Acryl markers: waarvoor gebruik je ze en hoe werk je ermee

Acryl markers zijn verfstiften met dekkende verf op waterbasis. Je gebruikt ze als een stift, maar je krijgt het resultaat van verf: stevige, heldere kleuren die ook op een donkere ondergrond goed te zien zijn. Ze werken op onder meer steen, hout, papier, karton, glas en metaal. Schud de stift, druk de punt een paar keer in en werk in dunne lagen.

Acryl markers zijn populair omdat je er geen palet, water of penseel voor nodig hebt. Je pakt een stift en begint. Dat maakt ze handig voor beginners, voor kinderen en voor wie lijnwerk en details wil toevoegen aan een schilderij. In deze blog lees je wat acryl markers zijn, waarop je ze gebruikt, hoe je de goede punt kiest en hoe je je werk beschermt. Meer over de verf waar ze op lijken, lees je in onze gids over acryl schilderen. Ben je helemaal nieuw? Begin dan bij schilderen voor beginners.

Wat zijn acryl markers

Een acryl marker is een stift met een verfinkt in plaats van de gewone inkt. De verf zit in een reservoir in de stift en komt via een punt op je ondergrond. De naam verwijst naar acrylverf, de waterbasisverf waarvan het gedrag wordt nagebootst: dekkend, snel droog en in veel kleuren verkrijgbaar. Over de verf zelf lees je meer in onze gids over acrylverf.

Fabrikanten gebruiken verschillende namen: acrylstiften, verfstiften, paint markers of acrylic markers. De bekende Posca-stiften zijn volgens de website van het merk bijvoorbeeld water-gebaseerd en wateroplosbaar, met heldere, dekkende kleuren met een sterke dekking. Het merk noemt het gebruik ‘op alle materialen’ en ‘binnen en buiten’. Bij elke fabrikant zijn de details anders, dus lees altijd de verpakking van de stift die je koopt.

Waarop kun je met acryl markers werken

Acryl markers zijn veelzijdig. Hieronder een overzicht van de gebruikelijke ondergronden.

• Papier en karton. Voor kaarten, schetsen en illustraties. Gebruik wat dikker papier, zodat de verf niet doorslaat.
• Steen. Gladde keien geven een prachtig resultaat. Lees meer in onze gids over stenen schilderen.
• Hout. Een onbehandeld plankje, een houten dienblad of een kist. Een dunne grondlaag helpt als het hout veel vocht opneemt.
• Canvas. Voor lijnwerk, tekst en details op een schilderij.
• Glas en keramiek. Mooi als decoratie, maar niet altijd blijvend. Lees verder.
• Metaal en plastic. Kan werken, maar de hechting verschilt.
• Textiel. Sommige stiften zijn geschikt voor stof, andere niet. Zie de verpakking en lees ook onze uitleg over acrylverf kleding.

Poreus en glad: wat betekent dat voor blijvend werk

De Posca-site beschrijft dat de stift permanent is op poreuze ondergronden, zoals papier, karton en onbehandeld hout, en dat het op de meeste gladde, niet-poreuze materialen te verwijderen is. Dat is een goede vuistregel voor alle acryl markers. Op glas, glazuur en gladde kunststof zit de verf dus minder stevig vast en kun je hem eraf wrijven of krabben. Wil je dat het blijft zitten, dan kun je het werk beschermen met een fixeervernis, zoals ook de fabrikant adviseert.

De goede punt kiezen

Acryl markers hebben verschillende punten. De puntdikte bepaalt wat je ermee kunt. Posca geeft op zijn productpagina’s bijvoorbeeld uiteenlopende maten, van extra fijn (0,7 mm) via fijn (0,9 tot 1,3 mm) en medium (1,8 tot 2,5 mm) tot breed (tot 15 mm). Andere merken hebben vergelijkbare reeksen.

• Extra fijn tot fijn (0,7 tot 1,3 mm): details, lijnen, letters, ogen en patronen.
• Medium (rond 2 mm): een allroundmaat voor tekeningen en vulling.
• Breed en beitelpunt (5 mm en meer): vlakken, achtergronden en dikke lijnen.
• Penseelpunt: voor een lijn die dik en dun kan worden, zoals bij handlettering.

Een set met meerdere maten is voor beginners ideaal: een fijne voor details, een medium voor de meeste dingen en een brede voor vlakken.

Acryl markers gebruiken: stap voor stap

1. Maak je ondergrond schoon en droog. Op stof, vet of vocht blijft de verf niet goed zitten.
2. Schud de stift met de dop erop, zodat de verf zich goed mengt. Druk de punt een paar keer in op een stuk papier tot de verf de punt bereikt.
3. Teken je ontwerp voor met een potlood op papier of hout. Op steen kun je een stukje krijt gebruiken.
4. Werk in dunne lagen. Een dikke laag blijft nat, kan scheuren of druipen. Liever twee dunne lagen.
5. Laat elke laag drogen voordat je een andere kleur eroverheen zet. Zo voorkom je dat kleuren in elkaar lopen.
6. Teken details als laatste. Een fijne zwarte contour maakt je tekening scherp.
7. Laat alles goed drogen en bescherm je werk met vernis.
8. Dop er direct weer op. De punt droogt anders uit.

Technieken met acryl markers

• Lagen en overlappen. Dekkende kleuren laten zich over elkaar zetten, bijvoorbeeld wit op zwart. Laat de eerste laag droog zijn.
• Stippen. Door de punt stil te houden en licht te drukken, maak je ronde stippen. Handig voor mandala’s.
• Vlakken vullen. Werk in dezelfde richting en overlap de randen iets, anders zie je streepjes.
• Contouren. Trek een lijn om vormen heen met een fijne zwarte stift.
• Handlettering. Een medium of penseelpunt geeft mooie letters, met dikke en dunne lijnen.
• Combineren met acrylverf. Teken details of tekst over een geschilderd vlak. Zo gebruik je de markers als aanvulling bij je penselen.

Acryl markers op stof en kleding

Op stof werken acryl markers soms, maar niet altijd goed. Sommige stiften zijn speciaal voor textiel gemaakt en moeten gefixeerd worden, bijvoorbeeld door te strijken. Andere zijn dat niet en gaan bij wassen deels uit de stof of voelen stug aan. Kijk daarom op de verpakking of de stift geschikt is voor textiel en hoe je hem fixeert. Test altijd eerst op een restje stof.

Zit er per ongeluk verf op een kledingstuk dat je niet wilde beschilderen? Lees dan hoe je acrylverf uit kleding haalt.

Ideeën om mee te beginnen

Wie voor het eerst met verfstiften werkt, heeft aan een paar eenvoudige projecten genoeg om de basis onder de knie te krijgen.

• Een mandala op een steen. Begin in het midden met een stip en werk naar buiten met ringen van stippen. Dit is meditatief werk dat snel resultaat geeft.
• Een naamplankje voor de kamerdeur. Een stukje hout, een potloodvoorschets en daarna letters in twee kleuren.
• Handgeschreven kaarten. Een kaartje op dik papier met een tekst in een penseelpunt-stift en een paar bloemetjes.
• Een plantenpot of een glazen pot decoreren. Teken een patroon van streepjes en stippen. Bescherm het met vernis en gebruik hem alleen als sierpot, niet voor eten of drinken.
• Details op een schilderij. Zet witte glanslichtjes, takjes of letters op een geschilderd doek. Zo combineer je een penseel met een stift.
• Een kleurenkaart maken. Teken van elke stift een stipje en een streep op papier en schrijf de kleurnaam erbij. Zo weet je precies wat je hebt.

Acryl markers met kinderen

Voor kinderen zijn verfstiften praktisch: geen potjes die omvallen, geen water dat over de tafel loopt en weinig opruimwerk. Toch zijn er een paar afspraken handig. Leg een zeil of krant op tafel, want de verf kan doorlekken. Laat jonge kinderen werken met stiften op waterbasis en let op de leeftijdsaanduiding op de verpakking. Draag een schort, want verf in kleding gaat er niet altijd meer uit. Met stenen, papier en karton lukt het meteen: een schildpad op een steen, een vlinder op een kaartje of een eigen versie van een mandala. Laat kinderen zelf kleuren kiezen. Een paarse hond is net zo leuk als een bruine.

Acryl markers combineren met verf

Veel kunstenaars gebruiken verfstiften als aanvulling bij penseel en verf. Je schildert eerst de grote vlakken met een penseel en zet er na het drogen details op met een fijne punt: de omtrek van een bloem, de ogen van een dier, tekst, veertjes of stippen. Een witte stift geeft kleine lichtpuntjes die met een penseel veel lastiger zijn. Een zwarte stift is handig om een contour aan te scherpen. Het enige om op te letten: laat de verf eerst goed drogen, anders trekt de punt de natte verf mee en wordt de stift vies. Gebruik daarna een vernis om alles samen te beschermen.

Je werk beschermen

Een geschilderd of getekend werk wil je beschermen tegen slijtage, vocht en krassen. Posca adviseert een fixeervernis om creaties te beschermen. Een paar tips:

• Gebruik een vernis dat bij je ondergrond past. Een spuitvernis voor steen en hout, een acrylvernis voor papier en canvas.
• Wacht tot alles droog is. Anders kunnen de kleuren gaan lopen.
• Spuit in een goed geventileerde ruimte en volg de instructies op de bus.
• Zet meerdere dunne lagen in plaats van één dikke.
• Laat het goed uitharden voordat je het aanraakt.

Voor buiten geldt: gebruik een buitenvernis en bescherm het werk tegen direct regenwater, ook al is de verf dekkend en lichtecht.

Acryl markers kiezen en kopen

Acryl markers koop je bij hobbywinkels, kunstenaarswinkels en online, vaak in sets van 5 tot 30 stuks. Kijk bij het kiezen naar:

• Soort verf: waterbasis of oplosmiddel. Waterbasis is voor beginners en kinderen het prettigst.
• Puntmaten: een set met fijn, medium en breed is het meest bruikbaar.
• Kleuren: begin met een basisset (wit, zwart, rood, geel, blauw, groen) en vul aan.
• Dekking: goede markers dekken ook op een donkere ondergrond.
• Navulbaar of vervangbare punten: voordeliger op de lange termijn.
• Geschiktheid voor jouw ondergrond: controleer dat op de verpakking.

Veelgemaakte fouten met acryl markers

• Te vaak drukken: een te vol reservoir geeft klodders. Druk de punt niet te vaak in.
• De dop er niet op: een uitgedroogde punt is meestal niet te redden.
• Te dikke lagen: dat geeft scheuren en vlekken.
• Een glad oppervlak zonder fixatie: de verf kan eraf wrijven.
• Meteen over natte verf tekenen: de kleuren lopen in elkaar.
• Kleur testen op de echte ondergrond: test eerst op een stuk papier of restmateriaal.

Veelgestelde vragen over acryl markers

Verder lezen