Epoxy giethars is een tweecomponenten hars die je mengt en in een mal of een afgebakende ruimte giet, waarna hij uithardt tot een heldere, harde massa. Het verschil met een gewone epoxycoating zit in de laagdikte: giethars is gemaakt voor dikkere lagen, coating voor dunne lagen. Je kiest een giethars op verwerkingstijd, laagdikte en de verhouding van hars en verharder.
Veel beginners kopen de eerste de beste epoxy en lopen dan tegen bellen, warmte of een plakkerige kern aan. Dat komt vaak niet door je techniek, maar doordat het product niet bij het project past. Op deze pagina lees je hoe je een giethars kiest, wat je nodig hebt en hoe je veilig werkt. Het overzicht van alle gietambachten vind je in de pijler epoxy, kaarsen en zeep, en de achtergrond bij hars in het algemeen in resin.
Kort samengevat
- Giethars is bedoeld voor dikkere lagen. Een gewone coating hars is dat niet.
- Kies op laagdikte per gietbeurt, verwerkingstijd en de verhouding hars en verharder.
- Dikke massa’s worden warm tijdens het uitharden. Giet in porties en meng kleine hoeveelheden.
- Draag handschoenen en oogbescherming, werk geventileerd en gebruik geen oplosmiddelen op je huid.
- Begin met een kleine set en een proefmal voordat je een groot project doet.
Wat is epoxy giethars?
Epoxy is een familie van thermohardende kunststoffen. Wikipedia over epoxy beschrijft dat de hars een verharder nodig heeft en dat de uitharding een chemische reactie is waarbij een driedimensionaal netwerk ontstaat. Daardoor wordt het materiaal hard, stevig en bestand tegen veel stoffen.
Giethars is een epoxy die speciaal is samengesteld om in een dikkere laag uit te harden. Fabrikanten doen dat door een langzamere verharder te gebruiken, waardoor de reactie minder snel warmte opbouwt. Dat is belangrijk, want uitharding is exotherm: er komt warmte vrij. Hoe groter of dikker de massa, hoe meer warmte, zegt West System op zijn pagina over onbeheerste uitharding. Bij een gewone, snelle epoxy kan een dikke laag te heet worden.
Giethars of coating?
Het onderscheid is eenvoudig, maar wordt vaak vergeten:
- Coating of tafelbladhars: voor dunne lagen, bijvoorbeeld een glanslaag over een tafel of een schilderij.
- Giethars: voor mallen, sieraden, onderzetters en diepere vormen, in een of meer lagen van enkele millimeters of meer.
- Diepe giethars: voor lagen van een paar centimeter, bijvoorbeeld een river table. Dit is een apart type met een heel langzame verharder.
De exacte maximale laagdikte staat altijd bij het product. Wij noemen hier geen getallen, want die verschillen per merk en we kunnen ze niet algemeen onderbouwen.
Waar let je op bij het kiezen?
Maximale laagdikte per gietbeurt
Dit is de belangrijkste eigenschap. Staat er dat je maximaal enkele millimeters per keer mag gieten, dan moet je een dik werk in lagen opbouwen. Wil je een diepe vorm in een keer vullen, kies dan een product dat daarvoor bedoeld is.
Verwerkingstijd
De verwerkingstijd, ook wel potlife, is de tijd dat je het gemengde product kunt verwerken. Wikipedia noemt dat grote hoeveelheden meer warmte geven, waardoor de verwerkingstijd korter wordt. Voor een eerste project is een langzamere hars prettig, omdat je rustig kunt gieten, bellen kunt weghalen en pigment kunt toevoegen.
Uithardingstijd
Hoe lang het duurt voor je een stuk kunt ontvormen en hoe lang voor volledige uitharding, verschilt per product. Epoxy is na enkele uren tot een dag vaak schuurbaar, maar het kan, afhankelijk van product en temperatuur, dagen tot weken duren voor het volledig is uitgehard. Volg de aanwijzingen van de fabrikant. Dat is een voorbeeld van één merk en dus geen algemene regel. Lees de gegevens van je eigen product.
Verhouding en mengen
Bij sommige sets meng je hars en verharder in gelijke delen, bij andere is de verhouding bijvoorbeeld twee op een. Wikipedia noemt dat fabrikanten vaak verhoudingen van 3:1 tot 10:1 op gewicht gebruiken. Kies voor je eerste project een set met een duidelijke verhouding en een maatbeker met een schaal, of een weegschaal.
Helderheid en vergeling
Epoxy is doorzichtig, maar kan met de tijd vergelen. Volgens Wikipedia vergeelt epoxy met de tijd, ook zonder UV-licht, en wordt het daarom op boten afgedekt met een UV-bestendige laag. Voor een tafelblad of sieraad zie je dat pas na lange tijd. Producten die als UV-bestendig worden aangeboden hebben een toevoeging die dat vertraagt, maar wij kunnen niet beoordelen hoe goed dat werkt. Wil je een werk in zonlicht plaatsen, bekijk dan de claims van de fabrikant kritisch.
Veiligheidsblad
Een goede aanbieder levert een veiligheidsinformatieblad. Lees het voor je begint. Daar staat welke beschermingsmiddelen de fabrikant aanraadt.
Wat heb je nodig?
Voor een eerste project met epoxy giethars heb je dit nodig:
- Giethars en verharder, in een kleine set.
- Maatbekers met een duidelijke schaal, of een weegschaal.
- Roerstokjes die je weggooit.
- Een siliconen mal of een afgebakende vorm.
- Pigment, inkt of droogbloemen als je kleur of inhoud wilt.
- Nitrilhandschoenen en een veiligheidsbril.
- Een afgedekt werkblad en een vlakke plek waar je werk kan uitharden.
- Een prikker of tandenstoker voor bellen.
- Een stofkap, bijvoorbeeld een omgekeerde doos, om het werk af te dekken terwijl het uithardt.
Bouwmarkt of hobbywinkel?
Je vindt epoxy giethars in bouwmarkten, hobbywinkels en webshops, en zoekopdrachten als epoxy giethars Praxis, Hornbach of Action laten zien dat veel mensen dichtbij willen kopen. Het aanbod verschilt per winkel en wisselt, dus we noemen geen specifieke producten. Let bij elke winkel op dezelfde punten: staat de laagdikte vermeld, is de verhouding duidelijk, is er een veiligheidsblad en is het product bedoeld voor gieten in plaats van alleen voor lijmen of coaten? Epoxylijm en epoxypasta zijn andere producten dan giethars.
Stap voor stap: epoxy giethars verwerken
Stap 1: werkplek en bescherming
Dek de tafel af, zorg voor frisse lucht en zet de mal op een vlak oppervlak. Doe handschoenen en bril aan. Volgens West System zijn handschoenen, oogbescherming en beschermende kleding het minimum voor de meeste gebruikers.
Stap 2: afmeten
Meet hars en verharder precies af. Meet niet op het oog. Een verkeerde verhouding geeft een zachte of plakkerige massa die niet meer goed uithardt.
Stap 3: mengen
Roer langzaam en grondig, ook langs de wand en de bodem. Doe daar een paar minuten over, of zoveel als je product voorschrijft. Giet het mengsel eventueel over in een tweede beker en roer nog eens. Zo voorkom je dat ongemengde hars aan de wand mee in je werk komt.
Stap 4: kleur toevoegen
Voeg pigment in kleine hoeveelheden toe en roer rustig. Gebruik pigment dat voor epoxy bedoeld is. Te veel kleur kan het uitharden verstoren.
Stap 5: gieten
Giet langzaam en in een dunne straal. Wikipedia over resin casting noemt dat er bij het mengen van twee componenten vaak luchtbellen ontstaan en dat trillen van de mal helpt om ze te verdrijven. Prik overgebleven bellen weg en laat het werk daarna met rust.
Stap 6: in lagen werken bij dikke vormen
Gaat het om een diep werk, werk dan in lagen. West System raadt bij grote gietklussen aan in tijdsgebonden porties te gieten en te wachten tot de milde exotherm piekt en begint af te nemen voordat je een nieuwe batch maakt. Wacht je te lang, dan krijg je een zwakke hechting tussen de lagen. Wacht je te kort, dan kan het werk scheuren. Daarom is het zo belangrijk dat je de aanwijzingen van je product volgt.
Stap 7: uitharden en ontvormen
Laat het werk liggen op een vlakke, stofvrije plek. Haal het pas uit de mal als het hard is. Is het oppervlak nog zacht of plakkerig, dan is het nog niet klaar of is de verhouding niet goed geweest.
Veilig werken met giethars
Dit zijn de basisregels. Ze komen uit de bronnen die we hebben geopend.
- Huid. Vermijd contact met hars, verharder, gemengde epoxy en schuurstof van half uitgeharde epoxy. Verwijder hars van je huid met een waterloze huidreiniger. Gebruik nooit oplosmiddelen op je huid.
- Handschoenen. Wikipedia zegt dat rubberen handschoenen slecht beschermen en dat dikke nitrilhandschoenen worden aanbevolen.
- Lucht. Zorg voor ventilatie. Dampen kunnen zich volgens West System opstapelen in afgesloten ruimtes.
- Schuren. Draag een stofmasker of ademhalingsmasker en wees extra voorzichtig bij onvolledig uitgeharde epoxy.
- Warmte. Gebruik kleine porties. Bij een te grote massa kan de warmte een mengbeker laten smelten of brandbare spullen laten ontsteken.
- Reactie. Krijg je een huiduitslag of andere klachten, stop dan met het product en raadpleeg een arts als het niet overgaat.
- Verharder en afval. West System waarschuwt dat verharder in contact met zaagsel of andere cellulosematerialen spontaan kan ontbranden. Gebruik die dus nooit om verharder op te nemen.
Mallen en afwerking
Epoxy giethars laat in een siliconen mal meestal goed los, omdat siliconen weinig hecht. Wikipedia over resin casting noemt dat flexibele mallen vaak van latex of siliconenrubber zijn en dat een flexibele mal doorgaans 25 tot 100 afgietsels levert voor details minder scherp worden. Een gladde, glanzende mal geeft een glanzend resultaat, een matte mal een matte rand. Kies je voor een grote mal van een ander materiaal, dan kan een loslaatmiddel nodig zijn, dus lees wat de fabrikant van de hars of de mal adviseert.
Na het ontvormen werk je het stuk af. Scherpe randen haal je weg met fijn schuurpapier, waarna je het oppervlak opnieuw laat glanzen met een polijstmiddel dat voor kunststof bedoeld is. Bij schuren komt stof vrij, dus draag een masker en werk geventileerd. Wil je een nog glanzender resultaat, dan kun je het stuk opnieuw met een dun laagje giethars bedekken, waarna het weer moet uitharden. Dat laatste is een veelgebruikte werkwijze in de praktijk, geen bronuitspraak.
Ideeën voor epoxy giethars
Met giethars kun je veel maken. Deze ideeën zijn goed te doen voor beginners:
- Onderzetters, sleutelhangers en hangers. Zie epoxy onderzetters.
- Dienbladen en schaaltjes met kleurlagen.
- Letters en namen in mallen.
- Droogbloemen in een sieraad of boekenlegger.
- Klokken en kleine lampen, met de juiste onderdelen.
- Grotere projecten zoals een epoxy tafel, voor als je het kleine werk al kent.
Een goed begin is een onderzetter van een paar centimeter. Je ziet binnen een dag hoe de hars zich gedraagt en je loopt weinig risico.
Veelgemaakte fouten
- Een coating gebruiken als giethars. Dikke lagen worden te heet of blijven zacht.
- Te veel in één keer mengen. Meer massa, meer warmte, minder werktijd.
- Verkeerde verhouding. Weeg af en meet niet op het oog.
- Geen proefstuk. Test kleur en vulling eerst klein.
- Te vroeg ontvormen. Het stuk blijft vervormen of plakken.
- Vocht in de mal of in de inhoud. Dat zie je terug als troebele plekken. Dat is een praktijkregel, geen bronuitspraak.
Veelgestelde vragen over epoxy giethars
Wat is epoxy giethars?
Epoxy giethars is een tweecomponenten epoxy die je mengt en in een mal giet. Het is bedoeld voor dikkere lagen dan een gewone coating en hardt uit tot een heldere, harde massa.
Wat is het verschil tussen giethars en coating?
Een coating is gemaakt voor dunne lagen, bijvoorbeeld een glanslaag. Giethars is gemaakt voor dikkere lagen en mallen, met een langzamere verharder zodat de warmte beter te beheersen is.
Hoe dik mag je epoxy giethars gieten?
Dat verschilt per product en staat op de verpakking of in het technische blad. Gaat het om een dikkere vorm, werk dan in lagen of kies een diepe giethars. Bij te dikke lagen kan te veel warmte ontstaan.
Hoe lang duurt het voor epoxy giethars hard is?
Dat hangt af van het product, de laagdikte en de temperatuur. Het stuk is vaak binnen een dag zo hard dat je het kunt ontvormen, maar volledig uitgehard kan langer duren. Volg de gegevens van je product.
Hoe voorkom je bellen in giethars?
Meng langzaam, giet in een dunne straal, laat de mal licht trillen en prik overgebleven bellen weg. Bij grote werken gebruikt men ook vacuüm of een drukvat, maar thuis zijn de eerste methodes gangbaar.
Waar koop je epoxy giethars?
In hobbywinkels, bouwmarkten en webshops. Let op laagdikte, verhouding, veiligheidsblad en of het product voor gieten bedoeld is.
Is epoxy giethars veilig?
Met handschoenen, bril, beschermende kleding en ventilatie werk je er veilig mee, zeggen de makers. Onuitgeharde hars kan huid en ogen irriteren en bij herhaald contact een allergie veroorzaken.
Welke giethars is het best voor beginners?
Kies een heldere giethars met een duidelijke verhouding, een lange verwerkingstijd en een kleine verpakking. Dat is een algemene suggestie. Het hangt af van wat je maakt.
Verder lezen
Je weet nu hoe je een giethars kiest en gebruikt. Lees verder bij deze pagina’s.
- Het overzicht: de pijler epoxy, kaarsen en zeep.
- De basis van hars: resin en epoxy resin.
- Groot werk: epoxy tafel.
- Een andere gietstijl: kaarsen maken.