Tag: Epoxy en resin

Epoxy op hout aanbrengen kan om drie redenen: je vult barsten en knoesten, je verlijmt of verbindt houtdelen, of je dicht het oppervlak af met een glanzende, vochtwerende laag. Voor alle drie geldt dat het hout droog en schoon moet zijn en dat je de laagdikte van je product volgt. Epoxy krimpt niet tijdens het uitharden en hecht goed aan hout, wat het materiaal geschikt maakt voor reparaties en decoratief werk.

Hout is een natuurlijk materiaal dat werkt: het zet uit en krimpt met vocht. Epoxy hout verwerken is dus altijd een kwestie van voorbereiding. Epoxy doet dat niet. Daarom is het samenspel tussen de twee een kwestie van voorbereiding, vooral van het vochtgehalte van het hout. Op deze pagina lees je hoe je werkt, waar je op let en wat de bronnen zeggen. Voor de basis van het materiaal zijn epoxy giethars en resin handig, en voor het grote werk met hout en hars de pagina epoxy tafel. Het overzicht van de pijler staat in epoxy, kaarsen en zeep.

Waarom epoxy en hout een goede combinatie zijn

Volgens EpoxyWorks, het magazine van West System, is epoxy een tweecomponentensysteem dat chemisch uithardt tot een polymeernetwerk en niet krimpt tijdens het uitharden. Daardoor werkt het goed bij een slechte pasvorm of wanneer er weinig klemdruk mogelijk is. Uitgehard biedt epoxy volgens datzelfde artikel uitstekende vochtbestendigheid. Houtlijm, een in water gesuspendeerd polymeer, krimpt flink door het verdampende water en houdt het in vochtige omstandigheden over het algemeen slecht.

Dat verklaart waarom epoxy gebruikt wordt bij boten, buitenmeubels en decoratieve houtprojecten. Het hout blijft hout, de epoxy vult en beschermt. Een nadeel is dat epoxy duurder is dan houtlijm en dat je het moet afmeten en mengen. Uitgehard epoxy is bovendien alleen met een oplosmiddel te verwijderen zolang het nog nat is.

Hoe droog moet het hout zijn?

Dit is de belangrijkste vraag. EpoxyWorks schrijft dat veel houtbewerkingssites een vochtgehalte tussen 8 en 12 procent aanbevelen, en dat dit overeenkomt met wat West System voor structurele houtverbindingen met zijn 105-systeem aanbeveelt. Het product G/flex 655 kan volgens dezelfde bron een structurele verbinding maken met hout tot 18 procent vochtgehalte en is geschikt voor tijdelijke reparaties aan vochtig of nat hout.

Wat betekent dit voor jou? Hout dat vochtiger is dan het zou moeten zijn, droogt later na en krimpt, en dat belast de verbinding of de epoxylaag. Controleer het vochtgehalte met een houtvochtmeter, een apparaat dat je bij hobbywinkels en bouwmarkten kunt kopen, of vraag je houtleverancier. Kies voor meubelwerk liever hout dat daarvoor is gedroogd. De genoemde waarden gaan over het verlijmen van hout, niet over alle toepassingen. Ze geven wel een goede richting.

Epoxy hout afdichten

Hout is poreus. Als je er epoxy op giet, kan lucht uit de poriën omhoog komen en bellen in de laag geven. Een eerste dunne laag epoxy, een zogenaamde afdichtlaag, vermindert dat. EpoxyWorks noemt dat drie tot vijf lagen epoxy op basis van het 105-systeem hout dimensioneel kunnen stabiliseren doordat het vochtgehalte niet meer verandert. Dat is een uitspraak over dat specifieke systeem, maar het principe geldt breder: een gesloten laag houdt het vocht van het hout constant.

Praktisch betekent dit: breng eerst een dunne laag aan, laat hem aantrekken volgens de aanwijzingen van je product en breng daarna de eventuele dikkere laag of de gietlaag aan. Wil je dat het hout zijn kleur en nerf laat zien, dan kies je een heldere epoxy. Wil je een matte look, dan kun je na het uitharden schuren en een mat afwerkproduct gebruiken.

Stap voor stap: een barst vullen met epoxy

Dit is een veelvoorkomende toepassing: een barst of knoest in een plank vullen met heldere of gekleurde epoxy. Wie epoxy op hout aanbrengen voor het eerst probeert, begint het best met een restplank van hetzelfde hout. Je oefent dan het afmeten, het mengen en het gieten zonder risico voor je echte project, en je ziet hoe epoxy op hout de kleur en de nerf verandert. Een kleine proef kost een uur en bespaart je later veel frustratie.

Stap 1: bereid het hout voor

Maak de barst schoon. Haal los hout en stof weg met een borstel of stofzuiger. Controleer het vochtgehalte. Is de plank vochtig, laat hem dan eerst drogen. Schuur de rand van de barst licht aan, zodat de epoxy beter hecht.

Stap 2: dicht de onderkant af

Een barst die doorloopt tot de onderkant van de plank laat de epoxy weglopen. Plak de onderkant af met een tape die niet aan epoxy hecht of leg de plank op een gladde ondergrond. Controleer of alles dicht is.

Stap 3: bescherm jezelf

Doe handschoenen, bril en beschermende kleding aan en zorg voor ventilatie. West System noemt dat het minimum voor de meeste gebruikers.

Stap 4: meet af en meng

Meet hars en verharder precies af en meng grondig. Voor het vullen van een barst heb je vaak maar een klein beetje nodig. Meng kleine hoeveelheden, zodat de epoxy niet te snel uithardt. Kies een product dat voor de breedte en diepte van de barst is bedoeld.

Stap 5: giet

Giet de epoxy langzaam in de barst. Laat bellen opstijgen en prik ze weg. Vul niet in een keer te diep: bij dikke lagen kan te veel warmte ontstaan.

Stap 6: uitharden en afwerken

Laat de epoxy uitharden volgens je product. Schuur daarna het oppervlak vlak met schuurpapier, van grof naar fijn. Draag een stofmasker. Geef het hout vervolgens een afwerking, zoals olie of lak, die bij het gebruik past. Controleer bij de fabrikant of je afwerking over epoxy kan.

Dikke lagen en warmte

Een diepere barst of een groot gat vraagt meer epoxy. Daar zit het risico. Uithardende epoxy produceert warmte, en West System schrijft op de pagina over onbeheerste uitharding dat een grotere of dikkere massa meer warmte geeft. In een mengbeker kan die warmte plastic doen smelten of brandbare materialen ontsteken. EpoxyWorks noemt dat bij lijmlagen dikker dan een kwart inch, ongeveer 6 millimeter, ongecontroleerde exotherme warmte kan ontstaan.

Wat te doen? Vul grote holtes in meerdere lagen in plaats van één dikke laag, adviseert West System. Dunne lagen voeren warmte beter af. Bij grotere gietwerken wacht je tot de milde exotherm piekt en afneemt voor je een nieuwe laag giet, en je kiest een product dat voor diepere lagen bedoeld is. Houd je altijd aan de maximale laagdikte van je product.

Olieachtig hout

Houtsoorten als teak en ipé bevatten natuurlijke oliën. EpoxyWorks schrijft dat de taaiheid van epoxy bij zulke soorten helpt voor een sterkere verbinding. Toch blijft het lastiger dan bij gewoon hout, omdat olie de hechting kan verstoren. Maak het oppervlak vlak voor het verlijmen of coaten schoon, bijvoorbeeld met een oplosmiddel dat de fabrikant van je epoxy aanbeveelt, en schuur het kort voor het werk. Dat laatste is een veelgebruikte aanpak in de praktijk. Test een klein stuk voor je een groot project doet.

Welke epoxy kies je voor hout?

Niet elke epoxy is geschikt voor elk houtwerk. Voor epoxy hout vullen en lijmen zijn er andere producten dan voor een glanzende toplaag.

• Een dunne, vloeibare epoxy is geschikt om hout af te dichten en in te trekken. Hij dringt in de poriën en vormt een gesloten laag.
• Een verdikte epoxy of epoxypasta vult gaten en grote naden. EpoxyWorks noemt dat vulmiddelen of voorverdikte epoxy het gatenvullend vermogen verbeteren, en dat tweestapsverlijming wordt aanbevolen: eerst het oppervlak insmeren met onverdikte epoxy, dan de verdikte epoxy aanbrengen.
• Een giethars is bedoeld voor diepere vormen en rivieren in hout. Lees epoxy giethars.
• Een coatinghars geeft een glanzende toplaag op een plank of tafelblad. Zie epoxy tafelblad.

Lees bij elk product waarvoor het bedoeld is, en gebruik geen lijm of putty als giethars. De namen lijken op elkaar, maar de eigenschappen verschillen sterk.

Epoxy op hout aanbrengen in de praktijk

Een paar voorbeelden laten zien hoe de combinatie wordt gebruikt:

• Een salontafel met een gevulde knoest. Je dicht de onderkant af, giet heldere of gekleurde epoxy in de knoest, schuurt vlak en werkt af met olie.
• Een snijplank of dienblad met een rivier. Twee houten delen met een kleine ruimte ertussen, gevuld met epoxy. Let op: epoxy is geen oplossing voor een keukenplank waar je op snijdt, tenzij de fabrikant zegt dat de hars geschikt is voor contact met voedsel. Dat kunnen wij niet beoordelen.
• Een gebarsten balk of kozijn. Je vult de barst met een geschikte epoxy en dekt af met verf of lak. Voor constructieve reparaties is advies van een vakman verstandig.
• Een sieraadkistje of lijst met inleg. Kleine gietjes in uitsparingen van hout.
• Een tafelblad met een gecoate toplaag. Zie epoxy tafel voor het gieten van een heel blad.

Bij al deze projecten geldt: begin met een proefstuk van hetzelfde hout, zodat je ziet hoe de epoxy zich gedraagt, hoe de kleur van het hout verandert en hoe snel je moet werken.

Epoxy hout buiten

Voor buitengebruik is hout met epoxy een veelgebruikte combinatie, bijvoorbeeld bij boten. Wikipedia schrijft dat epoxy niet als buitenlaag op boten wordt gebruikt, maar wordt afgedekt met polyurethaan of een UV-bestendige lak, omdat epoxy vergeelt en kan krijten door UV-straling. Een epoxylaag op buitenhout beschermen met een UV-bestendige afwerking is dus verstandig. Welke afwerking bij jouw epoxy past, vraag je bij de fabrikant.

Veelgemaakte fouten

• Te vochtig hout. Het hout werkt na en de laag komt los.
• Onderkant niet afgeplakt. De epoxy loopt weg.
• Te dikke laag in een keer. Teveel warmte en kans op scheuren.
• Geen afdichtlaag. Bellen uit de poriën.
• Stofzuigen vergeten. Stof in de epoxy.
• Geen proefstuk bij olieachtig hout. Slechte hechting.
• Zonder bescherming schuren. Schuurstof van epoxy is irriterend.

Veelgestelde vragen over epoxy hout

Verder lezen

Epoxy onderzetters maak je door giethars te mengen, in een siliconen mal te gieten, eventueel te kleuren of inleg toe te voegen en het geheel te laten uitharden. Daarna ontvorm je ze, schuur je de randen en plak je er een vilten of kurken onderkant onder. Het is een klein project met weinig materiaal, en je ziet binnen een dag of twee het resultaat. Daarom is het een populaire eerste stap in de wereld van hars.

Veel mensen kopen een epoxy onderzetters maken set, bijvoorbeeld bij een hobbywinkel of een winkelketen. Zo’n set bevat meestal hars, verharder, een mal en pigment, en soms ook handschoenen en roerstokjes. Een set is handig, maar je moet nog steeds nauwkeurig werken en veilig. Op deze pagina leggen we uit wat je nodig hebt, hoe het stap voor stap gaat en waar je op let bij het gebruik. Over het materiaal zelf lees je meer in epoxy giethars en resin. Het overzicht staat in de pijler epoxy, kaarsen en zeep.

Wat heb je nodig?

Voor een set van vier onderzetters heb je dit nodig:

• Heldere epoxy giethars. Een set met een duidelijke verhouding en een lange verwerkingstijd is prettig. Lees epoxy giethars voor het kiezen.
• Een siliconen mal voor onderzetters. Rond, vierkant of in een speciale vorm. Volgens Wikipedia over resin casting leveren flexibele mallen doorgaans 25 tot 100 afgietsels op voordat details minder scherp worden.
• Maatbekers of een weegschaal. Voor het afmeten.
• Roerstokjes en een prikker. Om te mengen en bellen weg te halen.
• Pigment of inkt. Gebruik kleurmiddelen die voor epoxy bedoeld zijn.
• Inleg. Gedroogde bloemen, zand, glitter, folie, schelpen of stukjes hout. Alles wat je erin giet moet droog zijn.
• Schuurpapier in fijne korrels. Voor de randen.
• Vilt of kurk met plakkant. Voor de onderkant.
• Handschoenen en bril. Nitril, geen latex.
• Een afgedekt werkblad. Plus een vlakke plek waar de mallen kunnen uitharden.

Hoeveel hars heb je nodig? Meet het volume van je mal. Een ronde onderzetter van 10 centimeter doorsnede en 0,5 centimeter dik heeft een volume van ongeveer 3,14 × 5 × 5 × 0,5 = 39 milliliter. Voor vier onderzetters heb je dus ongeveer 157 milliliter nodig, plus een beetje extra voor de rand van de beker. Het is een rekenvoorbeeld. Gebruik de afmetingen van je eigen mal en volg de aanwijzingen van je hars voor laagdikte en verhouding.

Stap voor stap: epoxy onderzetters maken

Stap 1: werkplek en bescherming

Dek de tafel af, zet de mallen op een vlakke plaat en zorg dat de ruimte geventileerd is. Doe handschoenen en bril aan. West System noemt handschoenen, oogbescherming en beschermende kleding het minimum voor de meeste gebruikers.

Stap 2: meet af en meng

Meet hars en verharder precies af. Roer langzaam en grondig, ook langs de wand en de bodem van de beker. Doe daar enkele minuten over, of zoveel als je product voorschrijft. Langzaam roeren beperkt luchtbellen. Giet het mengsel over in een tweede beker en roer nog eens, zodat er geen ongemengde hars achterblijft.

Stap 3: kleur en inleg

Verdeel de hars over bekers als je meerdere kleuren wilt. Voeg per beker een klein beetje pigment toe en roer rustig. Plaats inleg met een pincet. Wil je een marmereffect, giet dan twee kleuren door elkaar in de mal en haal er een prikker doorheen, zonder te roeren.

Stap 4: giet

Giet de hars langzaam in de mal, tot de gewenste dikte. Tik de mal licht op tafel zodat de bellen naar boven komen en prik ze weg met een tandenstoker. Bij het mengen van twee componenten ontstaan vaak bellen, schrijft Wikipedia, en een licht trillende mal helpt ze verdrijven.

Stap 5: laat uitharden

Dek de mallen af met een omgekeerde doos en laat ze liggen op een vlakke, stofvrije plek. Hoe lang het duurt, hangt af van je product, de laagdikte en de temperatuur. West System schrijft dat epoxy na enkele uren schuurbaar is, maar bij kamertemperatuur meer dan twee weken kan duren voor het volledig is uitgehard. Dat geldt voor hun product en is een voorbeeld, geen regel voor jouw hars.

Stap 6: ontvorm en werk af

Haal de onderzetter voorzichtig uit de mal. Schuur scherpe randen met fijn schuurpapier en poets het oppervlak. Draag een stofmasker bij het schuren. Plak er tot slot een vilten of kurken onderkant onder, zodat de onderzetter niet krast op je tafel.

Idee voor je onderzetters

Met een eenvoudige mal en een paar materialen maak je veel varianten:

• Heldere onderzetters met droogbloemen. Plat gedrukte bloemetjes en blaadjes.
• Marmer en wervels. Twee of drie kleuren, licht gemengd.
• Strand en zee. Zand, schelpen en blauwe lagen die golven nabootsen.
• Geode-stijl. Een kleurlaag met glitter of mica als kristallen.
• Koffie of kurk. Een basislaag van een natuurlijk materiaal onder een heldere laag.
• Een set met een thema. Vier onderzetters met dezelfde kleur, een bijpassende houder of een kaartje, als cadeau.

Test een nieuwe inleg of kleur eerst in een kleine mal. Zo voorkom je dat een mooi stuk mislukt door een verkeerde combinatie. Schrijf op wat je gebruikt hebt, zoals de hars, de verhouding, de kleur en de uithardingstijd. Dan kun je een gelukte set later precies herhalen.

Een mal kiezen voor je onderzetters

Voor onderzetters kies je een mal die ondiep genoeg is om met weinig hars te werken, maar diep genoeg voor je inleg. Een mal van ongeveer een halve centimeter diep is gangbaar voor een gewone onderzetter. Dat is een praktijkmaat, geen regel. Een gladde, glanzende mal geeft een glanzend oppervlak, een mal met textuur een mat of gestructureerd resultaat. Zorg dat de randen netjes zijn en dat de mal vlak op tafel ligt. Een mal die doorbuigt, geeft een onderzetter met een holle bodem.

Wil je ronde, vierkante en zeshoekige varianten in een set, dan koop je meerdere mallen of een mal met meerdere holtes. Een mal met meerdere holtes is handig, omdat je in een keer meerdere stuks giet en ze dezelfde uithardingstijd hebben. Bewaar mallen stofvrij en reinig ze met een zachte doek, want krassen in de mal komen terug op je onderzetter.

Problemen oplossen

Soms mislukt een onderzetter. De meest voorkomende oorzaken zijn algemene praktijkervaring, geen bronuitspraken:

• De onderzetter blijft plakkerig. De verhouding klopt niet of er is te weinig gemengd. Een zacht blijvende onderzetter is meestal niet te redden. Meet de volgende keer nauwkeuriger af.
• Er zitten bellen in. Roer langzamer, giet rustiger en prik bellen weg voor de hars stolt.
• Er zitten troebele plekken in. Vocht in de inleg of de mal. Droog de inleg en maak de mal droog.
• De inleg drijft naar boven. Giet eerst een dunne laag, laat hem iets aantrekken en plaats dan de inleg. Giet daarna de rest.
• De onderzetter is krom. De mal stond niet vlak. Zet de mal op een stevige plaat en controleer met een waterpas.
• De rand is scherp of ruw. Schuur hem na met fijn schuurpapier.

Een set cadeau geven of verkopen

Een set onderzetters is een mooi cadeau, zeker als je de kleuren en de inleg afstemt op de ontvanger. Verpak ze in papier en voeg een kaartje toe met onderhoudsadvies: zacht reinigen, geen hete pannen en niet in de zon. Wil je onderzetters verkopen, dan gelden er regels voor consumentenproducten en belasting. Wij hebben die niet onderzocht, dus lees de actuele regels bij de officiële instanties.

Hitte, krassen en onderhoud

Een onderzetter wordt gebruikt om iets neer te zetten, en dat roept vragen op: kan er een hete kop op? Hoe hittebestendig een uitgeharde epoxy is, hangt af van het type hars. Wij hebben geen algemene temperatuurgrens bij een bron kunnen controleren, en Wikipedia schrijft dat epoxy bij hoge temperaturen thermisch kan degraderen. Kijk daarom bij je product naar de aanbevolen maximale temperatuur. Staat die er niet, zet dan geen hete pannen of kopjes rechtstreeks op de onderzetter.

Wat verder geldt:

• Krassen. Epoxy kan krassen. Gebruik een zachte doek om te reinigen, geen schuursponsjes.
• Schoonmaken. Gebruik een zachte, vochtige doek. Vraag de fabrikant welke middelen je mag gebruiken.
• Vergeling. Epoxy vergeelt met de tijd, ook zonder UV-licht, zegt Wikipedia. Bij kleine onderzetters is dat nauwelijks zichtbaar, maar vermijd felle zon.
• Eten en drinken. Wij kunnen niet beoordelen of een bepaalde hars geschikt is voor direct contact met voedsel. Een onderzetter is bedoeld om onder een kopje te staan, niet om eten op te leggen. Vraag de fabrikant bij twijfel.

Epoxy onderzetters maken met kinderen

Je kunt dit project met kinderen doen, maar alleen onder toezicht en met veel voorzichtigheid. Hars en verharder kunnen huid en ogen irriteren en bij herhaald contact een allergie veroorzaken, zoals Wikipedia beschrijft. Laat een volwassene het afmeten, mengen en gieten doen. Kinderen kunnen de inleg kiezen en plaatsen, mits ze handschoenen dragen en niet in de hars komen. Voor een jonger kind is het slimmer om een ander project te kiezen. Zie bijvoorbeeld kaarsen maken met kinderen.

Veilig werken

De basisregels van de fabrikant:

• Vermijd contact met hars, verharder, gemengde epoxy en schuurstof van half uitgeharde epoxy.
• Draag handschoenen, oogbescherming en beschermende kleding.
• Verwijder hars van de huid met een waterloze huidreiniger. Gebruik nooit oplosmiddelen op de huid.
• Zorg voor ventilatie.
• Krijg je een reactie, stop dan met het product en raadpleeg een arts als het niet overgaat.

Wikipedia voegt eraan toe dat rubberen handschoenen slecht beschermen en dat dikke nitrilhandschoenen worden aanbevolen. En uit de pagina over onbeheerste uitharding blijkt dat een grotere of dikkere massa meer warmte geeft. Voor een onderzetter is dat geen probleem, mits je kleine hoeveelheden meng en de beker niet op een brandbaar oppervlak laat staan.

Veelgemaakte fouten

• Te weinig mengen. De onderzetter blijft plakkerig.
• Te snel roeren. Bellen in je onderzetter.
• Vochtige inleg. Troebele plekken.
• Een mal die niet vlak staat. De onderzetter wordt scheef.
• Te vroeg ontvormen. Het stuk vervormt.
• Stof. Dek de mallen af.
• Te dik gieten. Houd je aan de laagdikte van je product.

Veelgestelde vragen over epoxy onderzetters

Verder lezen

Epoxy sieraden maak je door een kleine hoeveelheid epoxy te mengen, die in een siliconen mal te gieten, een inleg zoals gedroogde bloemetjes of glitter toe te voegen en het geheel te laten uitharden. Daarna haal je het sieraad uit de mal, werk je het af en monteer je er een oogje of oorhaakje aan. Het is een van de beste manieren om met hars te beginnen, omdat je met weinig materiaal werkt en snel resultaat ziet.

Wie zoekt op epoxy sieraden maken komt mallen, pakketten en workshops tegen. Dat aanbod is groot, dus op deze pagina leggen we uit wat je echt nodig hebt, hoe je stap voor stap werkt en waar je op let bij afwerking en veiligheid. Over het materiaal zelf lees je meer in epoxy resin en resin. Het overzicht van alle gietambachten staat in de pijler epoxy, kaarsen en zeep.

Wat heb je nodig voor epoxy sieraden?

Voor sieraden heb je minder materiaal nodig dan voor een tafelblad, maar wel nauwkeuriger gereedschap.

• Heldere epoxy giethars. Voor kleine mallen is een hars met een lange verwerkingstijd prettig, want je kunt rustig kleuren en inleg plaatsen. Lees meer in epoxy giethars.
• Siliconen mallen. In vormen als druppels, cirkels, ovalen, bloemen of letters. Volgens Wikipedia over resin casting worden flexibele mallen meestal van latex of siliconenrubber gemaakt en leveren ze doorgaans 25 tot 100 afgietsels op voordat details minder scherp worden.
• Maatbekertjes met schaal of een weegschaal. Voor kleine hoeveelheden is een kleine weegschaal handig, bijvoorbeeld een die op de gram nauwkeurig is.
• Roerstokjes en een prikker of tandenstoker. Om te mengen en bellen weg te halen.
• Pigment en inleg. Pigmenten voor epoxy, glitter, mica, folie en gedroogde bloemetjes.
• Pincet. Voor het plaatsen van kleine inleg.
• Afwerking. Schuurpapier in fijne korrels, een polijstmiddel voor kunststof, een kleine boor of handboor voor oogjes.
• Sieradenbevindingen. Oogjes, oorhaakjes, kettinkjes en sleutelringen.
• Veiligheid. Nitrilhandschoenen, veiligheidsbril, een masker voor schuren en frisse lucht.

Een startersset bundelt vaak hars, mallen en bevindingen. Een pakket is handig voor je eerste hanger, maar controleer of de hars geschikt is voor kleine, dunne lagen en of er een veiligheidsblad bij zit.

Stap voor stap: een hanger maken

Stap 1: werkplek en bescherming

Dek de tafel af en zorg voor een vlakke plek waar de mal stil kan liggen. Open een raam. Doe handschoenen en bril aan. West System noemt handschoenen, oogbescherming en beschermende kleding het minimum voor de meeste gebruikers.

Stap 2: bereid de mal voor

Controleer dat de mal schoon en stofvrij is. Stof in de mal zie je later in je sieraad. Een siliconen mal laat meestal vanzelf los. Zet de mal op een stevige, vlakke plaat zodat je hem kunt verplaatsen zonder te knoeien.

Stap 3: meet af en meng

Meet hars en verharder precies af. Bij kleine hoeveelheden is een kleine fout een groot percentage, dus werk nauwkeurig. Roer langzaam en grondig, ook langs de wand en bodem, en doe een paar minuten over het roeren. Een mengsel dat niet goed gemengd is, blijft plakkerig. Meng niet meer dan je nodig hebt.

Stap 4: kleur en inleg

Voeg pigment toe in zeer kleine hoeveelheden, bijvoorbeeld met de punt van een tandenstoker. Plaats gedroogde bloemetjes of glitter met een pincet in de mal. Vocht in bloemen kan troebele plekken geven. Dat is een praktijkregel. Droog je inleg dus goed en test een klein stukje.

Stap 5: giet

Giet de hars langzaam in de mal tot de rand. Breng bellen naar boven met een prikker. Wikipedia over resin casting noemt dat bij het mengen van twee componenten vaak luchtbellen ontstaan en dat trillen van de mal kan helpen. Doe het rustig, zodat je inleg niet verschuift.

Stap 6: laat uitharden

Dek de mal af met een omgekeerde doos tegen stof en laat het werk met rust. De tijd hangt af van je product, de laagdikte en de temperatuur. Haal het sieraad pas uit de mal als het hard is. West System schrijft dat epoxy na enkele uren schuurbaar is, maar het volledig uitharden afhankelijk van de temperatuur en de hars dagen tot enkele weken kan duren. Voor sieraden die je op de huid draagt, is het verstandig om de volledige uithardingstijd van je product aan te houden.

Stap 7: ontvorm en werk af

Haal het sieraad voorzichtig uit de mal. Schuur de randen met fijn schuurpapier en polijst het oppervlak met een polijstmiddel. Dat geeft een glasachtige glans. Draag een stofmasker bij het schuren, want schuurstof van epoxy kun je beter niet inademen. West System adviseert een masker van minstens N95-klasse en extra voorzichtigheid bij onvolledig uitgeharde epoxy.

Stap 8: monteer

Boor met een kleine boor een gaatje voor een oogje, of plaats al bij het gieten een oogje of een gaatje in de mal. Monteer de bevindingen met een ringetje of lijm die voor sieraden bedoeld is. Zet er een kettinkje of oorhaakje aan.

Welke epoxy sieraden kun je maken?

• Hangers. De eenvoudigste vorm. Een cirkel of druppel met bloemetjes of kleur.
• Oorbellen. Twee kleine stukken met een oorhaakje of stekertje. Maak ze liefst tegelijk in dezelfde mal zodat ze bij elkaar passen.
• Sleutelhangers. Iets groter en robuuster. Zie ook resin voor ideeën.
• Ringen en armbanden. Vragen speciale mallen en meer precisie. Een ring moet passen en dun gegoten blijven.
• Herinneringssieraden. Met een foto, een stukje stof of een bloem als inleg.

Zoek je inspiratie, begin dan met één techniek: een heldere hanger met één bloem. Bouw daarna uit naar lagen, marmereffecten of folie.

Kleur, glans en effecten

Epoxy is heldere hars, en dat is wat je sieraad laat stralen. Met een paar eenvoudige technieken maak je het persoonlijk:

• Kleurpigment. Weinig is meer. Een druppel kleur geeft al een mooie tint.
• Glitter en folie. Leg een paar schilfers in de mal voor je giet, of meng ze door de hars.
• Gelaagd gieten. Giet een dunne laag, laat hem uitharden en giet er een tweede laag over. Zo krijg je diepte. Volg de aanwijzingen van je product over de tijd tussen lagen.
• Droogbloemen. Droog en plat gedrukt werken ze het best.
• Marmereffect. Giet twee kleuren in de mal en haal er een prikker doorheen, zonder te roeren.

Test eerst een nieuwe kleur of inleg in een kleine mal. Zo voorkom je dat een mooi stuk mislukt door een verkeerde combinatie.

Een goede mal kiezen voor epoxy sieraden

De mal bepaalt hoe je sieraad eruitziet. Een gladde, glanzende mal geeft een glanzend oppervlak, een matte of getextureerde mal een matte afwerking. Let bij het kiezen op een paar dingen. Is de mal flexibel, zodat je het sieraad eruit kunt drukken zonder te breken? Zijn de randen scherp, zodat je een nette vorm krijgt? Zit er een gaatje of uitsparing voor een oogje in? En is de mal diep genoeg voor je inleg, zodat een bloem er niet bovenuit steekt?

Bewaar mallen schoon en stofvrij, en maak ze alleen schoon met een zachte doek. Krassen in de mal komen terug op je sieraad. Een mal die bijna versleten is, kun je beter vervangen dan blijven gebruiken. Zoals Wikipedia schrijft, verliezen details na een aantal afgietsels scherpte. Voor sieraden, waar details veel uitmaken, is dat sneller zichtbaar dan bij een onderzetter.

Kies voor de eerste keer een eenvoudige vorm zonder dunne uitsteeksels. Een cirkel, druppel of ovaal laat zich makkelijker ontvormen dan een ingewikkeld bloemetje met dunne blaadjes. Daarmee leer je eerst de hars kennen en kun je later op details letten.

Problemen oplossen bij epoxy sieraden

Ook met een goede voorbereiding gaat er soms iets mis. Dit zijn de meest voorkomende problemen en wat je ertegen kunt doen. Het zijn algemene praktijkervaringen, geen bronuitspraken.

• Het sieraad blijft plakkerig. Meestal is de verhouding niet goed geweest of is er te weinig gemengd. Een zacht blijvend stuk is meestal niet te redden. Gooi het weg en begin opnieuw, met nauwkeuriger afmeten.
• Bellen in het sieraad. Roer langzamer, giet rustiger en prik bellen weg voordat de hars stolt.
• Troebele plekken. Meestal komt dat door vocht in de inleg of in de mal. Droog de inleg goed.
• Inleg die drijft of zinkt. Giet eerst een dunne laag, laat hem iets aantrekken volgens de aanwijzingen van je product en plaats dan de inleg.
• Stof in het sieraad. Dek de mal af tijdens het uitharden en werk in een schone ruimte.
• Een scheur bij het ontvormen. Een te vroeg ontvormd stuk of een te krappe mal. Wacht langer of kies een ruimere mal.

Veilig werken en epoxy sieraden veilig dragen

Voor het maken gelden de regels van de fabrikant: vermijd contact met hars, verharder en gemengde epoxy, draag handschoenen en bril, zorg voor ventilatie en gebruik nooit oplosmiddelen op je huid. Wikipedia noemt sensibilisatie als belangrijk risico bij herhaalde blootstelling, en zegt dat rubberen handschoenen slecht beschermen en dat dikke nitrilhandschoenen worden aanbevolen. Wie vaak met hars werkt, moet dus extra letten op de huid van handen en onderarmen.

Voor het dragen: West System schrijft dat gemengd epoxy dat volledig is uitgehard weer veilig is. Dat betekent dat een goed uitgehard sieraad geen onuitgeharde hars meer bevat. Een stuk dat plakt of zacht aanvoelt is niet klaar. Draag het niet. Of een sieraad geschikt is voor mensen met een gevoelige huid, kunnen wij niet beoordelen. Kies in dat geval ook de metalen onderdelen zorgvuldig.

Verkopen

Wie sieraden maakt, denkt vroeg of laat aan verkopen. Daar gelden regels voor consumentenproducten, aansprakelijkheid en soms belasting. Wij hebben die regels hier niet onderzocht, dus lees de actuele informatie bij de officiële instanties voordat je gaat verkopen.

Veelgemaakte fouten

• Bloemen met vocht. Dat geeft troebele plekken.
• Te snel roeren. Dat zet bellen in je sieraad.
• Te weinig mengen. Het sieraad blijft plakkerig.
• Te vroeg ontvormen. Het stuk vervormt.
• Stof in de mal. Dek je werk af tijdens het uitharden.
• Een te grote mal voor een eerste project. Kies een kleine vorm.

Veelgestelde vragen over epoxy sieraden

Verder lezen

Epoxy hars is een tweecomponenten kunststof van hars en verharder die je mengt en laat uitharden tot een harde massa. Je koopt hem als set in bouwmarkten, hobbywinkels en webshops, en je gebruikt hem voor gieten, coaten, lijmen en repareren. Het verwijderen van epoxy hars is lastig na het uitharden, dus je werkt beter netjes dan dat je achteraf schrobt.

Veel mensen zoeken op epoxy hars kopen en komen terecht bij een groot aanbod met verschillende namen: giethars, coating, lijm, putty en UV-hars. Dat is verwarrend, want ze zijn niet inwisselbaar. Op deze pagina leggen we uit waar je op let, hoe je epoxy hars gebruikt en wat je doet als hij op de verkeerde plek terechtkomt. Voor de uitleg over het materiaal zelf staat er epoxy resin, en voor de brede context de pijler epoxy, kaarsen en zeep.

Wat is epoxy hars?

Epoxy hars is de Nederlandse benaming voor epoxy resin. Het is een thermohardende kunststof: eenmaal uitgehard kun je hem niet meer smelten. Wikipedia over epoxy beschrijft dat de hars een verharder nodig heeft en dat de uitharding een chemische reactie is waarbij een dichtgeknoopt netwerk ontstaat. Daardoor is het materiaal hard, stevig en bestand tegen veel stoffen.

Je ziet epoxy hars in veel producten. In de industrie zit het in lijm, coatings, composieten en elektronica. In de hobby gaat het meestal om gieten en afwerken, zoals bij sieraden, onderzetters en tafelbladen. Daar lees je meer over in epoxy giethars.

De soorten epoxy hars

Giethars

Giethars is bedoeld voor mallen en diepere vormen. Hij hardt langzamer uit, zodat de warmte beter te beheersen is. Gebruik hem voor sieraden, onderzetters, dienbladen en andere gietwerken. Meer in epoxy giethars.

Coating en tafelbladhars

Coating is bedoeld voor dunne lagen over een oppervlak, bijvoorbeeld een glanslaag over een tafel of schilderij. Het is een afwerking. Meer over het coaten van een blad staat in epoxy tafelblad.

Lijm, putty en reparatiehars

Epoxylijm en epoxy putty, ook wel epoxy klei, zijn bedoeld om te lijmen, te vullen en te repareren. Ze zijn niet bedoeld om te gieten. Je kent ze misschien als tweecomponentenlijm in een dubbele spuit of als kneedbare staaf. Wikipedia noemt harslijmen en reparatieharsen voor boten als bekende consumententoepassingen.

UV-hars

UV-hars is een andere categorie: het hardt uit onder een lamp. Het is vooral geschikt voor kleine, dunne stukken. Het verschil tussen epoxy en UV-hars staat in resin.

Epoxy hars kopen: waar let je op?

Je kunt epoxy hars kopen in bouwmarkten, hobbywinkels en bij webshops. Zoekopdrachten als epoxy hars Hornbach, Praxis, Karwei, Gamma of Action laten zien dat veel mensen eerst bij een bouwmarkt kijken. Het assortiment wisselt, dus we noemen geen producten of prijzen. Let bij elke aanbieder op dezelfde punten:

• Het soort. Is het giethars, coating, lijm of putty? Dat bepaalt of het bij je project past.
• De verhouding. Staat er duidelijk hoeveel hars en verharder je nodig hebt, op volume of op gewicht?
• De laagdikte. Hoe dik mag je per gietbeurt gieten? Dat staat bij het product.
• De verwerkingstijd en uithardingstijd. Zeker voor je eerste project is een langzamere hars prettiger.
• Het veiligheidsblad. Een goede aanbieder levert dat mee of stelt het online beschikbaar.
• De hoeveelheid. Koop voor je eerste project een kleine set. Je hebt de rest niet meteen nodig.
• Het merk en de herkomst. Zeker bij onbekende merken of zeer lage prijzen is wantrouwen verstandig. Lees ervaringen van andere gebruikers.

Wil je de hoeveelheid berekenen? Meet het volume van je mal en gebruik het volume van de hars en verharder samen. Hoe dat gaat, staat in epoxy resin.

Stap voor stap: epoxy hars gieten

Dit is een kort overzicht. Lees altijd de aanwijzingen van je eigen product.

1. Bereid je werkplek voor. Dek de tafel af, zet de mal vlak en zorg voor frisse lucht.
2. Doe je bescherming aan. Handschoenen, bril en beschermende kleding.
3. Meet af. Hars en verharder in de juiste verhouding. Doe dit nauwkeurig.
4. Meng. Roer langzaam en grondig, ook langs de wand en de bodem.
5. Kleur. Voeg pigment toe dat voor epoxy bedoeld is.
6. Giet. In een dunne straal. Laat bellen opstijgen en prik ze weg.
7. Laat uitharden. Op een vlakke, stofvrije plek.
8. Ontvorm en werk af. Schuur en polijst indien nodig, met een masker.

Over het uitharden schrijft West System dat epoxy na enkele uren schuurbaar is, maar dat het bij kamertemperatuur meer dan twee weken kan duren voor het volledig is uitgehard. Bij een ander product kan dat anders zijn.

Epoxy hars gieten: voor wie en wanneer?

Gieten is geschikt voor kleine, kleurrijke projecten. Het is minder geschikt voor mensen die snel resultaat willen of die geen ruimte hebben om een werk dagenlang ongestoord te laten liggen. Een kleine onderzetter of hanger is een goede eerste stap.

Epoxy hars verwijderen

Een veelgestelde vraag is hoe je epoxy hars verwijdert. Het antwoord hangt af van waarvan en of de hars nog vloeibaar is. Vloeibare hars haal je met de juiste aanpak vrij gemakkelijk weg, zolang je snel handelt. Zodra de hars is uitgehard, verandert het probleem: je haalt het dan niet meer weg met een doek, maar moet het mechanisch losmaken. Reageer dus meteen bij een ongelukje, houd absorberende doeken en een schraper binnen handbereik en zorg dat je de juiste reiniger bij de hand hebt voordat je begint met mengen.

Van je huid

Verwijder hars of gemengde epoxy zo snel mogelijk met een waterloze huidreiniger, schrijft West System, omdat hars niet in water oplosbaar is. Verharder is wel wateroplosbaar, dus die was je af met zeep en warm water. Gebruik nooit oplosmiddelen op je huid. Was je huid grondig na het werken. Krijg je een reactie, zoals een huiduitslag, stop dan met het product en raadpleeg een arts als het niet overgaat.

Van kleding

Trek verontreinigde kleding meteen uit. Kun je de epoxy er niet volledig uit krijgen, dan adviseert West System om de kleding niet meer te dragen. Gemengde epoxy die volledig is uitgehard, is volgens die bron weer veilig. Dat betekent dat een kleine, uitgeharde vlek geen gevaar vormt, maar de kleding blijft wel gevlekt.

Van gereedschap en oppervlakken

Zolang de hars nog nat is, kun je hem verwijderen. West System schrijft dat je gemorst epoxy eerst met een schraper verwijdert en daarna nawerkt met absorberende doeken. Op gereedschap kun je hars of gemengde epoxy reinigen met een oplosmiddel zoals aceton of alcohol. Die zijn brandbaar en geven dampen, dus werk met goede ventilatie, uit de buurt van vuur, en volg de veiligheidswaarschuwingen van het product. Verharderresten reinig je met warm zeepwater. Gebruik nooit zaagsel of andere fijne cellulosematerialen om verharder op te nemen, en gooi verharder niet samen met zulk materiaal in de prullenbak, want het kan spontaan ontbranden.

Gebruik oplosmiddelen alleen op oppervlakken die er niet door worden aangetast en test eerst op een verborgen plek. Doe dat in een geventileerde ruimte, zonder open vuur.

Uitgeharde epoxy hars verwijderen

Uitgeharde epoxy hars is hard en lastig te verwijderen. Het lost niet op in water en nauwelijks in gewone oplosmiddelen. Mechanisch verwijderen met schrapen of schuren is dan meestal de enige optie. Dat geeft stof. West System adviseert bij het schuren van epoxy een stofmasker of ademhalingsmasker van minstens N95-klasse en extra voorzichtigheid met niet-volledig uitgeharde epoxy. Wil je een uitgeharde laag van een mooi oppervlak verwijderen, laat dat dan door een vakman doen, want je kunt het oppervlak beschadigen.

De beste aanpak is voorkomen. Dek de werkplek af, gebruik wegwerpbekers en plak randen af.

Veilig werken met epoxy hars

De basisregels, zoals de fabrikant ze noemt:

• Vermijd contact met hars, verharder, gemengde epoxy en schuurstof van half uitgeharde epoxy.
• Draag handschoenen, oogbescherming en beschermende kleding.
• Zorg voor ventilatie. Dampen kunnen zich opstapelen in afgesloten ruimtes.
• Meng kleine hoeveelheden. De uitharding is exotherm en grotere massa’s geven meer warmte, zoals West System schrijft op zijn pagina over onbeheerste uitharding.
• Wikipedia: rubberen handschoenen beschermen slecht, dikke nitrilhandschoenen worden aanbevolen.

Ideeën voor je eerste projecten

Wie net begint, heeft het meeste aan kleine, overzichtelijke werkjes. Ze kosten weinig materiaal, je ziet snel resultaat en een mislukking is geen ramp. Denk aan onderzetters, sleutelhangers, hangers, boekenleggers en kleine schaaltjes. Voor grotere stukken is meer ervaring nodig. Een dienblad of een klok vraagt al meer hars en een nauwkeurige mal, en een tafel is een project voor later.

Combineer je hars met een natuurlijk materiaal, zoals gedroogde bloemen, bladeren of kleine stukjes hout, dan krijg je persoonlijke stukken. Droog de inleg altijd goed, want vocht kan troebele plekken geven. Dat is een praktijkregel, geen bronuitspraak. Wil je hout vullen of verbinden, lees dan epoxy hout.

Bewaren en afval

Bewaar hars en verharder in de originele flessen, goed gesloten, op een koele plek, uit de zon en buiten bereik van kinderen en huisdieren. Houd de doppen gescheiden, zodat hars en verharder niet door elkaar komen. Controleer de houdbaarheid op de verpakking en gebruik geen product dat er anders uitziet dan toen je het kocht, bijvoorbeeld troebel of met kristallen.

Gemengde resten laat je in de beker uitharden, op een veilige plek, onder toezicht. De warmte van uitharden kan een beker laten smelten, dus zet hem niet op een brandbaar oppervlak. Daarna gooi je de uitgeharde massa weg als gewoon afval, tenzij je gemeente iets anders voorschrijft. Vloeibare resten horen niet in de gootsteen. Doeken met hars of verharder laat je eerst uitharden, en je bewaart ze niet in een afgesloten zak met zaagsel, zoals West System waarschuwt.

Veelgemaakte fouten

• Het verkeerde type kopen. Lijm, coating en giethars zijn niet inwisselbaar.
• De verhouding schatten. Meet nauwkeurig.
• Zonder afdekken werken. Hars die op de tafel druipt, krijg je er niet meer af.
• Handschoenen van latex. Ze beschermen slecht.
• Oplosmiddel op de huid. Dat is volgens de fabrikant uitdrukkelijk niet de bedoeling.

Veelgestelde vragen over epoxy hars

Verder lezen

Een epoxy tafelblad krijg je op twee manieren: je coat een bestaand blad met een dunne laag epoxy, of je giet een compleet blad van hout en hars. De eerste manier is een afwerking en geeft een glad, glanzend en afgesloten oppervlak. De tweede manier is een groter project met veel hars, waarbij het blad zelf uit epoxy bestaat. Welke je nodig hebt hangt af van wat je wilt: een oude tafel opknappen of een nieuwe maken.

Voor beide wegen geldt dat voorbereiding het meeste werk is. Het blad moet vlak, schoon en droog zijn, en de ruimte stofvrij. Wat je kunt verwachten, lees je hieronder. Gaat het je om het volledige gietproject met een rivier, lees dan ook epoxy tafel. De basis van het materiaal staat in epoxy giethars, en het overzicht in de pijler epoxy, kaarsen en zeep.

Coaten of gieten?

Het onderscheid is belangrijk, omdat het de hele aanpak van je epoxy tafelblad bepaalt. Wie een oud blad wil opknappen, kiest bijna altijd voor coaten, want het is goedkoper, sneller en minder risicovol dan een nieuw blad gieten. Wie een blad met een rivier of inleg wil, kiest voor gieten en moet er rekening mee houden dat dit meer hars, meer tijd en meer ervaring vraagt. Twijfel je? Begin dan met het coaten van een kleine plank, een dienblad of een bijzettafeltje. Zo leer je hoe de hars egaliseert, hoe snel je moet werken en hoe je met bellen omgaat, voordat je het grote blad aanpakt.

Een bestaand tafelblad coaten

Bij coaten giet je een dunne laag epoxy over een bestaand blad en laat je hem vanzelf egaliseren. Het resultaat is een gladde, glanzende, vaak waterdichte toplaag. Dat is een veelgebruikte manier om een oude tafel van hout of fineer op te knappen, om een blad met krassen een nieuwe toplaag te geven of om een schildering of inleg te beschermen.

Coaten is een afwerking. Je verandert niet de constructie van het blad. Er is een coatinghars voor bedoeld, met een laagdikte die op de verpakking staat. Gebruik hier geen diepe giethars, want die is voor dikke lagen en geeft bij een dunne laag een ander resultaat.

Een tafelblad gieten

Bij gieten maak je het blad zelf, meestal van hout en een rivier van hars. Daarvoor heb je veel giethars, een mal en veel geduld nodig. Het hele proces staat in epoxy tafel.

Een tafelblad coaten: wat heb je nodig?

• Coatinghars, in een hoeveelheid die past bij je oppervlak en laagdikte. Reken het oppervlak in vierkante centimeters en lees bij de fabrikant hoeveel een bepaalde laagdikte nodig heeft.
• Maatbekers met een duidelijke schaal of een weegschaal.
• Roerstokken, een grote mengemmer en een tweede emmer om over te gieten.
• Een verfspaan of rakel om de hars te verspreiden.
• Schuurpapier in meerdere korrels en een schuurblok.
• Afplaktape en een afdekfolie voor de onderkant en de omgeving.
• Een waterpas om te controleren of het blad vlak ligt.
• Nitrilhandschoenen, veiligheidsbril, beschermende kleding en een masker.
• Een stofkap, bijvoorbeeld een grote omgekeerde doos of folie op latten, om het blad tijdens het uitharden af te dekken.

Stap voor stap: een tafelblad coaten

Stap 1: maak het blad vlak, schoon en droog

Schuur het oppervlak licht aan, zodat de hars hecht. Stofzuig en veeg het stof weg met een licht vochtige doek. Zorg dat het blad droog is. Is het blad van hout, dan moet het hout stabiel en droog zijn. EpoxyWorks, het magazine van West System, noemt voor het verlijmen van hout 8 tot 12 procent vocht als gebruikelijke aanbeveling. Dat gaat over verlijmen, niet over coaten, maar het principe is hetzelfde: hout met veel vocht werkt nog.

Dichte kleine gaatjes en scheuren met een geschikt vulmiddel, want hars loopt anders weg.

Stap 2: bescherm de omgeving

Plak de onderkant af of leg folie onder de rand, want hars druipt over de randen. Dek de vloer af en zet de tafel op iets vlaks. Controleer met een waterpas of het blad horizontaal ligt. Een scheef blad geeft een scheve laag.

Stap 3: bescherm jezelf

Doe handschoenen, bril en beschermende kleding aan en zorg voor frisse lucht. Volgens West System zijn handschoenen, oogbescherming en beschermende kleding het minimum voor de meeste gebruikers. Gebruik nooit oplosmiddelen op je huid en verwijder hars met een waterloze huidreiniger.

Stap 4: meet af en meng

Meet hars en verharder precies af. Meng grondig, ook langs de wand en de bodem. Giet het mengsel over in een tweede emmer en meng nog eens. Zo komt er geen ongemengde hars op je blad.

Stap 5: giet en verspreid

Giet de hars in een brede baan over het blad en verspreid hem met een spaan of rakel naar de randen. Laat de hars over de randen lopen als je de zijkanten ook wilt coaten. Strijk druppels aan de onderkant weg voordat ze uitharden.

Stap 6: bellen verwijderen

Na het gieten komen er bellen naar boven. Wikipedia over resin casting noemt dat bij het mengen van twee componenten vaak luchtbellen ontstaan. Veel makers gebruiken een kleine brander of heteluchtpistool om de bellen weg te halen. Dat is een praktijkmethode, geen bronuitspraak. Doe het voorzichtig, houd een afstand en let op de veiligheid, want West System waarschuwt dat uitgeharde epoxy dampen kan afgeven als je het te heet maakt. Wil je geen vlam gebruiken, prik dan bellen met een tandenstoker.

Stap 7: laat uitharden

Dek het blad af met een stofkap en raak het niet aan. De tijd hangt af van product, laagdikte en temperatuur. West System schrijft dat epoxy na enkele uren schuurbaar is, maar dat het bij kamertemperatuur meer dan twee weken kan duren voordat het volledig is uitgehard. Dat geldt voor hun systeem. Lees de aanwijzingen van jouw product.

Hoeveel hars heb je nodig voor een tafelblad?

Ook hier is het een rekensom. Meet de lengte en breedte van je blad in centimeters en kies de laagdikte die de fabrikant voor coaten aanbeveelt. Het volume in kubieke centimeters, wat gelijk is aan milliliters, is lengte maal breedte maal laagdikte.

Een voorbeeld: een blad van 150 bij 80 centimeter heeft een oppervlak van 12.000 vierkante centimeter. Bij een laag van 0,2 centimeter is dat 2.400 milliliter. Hars die over de rand loopt, komt daar nog bij, net als wat achterblijft in de emmer. Reken daarom iets extra, en lees in het technische blad hoeveel hars en verharder samen het gewenste volume leveren. Het gaat hier om een rekenvoorbeeld, niet om een aanbeveling voor laagdikte. Die staat bij jouw product.

Bij een ronde tafel gebruik je de oppervlakteformule voor een cirkel: ongeveer 3,14 maal de straal in het kwadraat. Een tafel met een straal van 60 centimeter heeft dus een oppervlak van ongeveer 11.300 vierkante centimeter.

Wat als het misgaat?

Ook met goede voorbereiding kan er iets misgaan. De meest voorkomende problemen en wat je eraan kunt doen, zijn algemene praktijkervaring en geen bronuitspraken:

• Een plakkerig oppervlak. Meestal een verkeerde verhouding of te weinig gemengd. Een zacht blijvende laag verwijder je en je begint opnieuw. Doe hierbij handschoenen en masker aan.
• Stofjes in de laag. Schuur de laag licht na het uitharden en breng een nieuwe dunne laag aan.
• Bellen die achterblijven. Schuur en breng een nieuwe laag aan.
• Een oneffen laag. Dat komt vaak door een blad dat niet vlak lag of door te weinig hars. Schuur vlak en giet een afsluitende laag.
• Druipers aan de rand. Als ze nog zacht zijn, strijk je ze weg. Zijn ze hard, dan schuur je ze af.

Bij elk herstel geldt de veiligheidsregel van West System: schuurstof van half uitgeharde epoxy vermijd je, en je gebruikt een masker.

Warmte: waarom dikke lagen meer aandacht vragen

Bij een dunne coating is de warmte beperkt. Bij gieten van een dik blad wordt dat anders. West System schrijft op de pagina over onbeheerste uitharding dat de uitharding exotherm is en dat de warmte groter wordt naarmate de massa groter of dikker is. In een mengbeker kan die warmte plastic doen smelten, je huid verbranden of brandbare materialen ontsteken. Dunne lagen voeren de warmte beter af, en bij grote gietklussen adviseert de fabrikant om in porties te gieten.

Voor een tafelblad betekent dit: houd je aan de maximale laagdikte per gietbeurt van je product en maak niet in één keer te veel hars aan. Bij een dikker blad werk je in lagen of gebruik je een diepe giethars.

Afwerken en onderhouden

Een epoxy tafelblad hoeft na het uitharden niet altijd meer bewerkt te worden. Is het oppervlak uneven of stoffig, dan schuur je het met fijn schuurpapier en polijst je het. Draag daarbij een stofmasker. West System adviseert een stofmasker of ademhalingsmasker van minstens N95-klasse en extra voorzichtigheid bij onvolledig uitgeharde epoxy.

Voor het dagelijks gebruik:

• Gebruik onderzetters voor hete pannen en kopjes. Hoe hittebestendig jouw blad is hangt af van de hars en wordt vaak op de verpakking vermeld.
• Reinig het blad met een zachte, vochtige doek. Vraag de fabrikant welke schoonmaakmiddelen je mag gebruiken.
• Vermijd felle zon. Wikipedia schrijft dat epoxy met de tijd vergeelt, ook zonder UV-licht, en dat het daarom op boten wordt afgedekt met een UV-bestendige laag.
• Krassen kun je vaak wegpolijsten, maar diepe krassen vragen een nieuwe laag.

Is het blad bedoeld voor eten? Dan kunnen wij niet beoordelen of een bepaalde hars geschikt is voor direct contact met voedsel. Vraag dat na bij de fabrikant.

Veelgemaakte fouten

• Coatinghars en giethars door elkaar halen. Gebruik de hars die bij je project hoort.
• Een blad dat niet vlak ligt. Controleer met een waterpas.
• Stof en haren in de hars. Dek het werk af en werk in een schone ruimte.
• Te weinig hars. Reken je oppervlak en laagdikte uit. Een laag die tekortschiet, is niet bij te werken zonder zichtbare overgang.
• Te snel mengen of te weinig mengen. Beide geven fouten.
• Te vroeg belasten. Een blad is pas goed bruikbaar als het volledig is uitgehard.

Veelgestelde vragen over een epoxy tafelblad

Verder lezen

Epoxy resin is een kunsthars die uit twee delen bestaat: hars en verharder. Je meet ze af, mengt ze en giet ze in een mal of over een ondergrond. De reactie tussen de twee delen laat het mengsel uitharden tot een harde, heldere kunststof. Daarom wordt epoxy resin gebruikt voor sieraden, onderzetters, tafelbladen en kunstwerken, en in de industrie voor lijm, coatings en composieten.

Het woord is een combinatie van twee zoektermen: epoxy en resin. In het Nederlands zeggen mensen ook epoxyhars of epoxy giethars. De pagina’s resin en epoxy giethars kijken elk vanuit een eigen hoek. Hier ligt de nadruk op wat epoxy resin is, hoeveel je nodig hebt, hoe je het kleurt en hoe je veilig werkt. Het overzicht van alle gietambachten staat in de pijler epoxy, kaarsen en zeep.

Wat is epoxy resin?

Epoxy is een familie van thermohardende kunststoffen, gemaakt van epoxyharsen. Volgens Wikipedia over epoxy heeft de hars een verharder nodig, zoals een amine, en ontstaat bij het uitharden een dichtgeknoopt netwerk. Pas dan krijgt het materiaal zijn mechanische en chemische eigenschappen. De meest gebruikte harsen worden gemaakt van epichloorhydrine en bisfenol A.

Voor jou als hobbyist betekent dat drie dingen. De hars en de verharder zijn samen pas een product als je ze mengt. De verhouding moet kloppen, anders hardt het niet goed uit. En de reactie is niet terug te draaien: gemengd en uitgehard epoxy kun je niet meer smelten of oplossen.

Hoe hard wordt epoxy resin?

Een uitgeharde epoxy is hard, stevig en bestand tegen veel stoffen. Daarom wordt het in de industrie gebruikt voor lijm, voor mallen en composieten en voor het beschermen van elektronica. In de kunstwereld wordt het gegoten en in lagen opgebouwd in kunst, sieraden en meubels, schrijft Wikipedia.

Epoxy is ook gevoelig voor tijd en licht. Volgens Wikipedia vergeelt epoxy met de tijd, ook zonder UV-straling. Bij een sieraad of onderzetter merk je dat pas na lange tijd, bij een groot blad in zonlicht eerder.

Epoxy resin en UV resin: wat is het verschil?

Naast epoxy bestaat er UV-hars, dat uithardt onder een lamp. Wikipedia noemt dit een fotopolymeer: een hars die uithardt na belichting met UV- of zichtbaar licht, met een fotoinitiator die de reactie start. In de hobby is het vooral geschikt voor kleine, dunne stukken. Epoxy hardt zonder lamp uit en is geschikt voor grotere werken. Zoek je naar epoxy UV resin, dan gaat het meestal om een product dat je onder een lamp laat uitharden, ook al heet het epoxy. Lees altijd wat de fabrikant schrijft over het uitharden.

Een korte vergelijking, bedoeld als richtlijn:

• Epoxy: twee componenten, geen lamp, voor dunne tot dikke lagen, afhankelijk van het type.
• UV-hars: een component, lamp nodig, voor dunne lagen en kleine vormen.

Hoeveel epoxy resin heb je nodig?

Dit is een van de meest gestelde vragen, en het antwoord is een eenvoudige rekensom. Meet het volume van je mal in kubieke centimeters. Een kubieke centimeter is een milliliter.

Voorbeeld: een rechthoekige mal van 20 bij 10 centimeter en 1 centimeter diep heeft een volume van 20 × 10 × 1 = 200 kubieke centimeter, oftewel 200 milliliter. Een ronde onderzetter met een straal van 5 centimeter en een diepte van 0,5 centimeter heeft een volume van ongeveer 3,14 × 5 × 5 × 0,5 = 39 milliliter.

Dat is het volume. Hars en verharder samen moeten dat volume opleveren. Fabrikanten geven de verhouding op volume of gewicht. Als de verhouding op gewicht is opgegeven, heb je de dichtheid van het mengsel nodig, en die staat in het technische blad. Wij noemen daar geen getal voor, want dat verschilt per product.

Tips voor de berekening:

• Reken er een klein beetje bij, voor de rand van de beker en voor het roeren. Veel makers nemen enkele tientallen procenten extra, maar dat is een praktijkwaarde, geen bronuitspraak.
• Laat een klein deel over voor een tweede laag of een bijwerking.
• Een proef met water laat zien hoeveel volume je mal werkelijk bevat. Giet water in de mal, giet het in een maatbeker en lees het volume af.

Wat heb je nodig?

• Epoxy resin met verharder, in een kleine set.
• Maatbekers met een duidelijke schaal, of een digitale weegschaal.
• Roerstokjes die je weggooit.
• Een siliconen mal of een afgebakende vorm.
• Pigment, inkt of kleurpasta voor epoxy.
• Nitrilhandschoenen en een veiligheidsbril.
• Een afgedekt werkblad en een vlakke ondergrond.
• Een prikker voor bellen en een stofkap om het werk tijdens het uitharden af te dekken.

Stap voor stap werken met epoxy resin

Stap 1: bereid je werkplek voor

Dek de tafel af en zorg dat de mal vlak staat. Zet ramen open of een ventilator aan. Doe handschoenen en bril aan. Leg alles klaar, want na het mengen loopt de tijd.

Stap 2: meet af

Meet hars en verharder af in de verhouding op de verpakking. Doe dit nauwkeurig. Een verkeerde verhouding is de meest voorkomende reden dat epoxy zacht of plakkerig blijft.

Stap 3: meng

Roer langzaam en grondig, ook langs de wand en de bodem. Giet het mengsel desgewenst over in een tweede beker en roer nog eens. Het is bekend dat bij het mengen van twee componenten vaak luchtbellen ontstaan, zoals Wikipedia over resin casting schrijft. Langzaam roeren beperkt dat.

Stap 4: kleur

Voeg pigment in kleine hoeveelheden toe. Gebruik alleen kleurstof die voor epoxy bedoeld is. Water, gewone verf of voedingskleurstof kunnen het uitharden verstoren.

Stap 5: giet

Giet in een dunne straal in de mal. Laat de mal licht trillen of tik hem op tafel en prik bellen weg. Laat het werk daarna met rust.

Stap 6: laat uitharden

Laat het stuk liggen op een vlakke, stofvrije plek. Hoe lang het duurt hangt af van het product, de laagdikte en de temperatuur. West System schrijft dat epoxy na enkele uren schuurbaar is, maar bij kamertemperatuur meer dan twee weken kan duren voor het volledig is uitgehard. Dat geldt voor hun product. Lees de gegevens van het jouwe.

Stap 7: ontvorm en werk af

Haal het stuk voorzichtig uit de mal. Schuur randen en polijst waar nodig, met een stofmasker en frisse lucht.

Kleuren en effecten

Epoxy is doorzichtig, en dat is precies wat het aantrekkelijk maakt. Met pigment maak je het gekleurd, met glitter of mica geef je het glans en met droogbloemen of kleine voorwerpen maak je een inleg. Een paar principes:

• Weinig pigment per keer. Voeg toe tot de gewenste kleur en niet meer.
• Gelaagd werken. Een transparante laag over een gekleurde laag geeft diepte. Laat elke laag voldoende uitharden volgens je product.
• Droge inleg. Droog bloemen en blaadjes goed voor je ze gebruikt. Vocht kan troebele plekken geven. Dat is een praktijkregel.
• Wervels en marmer. Giet twee kleuren door elkaar en draai de mal licht, zonder te roeren.

Epoxy resin voor sieraden vraagt aparte aandacht. Zie epoxy sieraden voor tips over kleine mallen en afwerking.

Veilig werken met epoxy resin

De fabrikant West System schrijft in zijn veiligheidsrichtlijnen dat je contact met hars, verharder, gemengde epoxy en schuurstof van half uitgeharde epoxy moet vermijden. Handschoenen, oogbescherming en beschermende kleding zijn het minimum voor de meeste gebruikers. Hars verwijder je van je huid met een waterloze huidreiniger. Gebruik nooit oplosmiddelen op je huid. Zorg voor ventilatie, en draag een ademhalingsmasker als dat niet kan.

Wikipedia noemt sensibilisatie als belangrijk risico: na herhaalde blootstelling kun je een allergische huidreactie krijgen, vooral aan handen en onderarmen. Het stuk zegt ook dat rubberen handschoenen slecht beschermen en dat dikke nitrilhandschoenen worden aanbevolen. Krijg je klachten, stop dan en raadpleeg een arts als ze niet verdwijnen.

De warmte tijdens het uitharden is het derde aandachtspunt. Op de pagina over onbeheerste uitharding staat dat een grotere of dikkere massa meer warmte geeft en dat een mengbeker daardoor kan smelten of brandbare spullen kan ontsteken. Meng dus kleine hoeveelheden en laat gemengd restant niet onbeheerd staan.

Epoxy resin kopen

Epoxy resin koop je bij hobbywinkels, bouwmarkten en webshops. Zoekopdrachten als epoxy resin kopen en epoxy resin Action laten zien dat veel mensen dichtbij willen kopen. Wij noemen geen winkels en prijzen, want het aanbod wisselt. Let op deze dingen:

• Is het een giethars, coating, lijm of UV-hars? Dat bepaalt of het bij je project past.
• Staat de verhouding duidelijk op de verpakking?
• Is er een veiligheidsblad?
• Welke laagdikte en uithardingstijd noemt de fabrikant?
• Koop een kleine set voor je eerste project.

Bewaren en opruimen

Bewaar hars en verharder gesloten, op een koele plek en buiten bereik van kinderen en huisdieren. Houd de dop van de verharder goed dicht en gebruik per fles een eigen maatbeker, zodat je de twee niet door elkaar haalt. Hoe lang een verpakking houdbaar is, staat bij het product, want dat verschilt per fabrikant.

Opruimen vraagt aandacht. West System adviseert gemorste hars eerst met een schraper te verwijderen en daarna na te vegen met absorberende doeken. Hars of gemengde epoxy reinig je met aceton, lakverdunner of alcohol, maar nooit op de huid, en je volgt dan de veiligheidswaarschuwingen van dat oplosmiddel. Verharderresten reinig je met warm zeepwater. Gebruik nooit zaagsel of andere fijne cellulosematerialen om verharder op te nemen, en gooi verharder niet weg samen met zulk materiaal, omdat het spontaan kan ontbranden.

Wat in de beker overblijft, laat je uitharden op een veilige plek, onder toezicht, voordat je het weggooit. Giet nooit vloeibare hars door de gootsteen. Voor chemisch afval gelden plaatselijke regels, dus kijk bij je gemeente wat daarvoor geldt.

Veelgemaakte fouten

• Verkeerde verhouding. Weeg of meet nauwkeurig.
• Te weinig mengen. Ongemengde hars aan de wand geeft plakkerige plekken.
• Te veel in een keer. Meer massa geeft meer warmte.
• Te vroeg ontvormen. Het stuk is nog zacht.
• Geen bescherming. Handschoenen, bril en ventilatie zijn de basis.
• Het volume niet uitrekenen. Je hebt te weinig of veel te veel hars.

Veelgestelde vragen over epoxy resin

Verder lezen

Een epoxy tafel is een tafel waarvan het blad bestaat uit hout en gegoten epoxy, meestal als een heldere of gekleurde rivier tussen twee houten planken. Je kunt hem zelf maken, kopen of laten maken. Zelf maken is een groot project met veel hars, een mal die goed afsluit en een lange uithardingstijd, dus het past beter bij iemand die al kleinere gietwerken heeft gedaan.

Een epoxy tafel ziet er indrukwekkend uit, en dat verklaart waarom veel mensen zoeken op epoxy tafel maken, kopen en kosten. Op deze pagina lees je hoe zo’n tafel is opgebouwd, wat je nodig hebt, wat de kosten bepaalt en waar het vaak misgaat. Wil je eerst de basis van gieten kennen, begin dan met de pijler epoxy, kaarsen en zeep en de uitleg over epoxy giethars. Gaat het je alleen om de afwerking van een blad, dan staat meer in epoxy tafelblad.

Hoe is een epoxy tafel opgebouwd?

Een klassieke epoxy tafel heeft drie onderdelen: het hout, de hars en het onderstel. Het hout bestaat meestal uit twee dikke planken met een natuurlijke rand. Die stijl heet live edge, een meubelstijl waarbij de maker de natuurlijke rand van het hout in het ontwerp opneemt, schrijft Wikipedia over live edge. Sommige makers laten natuurlijke gaten en scheuren zitten, andere vullen ze met hars. Tussen de planken laat je ruimte voor de rivier, die je met epoxy vult.

De epoxy is bij een tafel vrijwel altijd een giethars voor dikke lagen. De hars komt in een mal die de rivier afsluit. Na het uitharden haal je de mal weg, schuur je het blad vlak en geef je het een toplaag. Het onderstel kan van staal of hout zijn en wordt na het blad aangebracht.

Zo ziet de variatie eruit:

• Rivier tussen twee planken. De bekendste vorm, met een heldere, blauwe of groene hars.
• Gevulde scheuren en kwasten. Hars vult barsten en knoesten in een plank. Zie ook epoxy hout.
• Een volledig harsblad met inleg. Het hout is klein en de hars is het blad, bijvoorbeeld met bloemen of stenen erin.
• Ronde en ovale tafels. Het gieten van een epoxy eettafel in ronde of ovale vorm vraagt een andere mal en meer vulling.

Wat heb je nodig voor een epoxy tafel?

De lijst is langer dan voor een onderzetter:

• Hout. Twee of meer planken, droog en vlak.
• Giethars. Een product dat voor diepe lagen is bedoeld, en meer dan je denkt.
• Een mal. Een waterdichte bak of afdichting rond het hout. Veel makers gebruiken gecoate platen met afgedichte naden.
• Afdichting voor het hout. Een eerste laag hars of een sealer, zodat er geen luchtbellen uit het hout opstijgen.
• Gereedschap voor het mengen. Grote bekers of emmers, roerstokken en een weegschaal of dosering.
• Schuur- en polijstmiddelen. Voor het vlak maken van het blad.
• Een afwerklaag. Een lak, olie of coating die bij het gebruik van de tafel past.
• Veiligheidsmiddelen. Handschoenen, bril, een goed masker en ventilatie.
• Een vlakke plek. De tafel moet vlak staan en lange tijd ongestoord kunnen uitharden.

Wat je moet weten over de hoeveelheid: een tafelblad is een groot volume. Omdat de hoeveelheid hars hoog is, staat die in de kosten van een epoxy tafel op de eerste plaats.

Het hout kiezen en voorbereiden

Hout is bij een epoxy tafel het onderdeel dat het meest kan misgaan, omdat het werkt: het zet uit en krimpt met vocht. Epoxy doet dat niet. Daarom moet het hout droog en stabiel zijn.

EpoxyWorks, het magazine van West System, noemt voor het verlijmen van hout een vochtgehalte van 8 tot 12 procent als gebruikelijke aanbeveling, die overeenkomt met wat de fabrikant voor structurele houtverbindingen met zijn 105-systeem aanbeveelt. Dat gaat over verlijmen en niet over tafelbladen, maar het principe is hetzelfde: hout dat nog veel water bevat, droogt na en krimpt, en dat belast de verbinding. Vraag je houtleverancier daarom naar het vochtgehalte, en kies liever hout dat geschikt is voor meubels.

De bron noemt ook dat drie tot vijf lagen epoxy hout dimensioneel kunnen stabiliseren doordat het vochtgehalte niet meer verandert. Veel makers zetten daarom het hout eerst af met een dunne laag hars voordat ze de rivier gieten. Dat is ook een manier om luchtbellen uit het hout tegen te gaan, al is dat een praktijkregel en geen bronuitspraak.

Wil je weten hoe hars en hout samenwerken in kleinere projecten, lees dan epoxy hout.

Stap voor stap: een epoxy tafel maken

Hieronder het gangbare stappenplan, als overzicht. Volg voor elk detail de handleiding van je hars. Dit is geen vervanging voor het technische blad.

Stap 1: ontwerp en hout

Bepaal de afmetingen, de breedte van de rivier en de vorm van de planken. Leg de planken in de gewenste volgorde. Controleer of ze vlak liggen en dat het vochtgehalte klopt.

Stap 2: de mal bouwen

Bouw een bak rond het hout. Maak alle naden waterdicht, want vloeibare hars vindt elk gaatje. Veel makers testen de mal met een beetje water of een proefmengsel. Zet de mal op een perfect vlakke ondergrond, want de hars loopt vlak.

Stap 3: het hout afdichten

Dicht het hout af met een dunne laag hars of een sealer, zodat er minder lucht uit de poriën naar boven komt. Laat dit uitharden volgens de aanwijzingen.

Stap 4: de eerste laag gieten

Meet af, meng grondig en giet de eerste laag. Houd je aan de maximale laagdikte per gietbeurt van je product. West System schrijft op zijn pagina over onbeheerste uitharding dat uitharding van gemengde epoxy warmte produceert en dat een grotere of dikkere massa meer warmte geeft. De warmte kan een mengbeker laten smelten, je huid verbranden of brandbaar materiaal laten ontsteken.

Stap 5: laag voor laag

Bij grote gietklussen adviseert West System om in tijdsgebonden porties te gieten, te wachten tot de exotherm piekt en begint af te nemen en dan pas een nieuwe batch te maken. Dunne lagen voeren warmte beter af. Te lang wachten geeft een zwakke hechting, te kort wachten kan scheuren veroorzaken. Gebruik daarom een diepe giethars met een langzame verharder voor grote hoeveelheden.

Stap 6: bellen verwijderen en uitharden

Haal bellen weg voordat de hars stolt. Dek het werk af tegen stof en laat het ongestoord uitharden. Dat duurt bij een tafel lang. Hoe lang precies hangt af van product, laagdikte en temperatuur, en staat in de gegevens van je fabrikant.

Stap 7: ontvormen en vlak schuren

Haal de mal weg en schuur het blad vlak, van grof naar fijn. Draag een stofmasker, want West System adviseert een masker van minstens N95-klasse bij het schuren van epoxy en extra voorzichtigheid bij onvolledig uitgeharde epoxy.

Stap 8: afwerken

Geef het blad een toplaag die bij het gebruik past. Een eettafel heeft andere eisen dan een salontafel. Of een bepaalde afwerking geschikt is voor contact met eten, kunnen we niet voor je beoordelen. Vraag dat na bij de fabrikant van de toplaag.

Wat kost een epoxy tafel?

Zoek je op epoxy tafel maken kosten, dan krijg je zeer uiteenlopende antwoorden. Dat klopt, want er is geen vaste prijs. De kosten zijn de som van deze onderdelen:

• Hout. Dikke planken met een natuurlijke rand zijn duurder dan standaard plank.
• Hars. Een tafelblad slokt veel hars op. Diepe giethars is duurder dan gewone giethars.
• Mal en materiaal. Plaatmateriaal, afdichting, lijm en gereedschap.
• Onderstel. Stalen of houten poten.
• Afwerking. Schuurmiddelen, polijstmiddel en toplaag.
• Tijd en fouten. Een mislukte gietbeurt kost materiaal.

Wij noemen daarom geen bedragen. Vraag bij een leverancier een offerte of reken met de actuele prijzen in de winkel. Wil je weten of zelf maken goedkoper is dan kopen, tel dan alles op, ook de tijd die je eraan kwijt bent.

Een epoxy tafel kopen of laten maken

Niet iedereen wil zelf gieten. Dan heb je twee opties: een tafel kopen of een tafel op maat laten maken.

• Kopen. Je vindt epoxy tafels bij meubelwinkels, webshops en op tweedehandssites. Let op de kwaliteit van het hout, de afwerking en of de maker kan vertellen hoe het blad is gemaakt.
• Laten maken. Een meubelmaker kan een tafel op maat bouwen, met jouw maten en houtkeuze. Vraag naar eerder werk en naar de afwerking.
• Workshop. Sommige aanbieders organiseren een workshop waarin je een kleiner blad maakt, bijvoorbeeld een salontafel of dienblad. Dat is een goede manier om te ervaren hoe het gaat.

Vraag bij elke aanbieder naar de garantie en naar het onderhoud van het blad.

Tweedehands

Een epoxy tafel op een tweedehandssite kan een goede koop zijn. Controleer het blad op scheuren, bellen, vergeling en dikte, en kijk of de poten stevig zijn. Vraag wat voor hars en afwerking is gebruikt en wanneer de tafel is gemaakt.

Onderhoud en gebruik

Een epoxy tafel is stevig, maar niet onverwoestbaar. Epoxy kan krassen. Hitte kan het oppervlak beschadigen, dus gebruik onderzetters voor hete pannen en kopjes, ook als de maker zegt dat het blad hittebestendig is. Wikipedia schrijft dat epoxy met de tijd vergeelt, ook zonder UV-licht. Zet een tafel dus liever niet in felle zon. Reinig het blad met een zachte, vochtige doek en vraag de maker welke middelen je mag gebruiken.

Veelgemaakte fouten

• Te veel hars in een keer. De warmte loopt op, het blad kan scheuren of gaan vergelen.
• Een mal die lekt. Test hem voor je giet.
• Vochtig hout. Het hout werkt en kan loskomen van de hars.
• Bellen uit het hout. Dicht het hout af.
• Een scheve ondergrond. De hars loopt vlak, dus je blad wordt scheef.
• Geen ervaring met grote gietwerken. Oefen eerst met een kleine plank of een dienblad.

Veelgestelde vragen over een epoxy tafel

Verder lezen

Epoxy giethars is een tweecomponenten hars die je mengt en in een mal of een afgebakende ruimte giet, waarna hij uithardt tot een heldere, harde massa. Het verschil met een gewone epoxycoating zit in de laagdikte: giethars is gemaakt voor dikkere lagen, coating voor dunne lagen. Je kiest een giethars op verwerkingstijd, laagdikte en de verhouding van hars en verharder.

Veel beginners kopen de eerste de beste epoxy en lopen dan tegen bellen, warmte of een plakkerige kern aan. Dat komt vaak niet door je techniek, maar doordat het product niet bij het project past. Op deze pagina lees je hoe je een giethars kiest, wat je nodig hebt en hoe je veilig werkt. Het overzicht van alle gietambachten vind je in de pijler epoxy, kaarsen en zeep, en de achtergrond bij hars in het algemeen in resin.

Wat is epoxy giethars?

Epoxy is een familie van thermohardende kunststoffen. Wikipedia over epoxy beschrijft dat de hars een verharder nodig heeft en dat de uitharding een chemische reactie is waarbij een driedimensionaal netwerk ontstaat. Daardoor wordt het materiaal hard, stevig en bestand tegen veel stoffen.

Giethars is een epoxy die speciaal is samengesteld om in een dikkere laag uit te harden. Fabrikanten doen dat door een langzamere verharder te gebruiken, waardoor de reactie minder snel warmte opbouwt. Dat is belangrijk, want uitharding is exotherm: er komt warmte vrij. Hoe groter of dikker de massa, hoe meer warmte, zegt West System op zijn pagina over onbeheerste uitharding. Bij een gewone, snelle epoxy kan een dikke laag te heet worden.

Giethars of coating?

Het onderscheid is eenvoudig, maar wordt vaak vergeten:

• Coating of tafelbladhars: voor dunne lagen, bijvoorbeeld een glanslaag over een tafel of een schilderij.
• Giethars: voor mallen, sieraden, onderzetters en diepere vormen, in een of meer lagen van enkele millimeters of meer.
• Diepe giethars: voor lagen van een paar centimeter, bijvoorbeeld een river table. Dit is een apart type met een heel langzame verharder.

De exacte maximale laagdikte staat altijd bij het product. Wij noemen hier geen getallen, want die verschillen per merk en we kunnen ze niet algemeen onderbouwen.

Waar let je op bij het kiezen?

Maximale laagdikte per gietbeurt

Dit is de belangrijkste eigenschap. Staat er dat je maximaal enkele millimeters per keer mag gieten, dan moet je een dik werk in lagen opbouwen. Wil je een diepe vorm in een keer vullen, kies dan een product dat daarvoor bedoeld is.

Verwerkingstijd

De verwerkingstijd, ook wel potlife, is de tijd dat je het gemengde product kunt verwerken. Wikipedia noemt dat grote hoeveelheden meer warmte geven, waardoor de verwerkingstijd korter wordt. Voor een eerste project is een langzamere hars prettig, omdat je rustig kunt gieten, bellen kunt weghalen en pigment kunt toevoegen.

Uithardingstijd

Hoe lang het duurt voor je een stuk kunt ontvormen en hoe lang voor volledige uitharding, verschilt per product. Epoxy is na enkele uren tot een dag vaak schuurbaar, maar het kan, afhankelijk van product en temperatuur, dagen tot weken duren voor het volledig is uitgehard. Volg de aanwijzingen van de fabrikant. Dat is een voorbeeld van één merk en dus geen algemene regel. Lees de gegevens van je eigen product.

Verhouding en mengen

Bij sommige sets meng je hars en verharder in gelijke delen, bij andere is de verhouding bijvoorbeeld twee op een. Wikipedia noemt dat fabrikanten vaak verhoudingen van 3:1 tot 10:1 op gewicht gebruiken. Kies voor je eerste project een set met een duidelijke verhouding en een maatbeker met een schaal, of een weegschaal.

Helderheid en vergeling

Epoxy is doorzichtig, maar kan met de tijd vergelen. Volgens Wikipedia vergeelt epoxy met de tijd, ook zonder UV-licht, en wordt het daarom op boten afgedekt met een UV-bestendige laag. Voor een tafelblad of sieraad zie je dat pas na lange tijd. Producten die als UV-bestendig worden aangeboden hebben een toevoeging die dat vertraagt, maar wij kunnen niet beoordelen hoe goed dat werkt. Wil je een werk in zonlicht plaatsen, bekijk dan de claims van de fabrikant kritisch.

Veiligheidsblad

Een goede aanbieder levert een veiligheidsinformatieblad. Lees het voor je begint. Daar staat welke beschermingsmiddelen de fabrikant aanraadt.

Wat heb je nodig?

Voor een eerste project met epoxy giethars heb je dit nodig:

• Giethars en verharder, in een kleine set.
• Maatbekers met een duidelijke schaal, of een weegschaal.
• Roerstokjes die je weggooit.
• Een siliconen mal of een afgebakende vorm.
• Pigment, inkt of droogbloemen als je kleur of inhoud wilt.
• Nitrilhandschoenen en een veiligheidsbril.
• Een afgedekt werkblad en een vlakke plek waar je werk kan uitharden.
• Een prikker of tandenstoker voor bellen.
• Een stofkap, bijvoorbeeld een omgekeerde doos, om het werk af te dekken terwijl het uithardt.

Bouwmarkt of hobbywinkel?

Je vindt epoxy giethars in bouwmarkten, hobbywinkels en webshops, en zoekopdrachten als epoxy giethars Praxis, Hornbach of Action laten zien dat veel mensen dichtbij willen kopen. Het aanbod verschilt per winkel en wisselt, dus we noemen geen specifieke producten. Let bij elke winkel op dezelfde punten: staat de laagdikte vermeld, is de verhouding duidelijk, is er een veiligheidsblad en is het product bedoeld voor gieten in plaats van alleen voor lijmen of coaten? Epoxylijm en epoxypasta zijn andere producten dan giethars.

Stap voor stap: epoxy giethars verwerken

Stap 1: werkplek en bescherming

Dek de tafel af, zorg voor frisse lucht en zet de mal op een vlak oppervlak. Doe handschoenen en bril aan. Volgens West System zijn handschoenen, oogbescherming en beschermende kleding het minimum voor de meeste gebruikers.

Stap 2: afmeten

Meet hars en verharder precies af. Meet niet op het oog. Een verkeerde verhouding geeft een zachte of plakkerige massa die niet meer goed uithardt.

Stap 3: mengen

Roer langzaam en grondig, ook langs de wand en de bodem. Doe daar een paar minuten over, of zoveel als je product voorschrijft. Giet het mengsel eventueel over in een tweede beker en roer nog eens. Zo voorkom je dat ongemengde hars aan de wand mee in je werk komt.

Stap 4: kleur toevoegen

Voeg pigment in kleine hoeveelheden toe en roer rustig. Gebruik pigment dat voor epoxy bedoeld is. Te veel kleur kan het uitharden verstoren.

Stap 5: gieten

Giet langzaam en in een dunne straal. Wikipedia over resin casting noemt dat er bij het mengen van twee componenten vaak luchtbellen ontstaan en dat trillen van de mal helpt om ze te verdrijven. Prik overgebleven bellen weg en laat het werk daarna met rust.

Stap 6: in lagen werken bij dikke vormen

Gaat het om een diep werk, werk dan in lagen. West System raadt bij grote gietklussen aan in tijdsgebonden porties te gieten en te wachten tot de milde exotherm piekt en begint af te nemen voordat je een nieuwe batch maakt. Wacht je te lang, dan krijg je een zwakke hechting tussen de lagen. Wacht je te kort, dan kan het werk scheuren. Daarom is het zo belangrijk dat je de aanwijzingen van je product volgt.

Stap 7: uitharden en ontvormen

Laat het werk liggen op een vlakke, stofvrije plek. Haal het pas uit de mal als het hard is. Is het oppervlak nog zacht of plakkerig, dan is het nog niet klaar of is de verhouding niet goed geweest.

Veilig werken met giethars

Dit zijn de basisregels. Ze komen uit de bronnen die we hebben geopend.

• Huid. Vermijd contact met hars, verharder, gemengde epoxy en schuurstof van half uitgeharde epoxy. Verwijder hars van je huid met een waterloze huidreiniger. Gebruik nooit oplosmiddelen op je huid.
• Handschoenen. Wikipedia zegt dat rubberen handschoenen slecht beschermen en dat dikke nitrilhandschoenen worden aanbevolen.
• Lucht. Zorg voor ventilatie. Dampen kunnen zich volgens West System opstapelen in afgesloten ruimtes.
• Schuren. Draag een stofmasker of ademhalingsmasker en wees extra voorzichtig bij onvolledig uitgeharde epoxy.
• Warmte. Gebruik kleine porties. Bij een te grote massa kan de warmte een mengbeker laten smelten of brandbare spullen laten ontsteken.
• Reactie. Krijg je een huiduitslag of andere klachten, stop dan met het product en raadpleeg een arts als het niet overgaat.
• Verharder en afval. West System waarschuwt dat verharder in contact met zaagsel of andere cellulosematerialen spontaan kan ontbranden. Gebruik die dus nooit om verharder op te nemen.

Mallen en afwerking

Epoxy giethars laat in een siliconen mal meestal goed los, omdat siliconen weinig hecht. Wikipedia over resin casting noemt dat flexibele mallen vaak van latex of siliconenrubber zijn en dat een flexibele mal doorgaans 25 tot 100 afgietsels levert voor details minder scherp worden. Een gladde, glanzende mal geeft een glanzend resultaat, een matte mal een matte rand. Kies je voor een grote mal van een ander materiaal, dan kan een loslaatmiddel nodig zijn, dus lees wat de fabrikant van de hars of de mal adviseert.

Na het ontvormen werk je het stuk af. Scherpe randen haal je weg met fijn schuurpapier, waarna je het oppervlak opnieuw laat glanzen met een polijstmiddel dat voor kunststof bedoeld is. Bij schuren komt stof vrij, dus draag een masker en werk geventileerd. Wil je een nog glanzender resultaat, dan kun je het stuk opnieuw met een dun laagje giethars bedekken, waarna het weer moet uitharden. Dat laatste is een veelgebruikte werkwijze in de praktijk, geen bronuitspraak.

Ideeën voor epoxy giethars

Met giethars kun je veel maken. Deze ideeën zijn goed te doen voor beginners:

• Onderzetters, sleutelhangers en hangers. Zie epoxy onderzetters.
• Dienbladen en schaaltjes met kleurlagen.
• Letters en namen in mallen.
• Droogbloemen in een sieraad of boekenlegger.
• Klokken en kleine lampen, met de juiste onderdelen.
• Grotere projecten zoals een epoxy tafel, voor als je het kleine werk al kent.

Een goed begin is een onderzetter van een paar centimeter. Je ziet binnen een dag hoe de hars zich gedraagt en je loopt weinig risico.

Veelgemaakte fouten

• Een coating gebruiken als giethars. Dikke lagen worden te heet of blijven zacht.
• Te veel in één keer mengen. Meer massa, meer warmte, minder werktijd.
• Verkeerde verhouding. Weeg af en meet niet op het oog.
• Geen proefstuk. Test kleur en vulling eerst klein.
• Te vroeg ontvormen. Het stuk blijft vervormen of plakken.
• Vocht in de mal of in de inhoud. Dat zie je terug als troebele plekken. Dat is een praktijkregel, geen bronuitspraak.

Veelgestelde vragen over epoxy giethars

Verder lezen

Resin is het Engelse woord voor hars. In de hobbywereld bedoelen mensen er meestal een kunsthars mee: een vloeistof die uithardt tot een harde, vaak heldere massa. De twee soorten die je het vaakst tegenkomt zijn epoxy, dat uit hars en verharder bestaat, en UV-hars, dat uitgehard wordt met een lamp. Beide gebruik je voor resin art, sieraden en kleine gietprojecten.

Zoek je een eerste set, dan is de keuze lastiger dan het lijkt. Veel winkels verkopen alles onder de naam resin, terwijl de producten sterk verschillen in uithardingstijd, laagdikte en veiligheid. Op deze pagina lees je de verschillen, wat je nodig hebt voor resin art voor beginners en hoe je veilig begint. Wil je meer weten over gieten in het algemeen, dan staat het overzicht in de pijler over epoxy, kaarsen en zeep.

Wat betekent resin?

Het woord resin betekent hars. Het wordt in het Nederlands vaak gebruikt als vertaling voor kunsthars, vooral in combinaties als resin art en epoxy resin. Als iemand zoekt naar resin Nederlands of resin vertaling, dan komt het neer op: hars. Voor de hobby is dat bijna altijd een kunststof die vloeibaar begint en vast eindigt.

Resin art is de verzamelnaam voor alles wat je met zulke hars maakt: onderzetters, sleutelhangers, sieraden, schilderijen met een glanslaag, klokken en lampen. Daarmee overlapt het onderwerp met epoxy giethars en epoxy resin, die elk een andere kant belichten.

De soorten resin op een rij

Epoxy

Epoxy is een familie van thermohardende kunststoffen. Volgens Wikipedia over epoxy heeft de hars een verharder nodig, en is de verhouding tussen beide meestal bijna stoichiometrisch. Fabrikanten gebruiken vaak 3:1 tot 10:1 op gewicht, maar voor jouw product geldt alleen wat op de verpakking staat. Epoxy is de standaard voor sieraden, onderzetters en gietwerk.

Wat je moet weten over epoxy:

• Het hardt chemisch uit, zonder lamp.
• Je meet hars en verharder precies af en roert grondig.
• Het uitharden produceert warmte. Dikke lagen worden warmer.
• Je kunt kleuren met pigment.

UV-hars

UV-hars is een fotopolymeer. Het hardt uit onder UV- of zichtbaar licht, doordat een fotoinitiator de reactie start. Volgens Wikipedia over fotopolymeren kunnen sommige systemen in een fractie van een seconde uitharden, al verschilt dat sterk per product. In de hobby gebruik je een UV-lamp van een paar minuten per laag.

Wat je moet weten over UV-hars:

• Je hoeft niet te mengen, want het is een een-componentproduct.
• Het is handig voor dunne lagen, kleine sieraden en reparaties.
• Dikke lagen of ondoorzichtige kleur laten het licht minder goed door, en dat kan zorgen voor een plakkerige kern.
• Je hebt een lamp nodig die bij de hars past.

Dat laatste punt is een richtlijn uit de praktijk, geen uitspraak van de bron. Controleer daarom de aanwijzingen van je fabrikant.

Polyester en polyurethaan

Naast epoxy en UV-hars bestaan er ook polyester- en polyurethaanhars. Wikipedia over resin casting noemt polyurethaan, epoxy en polyester als gangbare gietharsen. Polyester krimpt volgens dat artikel duidelijk tijdens het uitharden. Deze soorten komen meer voor in modelbouw en industrie. Voor hobbywerk met sieraden en onderzetters kies je meestal epoxy of UV-hars.

Epoxy of UV-hars: welke kies je?

Het hangt af van wat je maakt:

• Sleutelhangers en sieraden in kleine mallen: beide werken. UV-hars is snel, epoxy is veelzijdiger.
• Onderzetters en dienbladen: epoxy, vanwege de grotere oppervlakken.
• Dikke gietwerken zoals een tafelblad: epoxy, maar met een speciale giethars. Zie epoxy tafel.
• Een snelle reparatie of kleine decoratie: UV-hars.
• Je wilt zonder lamp werken: epoxy.

Veel beginners starten met epoxy omdat de set compleet is en je geen lamp nodig hebt. Wil je liever snel resultaat met een klein stukje, dan is UV-hars een prima keuze.

Wat heb je nodig voor resin art?

Een goede beginnersset voor resin art bevat meestal dit:

• Hars en verharder (epoxy) of een flesje UV-hars.
• Een of twee siliconen mallen.
• Maatbekers en roerstokjes, vaak weggooibaar.
• Pigmenten of inkt om te kleuren.
• Handschoenen.
• Eventueel een UV-lamp.

Wat je daarnaast zelf nodig hebt:

• Een weegschaal als het product op gewicht werkt.
• Een afgedekt werkblad.
• Een oogbescherming zoals een veiligheidsbril.
• Een prikker of tandenstoker om bellen te verwijderen.
• Frisse lucht in de ruimte.

Hoe groter je project wordt, hoe belangrijker de kwaliteit van je hars en je ventilatie. Voor sieraden gelden aparte aandachtspunten, die staan in epoxy sieraden.

Stap voor stap: een eerste resin project

Een klein project laat je zien hoe de hars zich gedraagt. Een onderzetter of sleutelhanger is perfect.

Stap 1: bereid je werkplek voor

Dek de tafel af en zorg voor een vlakke ondergrond waar de mal stil kan blijven staan. Open een raam of zet een ventilator aan. Doe handschoenen en een bril aan. Leg alles klaar voor je begint, want als de hars eenmaal gemengd is, loopt de tijd.

Stap 2: meet af en meng

Meet hars en verharder precies af volgens de verpakking. Roer langzaam en grondig, ook langs de wand en de bodem van de beker. Langzaam roeren brengt minder lucht in het mengsel. Meng niet meer dan je nodig hebt, want een grote hoeveelheid in een beker geeft meer warmte af.

West System waarschuwt op de pagina over onbeheerste uitharding dat uitharding van gemengde epoxy warmte produceert en dat een grotere of dikkere massa meer warmte geeft. In een mengbeker kan die warmte plastic doen smelten of de huid verbranden. Maak dus kleine porties.

Stap 3: kleur en giet

Voeg pigment toe, in kleine hoeveelheden. Giet de hars langzaam in de mal en laat bellen opstijgen. Een prikker haalt bellen weg die aan het oppervlak zitten. Volgens Wikipedia over resin casting ontstaan er bij het mengen van twee componenten vaak luchtbellen, en kun je ze verminderen door de mal te laten trillen.

Stap 4: laat uitharden

Laat het werk liggen op een vlakke, stofvrije plek. Raak het niet aan. Hoe lang het duurt hangt af van je product. Volg de gegevens op de verpakking, want uithardingstijd, laagdikte en temperatuur verschillen per merk.

Stap 5: ontvorm en werk af

Haal het stuk voorzichtig uit de mal. Schuur randen indien nodig en poets ze op. Bij schuren komt stof vrij. West System adviseert bij het schuren van epoxy een stofmasker van minstens N95-klasse en extra voorzichtigheid met niet-volledig uitgeharde epoxy.

Veilig werken met resin

Hars is geen speelgoed. Volg de regels van de fabrikant en deze basisregels uit de veiligheidsrichtlijnen van West System:

• Vermijd contact met hars, verharder, gemengde epoxy en schuurstof van half uitgeharde epoxy.
• Draag handschoenen, oogbescherming en beschermende kleding. Dat is volgens de fabrikant het minimum voor de meeste gebruikers.
• Verwijder hars van je huid met een waterloze huidreiniger en gebruik nooit oplosmiddelen op de huid.
• Zorg voor ventilatie en draag bij onvoldoende ventilatie ademhalingsbescherming.
• Stop met het product als je een reactie krijgt, zoals een huiduitslag, en raadpleeg een arts als het niet overgaat.

Wikipedia voegt toe dat rubberen handschoenen slecht beschermen en dat dikke nitrilhandschoenen worden aanbevolen. Daarnaast is sensibilisatie een belangrijk risico, wat betekent dat je na herhaald contact allergisch kunt worden.

Voor UV-hars gelden de veiligheidsvoorschriften op het productblad. Wikipedia zegt dat voor concrete voorschriften het veiligheidsinformatieblad van het specifieke product moet worden geraadpleegd. Doe dat ook.

Resin kopen: waar let je op?

Je vindt resin in bouwmarkten, hobbywinkels, webshops en bij marktplaatsen. Zoek je naar resin kopen, dan krijg je een enorm aanbod. Let op deze punten:

• Het type. Staat er epoxy, UV-hars of iets anders? Een gietepoxy voor dunne lagen is iets anders dan een epoxy voor tafelbladen.
• De verhouding. Staat er duidelijk op hoeveel hars en verharder je nodig hebt?
• De maat. Koop bij je eerste project een kleine set. Een grote verpakking is goedkoper per liter, maar je hebt hem niet nodig.
• De uithardingstijd en laagdikte. Die staan op de verpakking of in het technische blad.
• Het veiligheidsblad. Een goede aanbieder levert dat mee of stelt het online beschikbaar.
• De houdbaarheid. Hars en verharder verouderen.

Pas op voor aanbiedingen die te mooi zijn om waar te zijn. Een product zonder duidelijke verhouding of veiligheidsinformatie laat je beter liggen. Kijk ook bij epoxy hars voor meer over de keuze.

Ideeën voor resin art

Wie net begint, heeft vaak geen idee wat hij moet maken. Deze projecten zijn haalbaar met een kleine set en weinig ervaring:

• Sleutelhangers. Een kleine mal, een beetje pigment en een oogje. Binnen een dag klaar.
• Onderzetters. Rond of vierkant, met kleurlagen of droogbloemen. Zie epoxy onderzetters.
• Sieraden. Hangers, oorbellen en ringen in kleine mallen, met bijvoorbeeld bloemblaadjes of glitter.
• Letters en namen. Mallen in de vorm van letters, handig voor cadeaus.
• Dienbladen en schaaltjes. Iets grotere stukken, waarvoor je meer hars nodig hebt.
• Boekenleggers en hangers met gedroogde bloemen. Dun gegoten, dus ook geschikt voor UV-hars.

Droog je bloemen of bladeren voor je ze in hars giet, want vocht kan troebele plekken geven. Dat is een algemene tip uit de praktijk. Test het met een klein stukje voor je een groot werk begint.

Zoek je meer inspiratie, dan helpt het om eerst één techniek goed onder de knie te krijgen, zoals een enkele kleurlaag. Daarna voeg je effecten toe zoals lagen, marmer of inclusies. Probeer niet alles in één stuk.

Opruimen en afval

Resten van gemengde hars laat je in de beker uitharden, op een veilige plek en onder toezicht, zodat je de beker later kunt weggooien. West System waarschuwt dat uitharding warmte geeft, dus zet de beker niet op een brandbaar oppervlak. Giet nooit vloeibare hars door de gootsteen. Doekjes met hars erop laat je eerst uitharden voor je ze weggooit. Voor chemisch afval gelden regels van je gemeente, dus kijk daar voor de lokale aanwijzingen.

Veelgemaakte fouten

• Verkeerde verhouding. Alles hangt af van een nauwkeurige verhouding.
• Te snel roeren. Dat zet bellen in het mengsel.
• Te veel in één keer. Meer hars geeft meer warmte en een kortere werktijd.
• Te vroeg ontvormen. Een onvolledig uitgehard stuk blijft zacht of plakt.
• Zonder bescherming werken. Handschoenen, bril en ventilatie zijn geen extra.
• Een stoffige werkplek. Stof in je hars zie je pas als het hard is.

Veelgestelde vragen over resin

Verder lezen