Tag: Acryl schilderen

Acrylverf op waterbasis is verf met pigment in een kunstharsemulsie die je met water verdunt en waarmee je penselen met water en zeep schoonmaakt. Nat los je hem op met water, maar droog is hij waterbestendig en niet meer terug te draaien. Dat maakt acrylverf makkelijk om te beginnen, en lastig als je verf op kleding komt.

Bijna alle acrylverf voor kunstenaars en hobbyisten is op waterbasis. Toch is de vraag naar acrylverf op waterbasis terecht, want het woord wordt ook gebruikt voor muurverf, lakverf en spuitverf. In dit artikel lees je wat acrylverf op waterbasis precies is, wat het betekent voor droogtijd, opruimen en veiligheid en hoe je het gebruikt. Ben je nieuw met verf? Lees dan eerst onze gids schilderen voor beginners.

Wat betekent acrylverf op waterbasis

Volgens de Engelstalige Wikipedia over acrylverf bestaat acrylverf uit pigment dat is gedispergeerd in een emulsie van acrylpolymeer, met toevoegingen zoals weekmakers en ontschuimers. De meeste acrylverven zijn op waterbasis en kun je met water verdunnen, maar ze worden waterbestendig als ze droog zijn. De Nederlandstalige Wikipedia beschrijft dat het droogproces niet omkeerbaar is en dat de basis een acrylaathars is dat in water is verspreid, al gebruiken sommige formuleringen ook andere oplosmiddelen.

Dat betekent in de praktijk:

• Nat kun je de verf met water verdunnen, mengen en uit penselen en van handen wassen.
• Droog vormt hij een elastisch, waterbestendig laagje dat je niet meer met water oplost.
• Schoonmaken doe je met water en zeep, niet met terpentine of een ander oplosmiddel.

Daarmee is acrylverf op waterbasis een stuk eenvoudiger dan olieverf. Olieverf gebruikt lijnolie als bindmiddel, droogt veel langzamer en vraagt om een oplosmiddel zoals terpentine, dat giftig kan zijn, zo vermeldt Wikipedia. Wil je weten wat dat in de praktijk betekent? Lees dan ons artikel over terpentine.

Waterbasis versus oplosmiddelbasis

Niet elke verf met ‘acryl’ in de naam is op waterbasis. Hier de verschillen.

• Acrylverf voor kunstenaars: op waterbasis, in tubes of potten, voor doek, papier, hout en meer.
• Acrylverf voor muren en meubels: vaak ook op waterbasis, en bedoeld voor het huis. Wikipedia noemt dat acrylaat op waterbasis ook als latex-huisverf op de markt kwam voordat er acrylverf voor kunstenaars was. Deze verf is niet voor schilderijen bedoeld en heeft een andere samenstelling.
• Spuitverf en lakverf: gebruiken vaak een oplosmiddel. Ze drogen snel, geven een gladde laag, maar hebben dampen die je niet moet inademen. Gebruik ze buiten of goed geventileerd en volg de instructies.

Staat er op de verpakking ‘waterbasis’, ‘wasbaar met water’ of ‘verdunbaar met water’? Dan is het een waterbasisverf. Staat er ’terpentine’ of ‘oplosmiddel’ bij het schoonmaken, dan niet.

Voordelen van acrylverf op waterbasis

• Eenvoudig opruimen. Penselen en handen maak je schoon met water en zeep. Volgens Wikipedia haal je nog natte acrylverf met warm water en zeep van je huid.
• Snel droog. Per laag vaak 10 tot 20 minuten, al verschilt het per merk en luchtvochtigheid. Je kunt snel lagen opbouwen.
• Weinig geur. Geen scherpe dampen zoals bij oplosmiddelen, al blijft het verstandig om te ventileren.
• Veelzijdig. Hecht op papier, doek en veel andere materialen. Je kunt het dik of dun gebruiken.
• Waterbestendig na het drogen. Een droge laag kan tegen een vochtige doek en is goed over te schilderen.
• Fouten overschilderen. Je zet een nieuwe laag over een droge, ook al ziet de eerste er niet uit.

Beperkingen

• Snel droog is ook een nadeel. Voor zachte overgangen heb je weinig tijd. Een retarder of een stuk papier met water op je palet helpt.
• Droog niet meer uit kleding. Draag een schort. Lees onze uitleg over acrylverf uit kleding halen, en over schilderen op kleding met acrylverf kleding.
• Kleuren veranderen bij het drogen. Natte acrylverf lijkt vaak iets lichter of donkerder dan na het drogen. Test je mengsels vooraf.
• Sommige ondergronden vragen voorbereiding. Volgens Wikipedia moet poreus MDF doorgaans worden afgedicht en canvas worden gegrond, om verkleuring te voorkomen.
• Een palet opgedroogd? Een droog laagje verf krijg je er alleen met moeite af.

Zo gebruik je acrylverf op waterbasis

Verdunnen

Met water maak je de verf dunner en krijg je een mat, aquarelachtig effect. Voeg je acrylmedium toe, dan wordt de verf glanzender en blijft hij beter binden. Gebruik niet te veel water: bij een verhouding van meer dan ongeveer de helft kan de verf zijn bindkracht verliezen en wegschilferen. Dat is een richtwaarde, geen exacte regel.

Droogtijd verlengen

Wikipedia noemt dat een retarder de werktijd verlengt, al kan te veel ervan voorkomen dat de verf goed droogt. Je kunt ook een natte palet gebruiken: een speciaal vochtig papier onder je verf houdt hem langer nat.

Penselen verzorgen

Spoel penselen onder lauw water, direct na gebruik, en masseer de haren met zeep. Laat verf niet in het penseel opdrogen. Lees meer in onze gids over penselen.

Werken op andere ondergronden

Acrylverf op waterbasis werkt op veel ondergronden, zoals hout, steen, karton en canvas. Op gladde ondergronden zoals glas, plastic of keramiek hecht gewone acrylverf minder goed en kan hij er afbladderen. Voor schilderen op keramiek bestaat speciale verf. Wil je alleen decoratie, dan kun je met acryl werken en afwerken met een vernis, maar de verf is dan niet geschikt voor gebruik met eten of in de vaatwasser.

Waarmee begin je

Voor je eerste schilderij met acrylverf op waterbasis heb je weinig nodig: zes tubes, een paar penselen, een palet en een doek. Kies een eenvoudig onderwerp en schilder van groot naar klein. Dat kan een lucht zijn, een stilleven of een dier. Een stappenplan voor dieren schilderen laat zien hoe je met acryl een vacht en ogen opbouwt. Wil je een eerste schilderij van begin tot eind maken? Lees dan hoe je een schilderij maakt. Liever een duidelijk voorbeeld volgen? Dan is schilderen op nummer een prettige start.

Acrylverf waterbasis kiezen en kopen

Acrylverf op waterbasis koop je in hobbywinkels, kunstenaarswinkels en online, in tubes, potten en sets. Winkels als Action hebben vaak goedkope sets voor hobbygebruik, al wisselt het aanbod. Kijk bij het kiezen naar het type: studentenkwaliteit is voordelig en heeft minder pigment, artiestenkwaliteit is duurder en heeft sterkere kleuren. Voor beginners is studentenkwaliteit meer dan voldoende. Een startset van zes tot twaalf kleuren is goed genoeg om te leren mengen. Let op de verpakking: staat er ‘acryl’, ‘waterbasis’ en ‘voor doek en papier’, dan zit je goed. Staat er ‘muurverf’ of ‘lak’, dan is het een ander product.

Veilig werken met acrylverf

Acrylverf op waterbasis is milder dan verf op oplosmiddelbasis, maar het blijft een verf. Houd het buiten bereik van jonge kinderen en eet en drink er niet bij. Ventileer de ruimte, vooral bij het gebruik van spuitverf of vernis. Wees voorzichtig met pigmenten die metalen bevatten, zoals cadmium: lees de verpakking en vermijd inademen van poeder of nevel. Spoel geen grote hoeveelheden verf door de gootsteen. Vraag bij twijfel bij je gemeente hoe je verfresten moet inleveren.

Veelgemaakte fouten

• Te veel water. Een te dun mengsel hecht slecht en wordt doorzichtig.
• Penselen laten opdrogen. Spoel direct uit.
• Geen schort dragen. Droge verf gaat niet uit kleding.
• Palet laten opdrogen. Gebruik een natte palet of dek het af.
• Te snel overschilderen. Wacht tot de laag droog is.
• Verkeerde ondergrond. Zorg dat glad of vet oppervlak is voorbereid.

Acrylverf mengen met water, medium en andere verf

Acrylverf op waterbasis geeft veel mogelijkheden, juist omdat je er zoveel mee kunt mengen. Wat je toevoegt, bepaalt hoe de verf eruitziet en zich gedraagt.

• Water. Een beetje water maakt de verf dunner en makkelijker te verwerken. Te veel water kan het bindmiddel verzwakken, waardoor de verf slechter hecht. Houd het bij een kleine hoeveelheid.
• Acrylmedium. Medium verdunt de verf zonder het bindmiddel te verzwakken. Het bestaat in glanzende, matte en vertragende varianten.
• Vertrager. Een vertrager houdt de verf langer nat, zodat je langer kunt mengen en verlopen maken.
• Andere acrylverf. Je kunt kleuren mengen tot je gewenste tint. Meer hierover staat bij kleuren mengen.

Meng nieuwe producten eerst op je palet en test het op een proefstukje. Let op het etiket: sommige producten zijn alleen bedoeld voor bepaalde ondergronden of toepassingen.

Lagen opbouwen

Doordat acrylverf snel droogt, kun je binnen korte tijd meerdere lagen schilderen. Dat is een voordeel, maar je moet het wel bewust doen.

Dekkend schilderen

Werk van donker naar licht en laat elke laag drogen voordat je de volgende aanbrengt. Gebruik dikke verf voor dekking en een kleine hoeveelheid water voor vloeiende lagen.

Transparant schilderen

Met verdunde verf of een glazuurmedium schilder je dunne, doorzichtige lagen over elkaar. De onderlaag blijft zichtbaar en je krijgt diepte in de kleur. Doe dit in dunne, droge lagen, anders wordt het troebel.

Nat in nat

Door snel te werken kun je kleuren op het doek in elkaar laten overlopen. Met een vertrager heb je meer tijd. Meer over deze techniek lees je in nat in nat schilderen.

Een droog schilderij beschermen

Zodra een schilderij droog is, kun je het beschermen met vernis. Dat is niet verplicht, maar het beschermt tegen stof en vuil en geeft het werk een gelijkmatige glans. Er zijn matte, satijnen en glanzende vernissen. Breng het aan in een dunne, gelijkmatige laag en laat het goed drogen. Zorg dat de verf echt doorgedroogd is, wat bij dikke lagen langer duurt dan je denkt. Neem hiervoor de instructies van de fabrikant als uitgangspunt.

Wil je het schilderij ophangen, dan is het handig om de achterkant ook te controleren. Zorg dat er geen verf aan de achterzijde is gekomen en laat een doek nooit in vochtige ruimtes hangen. Een dik doek op een spieraam is zwaarder dan je denkt, dus kies goede ophanghaken. Meer praktische tips vind je bij schilderij ophangen.

Waterverf of acrylverf?

Beginners vragen zich vaak af wat het verschil is tussen aquarelverf en acrylverf, omdat beide met water werken. Het verschil zit in wat er gebeurt als de verf droogt. Aquarel blijft oplosbaar en kan opnieuw nat gemaakt worden. Acrylverf is na het drogen waterbestendig en blijft op zijn plek. Daardoor kun je met acryl lagen overschilderen zonder dat de onderlaag oplost. Aquarel werkt juist met transparantie en doorschijnend papier. Wie eerst wil experimenteren met water, kan beginnen met aquarel schilderen en daarna acryl proberen.

Veelgestelde vragen over acrylverf op waterbasis

Verder lezen

Acryl markers zijn verfstiften met dekkende verf op waterbasis. Je gebruikt ze als een stift, maar je krijgt het resultaat van verf: stevige, heldere kleuren die ook op een donkere ondergrond goed te zien zijn. Ze werken op onder meer steen, hout, papier, karton, glas en metaal. Schud de stift, druk de punt een paar keer in en werk in dunne lagen.

Acryl markers zijn populair omdat je er geen palet, water of penseel voor nodig hebt. Je pakt een stift en begint. Dat maakt ze handig voor beginners, voor kinderen en voor wie lijnwerk en details wil toevoegen aan een schilderij. In deze blog lees je wat acryl markers zijn, waarop je ze gebruikt, hoe je de goede punt kiest en hoe je je werk beschermt. Meer over de verf waar ze op lijken, lees je in onze gids over acryl schilderen. Ben je helemaal nieuw? Begin dan bij schilderen voor beginners.

Wat zijn acryl markers

Een acryl marker is een stift met een verfinkt in plaats van de gewone inkt. De verf zit in een reservoir in de stift en komt via een punt op je ondergrond. De naam verwijst naar acrylverf, de waterbasisverf waarvan het gedrag wordt nagebootst: dekkend, snel droog en in veel kleuren verkrijgbaar. Over de verf zelf lees je meer in onze gids over acrylverf.

Fabrikanten gebruiken verschillende namen: acrylstiften, verfstiften, paint markers of acrylic markers. De bekende Posca-stiften zijn volgens de website van het merk bijvoorbeeld water-gebaseerd en wateroplosbaar, met heldere, dekkende kleuren met een sterke dekking. Het merk noemt het gebruik ‘op alle materialen’ en ‘binnen en buiten’. Bij elke fabrikant zijn de details anders, dus lees altijd de verpakking van de stift die je koopt.

Waarop kun je met acryl markers werken

Acryl markers zijn veelzijdig. Hieronder een overzicht van de gebruikelijke ondergronden.

• Papier en karton. Voor kaarten, schetsen en illustraties. Gebruik wat dikker papier, zodat de verf niet doorslaat.
• Steen. Gladde keien geven een prachtig resultaat. Lees meer in onze gids over stenen schilderen.
• Hout. Een onbehandeld plankje, een houten dienblad of een kist. Een dunne grondlaag helpt als het hout veel vocht opneemt.
• Canvas. Voor lijnwerk, tekst en details op een schilderij.
• Glas en keramiek. Mooi als decoratie, maar niet altijd blijvend. Lees verder.
• Metaal en plastic. Kan werken, maar de hechting verschilt.
• Textiel. Sommige stiften zijn geschikt voor stof, andere niet. Zie de verpakking en lees ook onze uitleg over acrylverf kleding.

Poreus en glad: wat betekent dat voor blijvend werk

De Posca-site beschrijft dat de stift permanent is op poreuze ondergronden, zoals papier, karton en onbehandeld hout, en dat het op de meeste gladde, niet-poreuze materialen te verwijderen is. Dat is een goede vuistregel voor alle acryl markers. Op glas, glazuur en gladde kunststof zit de verf dus minder stevig vast en kun je hem eraf wrijven of krabben. Wil je dat het blijft zitten, dan kun je het werk beschermen met een fixeervernis, zoals ook de fabrikant adviseert.

De goede punt kiezen

Acryl markers hebben verschillende punten. De puntdikte bepaalt wat je ermee kunt. Posca geeft op zijn productpagina’s bijvoorbeeld uiteenlopende maten, van extra fijn (0,7 mm) via fijn (0,9 tot 1,3 mm) en medium (1,8 tot 2,5 mm) tot breed (tot 15 mm). Andere merken hebben vergelijkbare reeksen.

• Extra fijn tot fijn (0,7 tot 1,3 mm): details, lijnen, letters, ogen en patronen.
• Medium (rond 2 mm): een allroundmaat voor tekeningen en vulling.
• Breed en beitelpunt (5 mm en meer): vlakken, achtergronden en dikke lijnen.
• Penseelpunt: voor een lijn die dik en dun kan worden, zoals bij handlettering.

Een set met meerdere maten is voor beginners ideaal: een fijne voor details, een medium voor de meeste dingen en een brede voor vlakken.

Acryl markers gebruiken: stap voor stap

1. Maak je ondergrond schoon en droog. Op stof, vet of vocht blijft de verf niet goed zitten.
2. Schud de stift met de dop erop, zodat de verf zich goed mengt. Druk de punt een paar keer in op een stuk papier tot de verf de punt bereikt.
3. Teken je ontwerp voor met een potlood op papier of hout. Op steen kun je een stukje krijt gebruiken.
4. Werk in dunne lagen. Een dikke laag blijft nat, kan scheuren of druipen. Liever twee dunne lagen.
5. Laat elke laag drogen voordat je een andere kleur eroverheen zet. Zo voorkom je dat kleuren in elkaar lopen.
6. Teken details als laatste. Een fijne zwarte contour maakt je tekening scherp.
7. Laat alles goed drogen en bescherm je werk met vernis.
8. Dop er direct weer op. De punt droogt anders uit.

Technieken met acryl markers

• Lagen en overlappen. Dekkende kleuren laten zich over elkaar zetten, bijvoorbeeld wit op zwart. Laat de eerste laag droog zijn.
• Stippen. Door de punt stil te houden en licht te drukken, maak je ronde stippen. Handig voor mandala’s.
• Vlakken vullen. Werk in dezelfde richting en overlap de randen iets, anders zie je streepjes.
• Contouren. Trek een lijn om vormen heen met een fijne zwarte stift.
• Handlettering. Een medium of penseelpunt geeft mooie letters, met dikke en dunne lijnen.
• Combineren met acrylverf. Teken details of tekst over een geschilderd vlak. Zo gebruik je de markers als aanvulling bij je penselen.

Acryl markers op stof en kleding

Op stof werken acryl markers soms, maar niet altijd goed. Sommige stiften zijn speciaal voor textiel gemaakt en moeten gefixeerd worden, bijvoorbeeld door te strijken. Andere zijn dat niet en gaan bij wassen deels uit de stof of voelen stug aan. Kijk daarom op de verpakking of de stift geschikt is voor textiel en hoe je hem fixeert. Test altijd eerst op een restje stof.

Zit er per ongeluk verf op een kledingstuk dat je niet wilde beschilderen? Lees dan hoe je acrylverf uit kleding haalt.

Ideeën om mee te beginnen

Wie voor het eerst met verfstiften werkt, heeft aan een paar eenvoudige projecten genoeg om de basis onder de knie te krijgen.

• Een mandala op een steen. Begin in het midden met een stip en werk naar buiten met ringen van stippen. Dit is meditatief werk dat snel resultaat geeft.
• Een naamplankje voor de kamerdeur. Een stukje hout, een potloodvoorschets en daarna letters in twee kleuren.
• Handgeschreven kaarten. Een kaartje op dik papier met een tekst in een penseelpunt-stift en een paar bloemetjes.
• Een plantenpot of een glazen pot decoreren. Teken een patroon van streepjes en stippen. Bescherm het met vernis en gebruik hem alleen als sierpot, niet voor eten of drinken.
• Details op een schilderij. Zet witte glanslichtjes, takjes of letters op een geschilderd doek. Zo combineer je een penseel met een stift.
• Een kleurenkaart maken. Teken van elke stift een stipje en een streep op papier en schrijf de kleurnaam erbij. Zo weet je precies wat je hebt.

Acryl markers met kinderen

Voor kinderen zijn verfstiften praktisch: geen potjes die omvallen, geen water dat over de tafel loopt en weinig opruimwerk. Toch zijn er een paar afspraken handig. Leg een zeil of krant op tafel, want de verf kan doorlekken. Laat jonge kinderen werken met stiften op waterbasis en let op de leeftijdsaanduiding op de verpakking. Draag een schort, want verf in kleding gaat er niet altijd meer uit. Met stenen, papier en karton lukt het meteen: een schildpad op een steen, een vlinder op een kaartje of een eigen versie van een mandala. Laat kinderen zelf kleuren kiezen. Een paarse hond is net zo leuk als een bruine.

Acryl markers combineren met verf

Veel kunstenaars gebruiken verfstiften als aanvulling bij penseel en verf. Je schildert eerst de grote vlakken met een penseel en zet er na het drogen details op met een fijne punt: de omtrek van een bloem, de ogen van een dier, tekst, veertjes of stippen. Een witte stift geeft kleine lichtpuntjes die met een penseel veel lastiger zijn. Een zwarte stift is handig om een contour aan te scherpen. Het enige om op te letten: laat de verf eerst goed drogen, anders trekt de punt de natte verf mee en wordt de stift vies. Gebruik daarna een vernis om alles samen te beschermen.

Je werk beschermen

Een geschilderd of getekend werk wil je beschermen tegen slijtage, vocht en krassen. Posca adviseert een fixeervernis om creaties te beschermen. Een paar tips:

• Gebruik een vernis dat bij je ondergrond past. Een spuitvernis voor steen en hout, een acrylvernis voor papier en canvas.
• Wacht tot alles droog is. Anders kunnen de kleuren gaan lopen.
• Spuit in een goed geventileerde ruimte en volg de instructies op de bus.
• Zet meerdere dunne lagen in plaats van één dikke.
• Laat het goed uitharden voordat je het aanraakt.

Voor buiten geldt: gebruik een buitenvernis en bescherm het werk tegen direct regenwater, ook al is de verf dekkend en lichtecht.

Acryl markers kiezen en kopen

Acryl markers koop je bij hobbywinkels, kunstenaarswinkels en online, vaak in sets van 5 tot 30 stuks. Kijk bij het kiezen naar:

• Soort verf: waterbasis of oplosmiddel. Waterbasis is voor beginners en kinderen het prettigst.
• Puntmaten: een set met fijn, medium en breed is het meest bruikbaar.
• Kleuren: begin met een basisset (wit, zwart, rood, geel, blauw, groen) en vul aan.
• Dekking: goede markers dekken ook op een donkere ondergrond.
• Navulbaar of vervangbare punten: voordeliger op de lange termijn.
• Geschiktheid voor jouw ondergrond: controleer dat op de verpakking.

Veelgemaakte fouten met acryl markers

• Te vaak drukken: een te vol reservoir geeft klodders. Druk de punt niet te vaak in.
• De dop er niet op: een uitgedroogde punt is meestal niet te redden.
• Te dikke lagen: dat geeft scheuren en vlekken.
• Een glad oppervlak zonder fixatie: de verf kan eraf wrijven.
• Meteen over natte verf tekenen: de kleuren lopen in elkaar.
• Kleur testen op de echte ondergrond: test eerst op een stuk papier of restmateriaal.

Veelgestelde vragen over acryl markers

Verder lezen

Acrylverf uit kleding halen doe je het best zolang de verf nog nat is: spoel de vlek met koud water, behandel hem na met een vlekkenmiddel en was het kledingstuk op 30 graden of lager. Is de verf al opgedroogd? Dep dan eerst alcohol op de vlek tot de kleur op een doek overgaat en wees niet bang dat het niet meer lukt: met geduld haal je veel eruit.

Een druppel acrylverf op je trui is zo gebeurd. Acrylverf is een kunststof in water: zolang hij nat is, spoel je hem er makkelijk uit, maar eenmaal droog is hij waterbestendig en hecht hij stevig aan de vezels. Daarom telt snelheid. In deze blog lees je hoe je acrylverf uit kleding haalt, afhankelijk van de situatie, welke huismiddelen vaak genoemd worden en hoe je vlekken voorkomt. Meer over de verf zelf vind je in onze gids over acryl schilderen.

Waarom acrylverf zo hardnekkig is

Acrylverf bestaat uit pigment in een kunsthars dat in water zweeft. De Nederlandstalige Wikipedia schrijft dat de verf droog waterbestendig is en dat het droogproces niet omkeerbaar is. Zolang de verf nat is, kun je hem nog met water verdunnen en uitspoelen. Is het water verdampt, dan vormt de hars een zacht kunststof laagje dat zich in de vezels vastzet. Dat is waarom acrylverf bij kunstenaars zo geliefd is, maar ook waarom hij zo lastig uit kleding gaat.

Dat betekent twee dingen. Ten eerste: hoe sneller je ingrijpt, hoe beter. Ten tweede: bij opgedroogde verf gaat het niet om wassen, maar om het losmaken van het laagje, en dat kost meer tijd.

Acrylverf uit kleding halen als de verf nog nat is

Verse acrylverf haal je het best uit kleding met koud water. Het consumentenplatform Cleanipedia beschrijft dezelfde basisaanpak: spoel de vlek onder koud stromend water of week het kledingstuk in koud water tot de kleur duidelijk vervaagt. Doe dat zo snel mogelijk.

1. Dep de verf voorzichtig weg met keukenpapier. Wrijf niet: dat duwt de verf dieper in de stof en maakt de vlek groter.
2. Spoel de vlek aan de achterkant onder koud stromend water, zodat de verf eruit wordt geduwd en niet erdoorheen.
3. Behandel na met een vlekkenmiddel of een beetje vloeibaar wasmiddel. Wrijf de middel zacht in en laat het even inwerken.
4. Spoel nogmaals met koud water.
5. Was het kledingstuk op 30 graden of lager met een goed wasmiddel. Cleanipedia noemt dezelfde temperatuur.
6. Controleer de vlek voordat je het kledingstuk droogt. Zit er nog verf? Herhaal dan de behandeling.

Warm water is geen goed idee: het kan de verf laten opdrogen en de vezels laten vastzetten.

Opgedroogde acrylverf uit kleding halen

Droge verf is lastiger, maar niet kansloos. Cleanipedia adviseert bij opgedroogde acrylverf een middel op basis van alcohol, zoals isopropylalcohol (rubbing alcohol), sommige nagellakremovers of haarspray met alcohol. Wrijf het in tot de kleur op een doek begint over te gaan, en test altijd eerst op een onzichtbare plek. Daarna volgen dezelfde stappen als bij verse verf: nabehandelen en wassen op 30 graden of lager.

Zo pak je het stap voor stap aan:

1. Schraap de dikke laag voorzichtig weg met een stompe rand, zoals een lepel of een botermes.
2. Leg een schone doek onder de vlek. Zo komt de verf in de doek terecht en niet in de rest van het kledingstuk.
3. Dep alcohol op de vlek met een wattenschijfje of doek. Werk van de buitenkant naar het midden.
4. Laat het even inwerken en dep opnieuw. Vervang de doek steeds, zodat je de verf niet terugbrengt.
5. Wrijf voorzichtig met een oude tandenborstel als de verf loskomt.
6. Was het kledingstuk op 30 graden of lager met een goed wasmiddel.
7. Controleer de vlek. Herhaal de behandeling zo nodig. Ga pas naar de droger als de vlek helemaal weg is, want warmte kan een restje verf voorgoed vastzetten.

Heb je een kledingstuk van een gevoelige stof, zoals zijde, wol of een kledingstuk met een kleurafdruk? Dan kan alcohol de stof of de kleur aantasten. Laat zulke kleding het liefst reinigen bij een stomerij en geef aan wat voor vlek het is.

Acrylverf uit je kleding: huismiddelen

Wie zoekt naar acrylverf uit kleding oma weet raadt, vindt veel huismiddelen. De twee die het vaakst worden genoemd zijn ossengalzeep en azijn.

• Ossengalzeep. Dit is een bekende vlekkenzeep. Je bevochtigt de vlek, wrijft hem in met de zeep en spoelt uit. Voor verse acrylverf kan dat helpen, omdat zeep de verf losmaakt zolang hij nog nat is. Bij opgedroogde acrylverf mag je weinig verwachten.
• Azijn. Acrylverf uit kleding met azijn halen wordt vaak voorgesteld, vooral voor verse vlekken. Er is geen betrouwbare bron die laat zien dat azijn beter werkt dan koud water en zeep. Test het eerst op een onzichtbare plek, want azijn kan kleur aantasten.
• Vloeibaar afwasmiddel. Een druppel op de vlek helpt vet en verse verf losmaken. Het werkt het best op verse vlekken.

Eerlijk is eerlijk: bij opgedroogde acrylverf werkt alcohol meestal beter dan huismiddelen. En geen enkel middel is een garantie. Vlekken uit lichte, gladde stoffen gaan er makkelijker uit dan uit donkere, ruwe of geborduurde stoffen.

Per stof: waar let je op

Niet elke stof reageert hetzelfde op een vlek en op de behandeling. Daarom is het slim om vooraf even naar het label te kijken.

• Katoen en linnen. Deze stoffen kunnen veel hebben en zijn het makkelijkst. Behandel zoals hierboven beschreven.
• Polyester en andere kunstvezels. Verf trekt er minder snel in, maar sommige kunstvezels zijn gevoelig voor alcohol. Test eerst op een verborgen naad.
• Wol en zijde. Gevoelig voor wrijven en voor oplosmiddelen. Dep alleen en laat het kledingstuk bij een vlek van opgedroogde verf liever reinigen.
• Denim en werkkleding. Stevige stof waar je met een tandenborstel flink kunt werken, al kan de kleur van de spijkerstof uitlopen.
• Gekleurde of bedrukte kleding. Kijk uit voor kleurverlies: alcohol kan kleurstof of een print aantasten. Test eerst.
• Witte kleding. Het meest zichtbaar, maar ook het makkelijkst te behandelen. Blijft er een lichte schaduw achter, herhaal de behandeling.

Staat er een symbool op het label dat aangeeft dat de stof alleen chemisch gereinigd mag worden? Volg dat dan altijd, ook bij een kleine vlek.

Acrylverf van je huid en handen

Acrylverf op je huid is minder erg dan op kleding. Zolang de verf nat is, wassen water en zeep hem eraf. Is hij opgedroogd, dan laat hij vaak vanzelf los als een dun laagje. Je kunt hem losmaken met lauw water en zeep, of met een beetje babyolie of handcrème, die de verf zacht maakt. Wrijf niet te hard. Gebruik geen aceton of sterke oplosmiddelen op je huid, want dat droogt je huid uit en kan irritatie geven.

Een vlek een tweede leven geven

Soms zit er toch een rest in. In plaats van weggooien kun je er iets leuks mee doen. Een vlek op een t-shirt wordt een onderdeel van een ontwerp als je er een patroon omheen schildert met textielverf. Een stoer overhemd met verfspetters is een bewuste stijl geworden bij veel schilders. En een versleten schilderskledingstuk dat vol zit met verf is een prima werkjas, die je nooit meer hoeft te sparen. Heb je een kledingstuk dat je nog wilt dragen, dek de vlek dan af met een geborduurd of opgestreken patch.

Wat je beter niet doet

• Niet wrijven bij verse verf. Je maakt de vlek groter.
• Niet met warm water spoelen. De verf kan opdrogen en zich vastzetten.
• Niet in de droger stoppen voordat de vlek weg is. De warmte zet de verf voorgoed vast.
• Niet meteen sterke oplosmiddelen gebruiken zonder te testen. Aceton of terpentine kunnen kleur en stof beschadigen.
• Niet wachten. Elke minuut telt bij verse verf.

Vlekken door textielverf en acrylmarkers

Heb je op kleding geschilderd met verf die voor textiel bedoeld is? Dan is de verf juist ontworpen om te blijven zitten, ook na wassen. Dat is mooi voor je ontwerp, maar lastig als je een foutje wilt herstellen. Kijk voor het verschil in onze uitleg over acrylverf kleding en over acryl markers, waarmee je ook op textiel kunt tekenen.

Zo voorkom je vlekken bij het schilderen

Voorkomen is makkelijker dan genezen. Een paar eenvoudige gewoonten besparen je veel gedoe:

• Draag een schort of oude kleren als je schildert. Een oud overhemd of een schilderschort is genoeg.
• Rol je mouwen op en haal sieraden af.
• Leg een doek of krant onder je werk en bescherm de stoel waarop je zit.
• Houd een natte doek of keukenpapier binnen handbereik om verse druppels direct weg te vegen.
• Ruim je penselen direct op en spoel ze uit, zodat de verf niet opdroogt en op je kleren komt.
• Schilder met kinderen in oude kleding. Verf op kleding gaat droog niet meer uit.

Wil je weten waarmee je als beginner het best start? Lees dan onze gids schilderen voor beginners, en voor meer uitleg over de verf zelf onze pagina over acrylverf.

Wanneer geef je het op

Soms lukt het echt niet. Bij een grote, droge vlek in een stof die je niet met alcohol kunt behandelen, is een stomerij de beste keuze. Je kunt ook kiezen om de vlek te laten zitten en er iets leuks van te maken: een geborduurd bloemetje, een patch of een extra spatje verf maakt van een ongelukje een kenmerk. Een werkkledingstuk mag best sporen dragen. Veel schilders hebben een favoriet schilderoverhemd vol verf.

Veelgestelde vragen over acrylverf uit kleding

Verder lezen

Acrylverf in kleding is het best te verwijderen zolang de verf nog nat is: spoel de vlek meteen van de achterkant met koud water en dep, wrijf niet. Is de verf eenmaal droog, dan is het een stuk lastiger, want acrylverf is gemaakt om vast te blijven zitten. Wil je juist bewust op kleding schilderen, meng je acrylverf dan met textielmedium of gebruik echte textielverf, en fixeer het resultaat met een strijkijzer.

Schilder je pas sinds kort? Lees dan ook schilderen voor beginners. Daar staat hoe je rustig en netjes werkt.

Waarom acrylverf zo hardnekkig is

Acrylverf bestaat uit pigment in een kunststofbindmiddel op waterbasis. Zolang het nat is, kun je het met water verwijderen. Als het water verdampt, vormt het bindmiddel een stevige, flexibele laag die in de vezels vastzit. Daardoor is een droge vlek niet meer oplosbaar in water. Dit is precies de reden dat acrylverf zo geliefd is voor schilderijen, en zo vervelend op je favoriete trui. Meer over de verf zelf lees je bij acrylverf en in onze gids acryl schilderen.

Wat doe je als je acrylverf in kleding hebt?

Als de verf nog nat is

Handel direct, want elke minuut telt.

1. Schraap overtollige verf voorzichtig weg met een lepel of mesje, zonder de verf dieper in de stof te duwen.
2. Houd de vlek met de achterkant onder koud stromend water, zodat de verf uit de stof wordt gespoeld en niet erdoorheen.
3. Dep met een schone doek en wrijf niet.
4. Was het kledingstuk daarna volgens het wasetiket.
5. Controleer of de vlek weg is voordat je het kledingstuk in de droger doet. Hitte maakt een restje vlek vast.

Als de verf al droog is

Een droge vlek krijg je niet altijd helemaal weg. Je kunt het proberen, maar test eerst op een onzichtbare plek. Weekt het kledingstuk, schraap de vlek voorzichtig met een stomp voorwerp en gebruik een product dat voor je stof geschikt is. Wees voorzichtig met oplosmiddelen op kunststof en fijne stoffen. Heb je een duur of dierbaar kledingstuk, dan is een stomerij met ervaring een betere keuze dan zelf experimenteren. Uitgebreider lees je dit in ons artikel acrylverf uit kleding.

Voorkomen is makkelijker

• Draag een schort of oud overhemd dat vuil mag worden.
• Hou een natte doek bij de hand voor druppels, en gebruik hem direct.
• Zet je verf op een stabiele ondergrond, zodat je geen potje omstoot.
• Werk met je doek rechtop op een ezel, zodat je minder over je verf heen reikt.
• Til lange mouwen op of trek ze uit.

Bewust schilderen op kleding

Wil je juist iets schilderen op een shirt, tas of jas? Dat kan, mits je de verf geschikt maakt voor stof. Gewone acrylverf wordt na het drogen stug en kan gaan barsten of afbladderen na wassen.

Textielverf of acrylverf met medium

Er zijn twee manieren. Je koopt speciale textielverf, of je mengt acrylverf met textielmedium. Dat medium maakt de verf soepeler en beter bestand tegen wassen. De mengverhouding verschilt per product, dus volg de verpakking. Veel gebruikte richtlijnen noemen ongeveer gelijke delen verf en medium, maar controleer dat bij jouw merk. Textielverf met een bijbehorende fixatie is eenvoudiger voor beginners.

Welke stoffen kies je?

Talens beschrijft in de uitleg bij zijn textielverf dat de verf bedoeld is voor lichtgekleurde stoffen met minstens 50% katoen. Katoen en linnen nemen verf goed op. Op donkere stoffen of op synthetische stoffen is het resultaat vaak minder helder en minder duurzaam. Controleer altijd de aanbevelingen van je eigen verf.

Zo ga je te werk

1. Was de stof zonder wasverzachter en laat hem helemaal drogen. Dat staat ook in de aanwijzingen van Talens.
2. Leg een stuk karton of plastic in het kledingstuk, zodat de verf niet doorloopt naar de achterkant.
3. Schets eventueel licht je motief of gebruik plakband of een stencil.
4. Breng de verf aan met een spons of zacht penseel, in dunne lagen.
5. Laat de verf drogen. Talens noemt 30 minuten.
6. Fixeer de verf met een strijkijzer op de katoenstand, met bakpapier tussen stof en ijzer.
7. Was het kledingstuk daarna pas na wat tijd, en volg het wasadvies van de fabrikant. Talens noemt 40 °C na het fixeren.

Acrylmarkers en stiften

Voor kleine details en tekstjes zijn acryl markers handig. Controleer of ze geschikt zijn voor stof. Veel markers zijn dat niet.

Ideeën voor kleding schilderen

• Een tas van katoen of linnen met een eenvoudig patroon.
• Een wit shirt met een klein motief op de borst of de mouw.
• Sneakers van doek met een stippenpatroon.
• Een schort met je eigen ontwerp.
• Een kinderkledingstuk met handafdrukken of een eenvoudige tekening.

Begin met een klein project en een oud kledingstuk. Zo ontdek je hoe de verf zich gedraagt voordat je aan iets nieuws begint.

Veelgemaakte fouten

Verf laten drogen voordat je spoelt

Elke minuut telt. Spoel nat, niet droog.

Wrijven in plaats van deppen

Wrijven duwt de verf dieper in de stof.

Gewone acrylverf zonder medium

Het resultaat wordt stug en kan afbladderen na wassen.

Niet fixeren

Zonder fixeren is het resultaat niet wasbaar.

Te snel wassen

Laat de verf eerst goed drogen en fixeren voordat je wast.

Verschillende stoffen, verschillende aanpak

Hoe goed acrylverf uit kleding gaat, hangt voor een groot deel af van de stof. Een vlek in een katoenen shirt gedraagt zich anders dan een vlek in een polyester trui of in een wollen sjaal. Kijk daarom altijd eerst op het wasetiket voordat je iets doet.

• Katoen en linnen. Deze stoffen kunnen veel water en schrapen verdragen. Bij natte verf is koud water van de achterkant meestal genoeg.
• Synthetische stoffen. Polyester en nylon nemen minder vocht op, waardoor verf vaak aan de oppervlakte blijft zitten. Dat maakt natte verf soms makkelijker weg te halen, maar droge verf blijft zichtbaar als een laagje.
• Wol en zijde. Wees hier voorzichtig. Wrijven en sterke middelen kunnen de vezels beschadigen. Dep zachtjes en overweeg een stomerij.
• Jeans en dikke stof. De verf zakt dieper in de weefsels. Werk met een stevige borstel van de achterkant en spoel door.

Bij dure of sentimentele kledingstukken is het verstandig om niet te veel te experimenteren. Een stomerij kan vaak beter inschatten wat de stof aankan. Noem dan dat het om acrylverf gaat en dat de vlek droog of nog nat is.

Stap voor stap een natte vlek verwijderen

Mocht je er direct bij zijn, dan is dit de volgorde die het vaakst werkt:

1. Ga snel weg bij je werkplek, zodat je niet nog meer verf verspreidt.
2. Schraap de dikke verf voorzichtig weg met een lepel. Schuif, druk niet.
3. Leg het kledingstuk met de vlek naar beneden op een schone, absorberende doek.
4. Houd de achterkant van de vlek onder koud stromend water, zodat de verf uit de stof wordt gedrukt in plaats van erdoorheen.
5. Dep met een schone doek. Herhaal tot er bijna niets meer uitkomt.
6. Was het kledingstuk op de temperatuur van het etiket en controleer of de vlek weg is voordat je het in de droger doet.

Warm water is hier geen goed idee. Warmte helpt de bindmiddelen in de verf om uit te harden. Daarom is koud water de standaardkeuze. Dit sluit aan op hoe acrylverf is opgebouwd: zolang het water in de verf nog niet verdampt is, kan het worden weggespoeld.

Een droge vlek aanpakken

Bij een droge vlek moet je je verwachtingen bijstellen. Soms lukt het om het grootste deel weg te halen, soms blijft een schaduw achter. Een voorzichtige volgorde is:

• Test elk middel eerst op een onzichtbare plek, zoals de binnenkant van een zoom.
• Week de vlek in lauw water met een beetje vloeibaar wasmiddel om de laag zachter te maken.
• Schraap met je nagel of een stomp voorwerp de bovenste laag los. Gebruik geen scherp mes.
• Gebruik alleen een oplosmiddel als de fabrikant van het kledingstuk of de verf dat voorschrijft. Sommige middelen kunnen kleurverlies of gaten veroorzaken.

Lukt het niet, dan kun je de vlek ook onderdeel maken van het ontwerp. Een geschilderde ster, een stippenpatroon of een stencil dat de vlek bedekt, maakt van een ongelukje een eigen kledingstuk. Gebruik dan wel textielverf, zodat het resultaat zacht blijft en tegen wassen kan.

Een werkkledingstuk kiezen

Wie regelmatig schildert, kan beter een vast werkkledingstuk aanschaffen dan elke keer risico lopen. Kies iets dat je graag draagt maar mag opofferen:

• Een schort van stevig katoen of canvas met een lange voorkant en zakken voor penselen en lappen.
• Een oud overhemd met opgerolde mouwen, als jas over je kleding.
• Een kinderschort voor kinderen, met een elastische halsrand.
• Afwasbare handschoenen als je veel met pigment werkt.

Een vast kledingstuk heeft nog een voordeel: je gaat anders werken. Je hoeft niet meer bang te zijn voor een spatje en schildert vrijer. Bewaar het schort bij je spullen, zodat je het niet vergeet.

Ook je omgeving beschermen

Naast kleding kan ook een stoel, een kleed of een bank verf oplopen. Leg een afgedekt zeil of een oud laken onder je ezel en houd het potje water op een stabiele plek, op de plek waar je niet langs hoeft te reiken. Hoe meer je vooraf regelt, hoe minder je achteraf hoeft schoon te maken.

Veelgestelde vragen over acrylverf in kleding

Verder lezen

Voor acrylverf penselen kies je het best synthetische penselen. Ze zijn tegen acrylverf bestand, houden hun vorm en zijn goedkoper dan penselen van natuurhaar. Een plat penseel voor vlakken, een rond penseel voor lijnen en een fijn penseel voor details is genoeg om te beginnen.

Welke penselen voor acrylverf je koopt, hangt af van wat je wilt schilderen. In dit artikel lees je wat het verschil is tussen synthetisch en natuurhaar, welke vormen er zijn en welke maten je nodig hebt. Je leest ook hoe je acrylverf penselen schoonmaakt en bewaart, zodat ze lang meegaan. Ben je nog helemaal aan het begin, kijk dan eerst bij schilderen voor beginners. Over de verf zelf lees je meer bij acrylverf en acryl schilderen.

Synthetisch of natuurhaar: welke penselen voor acrylverf?

Penselen bestaan uit haren die aan een metalen hulsje (de ferrule) en een steel zijn vastgezet. De haren zijn van natuurlijke of kunstmatige oorsprong. Volgens de Nederlandse Wikipedia-pagina over het penseel gebruiken schilders natuurlijke haar van onder meer das, eekhoorn, marter, rund en kameel. Daarnaast bestaan er penselen van kunstvezel. Die zijn duurzamer en veel goedkoper, en veel schilders waarderen ze inmiddels. De vuistregel in het artikel luidt: natuurhaar voor olieverf, synthetisch voor acrylverf.

Dat past bij hoe acrylverf werkt, en het verklaart waarom winkels acrylverf penselen vaak apart verkopen. Acrylverf is een waterige verf met een kunststofbindmiddel. Natuurhaar neemt veel water op en wordt daar na een tijd slap van. Synthetische penselen hebben daar minder last van. Ze veren terug, ze slijten minder snel en je kunt ze met water en zeep schoonmaken.

Varkenshaar of zachte haren?

Penselen van varkenshaar zijn stug. Ze laten de penseelstreek duidelijk zichtbaar in de verf achter. Dat is mooi als je met dikke verf schildert en een levendige structuur wilt. Zachte synthetische haren geven een gladder resultaat en zijn handiger voor vloeiende overgangen, zoals in een lucht of een portret.

Voor een beginner zijn zachte tot middelharde synthetische penselen voor acrylverf de veiligste keuze. Je kunt er dun mee werken en, met wat meer verf, ook structuur maken.

De vormen: welke penselen voor acrylverf heb je nodig?

Acrylverf penselen zijn er in veel vormen. Dit zijn de vormen die je echt gebruikt.

Plat penseel

Van alle penselen acrylverf is dit de werkpaard: een plat penseel gebruik je voor het vullen van grotere vlakken, zoals een achtergrond. Op Wikipedia staat dat je ermee kleuren kunt neerzetten en dat de rand van het penseel ook lijnen kan trekken. Draai het penseel op zijn kant voor een dunne streep, of gebruik de platte kant voor een brede baan.

Rond penseel

Een rond penseel loopt uit in een punt. Daarmee schilder je dunne, vloeiende lijnen en kleinere vormen. Druk je harder, dan wordt de streek dikker. Een rond penseel is bij acrylverf penselen het belangrijkste gereedschap voor details zoals takken, snorharen of letters.

Kattentong (filbert)

Een kattentong is een plat penseel met een ronde punt, en bij acrylverf penselen een favoriet van veel beginners. Je krijgt zachte randen, wat handig is bij blaadjes, bloemblaadjes en de overgang tussen twee kleuren.

Waaiervormig penseel

Een waaier is een speciaal penseel voor zachte overgangen, wolken en grassprieten. Je hebt hem niet meteen nodig, maar hij is leuk om mee te experimenteren. Veel sets acrylverf penselen bevatten er een. Gebruik hem met weinig verf en tik licht tegen het doek in plaats van te vegen.

Fijn of beschrijver

Een heel fijn penseel, met lange dunne haren, heet ook wel een schrijver of sleper. De langste, dunste exemplaren worden volgens Wikipedia slepers genoemd. Je gebruikt hem voor lange lijnen in één haal, voor handtekeningen en fijne details.

Schuin penseel

Een schuin penseel heeft een afgeschuinde rand. Handig voor strakke hoeken, randen en lijnen langs een liniaal.

Welke maat penselen voor acrylverf?

Penselen hebben een nummer. Hoe hoger het nummer, hoe groter het penseel. De nummers verschillen per merk, dus vergelijk de breedte in millimeters op de verpakking. Wat hieronder staat zijn richtwaarden uit de praktijk, geen norm.

• Voor grote vlakken en achtergronden: een plat penseel van 20 tot 40 mm breed.
• Voor middelgrote vlakken: een plat of kattentong van 10 tot 15 mm.
• Voor vormen en lijnen: een rond penseel van nummer 4 tot 8.
• Voor details: een fijn penseel van nummer 0 tot 2.

Schilder je op een klein doek, kies dan kleinere penselen. Op een groot doek of een plank werk je met bredere penselen. Een brede kwast houdt je ook weg van het gepriegel.

Een starterset acrylverf penselen voor beginners

Koop je eerste acrylverf penselen niet in een grote set met twintig stuks. De meeste zijn dan van matige kwaliteit en je gebruikt er maar een paar van. Beter is een kleine set van vijf penselen die je echt gebruikt:

1. Een plat penseel van ongeveer 30 mm voor de achtergrond.
2. Een plat penseel van ongeveer 12 mm voor middelgrote vlakken.
3. Een rond penseel van nummer 6 voor vormen en lijnen.
4. Een rond penseel van nummer 2 voor details.
5. Een fijn penseel van nummer 0 voor de laatste lichtpuntjes en lijntjes.

Dat zijn penselen voor acrylverf die je bij elk onderwerp kunt gebruiken, en samen kosten ze minder dan een grote set.

Waar let je op bij het kopen van acrylverf penselen?

Bekijk de penselen goed voordat je ze koopt, ook in de winkel. Een goed penseel heeft haren die netjes en gelijkmatig in het hulsje zitten, een hulsje dat niet wiebelt en een steel die glad en goed gelakt is. Penselen met een korte steel zijn handig voor kleine werkjes op tafel, penselen met een lange steel geven je meer afstand tot het doek als je op een ezel werkt. Kies je steellengte dus op basis van hoe je schildert. Online kun je minder goed voelen of het penseel veert, dus lees bij een webshop de beoordelingen en kijk of de haren synthetisch zijn. Later voeg je een waaier of een schuin penseel toe als je merkt dat je daar iets aan hebt. Welke acrylverf penselen beter zijn dan andere? Dat zie je aan de haren: ze moeten mooi samenkomen in de punt of de rechte rand, zonder uitstaande haren. Duw het penseel zachtjes tegen je hand: goede haren veren terug.

Hoe gebruik je penselen met acrylverf?

Met de juiste techniek werken goedkope acrylverf penselen beter dan dure penselen met de verkeerde aanpak. Dit zijn de gewoontes die het meeste verschil maken.

Zet de verf niet te dik op het penseel

Dip de punt van het penseel in de verf, niet de hele haren tot aan het hulsje. Verf die in het hulsje loopt, droogt daar in en maakt het penseel stug. Dat is de meest voorkomende reden dat penselen sneuvelen.

Houd een bakje water bij de hand

Acrylverf droogt snel. Spoel je penseel tussen de kleuren door in een pot water en dep het droog op een doek. Wacht je daar te lang mee, dan droogt de verf op de haren. Volgens de Nederlandse Wikipedia-pagina over acrylverf is de verf vóór het drogen met water te verdunnen en kun je kwasten met water reinigen, tenzij de verf al is ingedroogd. Na het drogen is hij niet meer in water oplosbaar.

Gebruik de juiste penselen voor de juiste lagen

Begin met brede platte penselen voor de achtergrond. Werk daarna met een ronder penseel naar de vormen toe en eindig met de fijnste penselen voor details. Dat is dezelfde volgorde als in elk schilderij, van groot naar klein.

Droogpenseel en glaceren

Twee technieken vragen om een andere hand met je penselen voor acrylverf. Bij een droogpenseeltechniek veeg je bijna alle verf van een plat penseel en strijk je er licht mee over het doek. De verf blijft op de toppen van de weefselstructuur zitten, wat mooi werkt voor vacht, gras en ruwe oppervlakken. Bij glaceren verdun je de verf met water of medium tot een dunne, doorzichtige laag en leg je die over een droge laag. Daarvoor gebruik je een zacht, plat penseel dat geen streken achterlaat. Werkt een penseel voor de ene techniek niet, probeer dan een ander uit je set voordat je een nieuw penseel koopt.

Wissel van penseel bij een andere kleur

Gebruik niet één penseel voor alle kleuren. Geef lichte en donkere kleuren een eigen penseel, zodat je geen donkere verf in een lichte kleur sleept. Zo houd je je kleuren helder.

Acrylverf penselen schoonmaken en bewaren

Je penselen voor acrylverf gaan jaren mee als je ze goed verzorgt. Het belangrijkste is dat je verf nooit laat drogen op de haren.

1. Veeg de overtollige verf af met een doek of keukenpapier.
2. Spoel het penseel onder lauw stromend water. Gebruik geen heet water, want dat kan de lijm in het hulsje losmaken. Dat is een praktische richtlijn.
3. Wrijf het penseel zachtjes over een stukje milde zeep in je hand en werk de verf tot in de voet van de haren uit.
4. Spoel tot het water helder blijft.
5. Breng de haren met je vingers in model en laat het penseel liggen of staan met de haren omhoog. Zet je penselen nooit met de haren naar beneden in een pot, want dan buigen ze krom. Dat geldt voor alle penselen acrylverf, ook de dure.

Is de verf al droog? Dan helpt water niet meer, ook niet bij de beste penselen voor acrylverf. Je kunt het penseel een nacht in lauw zeepwater laten weken of een speciale penseelreiniger gebruiken, maar het resultaat is niet altijd te redden. Dat is een goede reden om de verf bij te houden tijdens het schilderen.

Bewaar je penselen rechtop in een pot of liggend in een lade. Bij een ezel met lade, zoals die van AYOO, liggen ze binnen handbereik en beschadigen ze niet.

Lees ook: acrylverf kleding, acrylverf uit kleding.

Veelgestelde vragen over acrylverf penselen

Penselen binnen handbereik

Acrylverf op hout werkt goed, ook als beginner. Schuur het hout licht, maak het stofvrij, zet er een of twee lagen gesso of glanzend acrylmedium op en schilder daarna in dunne lagen. Sluit je werk af met vernis. Zo hecht de verf, blijven de kleuren helder en trekt het hout geen verf weg.

Je kunt hout beschilderen met acrylverf, of je nu een plank steigerhout, een houten bord of een kastdeur hebt. Acrylverf voor hout is gemaakt van pigment en een kunststofbindmiddel dat in water is opgelost. Dat maakt hem geschikt voor bijna elke ondergrond. In dit artikel lees je welk hout je kiest, hoe je het voorbereidt en hoe je het resultaat beschermt. Zit je nog aan het begin? Kijk dan eerst bij schilderen voor beginners voor de basis.

Waarom acrylverf zo goed past bij hout

Acrylverf bestaat uit pigment in een bindmiddel van acrylaatdeeltjes die in water zweven. Zodra het water verdampt, vormen die deeltjes een flexibele, doorzichtige laag die het pigment op de ondergrond vasthoudt. Dat staat ook op de Nederlandse Wikipedia-pagina over acrylverf, waar de korte droogtijd wordt genoemd als groot voordeel: je kunt veel sneller werken dan met olieverf.

Dat is precies wat je bij hout nodig hebt. Je zet een laag neer, drinkt een kop koffie en kunt daarna door. Een droge laag acrylverf op hout is bovendien waterbestendig. Het drogen is niet terug te draaien, en dat is een voordeel voor een bord of een plank die je later wilt afvegen. Het is ook een nadeel als je een fout maakt met acrylverf op hout, omdat je droge verf niet meer met water van het hout krijgt. Daar komen we verderop op terug bij het onderdeel over acrylverf verwijderen van hout.

Een tweede reden is de prijs en het gemak. Je hebt geen terpentine of ander oplosmiddel nodig. Penselen maak je schoon met water, zolang de verf nog nat is. Voor een beginner is acrylverf voor hout daarom de makkelijkste combinatie. Acrylverf op hout is bovendien goedkoop om uit te proberen.

Welk hout kun je beschilderen?

Bijna elk hout is geschikt voor acrylverf, maar elk soort gedraagt zich anders. Dit zijn de soorten die je het vaakst tegenkomt.

Glad hout en multiplex

Een houten paneel, een plank van beuken of een plaat multiplex is het makkelijkst. Het oppervlak is glad en gelijkmatig. Verfmaker Golden Artist Colors schrijft dat je op multiplex voor acryl niet per se een grondlaag nodig hebt. De verfmaker waarschuwt wel voor stoffen uit het hout die de verf kunnen verkleuren, en raadt daarom twee of meer lagen glanzend acrylmedium aan voordat je gaat schilderen. Dat verschijnsel heet in het Engels Support Induced Discoloration. Gesso is volgens Golden niet verplicht, maar het verandert wel hoe de ondergrond verf opneemt.

Wil je zeker weten dat je kleuren helder blijven, dan is een witte laag gesso op het hout een veilige keuze. Dat is ons eigen advies en geen eis van de verfmaker.

Steigerhout en ruw hout

Steigerhout is ruw, vaak vies en soms vettig. Borstel het goed schoon en laat het helemaal drogen. Schuur de plek waar je gaat schilderen licht glad, zodat je penseel niet blijft haken. Laat de nerf aan de randen gerust zichtbaar: acrylverf op steigerhout hoort er zo uit te zien. Een dier of een tekst op een plank steigerhout is een populair cadeau, en in ons stappenplan voor dieren schilderen vind je een uitwerking.

Hout met veel kwasten of hars

Hout met veel kwasten, zoals goedkoop vurenhout, kan hars en kleurstoffen afgeven die door je verf heen komen. Zet daar extra lagen acrylmedium onder je acrylverf op hout, of begin met een laag primer die speciaal bedoeld is voor hout.

Al behandeld of gelakt hout

Wil je acrylverf op hout zetten dat al een laklaag heeft, zoals een kastje? Schuur de laag dan eerst mat. Zonder schuren kan de verf er later weer afkomen. Is het hout geolied of gewaxt, schuur dan flink en reinig het met een ontvettend schoonmaakmiddel voordat je begint.

Acrylverf op hout aanbrengen in 5 stappen

Zo pak je acrylverf op hout aan, van voorbereiding tot vernis. Volg de volgorde, want elke stap bouwt voort op de vorige.

Stap 1: maak het hout schoon en glad

Een goede voorbereiding bepaalt het resultaat. In de praktijk komen de meeste problemen met acrylverf op hout niet door de verf, maar door een slechte ondergrond.

1. Veeg het hout af met een droge borstel of doek.
2. Schuur het oppervlak licht met schuurpapier van korrel 120 tot 180. Dat is een richtwaarde. Ruwer schuurpapier laat krassen achter die je door de verf heen ziet.
3. Schuur altijd in de richting van de nerf.
4. Veeg het stof weg met een licht vochtige doek en laat het hout opdrogen.

Stap 2: zet een grondlaag op het hout

Zonder grondlaag zuigt hout de acrylverf op, vooral bij zacht hout. Je kleuren worden dof en je hebt veel meer verf nodig. Een grondlaag heeft twee taken: hij sluit het hout af en hij geeft een gelijkmatig, licht oppervlak.

Je hebt de keuze uit twee dingen:

• Gesso. Een witte grondverf, in de winkel te vinden bij het acrylverf. Je zet hem met een plat penseel op, laat hem drogen en schuurt hem desgewenst licht. Twee dunne lagen werken beter dan één dikke.
• Glanzend acrylmedium. Zoals Golden aanraadt voor multiplex: twee of meer lagen om verkleuring door het hout te beperken.

Laat elke laag goed drogen voordat je de volgende zet. Dat duurt bij dunne lagen meestal een halfuur tot een uur, afhankelijk van de temperatuur en de luchtvochtigheid. Zie dat als een richtwaarde.

Wil je de nerf van het hout juist laten zien? Dan sla je gesso over en gebruik je alleen een laag transparant acrylmedium. Je verf is dan minder dekkend, maar het hout blijft zichtbaar door je kleuren heen.

Stap 3: schilder in dunne lagen

Nu begint het echte schilderen. Hout schilderen met acrylverf gaat het best in dunne lagen, met een plat penseel voor de grote vlakken en een rond penseel voor de details.

Zet de verf niet te dik neer. Dikke lagen drogen ongelijk en kunnen gaan scheuren of afbladderen. Verdun de verf desnoods met een beetje water, maar niet meer dan de helft. Dat is een richtwaarde: met te veel water wordt de verf dun en verliest hij hechting.

Begin met de achtergrond en werk naar de details toe. Een lichte kleur over een donkere laag vraagt vaak twee of drie lagen. Werk dus liever van licht naar donker als je de kleuren van tevoren kunt plannen.

Heb je geen zin om elke kleur te mengen? Gebruik dan een setje acrylverf in basiskleuren en meng wat je nodig hebt. Wil je meer weten over verfsoorten en merken, kijk dan bij acrylverf. Voor een breder overzicht van de techniek zelf lees je acryl schilderen.

Acrylverf van de Action

Veel mensen beginnen met goedkope acrylverf voor hout uit de winkel, zoals acrylverf van de Action. Voor een eerste plank hout is dat prima. Goedkope verf bevat vaak minder pigment, dus je hebt meer lagen nodig voor dezelfde dekking. Voor een plank die je alleen voor jezelf maakt, is dat geen probleem. Voor werk dat je wilt bewaren of verkopen, kies je beter een artiestenmerk.

Stap 4: laat het drogen en werk af

Laat je werk met acrylverf op hout minstens een dag drogen voordat je het aanraakt. Acrylverf voelt snel droog, maar de verf eronder is dan nog zacht. Droogt een dikke laag, dan duurt dat langer.

Controleer daarna of je kleuren nog kloppen. Acrylverf wordt tijdens het drogen iets donkerder, zoals ook op Wikipedia staat. Bijschilderen kan nu nog: zet een extra laag op de plekken waar de kleur te dun is.

Stap 5: bescherm je werk met vernis

Een laag vernis beschermt acrylverf op hout tegen krassen, vocht en stof. Kies een vernis dat bij acrylverf past en zet hem in een of twee dunne lagen op, met een zacht, breed penseel. Er zijn glanzende, halfmatte en matte vernissen. Mat past bij een natuurlijke, landelijke look. Glanzend maakt kleuren dieper.

Hang je het werk in de keuken of de badkamer? Dan is vernis geen luxe maar een must. Droge acrylverf is waterbestendig, maar een laagje vernis maakt schoonmaken makkelijker en beschermt tegen vet.

Acrylverf op hout buiten

Wil je een tuinbord of een houten kist buiten beschilderen met acrylverf op hout? Dat kan, maar het vraagt meer werk. Hout buiten krijgt te maken met zon, regen en temperatuurverschillen. Daarom heb je een paar extra stappen nodig. Wat hieronder staat, is praktisch advies en geen meetbare garantie.

• Kies hout dat tegen buitenomstandigheden kan, zoals geïmpregneerd of behandeld hout, en laat het eerst helemaal drogen.
• Gebruik een buitenverf of een acrylverf met een hoge lichtechtheid. Dat staat meestal op het etiket.
• Zet er een buitenvernis op, bij voorkeur met uv-bescherming, en vernieuw die laag elk jaar of om het jaar.
• Laat de onderkant van het hout niet in water staan.

Bij binnenwerk is dit minder nodig. Voor acrylverf op hout buiten, geldt: hoe meer lagen bescherming, hoe langer je kleuren mooi blijven.

Acrylverf verwijderen van hout

Heb je een vlek of een fout gemaakt bij het schilderen op hout? De aanpak hangt af van hoe lang de verf al zit.

• Verf is nog nat. Veeg meteen af met een vochtige doek. Acrylverf op hout is voor het drogen oplosbaar in water.
• Verf is droog. Dan is het drogen niet meer terug te draaien. Je kunt de verf eraf schuren, of met een plamuurmes voorzichtig afkrabben. Op onbehandeld hout trekt de verf vaak in het hout, en dan blijft er een kleurrand over.
• Verf zit op hout met een laag vernis of lak. Probeer een speciale acrylverfverwijderaar of verfafbijt, op een onopvallende plek eerst. Houd er rekening mee dat het hout eronder ook kan verkleuren.

Een lichte grondlaag voordat je begint, maakt corrigeren achteraf makkelijker. Heb je acrylverf op je kleding gekregen? Lees dan hoe het zit met acrylverf op kleding en acrylverf uit kleding halen. Voor je werktafel geldt hetzelfde: leg er een oud laken of plastic op.

Wat heb je nodig voor acrylverf op hout?

Voor acrylverf op hout heb je weinig nodig:

• Schuurpapier korrel 120 tot 180 en een schuurblokje
• Gesso of glanzend acrylmedium
• Een plat penseel van 2 tot 4 cm voor de grondlaag, plus een rond penseel voor de details
• Acrylverf in je kleuren en titaniumwit
• Een pot water, een palet en een doek
• Vernis voor de afwerking

Schilder je met acrylverf op een grotere plank of een houten paneel, zet het dan rechtop op een ezel in plaats van plat op tafel. Je houdt dan overzicht over het geheel en je rug blijft recht. Bij een plank die plat ligt, druipt de verf niet, maar je ziet minder snel of de verhoudingen kloppen.

Veelgestelde vragen over acrylverf op hout

Verder lezen over schilderen met acryl

Acrylverf is verf op waterbasis die snel droogt en daarna watervast is. Het bestaat uit pigment en een bindmiddel van acrylaathars. Je verdunt hem met water of medium, maakt je penselen schoon met water zolang de verf nat is en schildert erop op doek, papier, hout en steen. Voor beginners is hij daarom de makkelijkste verfsoort om mee te starten.

Wie begint met schilderen voor beginners komt al snel bij deze verf uit. Het aanbod is groot: van goedkope potjes bij de hobbywinkel tot dure kunstenaarsverf. In dit artikel lees je wat acrylverf precies is, waar je op let bij het kopen, hoe je ermee schildert, en hoe je hem verdunt, bewaart en opruimt. Voor technieken en een eerste schilderij is er een aparte gids over acryl schilderen.

Wat is acrylverf?

Het is een verf waarvan het pigment in een bindmiddel van acrylaathars zit. Volgens het artikel over acrylverf op Wikipedia is de basis een acrylaatharsdispersie: minuscule acrylaatdeeltjes verspreid in water. Het bindmiddel bestaat meestal uit twee polymeren, een zacht en een hard. Goedkopere merken gebruiken er vaak maar één. Daarnaast zitten er een verdikker, een dispergeermiddel en een conserveermiddel in.

Als de verf droogt, verdampt het water en vormen de deeltjes een flexibele laag die de kleur van het pigment toont. Die laag is daarna watervast en het droogproces is onomkeerbaar. Daarom moet je je penselen meteen schoonmaken en daarom is eenmaal gedroogde verf zo lastig te verwijderen.

De verf is niet oud. Otto Röhm ontwikkelde de acrylaatdispersies in het begin van de twintigste eeuw. In het midden van de jaren vijftig bracht Permanent Pigments met Liquitex de eerste acrylverf voor kunstenaars op waterbasis uit. Hij wordt tijdens het drogen iets donkerder en verliest volume, omdat het water verdwijnt.

Soorten acrylverf

Niet alle verf is hetzelfde. In de winkel zie je grofweg deze soorten.

• Tubeverf. Een dikke, romige verf in een tube. Het is de gewone kunstenaarsverf voor schilderijen op doek. Hij houdt de penseelstreek vast en is geschikt voor dikke lagen.
• Vloeibare acrylverf. Een dunnere verf in een fles of pot. Handig voor dunne lagen, voor gieten en voor werken met een airbrush.
• Potjes verf. Goedkope hobbyverf, vaak in kleine potjes. Geschikt voor knutselen, stenen en kinderen, maar met minder pigment.
• Acryl markers en stiften. Verf in een stift, ideaal voor lijnen, letters en details. Lees meer over acryl markers.
• Spray en inkt. Voor een gelijkmatige laag over een groot oppervlak of voor heel dunne, heldere kleur.
• Metallic, neon en parelmoer. Verf met een speciaal effect, zoals goud, zilver of neon. Handig voor accenten.

Daarnaast bestaan er varianten voor andere ondergronden, zoals textiel of buiten. Meer daarover lees je verderop.

Studiokwaliteit of hobbyverf: wat past bij jou?

Er bestaan twee kwaliteiten: studiokwaliteit en hobbyverf (of schoolverf). Het verschil zit in het pigmentgehalte. Volgens Wikipedia is het pigment in acrylverf in verhouding minder geconcentreerd dan in olieverf, en goedkopere merken gebruiken vaak een eenvoudiger bindmiddel.

• Hobbyverf is goedkoop en prima voor een eerste proef, voor kinderen, stenen en projecten. De verf dekt vaak minder goed en de kleuren zijn minder fel, omdat er meer vulstof in zit.
• Studiokwaliteit heeft meer pigment, dekt beter en blijft langer mooi. Voor schilderijen die je wilt ophangen is dit de betere keuze.
• Professionele kwaliteit is nog hoger in pigment en lichtechtheid. Voor beginners is dat meestal niet nodig.

Een verstandige aanpak is studiokwaliteit in een kleine set. Een set van zes tot acht kleuren is genoeg om bijna alles te mengen. Heb je liever losse kleuren, begin dan met titaanwit, zwart of omber, een geel, een rood en een blauw. Wit gebruik je het meest, dus koop dat in een grotere tube.

Acrylverf kopen: waar let je op

Wie acrylverf wil kopen, kan zich verliezen in het aanbod. Let op deze punten.

1. Pigmentgehalte en kwaliteit. Studiokwaliteit dekt beter. Op de verpakking staat vaak welke kwaliteit het is.
2. Lichtechtheid. Goede merken geven de lichtechtheid per kleur aan. Dat is belangrijk voor werk dat je ophangt.
3. Set of los. Een set is goedkoper en handig om te beginnen. Kleuren die je veel gebruikt, koop je later los bij.
4. Hoeveelheid. Tubes van 20 tot 75 ml zijn gebruikelijk. Voor een eerste doek is 20 ml per kleur ruim genoeg, behalve voor wit.
5. Consistentie. Tubeverf voor doek, vloeibare verf voor gieten of dunne lagen.
6. Merk en prijs. Bekende merken als Talens, Liquitex, Golden en Winsor & Newton zijn in goede kwaliteit te koop. Hobbywinkels en bouwmarkten hebben goedkopere series. Kijk liever naar kwaliteit dan alleen naar de laagste prijs.

Je koopt hem bij kunstenaarswinkels, hobbywinkels, bouwmarkten en online. Wie vooral wil weten welke winkelverf bij een beginner past, kiest een middensegment, geen allergoedkoopste of duurste set.

Schilderen met acrylverf: de basis

Schilderen is eenvoudig, als je een paar vaste gewoontes aanhoudt.

• Zet kleine hoeveelheden op je palet. Hij droogt snel, dus knijp maar een klein beetje uit de tube.
• Werk van donker naar licht of van groot naar klein. Begin met grote vlakken en eindig met details.
• Laat lagen drogen. Een dunne laag is vaak binnen een kwartier tot een uur aanraakdroog, dat is een richtwaarde. Zet er pas een volgende laag overheen als de vorige droog is, dan blijven de kleuren helder.
• Houd je penseel nat, niet druipend. Veeg overtollig water af op een doek.
• Spoel je penselen tussendoor. Verf in de haren droogt snel en verpest je penseel. Lees in ons overzicht van acrylverf penselen welk penseel waarvoor dient.
• Gebruik een natte palet of een spuitflesje. Je houdt de verf daarmee langer vloeibaar.

Verdunde verf geeft een aquarelachtig effect, dik aangebracht lijkt het op olieverf maar zonder de hoogglans. Dat staat ook in het artikel op Wikipedia. Je kunt dus dezelfde verf op twee manieren gebruiken.

Acrylverf op canvas

Een doek op spieraam is de klassieke ondergrond. Als het doek al is voorbehandeld, kun je er direct op schilderen. Een kaal doek, een paneel of dik papier krijgt eerst een laag gesso. Op canvas houdt de verf de penseelstreek goed vast en blijft flexibel, zodat de laag niet snel breekt.

Acrylverf op hout

Op hout kan het zonder grondlaag, maar een laagje gesso of medium geeft een mooier resultaat. Hout trekt verf in. Schuur het licht en maak het stofvrij. Meer lees je in ons artikel over acrylverf op hout, een bijpassende pagina binnen dezelfde cluster is acryl schilderen.

Acrylverf op glas, plastic en andere ondergronden

Hij hecht goed op veel ondergronden, zolang het oppervlak vetvrij is. Maak glas of plastic schoon met alcohol en zet daarna een dunne laag. Op glas is de verf minder krasvast, dus bescherm het werk met een vernis. Op plastic kun je een primer gebruiken voor betere hechting. Gaat het om een voorwerp dat je veel aanraakt of dat in de afwas gaat, dan is verf op zichzelf niet bestand genoeg.

Acrylverf voor buiten

Hij is watervast als hij droog is, maar niet elke soort is gemaakt voor buiten. Een kunstwerk dat buiten staat, krijgt te maken met zon, regen en vorst. Gebruik daarvoor een lichtechte verf en sluit af met een buitenvernis. Dat is een richtwaarde: kijk altijd naar wat de fabrikant op de verpakking zegt over buitengebruik.

Acrylverf verdunnen, mengen en laten drogen

Acrylverf verdunnen

Je kunt acrylverf met water verdunnen. Een beetje water maakt de verf transparanter, maar te veel water breekt het bindmiddel af, waardoor de verf vlekkerig wordt en loslaat. Als richtwaarde: tot ongeveer een derde water. Wil je de verf sterker verdunnen, gebruik dan een acrylmedium, dat de verf dun maakt zonder het bindmiddel te verzwakken. Een verdunner is hetzelfde als een medium of water, afhankelijk van het merk.

Verf mengen

Met een beperkte set kun je bijna alles mengen. Geel en blauw geeft groen, rood en blauw geeft paars, rood en geel geeft oranje. Wit maakt een kleur lichter en dekkender. Voor donker gebruik je liever omber of een donkere complementaire kleur dan zwart, dat een kleur snel dood maakt. Voor een huidskleur begin je met wit, een beetje geel en een druppel rood, en pas je daarna aan.

Mengen met een paletmes houdt je penselen schoon. Meng genoeg voor je hele vlak, want dezelfde kleur opnieuw mengen lukt zelden precies.

Acrylverf droogtijd

De verf droogt door verdamping van het water. Dunne lagen zijn binnen een kwartier tot een uur aanraakdroog, dikke lagen duren veel langer. Volgens de fabrikant Golden drogen dikke lagen van traag drogende verf zeer langzaam, zodat zij adviseren die dun te gebruiken. Een schilderij is pas na een dag of langer echt droog, dat is een richtwaarde.

Wil je sneller drogen, gebruik dan dunne lagen of een föhn op lage stand. Wil je de verf langer nat houden, werk dan met een vertrager of een spuitflesje.

Acrylverf en kleur: zo houd je je kleuren helder

Een veelvoorkomend probleem bij beginners is dat schilderijen na een tijd modderig worden. Dat ligt zelden aan de verf en bijna altijd aan de manier van mengen.

• Meng met maximaal drie kleuren. Elke extra kleur maakt het mengsel grijzer. Met twee kleuren en wit kom je een heel eind.
• Gebruik wit met mate. Te veel wit maakt kleuren krijtachtig. Kies liever een lichtere kleur, zoals geel, om een mengsel op te helderen.
• Houd de kleurtemperatuur bij elkaar. Een koel blauw en een warm rood geven een ander paars dan een warm blauw en een koel rood. Pak dus kleuren uit dezelfde familie.
• Schilder lagen, geen modder. Laat een laag eerst droog worden voor je er een andere kleur overheen zet. Anders meng je op het doek en niet op het palet.
• Maak een kleurenkaart. Zet je mengsels in rijen op een stuk papier met de namen van de kleuren erbij. Dit is een eenvoudige en goedkope oefening, en je vergeet nooit meer hoe oranje ontstaat.

Wie later meer wil weten over kleur, kan zijn mengsels uitbreiden met een tweede geel, rood en blauw. Meer kleuren geven meer keuze, maar ze geven ook meer kans op mislukte mengsels. Begin daarom klein.

Acrylverf en kinderen, cadeaus en knutselen

Acrylverf is niet alleen voor schilders. Je gebruikt hem ook voor een verjaardagskaart, een beschilderde steen, een houten naambordje of een cadeau. Voor die projecten is de goedkope potjesverf prima, mits je een paar dingen in de gaten houdt.

• Dek de tafel af. Een oude doek of een stuk plastic voorkomt vlekken.
• Gebruik een schort of oude kleding. Droge verf is lastig uit stof te krijgen.
• Vernis het eindresultaat. Op een steen of houten bord beschermt een vernis de kleuren en voorkomt hij dat de verf afbladdert.
• Laat het goed drogen. Een cadeau dat nog plakt, is geen succes. Geef de laatste laag minstens een dag.

Acrylverf bewaren en onderhouden

• Sluit tubes goed af. Veeg het schroefdraad schoon voor je de dop erop draait.
• Bewaar op kamertemperatuur. Laat verf niet vriezen of in de zon staan.
• Houd je palet nat. Een afsluitbaar palet, een natte spons eronder of een spuitflesje verlengt de gebruikstijd met uren tot dagen, afhankelijk van de verf.
• Reinig penselen meteen. Met lauw water en zeep. Nooit rechtop in water laten staan, anders buigen de haren.
• Opgedroogde verf is niet meer te gebruiken. Gooi hem weg of laat hem als vlies op je palet drogen en trek hem er later af.

Acrylverf verwijderen en schoonmaken

Droge verf is zo goed als onomkeerbaar, dus werk snel.

• Van je handen en huid: met water en zeep zolang de verf nat is. Droge verf trek je er soms als een vlies af.
• Uit kleding: haal verf direct uit het weefsel met koud water. Is de verf al gedroogd, dan wordt het lastig. Een volledige aanpak lees je in onze pagina over acrylverf uit kleding. Wil je juist op kleding schilderen, dan lees je meer over acrylverf op kleding.
• Van een ondergrond of meubel: nat afvegen met een vochtige doek. Droge verf kun je soms met aceton proberen te verwijderen, maar test dat eerst op een onzichtbare plek.
• Door de gootsteen: spoel grote hoeveelheden verf niet door de afvoer. Veeg je penseel eerst af met papier.

Volgens het artikel op Wikipedia is ingedroogde verf moeilijk te verwijderen. Aceton kan helpen bij kwasten en bij katoen of wol, en voor kunstwerken wordt meestal water met zeep aanbevolen omdat organische oplosmiddelen de verflaag aantasten.

Is acrylverf giftig en veilig voor kinderen?

Verf op waterbasis is veel minder agressief dan verf op oplosmiddel, maar je moet het niet eten of in je mond stoppen. De veiligheid hangt af van de pigmenten en het merk. Sommige pigmenten zijn schadelijker dan andere. Voor kinderen kies je verf die daarvoor bedoeld is en op de verpakking als geschikt voor kinderen staat vermeld. Lees altijd de verpakking en let op bijzondere situaties, zoals zwangerschap. Dit is algemeen praktisch advies, geen medisch advies.

Houd verf bij kinderen buiten de mond en zorg voor goede ventilatie. Werk bij voorkeur aan een tafel met een afdekking en een oude schort.

Veelgestelde vragen over acrylverf

Verder lezen over acrylverf en schilderen

Acryl schilderen is de makkelijkste manier om met verf te beginnen. Acrylverf droogt snel, maak je met water schoon zolang hij nat is en hecht op bijna elke ondergrond. Je hebt acrylverf, twee of drie penselen, een palet en een doek of paneel nodig. Daarna bouw je je schilderij op in lagen, van grote vlakken naar kleine details.

Wie net begint met schilderen voor beginners kiest vaak voor acryl, en dat is niet voor niets. Je hoeft niet te wachten tot een laag droog is, je kunt gemakkelijk iets overschilderen en je kunt dezelfde verf dun gebruiken als aquarel of dik als olieverf. In deze gids lees je hoe acryl schilderen werkt, welke technieken je kunt proberen en hoe je acryl gieten (pouring) aanpakt.

Wat is acryl schilderen en waarom is het fijn voor beginners

Acrylverf bestaat uit pigment in een bindmiddel van acrylaatkunsthars dat in water is verspreid. Dat staat in het artikel over acrylverf op Wikipedia. Als het water verdampt, vormt het bindmiddel een flexibele laag. Die laag is daarna watervast en je krijgt hem niet meer opgelost.

De uitvinding is nog niet zo oud. Volgens hetzelfde artikel bracht Permanent Pigments halverwege de jaren vijftig met Liquitex de eerste acrylverf op waterbasis voor kunstenaars uit. Daarom heeft acryl schilderen minder traditie dan olieverf, maar het heeft in een paar tientallen jaren een vaste plek veroverd.

Voor beginners zijn er vier redenen om met acryl te beginnen.

• Snel droog. Een laag is vaak binnen een kwartier tot een uur aanraakdroog, afhankelijk van de dikte. Je kunt dus meerdere lagen op één middag zetten.
• Water als oplosmiddel. Je maakt je penselen schoon met water en zeep en hebt geen terpentine nodig.
• Hecht op veel ondergronden. Doek, papier, hout, karton en steen gaan allemaal, meestal zonder grondlaag, zolang het oppervlak maar vetvrij is.
• Veel mogelijkheden. Verdund geeft acryl een aquarelachtig effect, dik aangebracht lijkt het op olieverf.

Er zijn ook nadelen. Door de snelle droging is nat-in-nat schilderen, waarbij je kleuren op het doek in elkaar laat lopen, lastiger. Gedroogde verf wordt bovendien donkerder dan hij nat is. Daar leer je snel mee omgaan. Meer over de verf zelf lees je in onze uitleg over acrylverf.

Spullen voor acryl schilderen

Voor acryl schilderen heb je niet veel nodig. Dit is een verstandige beginnersset.

• Acrylverf. Begin met zes tot acht kleuren: titaanwit, zwart of omber, een geel, een rood, een blauw en eventueel een groen. Met deze kleuren kun je bijna alles mengen. Een studiokwaliteit heeft meer pigment dan een hobbyverf en dekt daardoor beter.
• Penselen. Een plat penseel voor vlakken, een rond penseel voor lijnen en een fijn rond penseel voor details. Kijk voor het verschil tussen soorten in ons overzicht van acrylverf penselen.
• Een ondergrond. Een doek op spieraam, een canvasboard, een houten paneel of dik acrylpapier.
• Een palet. Een wegwerppalet van papier of een stuk glas of keramiek. Zet er elke keer maar kleine hoeveelheden op.
• Water en een doek. Een pot water voor je penselen en een stuk keukenpapier of een oude doek.
• Een ezel (optioneel). Een ezel zet je doek rechtop en op ooghoogte. Dat is fijn, maar op een tafelezel of een stapel boeken kom je ook ver.

Een kleine tip: schilder op een kleinere ondergrond dan je denkt. Een doek van 30 × 40 cm is genoeg voor je eerste schilderij en je maakt hem in een middag af. Dat is richtwaarde, geen regel.

Wil je weten hoe je omgaat met een palet, of een lamp neerzet voor goed licht? Daar hebben we aparte uitleg voor. Voor nu is een wit bord of een wegwerppalet goed genoeg.

Basistechnieken voor acryl schilderen

Er zijn een paar technieken die je bij bijna elk schilderij gebruikt. Als je die kent, kun je overal mee uit de voeten.

Dekkend en transparant

Dik uit de tube dekt je verf goed. Meng je hem met water of medium, dan wordt hij transparant en blijft de laag eronder zichtbaar. Dat heet een glacis. Je gebruikt dit voor schaduwen, lucht of zachte kleurovergangen. Voeg niet te veel water toe, want dan wordt de verf te dun en laat hij los. Als richtwaarde: tot ongeveer een derde water, daarboven liever een acrylmedium.

Lagen opbouwen

Begin met een dunne ondertekening, werk dan de grote vlakken uit en eindig met de details. Bij acryl schilderen kun je van donker naar licht werken, of andersom. Een veelgebruikte aanpak is eerst een middentoon over het hele doek te zetten, omdat je dan niet tegen wit hoeft aan te kijken. Laat elke laag droog worden voor je er een volgende op zet, dan blijven de kleuren helder.

Nat in nat en wisen

Door de snelle droging heb je bij nat-in-nat schilderen maar kort de tijd. Werk daarom in kleine vlakken, spuit je doek in met een beetje water, of gebruik een vertrager. Een vertrager is een medium dat de verf langer nat houdt.

Droog penseel

Neem weinig verf op je penseel en veeg het bijna droog. Sleep het dan licht over het doek. Zo krijg je een korrelig effect, handig voor gras, bast en wolken.

Overlopen, afplakken en structuur

Met schildertape plak je strakke randen af. Met een paletmes zet je dikke, ruwe vlakken neer. Met een spons of een oude tandenborstel maak je spetters en structuur. Dit zijn simpele technieken die er snel indrukwekkend uitzien.

Abstract schilderen met acryl

Abstract schilderen met acryl is een goed beginpunt, omdat je niets hoeft na te tekenen. Kies drie of vier kleuren die bij elkaar passen, plak een paar stroken af en werk met verschillende lagen en penseelstreken. Je leert zo vanzelf hoe verf zich gedraagt, wat een goede voorbereiding is op figuratief werk.

Een eerste schilderij in zes stappen

Wil je gewoon beginnen? Dit stappenplan werkt voor bijna elk onderwerp.

Stap 1 van 6

Stap 1: kies een eenvoudig onderwerp

Kies iets met grote, rustige vlakken: een lucht met wolken, een heuvellandschap, een zonsondergang of een stilleven met twee of drie voorwerpen. Beginners maken een schilderij sneller af als de vormen eenvoudig zijn. Een zee of lucht schilderen met acryl is een goede eerste opdracht, omdat je er maar drie of vier kleuren voor nodig hebt.
:::

Stap 2 van 6

Stap 2: bereid je ondergrond voor

Een voorbehandeld doek kun je meteen gebruiken. Een paneel of papier is beter te beschilderen met een laagje gesso of acrylmedium eronder. Dat voorkomt dat de verf te veel intrekt. Bij hout is dat extra belangrijk, zoals je hieronder leest.
:::

Stap 3 van 6

Stap 3: schets licht voor

Teken met potlood of met een dunne laag verdunde verf de grote vormen. Teken geen details. De ondertekening is een hulpmiddel en verdwijnt toch onder de verf.
:::

Stap 4 van 6

Stap 4: zet de grote vlakken neer

Begin met de achtergrond en de grootste vlakken. Werk dekkend en laat de lagen droog worden. Gebruik een plat penseel en grote, rustige halen. Zet een kleur niet op zijn plek door hem steeds opnieuw te mengen, maar meng genoeg voor het hele vlak.
:::

Stap 5 van 6

Stap 5: voeg licht en schaduw toe

Als de basis droog is, zet je lichtere en donkerdere tinten in dunnere lagen eroverheen. Hier zit het verschil tussen een plat en een levendig schilderij. Meng wit bij voor licht en een donkere tint of het complement bij voor schaduw.
:::

Stap 6 van 6

Stap 6: werk af en laat drogen

Voeg met een fijn penseel de laatste details toe, zoals randen, accenten en je handtekening. Laat het schilderij minstens een dag drogen en bescherm het daarna met een vernis, zie hieronder.
:::

Acryl gieten: pouring uitgelegd

Acryl gieten, ook wel acryl pouring of fluid art, is een techniek waarbij je vloeibare verf over een doek giet en laat lopen. Het resultaat zijn abstracte vlakken met vloeiende kleuren en vaak cellen: kleine ronde patronen. Het lijkt op een speelse techniek, maar ook hier komt het op voorbereiding aan.

Wat heb je nodig voor acryl pouring

• Verf in de juiste dikte. Gewone tubeverf is te dik. Je meng hem met een pouring medium, een gietmedium dat de verf vloeibaar en glad maakt, zodat hij kan lopen. Verhoudingen verschillen per merk. Een veelgebruikte richtwaarde is ongeveer één deel verf op twee tot drie delen medium, maar lees altijd de verpakking van je eigen medium.
• Bekers en roerstokjes. Een beker per kleur, plus een grote beker om te gieten.
• Een vlakke ondergrond. Het doek moet echt waterpas liggen, anders loopt alles naar één kant.
• Een afdekking. Leg krantenpapier of plastic onder je werk, en draag handschoenen.
• Een droogplek. Het werk moet vaak een of twee dagen vlak liggen drogen. Houd het stofvrij.

Technieken voor acryl gieten

• Dirty pour. Je giet alle kleuren in één beker en keert die op het doek om. De kleuren lopen zelf in elkaar.
• Flip cup. Je zet het doek op de beker en draait alles om. Daarna til je de beker op.
• Swipe. Je zet kleuren naast elkaar en trekt er met een stuk karton of een spatel doorheen.
• Cellen maken. Cellen ontstaan als verf van verschillend gewicht in elkaar loopt. Sommigen gebruiken daarvoor een paar druppels siliconenolie, maar dat is niet nodig voor een eerste poging.

Pouring is niet te sturen tot op de millimeter en dat is juist de charme. Een mislukte pouring is vaak gewoon een ander resultaat. Wil je er een workshop voor volgen, zoek dan naar een acryl gieten workshop in de buurt, waar je meteen ziet hoe de verf zich gedraagt. Een pouring vernis je als hij helemaal droog is, zodat de kleuren diep en glanzend blijven.

Acryl schilderen op hout, papier en andere ondergronden

Acryl hecht op veel dragers. Volgens het Wikipedia-artikel over acrylverf is dat meestal zonder grondering mogelijk, zolang het oppervlak vetvrij is. Per ondergrond zijn er toch kleine tips.

Acryl schilderen op hout

Hout trekt verf in en laat soms hars of tannine door. Schuur het hout licht, stof het af en zet er een laag gesso of acrylmedium op. Daarna schilder je zoals op een doek. Meer hierover lees je in onze uitleg over acrylverf op hout.

Acryl schilderen op papier

Gewoon tekenpapier golft als je het nat maakt. Kies liever acrylpapier of dik aquarelpapier van 300 gram. Plak het met schildertape op een plank als je veel water gebruikt, dan blijft het vlak.

Acryl schilderen op textiel en kleding

Op kleding gebruik je liever een textielmedium of speciale textielverf, zodat de verf flexibel blijft en wasbaar is. Lees meer over acrylverf op kleding. Is er per ongeluk verf op een kledingstuk beland? Dan helpt het om snel te zijn: bekijk hoe je acrylverf uit kleding krijgt.

Acryl schilderen met markers en inkt

Behalve verf uit tubes zijn er acryl markers en acryl inkt. Markers zijn handig voor lijnen, letters en details, zeker op steen of hout. Meer daarover lees je bij acryl markers. Acryl inkt is vloeibaarder dan verf en geeft heldere kleuren, geschikt voor tekenen met een pen of penseel.

Afwerken: vernis en medium voor acryl

Een schilderij dat je ophangt, wil je beschermen tegen stof, vuil en vingers. Dat doe je met een vernis. Vernis acryl is er in mat, zijdeglans en glans. Zet het pas op als het schilderij helemaal droog is, dus liever een paar dagen dan een paar uur, vooral bij dikke lagen. Het resultaat is een egale glans en een beschermlaag die je desnoods weer kunt vervangen.

Fabrikant Golden noemt op zijn website varnishes als producten die “finished work” beschermen en de uiteindelijke uitstraling mooier maken. Ook acrylmedium kun je gebruiken: dat is een transparante laag die je verf glans of structuur geeft. Een acryl medium kun je ook door de verf mengen om hem transparanter en langer verwerkbaar te maken.

Veelgemaakte fouten bij acryl schilderen

• Te veel water. De verf wordt dun, krijgt een vlekkerige laag en laat los. Gebruik medium in plaats van extra water.
• Penselen laten opdrogen. Acryl kun je er niet meer uit krijgen als het droog is. Spoel je penselen tussendoor en zet ze nooit rechtop in water.
• Te veel verf op je palet. Die droogt uit. Pak steeds een kleine hoeveelheid en gebruik een natte palet of een spuitflesje.
• Te snel doorwerken. Als een laag nog niet droog is, trek je hem los. Wacht even, of werk aan een ander stuk.
• Verkleuring niet meenemen. Acryl wordt bij het drogen iets donkerder. Meng je kleur dus iets lichter dan je wilt.
• Een te groot doek. Begin klein, dan zie je sneller resultaat.

Veelgestelde vragen over acryl schilderen

Acryl schilderen aan je eigen ezel