Fotograferen met je smartphone: tips voor betere foto’s

Voor goede smartphone fotografie zoek je zacht licht, houd je de lens schoon, stel je scherp en belichting in door op je scherm te tikken en kijk je kritisch naar compositie. Zoom liever met je voeten of met de telelens van je telefoon dan met digitale zoom. Met deze basis maak je met je telefoon foto’s die je ook afgedrukt trots aan de muur hangt.

Smartphone fotografie is voor de meeste mensen de manier waarop ze foto’s maken. Je hebt je telefoon altijd bij je, hij is snel klaar en het resultaat staat direct op je scherm. Toch halen veel mensen er maar een deel uit. Op deze pagina leggen we uit hoe een telefooncamera werkt, hoe je er betere foto’s mee maakt en wanneer een aparte camera zinvol wordt. Hoort smartphone fotografie bij jouw start? Begin dan ook bij het overzicht over fotografie.

Hoe werkt smartphone fotografie?

Bij smartphone fotografie werk je met een camera met een kleine sensor en een kleine lens, ingebouwd in een dun toestel. Volgens Wikipedia over cameratelefoons was de Kyocera Visual Phone VP-210 in mei 1999 in Japan de eerste commerciële telefoon met een kleurencamera. De eerste massamarkt-cameratelefoon was de J-SH04 van Sharp in november 2000. Sindsdien is de camera uitgegroeid tot een van de belangrijkste onderdelen van een telefoon.

Kleine sensor, grote software

Vaste lenzen en kleinere sensoren beperken de prestaties bij weinig licht, vooral vergeleken met een grote camera. Duurdere telefoons hebben grotere sensoren, tot 1 inch, waardoor ze dichter bij een compactcamera komen. Meer over sensorformaten lees je bij camera kopen.

Wat een telefoon mist aan glas en sensor, maakt hij goed met software. Dat heet computational photography: volgens Wikipedia gaat het om technieken waarbij digitale berekening de plaats inneemt van optische processen, bijvoorbeeld HDR en panorama’s. Bij HDR worden meerdere opnamen met verschillende belichting gecombineerd tot één beeld met meer detail in lichten en schaduwen. Telefoons doen dit automatisch, vaak zonder dat je het merkt. De telefoon maakt dus meer dan één opname per druk op de knop. Daarom is stilhouden belangrijk.

Meerdere lenzen

Sinds eind jaren 2010 hebben veel toestellen meerdere lenzen: een hoofdcamera, een ultragroothoek, een telelens en soms een macro- of dieptesensor. De iPhone 7 Plus uit 2016 had als eerste een dubbele camera met 2x optische zoom en portretmodus, aldus Wikipedia. Gebruik de lens die bij je onderwerp past in plaats van in te zoomen op de hoofdcamera. De ultragroothoek is mooi voor landschap en gebouwen, de telelens voor portretten en details.

Licht: de basis van smartphone fotografie

Omdat de sensor klein is, is licht bij smartphone fotografie nog belangrijker dan bij een grotere camera. Genoeg licht geeft scherpe, schone beelden. Weinig licht geeft ruis, onscherpte en vlakke kleuren.

• Zoek zacht licht. Een bewolkte dag, schaduw of een groot raam is perfect voor portretten en alledaagse foto’s.
• Fotografeer tijdens het gouden uur. Het warme licht van de ochtend en late middag werkt goed. Lees meer over landschapsfotografie.
• Let op tegenlicht. In smartphone fotografie is sterk contrast lastig. Tik op het donkere deel om te belichten, of gebruik de HDR-functie.
• Gebruik de flitser zuinig. De ingebouwde flits is hard. Zoek liever een lamp of een raam.
• Maak de lens schoon. Een vette vingerafdruk geeft een waas over de hele foto. Veeg hem af met een zachte, schone doek voordat je begint.

Instellingen en functies die het verschil maken

Raster aan

Zet in de camera-instellingen het raster aan. Je ziet dan negen vlakken, handig voor de regel van derden en voor een rechte horizon. Meer over de principes lees je bij compositie in de fotografie.

Scherpstellen en belichting

Tik op je onderwerp om scherp te stellen. Bij de meeste telefoons verschijnt er een zonnetje of schuifregelaar waarmee je de belichting lichter of donkerder maakt. Gebruik dat: het is je belichtingscorrectie. Houd je vinger vast om scherpstelling en belichting te vergrendelen als het onderwerp beweegt.

HDR

HDR combineert opnamen tot één beeld met meer detail in lichten en schaduwen. Volgens Wikipedia kunnen sommige sensoren in moderne telefoons twee beelden al op de chip combineren. Laat de automatische HDR staan, tenzij je foto’s er onnatuurlijk uitzien. Bij beweging kan HDR spookbeelden geven.

Portretmodus

De portretmodus vervaagt de achtergrond met software, zodat het lijkt alsof je een lens met grote opening gebruikt. De iPhone 7 Plus was volgens Wikipedia de eerste smartphone met een portretmodus. Het werkt vaak goed, maar controleer de randen van haar, een bril of een hand, waar de software fouten maakt. Is de portretmodus ineens weg of werkt hij niet, kijk dan of je de goede lens of afstand gebruikt, en of je de modus per foto of via de instellingen hebt uitgezet. Meer bij portretfotografie.

Nachtmodus

De nachtmodus neemt meerdere opnamen achter elkaar op, kiest de minst wankele en middelt de ruis eruit. Je moet de telefoon daarbij een paar seconden stilhouden, zo beschrijft Wikipedia het. Leun tegen een muur of zet de telefoon op een statief voor het scherpste resultaat. De nachtmodus is nuttig voor schemerfoto’s, stadsbeelden en binnenopnamen. Bewegende onderwerpen worden er soms onscherp van.

Zoom

Optische zoom gebruikt een echte lens met een andere brandpuntsafstand. Digitale zoom snijdt uit de sensor uitsnede en maakt die groter: Wikipedia legt uit dat bij tweemaal digitale zoom nog een kwart van de sensorresolutie wordt gebruikt. Hybride zoom combineert beide. Gebruik zoveel mogelijk de optische lens van je toestel en loop liever een stap dichterbij. Wil je meer bereik, lees dan over telelens voor je smartphone.

Handmatige of pro-stand

Veel telefoons hebben een pro-stand of een app met handmatige bediening van sluitertijd, ISO en scherpstelling. Voor beginners is dat niet nodig. Als je meer wilt weten over wat die instellingen doen, lees dan over sluitertijd, diafragma en ISO. Fotografeer in RAW of een vergelijkbaar formaat als je telefoon dat toestaat en je later wilt bewerken.

Live Photos, burst en video

Een burst maakt snel meerdere foto’s achter elkaar, handig voor kinderen en sport. Je kiest daarna de beste. Video met 4K en stabilisatie is vaak even belangrijk als foto’s. Houd je telefoon horizontaal voor video op een televisie of computer.

Compositie met je telefoon

Bij smartphone fotografie is het toestel licht en kun je het overal houden, dus je hebt veel standpunten tot je beschikking. Gebruik die vrijheid.

1. Loop naar je onderwerp. Dichterbij is beter dan inzoomen.
2. Ga op ooghoogte. Hurk bij kinderen en dieren.
3. Zoek lijnen en kaders. Een deur, een pad of een raam geeft diepte.
4. Laat ruimte. Een onderwerp in een grotere, rustige ruimte komt beter over.
5. Probeer verticaal en horizontaal. Verticaal voor social media, horizontaal voor schermen.
6. Let op de rand. Kijk of er niets afgesneden is.
7. Maak meer dan één foto. Het kost niets.

Smartphone fotografie per onderwerp

Elk onderwerp vraagt iets anders van smartphone fotografie. Een paar richtlijnen:

• Portret. Zoek zacht licht bij een raam, houd de telefoon op ooghoogte en gebruik de telelens of portretmodus. Tik op het oog. Bij smartphone fotografie van mensen werkt een rustige achtergrond het beste.
• Landschap. Gebruik de hoofdcamera of ultragroothoek, houd de horizon recht en zoek een voorgrond. Een telefoon op een muurtje of statief geeft scherpere beelden bij schemer.
• Eten. Fotografeer bij daglicht bij een raam, vanuit een schuine hoek of recht van boven, en laat geen flits aan staan.
• Kinderen en huisdieren. Gebruik burst, ga op hun hoogte zitten en wees snel. Een sluitertijd die kort genoeg is, krijg je alleen bij voldoende licht.
• Straat. Een telefoon valt weinig op, dus je kunt dicht bij de actie komen. Wees respectvol en vraag toestemming als je iemand herkenbaar publiceert.
• Nachtscènes. Gebruik de nachtmodus op een statief of tegen een vaste ondergrond.
• Details en macro. Moderne telefoons stellen vaak dichtbij scherp. Gebruik daglicht, houd de lens recht boven het onderwerp en tik om scherp te stellen.

Veelgemaakte fouten in smartphone fotografie

• Een vieze lens. De meest voorkomende reden voor vage foto’s.
• Inzoomen met twee vingers. Digitale zoom kost kwaliteit. Loop erheen of gebruik de telelens.
• Altijd flits aan. De flits van een telefoon is klein en hard. Zoek liever zacht licht.
• Tegen het licht in zonder correctie. Tik op het donkere deel of stel de belichting bij.
• Te veel filters. Een filter dat elke foto hetzelfde maakt, haalt het eigen karakter weg.
• Niet terugkijken. Smartphone fotografie is snel en dus snel vol. Verwijder dubbele foto’s en bewaar je beste.
• De telefoon te snel wegsteken. Het beste moment komt vaak net na de eerste foto.

Spiegelingen en details

Telefoons zijn goed in details en spiegelingen, omdat je ze dicht bij het oppervlak kunt houden. Houd de camera laag bij een plas voor een spiegelbeeld. Fotografeer details die een camera te groot vindt: een textuur, een boekrug, een bloem.

Accessoires voor smartphone fotografie

Voor smartphone fotografie heb je weinig nodig, maar sommige dingen helpen.

• Een statief of houder. Voor nachtmodus, lange belichtingen en zelfportretten. Lees meer bij statief voor je telefoon.
• Een afstandsbediening of timer. Om trillingen te voorkomen.
• Een schone lens en doek. Het goedkoopste en belangrijkste accessoire.
• Een ring- of videolamp. Voor portretten bij weinig licht.
• Opsteklenzen. Een telelens of macrolens voor je telefoon. De kwaliteit varieert en een eigen telecamera in je toestel is vaak beter. Zie telelens voor je smartphone.
• Een hoes met camerabescherming. Een krasvrije lens blijft scherp.

Houd smartphone fotografie simpel. Koop eerst een statief en een lensdoekje, en pas daarna iets anders als je merkt wat je mist.

Foto’s bewerken op je telefoon

Bewerken hoort bij smartphone fotografie. Een paar eenvoudige aanpassingen verbeteren bijna elke foto:

• Rechtzetten en bijsnijden.
• Helderheid en contrast bijstellen.
• Schaduwen iets opheffen en lichten iets verlagen.
• Kleur en verzadiging subtiel aanpassen.
• Scherpte met mate.

Er zijn veel apps voor, van de ingebouwde fotobewerking tot gratis en betaalde programma’s. Lees meer bij foto bewerken met een app. Wees voorzichtig met filters die alles hetzelfde maken. Een foto die je opmerkt als bewerkt, is vaak te veel bewerkt. Bewaar het origineel, zodat je altijd terug kunt.

Een oefenplan voor smartphone fotografie

Een simpel plan van vier weken helpt je om gericht te leren:

1. Week 1: licht. Fotografeer dezelfde plek op drie tijdstippen van de dag en vergelijk.
2. Week 2: compositie. Zet het raster aan en maak elke dag een foto met de regel van derden, en één zonder.
3. Week 3: functies. Probeer portretmodus, nachtmodus en de telelens, en kijk wat ze doen.
4. Week 4: bewerken. Kies vijf foto’s en bewerk ze met een eenvoudige app. Vergelijk met het origineel.

Bewaar je beste foto’s per week in een album en kijk na een maand terug. Je ziet dan hoe je smartphone fotografie is veranderd. Deel een paar foto’s met iemand die eerlijk is, en vraag wat die zou veranderen.

Opslag en back-up

Foto’s nemen veel ruimte in. Maak regelmatig een back-up naar een computer of online opslag, en zet een lege plek vrij voor nieuwe opnamen. Een telefoon die kwijtraakt of kapotgaat, neemt anders je beste foto’s mee.

Smartphone of camera?

Smartphone fotografie is voor de meeste foto’s goed genoeg. Toch loop je soms tegen de grenzen aan. Smartphone fotografie heeft grenzen. Een aparte camera loont als:

• je vaak bij weinig licht fotografeert en veel ruis ziet;
• je regelmatig dieren, sport of dingen op afstand wilt vastleggen;
• je meer controle wilt over scherptediepte en instellingen;
• je lenzen wilt wisselen;
• je foto’s groot wilt afdrukken.

Wat smartphone fotografie je leert

Wie met smartphone fotografie begint, leert dezelfde basis als met een grote camera: licht zien, kiezen wat in beeld komt en het juiste moment afwachten. Juist omdat een telefoon altijd bij je is, kun je elke dag oefenen. Veel fotografen zeggen dat de beste camera de camera is die je bij je hebt, en smartphone fotografie bewijst dat. Wat je leert, neem je mee als je later naar een systeemcamera overstapt. Smartphone fotografie is daarmee geen tussenstap maar een volwaardige manier van fotograferen, met eigen sterke kanten zoals snelheid, delen en gemak.

Wikipedia stelt dat de prestaties van cameratelefoons bij weinig licht beperkt blijven door de kleine sensor. Wil je overstappen, lees dan onze gids over camera kopen. Wil je alleen weten welke telefoon het best fotografeert, lees dan over de beste camera in een telefoon.

Veelgestelde vragen over smartphone fotografie

Verder lezen