Een telelens is een lens met een lange brandpuntsafstand die je onderwerp dichterbij haalt en de achtergrond samendrukt. Je gebruikt hem voor dieren, sport, portretten en alles wat te ver weg staat om dichtbij te komen. Voor de meeste beginners is een telelens niet de eerste aankoop: begin met een standaardzoom of een 50mm lens en kijk waar je tegenaan loopt.
Lenzen en accessoires lijken eindeloos. Er zijn groothoeklenzen, telelenzen, macrolenzen, filters, statieven, tassen en riemen. Deze gids zet het op een rij en laat zien wat je echt nodig hebt, per stap in je fotografie. Is je basis nog niet op orde? Lees dan eerst ons overzicht over fotografie en daarna wat een lens voor jou kan betekenen.
Kort samengevat
- Een telelens heeft een lange brandpuntsafstand, een kleine beeldhoek en een beperkte scherptediepte. Hij vervlakt het beeld en isoleert je onderwerp.
- Een standaardzoom of een 50mm lens is voor de meeste beginners de beste eerste lens. Een telelens, groothoeklens of macrolens volgt als je weet wat je mist.
- Accessoires die er echt toe doen: een geheugenkaart, een extra accu, een tas, een statief en een lensdop. Filters en flitsers komen later.
- Met een telelens heb je een kortere sluitertijd nodig of een statief, omdat elke trilling groter in beeld komt.
- Koop lenzen en accessoires pas als je een concreet probleem hebt, en kijk ook tweedehands.
Wat is een telelens?
Volgens Wikipedia is een teleobjectief een objectief met een grote brandpuntsafstand en een kleine beeldhoek. Daardoor zie je een klein deel van de scène, vergroot weergegeven. Voor kleinbeeld noemt de pagina lichte teleobjectieven van 85 tot 135 mm, teleobjectieven van 135 tot 300 mm en superteleobjectieven vanaf 300 mm. In de fotografie noemt men elke lens met een langere brandpuntsafstand dan een standaardobjectief een telelens.
Wat doet een telelens met je foto?
Een telelens verandert drie dingen in je foto.
- Beeldhoek en vergroting. Je ziet minder van de scène, dus een onderwerp op afstand wordt beeldvullend.
- Perspectief. Een telelens vervlakt het beeld. Objecten achter elkaar lijken even groot en dichter bij elkaar te staan. Dat heet plat perspectief.
- Scherptediepte. Die is beperkt. Bij een grote opening raakt de achtergrond vaag, waardoor je onderwerp vrijstaat.
Telelenzen kunnen last hebben van chromatische aberratie, een kleurzoom langs randen met veel contrast. Dure telelenzen zijn daar vaak beter tegen gecorrigeerd. Voor het gebruik uit de hand geldt de vuistregel van het omgekeerde van de brandpuntsafstand: bij 250 mm gebruik je 1/250 seconde of korter. Lees meer over sluitertijd als je dit wilt oefenen.
Waarvoor gebruik je een telelens?
Een telelens past bij onderwerpen waar je niet dichtbij kunt of wilt komen.
- Dieren en vogels. Je verstoort ze niet en krijgt toch een beeldvullend resultaat. Voor vogels zijn de grotere brandpuntsafstanden populair.
- Sport en evenementen. Je blijft aan de rand van het veld en haalt de actie dichterbij.
- Portretten. Telelenzen van 80 tot 150 mm worden volgens Wikipedia veel voor portretten gebruikt, omdat ze weinig vertekening geven.
- Landschapsdetails. Een berg in de verte, een kerk aan de overkant van het water, de zon boven de horizon.
- Straatfotografie. Je legt gewone momenten vast zonder dat mensen het merken.
Meer over portretten lees je bij portretfotografie.
Telelens of zoomlens?
Een telelens kan een vaste brandpuntsafstand hebben (een 135 mm) of een zoomlens zijn (bijvoorbeeld 70 tot 200 mm of 100 tot 400 mm). Een zoomlens geeft flexibiliteit, een vaste lens is vaak scherper en lichter. Een zoomlens met een groot bereik is handig als je niet weet wat je gaat tegenkomen. Heb je een groot onderwerp dat je goed kent, zoals een voetbalwedstrijd, dan werkt een vaste lens soms beter.
De andere lenzen in je tas
Een telelens is maar één plek op de brandpuntsafstandenschaal. Hieronder zie je de andere typen en wat ze doen.
Standaardlens en 50mm lens
Een lens van ongeveer 50 mm komt in de buurt van wat het oog ziet. Een 50mm lens met een grote opening, bijvoorbeeld f/1.8 of f/1.4, is licht, betaalbaar en geeft mooie achtergrondvervaging. Daarom is een 50mm lens voor veel beginners de aanbevolen eerste extra lens. Het effect van een 50mm lens op je foto’s is natuurlijk: je beeld komt dicht bij wat je zelf ziet. Omdat de lens niet inzoomt, loop je zelf naar je onderwerp toe, en dat dwingt je tot beter kijken. Een 50mm lens waarvoor? Voor alledaagse foto’s, portretten, eten en weinig licht.
Groothoeklens
Een groothoeklens heeft een korte brandpuntsafstand en een grote beeldhoek. Je krijgt veel in beeld en benadrukt diepte. Dat is handig voor landschap, architectuur en kleine ruimtes. Een groothoeklens kopen is vooral aan te raden als je regelmatig merkt dat je te dichtbij staat of niet alles in beeld krijgt. Let op vertekening aan de randen, vooral bij mensen. Meer over landschap lees je bij landschapsfotografie.
Macrolens
Een macrolens is gemaakt om kleine onderwerpen van dichtbij scherp te fotograferen, zoals bloemen, insecten of sieraden. Een gewone lens stelt niet scherp op zo’n korte afstand. Zoek je een macrolens voor je camera, kijk dan naar de vergroting en de minimale scherpstelafstand. Voor je telefoon bestaan macrolenzen die je voor de camera klemt, maar de kwaliteit loopt uiteen. Heb je nog geen macrolens, dan kun je ook experimenteren met tussenringen, die je lens dichterbij laten scherpstellen.
Lenzen voor je telefoon
Je smartphone heeft vaak al meerdere lenzen, zoals ultragroothoek en tele. Opsteklenzen voor de telefoon, zoals een telelens voor smartphone of een macrolens voor iPhone, kunnen iets toevoegen maar verlagen vaak de beeldkwaliteit. Volgens Wikipedia beperken vaste lenzen en kleine sensoren in cameratelefoons de prestaties bij weinig licht. Wil je serieus inzoomen, dan geeft een optische zoom van de telefoon zelf meestal een beter resultaat dan een opsteklens. Het artikel noemt ook dat digitale zoom alleen de reserveresolutie van de sensor gebruikt. Zie ook smartphone fotografie en statief voor je telefoon.
Welke lens bij welk doel
| Wat wil je fotograferen | Lens om aan te denken |
|---|---|
| Alledaags, reizen, familie | Standaardzoom |
| Portret, eten, weinig licht | 50mm lens met grote opening |
| Landschap, architectuur | Groothoeklens of groothoekzoom |
| Dieren, sport, afstand | Telelens of telezoom |
| Bloemen en insecten dichtbij | Macrolens |
Accessoires: wat heb je echt nodig?
Naast lenzen is er een wereld aan accessoires. Dit is wat de meeste fotografen echt gebruiken.
Statief en reisstatief
Een statief is nodig voor lange sluitertijden, nachtfoto’s, macro en voor scherpe beelden met een telelens. Voor reizen is een reisstatief interessant: lichter en korter opgevouwen, vaak van carbon of aluminium. Een zwaardere constructie staat stabieler. Een goed statief is een aankoop die jaren meegaat, dus koop liever één keer iets stevigs. Heb je een telefoon, kijk dan bij een statief voor je telefoon. Een afstandsbediening, een remote shutter of een zelfontspanner voorkomt dat je de camera aanraakt bij de opname.
Geheugenkaart en accu
Zonder kaart en accu fotografeer je niet. Een extra accu en een tweede geheugenkaart zijn goedkoop vergeleken met een gemiste opname. Lees onze pagina over de geheugenkaart om het juiste type te kiezen.
Cameratas en camerariem
Een cameratas beschermt je spullen en maakt meenemen makkelijk. Kies er een die past bij hoeveel je meeneemt en hoe je loopt. Een camerariem hoort bij je camera, maar wie veel loopt kiest soms liever een draagsysteem dat gewicht verdeelt. Een riem die je schouder niet pijn doet, is meer waard dan een mooi model. Ook een polsriem of een handlus kan voldoende zijn.
Lensdop, zonnekap en schoonmaken
Een lensdop beschermt je lens als je hem niet gebruikt. Een lensdop kopen is goedkoop en de moeite waard, zeker omdat dopjes zoekraken. Een zonnekap voorkomt strijklicht en beschermt de voorkant. Een lens schoonmaken doe je met een blaasbalg, een zachte kwast en een lensdoekje. Gebruik geen vingers en wrijf niet op stof. Een sensor schoonmaken is iets voor een servicepunt of voor wie zeker weet wat hij doet.
Filters: polarisatiefilter en ND-filter
Een polarisatiefilter vermindert reflecties op water en glas en maakt een blauwe lucht dieper. Een polarisatiefilter effect zie je het best in een zonnige scène. Het filter past op de lens met een schroefdraad die aansluit op de lensdiameter, bijvoorbeeld 67 mm of 77 mm. Een ND-filter werkt als een zonnebril voor je lens en maakt lange sluitertijden mogelijk bij daglicht, handig voor zijdezacht water. Filters zijn geen eerste aankoop. Pas als je ze echt mist, loont het.
Flitser
Een flitser geeft extra licht als er te weinig van is. Volgens Wikipedia gaat het om een korte, felle lichtflits van ongeveer 1/20.000 seconde. Een externe flitser geeft meer mogelijkheden dan de ingebouwde. Voor beginners is flits geen noodzaak. Zachte lichtbronnen bij een raam doen vaak al veel.
Bij al deze aankopen helpt één vuistregel: koop wat je nu echt mist, niet wat je later misschien nodig hebt. Wil je wel een telelens kiezen, let dan op deze punten: het bereik dat je nodig hebt, het gewicht, de maximale opening, of er beeldstabilisatie in zit en of de lens past op je camera. Een goede telelens voor beginners hoeft niet de zwaarste of de duurste te zijn.
Een telelens kiezen: waar let je op?
Bij het kiezen van een telelens spelen een paar eigenschappen een rol.
- Brandpuntsafstand. Voor portretten volstaat vaak 85 tot 135 mm. Voor dieren en sport is 200 mm of meer interessant. Voor vogels heb je vaak 300 mm of meer nodig.
- Maximale opening. Een grotere opening laat meer licht door en geeft een mooie vervaging, maar maakt de lens zwaarder en duurder.
- Gewicht en afmetingen. Een lens die je thuis laat, maakt geen foto’s. Kijk of je hem makkelijk meeneemt.
- Beeldstabilisatie. Helpt om uit de hand te fotograferen met langere sluitertijden, vooral bij lange brandpuntsafstanden.
- Compatibiliteit. Controleer de lensaansluiting. Lenzen van derde partijen bestaan, maar test of autofocus en stabilisatie goed werken.
- Tweedehands. Telelenzen verliezen minder waarde dan camera’s, dus tweedehands loont vaak. Controleer op krassen, stof en een soepele zoomring.
Let bij uit de hand fotograferen op de sluitertijd. Met een telelens van 200 mm heb je in principe 1/200 seconde of korter nodig. Een statief en een lens met stabilisatie geven je meer marge. Dat past ook bij de gids over objectief en de verschillende lenssoorten.
Telelens voor smartphone
Een telelens voor je smartphone is een extra lens die je voor de camera klemt of een telecamera in de telefoon zelf. In de telefoon zit hij vaak al: de iPhone 7 Plus had in 2016 een tweede lens voor 2x optische zoom. Een externe telelens voor smartphone is bruikbaar voor een paar vogels in de tuin, maar de kwaliteit is lager dan bij een echte camera met telelens.
Een telelens proberen voor je koopt
Een telelens is een flinke investering en de ervaring verschilt per persoon. Probeer daarom eerst. Veel fotozaken verhuren lenzen per dag of weekend, en een fotoclub of vriend leent soms een lens uit. Een weekend met een telelens laat zien of je het bereik echt gebruikt, of het gewicht je stoort en of je liever een vaste brandpuntsafstand of een zoomlens hebt. Maak daarna een lijstje van wat je miste en wat je niet gebruikte. Dat voorkomt dat je een dure telelens koopt die in de kast belandt.
Een telelens verzorgen en bewaren
Een lens gaat jaren mee als je hem goed behandelt. Zet altijd de lensdop op zodra je klaar bent en gebruik een zonnekap als bescherming tegen stoten. Bewaar je telelens droog en niet in een afgesloten vochtige ruimte, want in een vochtige omgeving kan schimmel op glaselementen ontstaan. Een bergzakje met silicagel in je tas helpt. Draag de lens bij voorkeur aan je camera met een riem op de lens zelf als hij zwaarder is dan de body, zodat de aansluiting niet te veel belast wordt. Laat je telelens nooit achter in een warme auto.
Telelens en cropfactor
Heeft je camera een kleinere sensor dan kleinbeeld, dan lijkt elke lens verder ingezoomd. Met een APS-C-sensor, met een cropfactor van ongeveer 1,5, gedraagt een telelens van 200 mm zich qua beeldhoek als ongeveer 300 mm op een kleinbeeldcamera. Dat is handig voor dieren, maar maakt een groothoeklens minder breed. Houd hier rekening mee als je lenzen voor je camera kiest. Zie ook onze gids camera kopen voor meer over sensorformaten.
Tips om met een telelens scherpe foto’s te maken
Een telelens maakt elke beweging groter, dus scherpte vraagt aandacht.
- Gebruik een korte sluitertijd of een statief.
- Zet beeldstabilisatie aan als je uit de hand fotografeert, en uit als je op een statief staat, tenzij je lens anders zegt.
- Fotografeer met een iets kleinere opening dan de maximale. Veel lenzen zijn dan scherper.
- Zorg voor genoeg licht. Een telelens met kleine maximale opening heeft veel licht nodig.
- Let op de afstand. Een lens heeft een minimale scherpstelafstand. Sta je te dichtbij, dan lukt het scherpstellen niet.
- Fotografeer niet door glas of via warme lucht boven asfalt. Dat verslechtert de scherpte.
- Maak meerdere opnames van hetzelfde moment. Eén is vaak net scherper dan de rest.
Veelgestelde vragen over telelens en lenzen
Wat is een telelens?
Een telelens is een lens met een lange brandpuntsafstand en een kleine beeldhoek. Hij haalt een onderwerp op afstand dichterbij en drukt het perspectief samen, zodat objecten achter elkaar dichter bij elkaar lijken te liggen.
Heb ik een telelens nodig als beginner?
Meestal niet meteen. Een standaardzoom of een 50mm lens is genoeg om te leren. Een telelens koop je als je regelmatig dieren, sport of details van ver wilt fotograferen en merkt dat je te weinig bereik hebt.
Welke brandpuntsafstand is een telelens?
In kleinbeeld begint een lichte telelens bij ongeveer 85 mm. Tussen 135 en 300 mm spreken we van een telelens, en daarboven van een superteleobjectief. Op een camera met kleinere sensor is het beeld nog ingezoomder, door de cropfactor.
Waarvoor gebruik je een 50mm lens?
Voor alledaagse foto’s, portretten, eten en weinig licht. Een 50mm lens met grote opening geeft een natuurlijk beeld en een mooie achtergrondvervaging.
Wat is het verschil tussen een groothoeklens en een telelens?
Een groothoeklens heeft een korte brandpuntsafstand en laat veel in beeld zien. Een telelens heeft een lange brandpuntsafstand en laat een klein stuk groot zien. Ze doen dus het tegenovergestelde.
Heb ik een statief nodig bij een telelens?
Niet altijd. Uit de hand lukt vaak met een korte sluitertijd, ongeveer het omgekeerde van de brandpuntsafstand, en met beeldstabilisatie. Bij langere sluitertijden en lange lenzen is een statief of eenpoot aan te raden.
Kan ik een telelens op mijn smartphone zetten?
Ja, met een opsteklens, maar de kwaliteit blijft vaak achter bij de eigen telecamera van je telefoon. Heeft je telefoon al een telelens, gebruik die dan liever.
Hoe maak ik mijn lens schoon?
Blaas eerst het stof weg met een blaasbalg, gebruik daarna een zachte kwast en een schoon lensdoekje. Wrijf niet op een vuile lens, want dan krast het stof. Gebruik geen gewone doek of je kleding.
Verder lezen
Lenzen en accessoires zijn maar één onderdeel van fotografie. Lees verder bij: