er speciale varianten. Zwart verven werkt meestal het best op een lichtgekleurde stof van katoen. Een donkere stof licht je niet op met een donkere verf.

Plakkaatverf en gouache zijn geen textielverf

Plakkaatverf en gouache blijven niet zitten op stof en gaan er bij het wassen af. Ze zijn geschikt voor papier, niet voor kleding. Wil je meer weten over die verfsoorten? Lees dan onze gidsen over plakkaatverf en gouache, en het verschil met gouache verf in het algemeen.

Textielverf gebruiken: stap voor stap

Dit stappenplan geldt voor schilderverf voor textiel. Bij machinewasverf volg je de gebruiksaanwijzing op de verpakking.

1. Was de stof zonder wasverzachter. Wasverzachter laat een laagje achter waar verf niet goed op hecht. Laat de stof volledig drogen en strijk hem glad.
2. Leg een stuk karton of plastic in het kledingstuk. Zo trekt de verf niet door naar de achterkant.
3. Teken je ontwerp voor met een potlood of een krijtje, of werk met een stencil.
4. Schilder dun en egaal. Gebruik een penseel of spons en wacht tot een laag droog is voor je de volgende zet. Dikke lagen scheuren en voelen stug.
5. Laat alles drogen. Talens noemt bij zijn textielverf 30 minuten droogtijd voordat je gaat fixeren. Bij dikkere lagen duurt het langer.
6. Fixeer (zie hieronder).
7. Was het pas na de fixatie en volg de wasvoorschriften.

Textielverf fixeren

Fixeren zorgt ervoor dat de verf blijvend in de stof zit. Bij veel schilderverf doe je dat met een strijkijzer. Talens schrijft bij zijn textielverf voor om het strijkijzer op de katoenstand te zetten en een vel bakpapier tussen stof en strijkijzer te leggen. Er worden geen graden of minuten genoemd, dus kijk bij elke verf wat de fabrikant voorschrijft. Zo voorkom je dat het strijkijzer vastplakt of de verf verbrandt.

Tips bij het fixeren:

• Strijk altijd aan de achterkant of met bakpapier ertussen.
• Gebruik geen stoom, tenzij het etiket dat zegt.
• Beweeg het strijkijzer en blijf niet op één plek staan.
• Sommige verven fixeer je ook in de droger of laat je een aantal dagen uitharden. Lees de verpakking.

Textielverf wassen en onderhouden

Na het fixeren is de verf wasbaar. Talens vermeldt dat het item dan op 40 graden gewassen kan worden en geschikt is voor de droger, mits het eerst volledig droog is. Een paar tips:

• Was het kledingstuk binnenstebuiten, zodat de wasmachinetrommel de verf niet schuurt.
• Gebruik een mild wasmiddel en geen bleekmiddel.
• Was nieuw beschilderde kleding de eerste keer apart.
• Vermijd de droger als de verpakking dat afraadt, en strijk nooit direct op de verf.

Bij machinewasverf laat je de wasmachine na het verven een keer draaien zonder kleding en met wasmiddel, om resten verf te verwijderen. Volg ook hier de gebruiksaanwijzing.

Textielstiften en spray

Naast potjes en tubes zijn er textielstiften en spuitbussen. Een textielstift gebruik je als een gewone stift: ideaal voor letters, kleine tekeningen en kinderwerk. Teken op een gladde, gestrekte stof en laat de inkt even drogen voordat je verder gaat. Met textielverf spray en een stencil maak je in één keer een patroon, zoals een rij sterren op een tas. Spuit in een goed geventileerde ruimte en leg een kartonnen rand om de stof, zodat alleen het stencil geraakt wordt. Fixeren werkt ook hier meestal met een strijkijzer. Bij alle varianten geldt: een kleine proef op een restje stof voorkomt teleurstelling.

Welke kleding en stof geschikt zijn

Textielverf werkt het best op een gladde, lichte stof van katoen of linnen. Een witte of lichte tas, een t-shirt, een kussenhoes en een schort zijn dan ook de klassiekers. Zware stof zoals canvas neemt de verf goed op, maar kost iets meer verf. Rekbare stof, zoals een tricot shirt, vraagt zachte verf die meebeweegt, anders scheurt de laag bij het dragen. Op glanzende of gladde synthetische stoffen blijft de verf vaak niet goed zitten. Kijk altijd op het etiket van de stof en op de verpakking van de verf. Heb je twijfel? Schilder dan eerst een proefvlak aan de binnenkant van een zoom en was het kledingstuk daarna op de manier waarop je het ook later wilt wassen.

Machinewasverf gebruiken

Bij machinewasverf draait het om de gebruiksaanwijzing. Je weegt de stof, kiest de juiste hoeveelheid verf en volgt het aangegeven wasprogramma. Verf een kledingstuk niet samen met stukken waarvan je de kleur wilt behouden. Een lichtere stof wordt gelijkmatiger dan een gemêleerde. Heb je zwarte of donkere kleur nodig, kies dan een stof die licht van kleur is. Spoel na het verven en was het kledingstuk de eerste paar keer apart, omdat er nog kleurstof kan loslaten.

Textielverf kopen: waar let je op

Waar koop je textielverf? Het aanbod is groot. Hobbywinkels hebben schilderverf voor textiel in potjes, tubes en stiften. Drogisterijen en winkels als HEMA, Action en Kruidvat verkopen vaak machinewasverf en soms ook schilderverf voor stof, al wisselt het assortiment per winkel en per periode. Online vind je de grootste keuze. Textielverf kopen in een fysieke winkel in je buurt kan prettig zijn als je de kleuren wilt zien. Let op deze dingen:

• Soort verf. Wil je schilderen, of een hele stof kleuren? Kies het juiste product.
• Geschikte stof. Op de verpakking staat voor welke materialen de verf bedoeld is.
• Fixatie. Hoe fixeer je en hoeveel tijd heb je daarvoor nodig?
• Wasbaarheid. Tot welke temperatuur is het resultaat wasbaar?
• Kleurstelling. Wil je zwart, bruin of felle kleuren? Controleer of die kleur bij jouw stof past.
• Veiligheid. Voor kinderen zijn watergedragen textielverven en stiften geschikter, en kijk naar de leeftijdsaanduiding.

Wil je weten wat de bekendste machinewasverf kan, en hoe je hem gebruikt? Dat lees je in onze uitleg over textielverf Dylon.

Ideeën voor textielverf

• Tote bag met een eenvoudig patroon of een tekst.
• T-shirt of sweater met een stencil of een handgeschilderd motief.
• Kussenhoes met een grote bloem of een geometrisch patroon.
• Schoenen van canvas, met streepjes of stippen.
• Een gordijn of tafelkleed met een rand in een tweede kleur.
• Kinderkleding met handafdrukken of kleine dieren.
• Verbleekte kleding weer donker maken met machinewasverf.

Kies in het begin eenvoudige vormen en weinig kleuren. Oefen eerst op een stuk oude stof, zodat je ziet hoe de verf zich gedraagt.

Veelgemaakte fouten met textielverf

• Wasverzachter in de stof. Daar hecht de verf slecht op.
• Te dikke lagen. De verf wordt stug en scheurt.
• Niet fixeren. Zonder fixatie verdwijnt de verf in de was.
• Verkeerde stof. Polyester en andere kunstvezels nemen de verf slecht aan.
• Te vroeg wassen. Wacht tot de verf droog en gefixeerd is.
• Te heet strijken. Dat kan de stof beschadigen.

Veelgestelde vragen over textielverf

Verder lezen

Gouache verf is een dekkende verf op waterbasis. Je verdunt hem met water, schildert er matte, egale vlakken mee op papier en kunt de gedroogde verf later weer natmaken. Omdat de verf dekt, kun je een lichte kleur over een donkere zetten. Dat maakt gouache verf makkelijker te corrigeren dan aquarelverf.

Gouache verf valt tussen aquarel en acryl in. Het ziet er mat en fluweelachtig uit en je werkt er snel mee. Veel illustratoren, ontwerpers en hobbyschilders gebruiken hem voor posters, kaarten en kleine schilderijen. In ons stappenplan om te leren schilderen voor beginners zie je hoe gouache past tussen de andere verfsoorten. In dit artikel lees je wat gouache verf is, hoe je ermee schildert en waar je op let bij het kopen. Een kort overzicht van het onderwerp vind je ook bij gouache.

Wat is gouache verf?

Gouache verf bestaat uit pigment, water en een bindmiddel, van oudsher gom arabicum. Volgens Wikipedia gebruiken goedkopere varianten dextrine. Soms zit er een inerte vulstof in, zoals krijt, dat de verf extra dekking geeft. Vergeleken met aquarel heeft gouache grotere pigmentdeeltjes en meer pigment ten opzichte van het bindmiddel. Daardoor is hij dekkender en meer reflecterend, en ziet het resultaat er mat uit.

De naam komt van het Italiaanse guazzo, dat oorspronkelijk ongeveer plas of spetter betekende. In het achttiende-eeuwse Frankrijk werd het woord gebruikt voor dekkende verf op waterbasis. Gouache is volgens dezelfde bron minstens twaalf eeuwen in gebruik, onder andere in middeleeuwse handschriften en Perzische miniaturen. In de negentiende eeuw kwamen tubes met aquarelverf op de markt en verspreidde zich ook de goedkope plakkaatverf. Wil je weten hoe plakkaatverf zich verhoudt tot gouache? Lees dan onze uitleg over plakkaatverf.

Er bestaat ook acrylgouache. Die heeft een acrylbindmiddel in plaats van gom arabicum en is een nieuwere variant. In dit artikel gaat het over de traditionele gouache verf, tenzij we het anders zeggen.

Gouache verf, aquarel en acryl vergeleken

Veel beginners twijfelen tussen gouache, aquarel en acryl. Dit zijn de belangrijkste verschillen.

Het verschil met aquarel zit vooral in de dekking. Een webwinkel voor kunstbenodigdheden, Splendith, beschrijft in een vergelijking dat aquarel transparant en licht is en geschikt voor lagen en kleurovergangen, terwijl gouache dekkend is en daardoor rijke, matte kleuren geeft. Beide verfsoorten zijn volgens dezelfde bron opnieuw te activeren met water, ook als ze droog zijn. Gouache is makkelijker te corrigeren, omdat de hoge dekking eerdere lagen verbergt. Bij aquarel kost dat meer oefening.

Het verschil met acryl zit in het opnieuw nat maken. Gedroogde acrylverf laat zich niet meer oplossen en blijft staan. Gouache verf kun je altijd weer activeren, wat handig is op een palet maar ook betekent dat een schildering gevoelig blijft voor water en vocht. Meer over aquarel schilderen en acryl schilderen lees je in onze andere gidsen.

Wat heb je nodig om met gouache verf te schilderen?

Voor gouache verf heb je weinig nodig. Dit is de basis.

• Gouache verf. Een set van zes tot twaalf kleuren, in tubes of in potjes. Tubes zijn handig voor veel gebruik, potjes voor ruime dekking.
• Papier. Dik papier, van 200 gram of zwaarder. Aquarelpapier werkt goed, ook als het niet speciaal voor gouache is. Schilder je met veel water, plak het papier dan met schilderstape op een plank.
• Penselen. Een plat penseel voor vlakken, een rond penseel van middenmaat en een fijn rond penseel voor details.
• Een palet. Een wit bord of een kunststof palet werkt prima. Gouache blijft op het palet bruikbaar, want je maakt hem met een druppel water weer vloeibaar.
• Twee potjes water. Eén om je penseel te wassen en één om schoon water te pakken.
• Een doekje of keukenpapier.

De hoeveelheden en maten zijn richtwaarden uit de schilderpraktijk.

Zo werk je met gouache verf

Verdun voor de juiste dikte

Gouache verf heeft de juiste dikte als hij ongeveer als room loopt. Te dik geeft een korrelige laag die kan barsten. Te dun geeft een doorschijnende laag, zoals aquarel. Voeg water toe met je penseel, in kleine hoeveelheden, en probeer de verf eerst op een proefstrook.

Werk van donker naar licht

Omdat gouache dekt, kun je lichte kleuren over donkere zetten. Veel schilders beginnen daarom met de donkere basis en voegen lichte vlakken en details later toe. Zo bouw je een schilderij op zoals je bij acryl doet.

Laat lagen drogen

Zet een volgende laag pas als de vorige droog is, anders pakt het penseel de onderlaag mee en wordt het modderig. Omdat gouache verf opnieuw nat te maken is, doet een natte penseelstreek over een droge laag precies dat: de onderliggende verf lost op en meng je mee. Dat kan een mooi effect zijn, maar het is ook de meest voorkomende beginnersfout.

Houd rekening met kleurverschuiving

Gouache droogt vaak in een andere tint dan hij nat lijkt. Volgens Wikipedia worden lichte tinten donkerder en donkere tinten lichter. Dat maakt het lastig om een kleur op een later moment exact opnieuw te mengen. Wat je kunt doen: meng genoeg van een kleur voor het hele vlak, en maak een kleurenkaart waarop je elke tint nat en droog noteert.

Gebruik wit en zwart met mate

Wit maakt een kleur lichter en minder verzadigd, en zwart maakt hem vies. Kies liever een kleur in een donkerdere tint of voeg een kleine hoeveelheid van de tegenovergestelde kleur toe. Dat geeft een rijkere schaduw dan zwart.

Een eenvoudige oefening: een berglandschap in vier lagen

Een berglandschap is een goede eerste oefening voor gouache verf, want het bestaat uit vlakken in lagen.

Stap 1 van 4

Stap 1: de lucht

Schilder met een plat penseel een vlak lucht in een lichte tint, bijvoorbeeld lichtblauw met een beetje wit. Laat de verf drogen.
:::

Stap 2 van 4

Stap 2: de verste bergen

Meng een lichte grijsblauwe tint en schilder de verste bergen. Hoe verder weg, hoe lichter en blauwer de kleur. Laat drogen.
:::

Stap 3 van 4

Stap 3: dichterbij

Schilder de bergen daarvoor in een iets donkerder tint. Leg elke laag over de vorige. Dat kan met gouache verf, omdat de verf dekt.
:::

Stap 4 van 4

Stap 4: de voorgrond en de details

Zet de donkerste tint op de voorgrond, met bomen of rotsen. Voeg met een fijn penseel lichte details toe, zoals sneeuw op de toppen of een lichte rand op een boom.

:::

Gouache verf kopen: waar let je op?

Als je gouache verf gaat kopen, helpt het om te weten wat je wilt en hoeveel je wilt uitgeven.

• Studentenkwaliteit of artiestenkwaliteit. Studentenverf is goedkoper, met minder pigment en meer vulstof. Voor oefenen is dat prima. Artiestenverf heeft meer pigment en vaak betere lichtechtheid. Dat is een richtwaarde.
• Tubes of potjes. Tubes zijn fijn voor kleinere hoeveelheden en onderweg. Potten zijn handig voor grotere vlakken en voor wie veel schildert.
• Een kleine set. Begin met een rood, geel, blauw, wit en zwart, en leer kleuren mengen. Dat is goedkoper en je leert er meer van dan van een grote set.
• Los kleuren bijkopen. Bij veel merken kun je losse tubes kopen. Zo vul je een set aan met de kleuren die je het meest gebruikt.
• Let op de lichtechtheid. Kleuren die in het zonlicht vervagen, staan vaak op het etiket aangegeven. Hang werk dat je wilt bewaren niet in de zon.

Veel mensen zoeken naar gouache verf bij de Action of andere winkels met voordelige sets. Zo’n set kan een goede manier zijn om te beginnen. Let wel op de dekking, het aantal kleuren en de dikte van de verf. Een te dunne verf geeft strepen en je moet er meerdere lagen overheen zetten. Kijk bij het kopen van gouache verf ook naar wat je ermee wilt doen: voor oefenen is een eenvoudige set genoeg, voor werk dat je wilt ophangen kies je een betere kwaliteit.

Gouache verf op stof of andere ondergronden

Gouache verf is gemaakt voor papier, en daar werkt hij het best. Op stof is hij niet bestand tegen wassen, omdat de verf bij water opnieuw oplost. Voor kleding of textiel kies je daarom een verf die daarvoor is gemaakt, zoals textielverf of een bekend merk als Dylon. Op hout en doek kun je gouache gebruiken als decoratie, maar zonder vernis blijft hij gevoelig voor vocht en wrijving. Wil je een schilderij op doek maken dat jaren meegaat, dan is acryl of olieverf een betere keuze.

Veelgemaakte fouten met gouache verf

• Te veel water. De verf wordt doorschijnend en je verliest de dekking die gouache zo prettig maakt.
• Te dik aanbrengen. Een dikke laag kan barsten als hij droogt. Werk met dunne, dekkende lagen.
• Te snel overschilderen. Is de onderlaag niet droog, dan meng je de kleuren en wordt het modderig.
• Verkeerd papier. Dun tekenpapier golft en gaat pillen. Gebruik papier van 200 gram of zwaarder.
• Niet genoeg mengen. Een kleur die je opnieuw moet mengen, wijkt altijd een beetje af. Meng dus ruim.
• Te veel wit. Het maakt kleuren krijtachtig. Meng liever met een lichtere versie van de kleur.

Veelgestelde vragen over gouache verf

Verder lezen over gouache en andere verf

Gouache is dekkende verf op waterbasis die mat opdroogt. Doordat er veel pigment in zit en er wit is bijgemengd, schijnt het papier er niet doorheen, zoals bij aquarel. Je schildert licht over donker, verbetert fouten door er overheen te schilderen en kunt droge verf met water weer losweken. Daarom is het een prettige verf om mee te beginnen.

Wie net begint met schilderen voor beginners hoort vaak over acryl, olie en aquarel, en veel minder over deze verf. Toch is het een van de meest vergevingsgezinde verfsoorten. Het zit tussen aquarel en acryl in: je kunt het dun gebruiken als aquarel en dik en dekkend als acryl. In deze gids lees je wat gouache precies is, hoe je ermee schildert, welk papier en welke set je nodig hebt en hoe de verf zich verhoudt tot acryl, plakkaatverf en textielverf.

Wat is gouache?

Gouache is een dekkende verf op waterbasis. Het is gemaakt van pigment, water en een bindmiddel. Volgens het artikel over gouache op Wikipedia is dat bindmiddel in moderne verf meestal dextrine, een lijmachtig bindmiddel op basis van zetmeel. Duurdere soorten bevatten vaak ook gom arabicum. Dat laatste was in de oorspronkelijke gouache het belangrijkste bindmiddel, samen met krijt als wit.

Het woord komt van het Italiaanse guazzo. Het werd in de achttiende eeuw in Frankrijk de naam voor dekkende waterverf, en kunstenaars als Turner, Klee, Chagall en Picasso gebruikten die verf om de intense kleur en de snelle werkwijze.

Het belangrijkste kenmerk van gouache is de dekkracht. Er zit veel pigment in en er is wit bijgemengd, zodat het papier eronder niet meer door de verf heen schijnt. Dat is het grote verschil met aquarel, waarin je juist het licht van het papier gebruikt. Bij deze verf kun je dus licht over donker schilderen, wat bij aquarel niet kan.

Gouache, plakkaatverf en acryl gouache

De namen lopen in de winkel soms door elkaar. Dit zijn de verschillen.

Gouache en plakkaatverf

Plakkaatverf wordt vaak gouache genoemd, en in de basis is het inderdaad dezelfde verfsoort: dekkende waterverf in potten of tubes. Het verschil zit in de kwaliteit. Bij goedkope verf worden vulstoffen toegevoegd om toch dekkend te zijn, bij betere kunstenaarsgouache zit er meer pigment in. Dat merk je aan de kleur, die frisser en egaler is. Meer over de schoolvariant lees je bij plakkaatverf. Wie op zoek is naar kunstenaarskwaliteit, vindt meer informatie bij gouache verf.

Acryl gouache

Acryl gouache is een nieuwere variant. In plaats van gom arabicum of dextrine gebruikt de fabrikant een bindmiddel op basis van acryl. Volgens de Engelstalige Wikipedia is acryl gouache nat met water te verdunnen en droogt hij op tot een matte, dekkende en waterbestendige laag. Dat is het verschil met de klassieke variant: de verf is na het drogen niet meer oplosbaar. Voor wie de verf op kleding, tassen of buiten wil gebruiken, is dat handig. Voor wie fouten wil kunnen weglossen, is de klassieke variant fijner.

Gouache of acryl?

Een veelgestelde vraag is gouache vs acryl. Dit zijn de verschillen op een rij.

Je kiest dus gouache voor papier, illustratie en snelle studies, en acryl voor doek en werk dat je wilt ophangen zonder lijst achter glas. Meer over de andere verf lees je in onze uitleg over acryl schilderen.

Wat heb je nodig om met gouache te schilderen

Je hebt maar een paar spullen nodig. Dat maakt het een laagdrempelige hobby.

• Een gouache set. Kies voor een beginner een set van zes tot twaalf kleuren, met wit, zwart, een geel, een rood en een blauw. Wit is het belangrijkst, want daarmee maak je lichtere tinten. Een gouache beginners set is goedkoper dan los kopen, en bevat meestal genoeg kleuren om alle andere te mengen.
• Penselen. Een rond penseel (maat 4 of 6) voor lijnen en kleine vlakken, een plat penseel voor grotere vlakken en een fijn penseel voor details. Synthetische haren zijn prima en goedkoper dan natuurhaar.
• Papier. Zie hieronder.
• Een wit palet. Een keramisch bordje, een plastic palet of een wit plastic bord. Wit palet toont je kleuren goed, zodat je mengsels beter inschat.
• Twee potjes water. Eén om je penseel in schoon te maken, een tweede met schoon water om kleuren mee te verdunnen.
• Een doekje of keukenpapier. Om je penseel droog te deppen.

De Engelstalige Wikipedia noemt naast papier ook karton en perkament als ondergrond. Bijna alles wat je thuis hebt, kun je dus gebruiken. Een eerste papieren blok kost weinig.

Alle andere spullen heb je niet nodig. Een schildersezel is overbodig, omdat je op papier meestal plat of schuin werkt. Heb je zin in een eigen werkplek, kijk dan eens naar een palet of een lamp voor goed licht, maar dat is een luxe.

Welk papier past bij gouache

De verf dekt het papier af, dus het papier hoeft minder absorberend en minder hoogwaardig te zijn dan bij aquarel. Dat zegt ook het artikel op Wikipedia. Toch kies je met zorg.

• Aquarelpapier van 300 gram is veilig. Het golft niet snel en blijft vlak bij veel water.
• Aquarelpapier van 200 gram werkt voor dikkere verf, maar golft sneller als je veel water gebruikt.
• Gouachepapier of mixed media papier heeft een gladdere of stevigere structuur en is bedoeld voor dekkende verf.
• Tekenpapier van 160 gram kan, zolang je weinig water gebruikt. Kies het niet voor dun, vloeibaar werk.
• Gekleurd papier is een mooie keuze. Omdat de verf dekt, kun je licht schilderen op een donkere ondergrond.

Plak je papier met schildertape op een plank vast. Dat houdt het vlak en geeft je een nette witte rand na het afplakken.

Gouache technieken voor beginners

De verf is veelzijdig. Met deze technieken kom je een heel eind.

Vlak en dekkend schilderen

Meng de verf met zo min mogelijk water, zodat hij ongeveer de dikte van room heeft. Zet er een egale laag mee neer. Dit is de basis van de typische gouache-look: vlakke, matte kleurvlakken. Werk met een plat penseel en maak lange, rustige halen.

Dun en transparant

Met veel water erin gedraagt de verf zich als aquarel. De verf wordt transparant en het papier schijnt door. Zo maak je zachte overgangen voor een lucht of water. De verf laat daarna los, dus laat de eerste laag droog worden voordat je er dun overheen schildert.

Licht over donker

Dit onderscheidt de verf van aquarel. Schilder een donkere achtergrond, laat hem drogen en zet er lichte details bovenop, zoals sterren, bloemblaadjes of lichtreflecties. Het werkt verrassend goed als je het in dunne lagen doet.

Nat in nat

Maak het papier nat en zet er kleuren in die in elkaar lopen. De verf droogt trager dan acryl, dus je hebt tijd om te mengen. Dit werkt het best met verf die iets is verdund.

Droog penseel en structuur

Veeg je penseel bijna droog en sleep het licht over het papier. Zo krijg je een korrelige structuur voor gras, bast en wolken.

Opnieuw nat maken en verbeteren

Omdat de verf weer oplosbaar is, kun je een fout met een nat penseel en een doekje verwijderen. Deze eigenschap maakt de verf aantrekkelijk voor beginners, maar het heeft ook een nadeel: als je een droge laag overschildert met veel water, kan de onderlaag opnieuw gaan lopen. Gebruik daarom een licht vochtig penseel voor de bovenste lagen.

Kleur en droging: waar je op moet letten

Deze verf heeft een eigenschap die beginners verrast: de kleur verandert tijdens het drogen. De verf droogt mat op, en volgens Wikipedia is de droge kleur niet gelijk aan de natte, en het bronartikel zegt ook dat de verf lichter lijkt als het droog is. Dat maakt het lastig om dezelfde kleur opnieuw te mengen.

Dit kun je ertegen doen.

• Test op een stukje papier. Meng je kleur, zet een veeg op een proefstrook, laat hem drogen en bekijk het resultaat.
• Meng genoeg. Maak meteen genoeg kleur voor het hele vlak, zodat je niet opnieuw hoeft te mengen.
• Bewaar een kleurkaart. Schrijf je mengsels bij een proefstrook. Zo kun je ze later terugvinden.
• Gebruik een beperkt palet. Met minder kleuren vergeet je minder en kloppen je schilderijen onderling beter.

De verf op je palet droogt ook op, maar je kunt hem opnieuw vochtig maken. Een natte spons in een afsluitbaar bakje houdt je verf een tijd bruikbaar. Dat scheelt verf.

Ideeen om te schilderen met gouache

Weet je niet wat je moet schilderen? Deze onderwerpen werken goed voor gouache.

• Bloemen en planten. Vlakke bloemvormen in felle kleuren, met een donkere achtergrond.
• Een vaas of fruitschaal. Een simpel stilleven met drie voorwerpen.
• Een landschap in vlakken. Heuvels, een lucht en een zon, opgebouwd uit grote vlakken.
• Een kaart of illustratie. Het is erg geschikt voor een kaart, een poster of een boekillustratie, omdat de verf gelijkmatig droogt.
• Letters en patronen. Lijnen en herhaalde vormen komen mooi uit in dekkende verf.
• Een gouache schilderij in een kleurthema. Kies drie kleuren en beperk jezelf, dan krijg je meteen een samenhangend werk.

Een eerste schilderij in vijf stappen

Wil je meteen beginnen? Met dit stappenplan maak je op een middag een klein schilderij op papier.

1. Kies een eenvoudig onderwerp. Een vaas met twee of drie bloemen, een boom of een heuvel met een zon werkt goed. Hoe minder details, hoe mooier de vlakke kleuren uitkomen.
2. Plak je papier vast. Zet een stuk van ongeveer 18 × 24 cm met schildertape op een plank. Dat is een richtmaat voor een eerste werkje.
3. Maak een lichte schets. Teken met een zacht potlood de grote vormen. Druk niet hard, want potlood schemert soms door lichte lagen.
4. Schilder van groot naar klein. Begin met de achtergrond en laat de laag drogen. Zet daarna de grotere vormen neer en eindig met kleine details en lichte accenten.
5. Laat het drogen en haal de tape eraf. Trek de tape langzaam los, schuin weg van het papier, zodat je een nette witte rand overhoudt.

Een tip voor beginners: werk met de kleuren van je set, en meng niet meer dan twee kleuren tegelijk. Mengsels van drie of meer kleuren worden snel modderig. Houd voor de lichtste vlakken het wit nodig en voeg wit liever toe in kleine beetjes.

Veelgemaakte fouten

• Te veel water. Dan wordt de laag dun en vlekkerig en verlies je de dekkracht. Gebruik water om de verf romig te maken, niet om hem te laten lopen.
• Te snel overschilderen. Een natte laag die je meteen overschildert, loopt in de laag eronder. Wacht tot de ondergrond droog is, of werk bewust nat in nat.
• Papier dat golft. Gebruik dik papier of plak het vast. Bij veel water zijn dunne vellen ondoenlijk.
• Een kleur niet testen. Omdat de droge kleur afwijkt van de natte, doe je er goed aan een veeg op een proefstrook te zetten.
• Penselen laten staan. Spoel je penselen na gebruik en leg ze plat neer. Verf in de haren droogt hard en laat zich minder goed uitwassen.
• Te veel verf op het palet. Een klein hoopje per kleur is genoeg. Droge verf kun je opnieuw nat maken, maar het is toch zonde.

Gouache kopen: waar let je op

Wie gouache wil kopen, ziet een groot prijsverschil. Dit helpt je kiezen.

• Pigmentkwaliteit. Kunstenaarskwaliteit heeft meer pigment en minder vulstoffen. De kleuren zijn frisser en dekken beter.
• Lichtechtheid. Goede merken vermelden hoe lichtecht een kleur is. Dat is vooral belangrijk als je werk ophangt.
• Potten of tubes. Tubes zijn handig voor een set, potten voor veel verbruik van een vaste kleur.
• Setgrootte. Een gouache set van zes tot twaalf kleuren is genoeg voor een start. Kleuren die je veel gebruikt, vooral wit, koop je later los bij.
• Acryl of klassiek. Klassieke gouache is opnieuw oplosbaar, acryl gouache niet. Kies naar je gebruik.

Je vindt het bij hobbywinkels, kunstenaarswinkels en online. Bekende merken zijn onder andere Winsor & Newton, Holbein, Himi en Shinhan. Een beginnersset van een merk uit het middensegment is een goede keuze. Je hoeft niet meteen de duurste te nemen.

Andere verf in het overzicht

Het is een van de verfsoorten in een groter palet. Als je op zoek bent naar iets voor stof, kijk dan eens naar textielverf. Dat is verf die in de stof trekt en wasbaar is, geschikt voor een t-shirt of tas. Een bekend merk is Dylon, zie textielverf van Dylon. Dat is een andere verf, maar het is wel verf op waterbasis die je met een penseel gebruikt. Voor schoolwerk en kinderen is de eerder genoemde plakkaatverf de goedkope keuze.

Veelgestelde vragen over gouache

Verder lezen over verf en schilderen