Epoxy resin is een kunsthars die uit twee delen bestaat: hars en verharder. Je meet ze af, mengt ze en giet ze in een mal of over een ondergrond. De reactie tussen de twee delen laat het mengsel uitharden tot een harde, heldere kunststof. Daarom wordt epoxy resin gebruikt voor sieraden, onderzetters, tafelbladen en kunstwerken, en in de industrie voor lijm, coatings en composieten.
Het woord is een combinatie van twee zoektermen: epoxy en resin. In het Nederlands zeggen mensen ook epoxyhars of epoxy giethars. De pagina’s resin en epoxy giethars kijken elk vanuit een eigen hoek. Hier ligt de nadruk op wat epoxy resin is, hoeveel je nodig hebt, hoe je het kleurt en hoe je veilig werkt. Het overzicht van alle gietambachten staat in de pijler epoxy, kaarsen en zeep.
Kort samengevat
- Epoxy resin bestaat uit hars en verharder in een vaste verhouding. Je meet nauwkeurig af en roert grondig.
- Het hardt uit door een chemische reactie die warmte geeft. Dikke lagen worden warmer.
- Reken het volume van je mal uit in milliliters om te weten hoeveel hars je nodig hebt, en maak altijd iets extra.
- Draag handschoenen, oogbescherming en beschermende kleding en zorg voor frisse lucht.
- Gebruik pigment dat voor epoxy bedoeld is en test eerst een klein beetje.
Wat is epoxy resin?
Epoxy is een familie van thermohardende kunststoffen, gemaakt van epoxyharsen. Volgens Wikipedia over epoxy heeft de hars een verharder nodig, zoals een amine, en ontstaat bij het uitharden een dichtgeknoopt netwerk. Pas dan krijgt het materiaal zijn mechanische en chemische eigenschappen. De meest gebruikte harsen worden gemaakt van epichloorhydrine en bisfenol A.
Voor jou als hobbyist betekent dat drie dingen. De hars en de verharder zijn samen pas een product als je ze mengt. De verhouding moet kloppen, anders hardt het niet goed uit. En de reactie is niet terug te draaien: gemengd en uitgehard epoxy kun je niet meer smelten of oplossen.
Hoe hard wordt epoxy resin?
Een uitgeharde epoxy is hard, stevig en bestand tegen veel stoffen. Daarom wordt het in de industrie gebruikt voor lijm, voor mallen en composieten en voor het beschermen van elektronica. In de kunstwereld wordt het gegoten en in lagen opgebouwd in kunst, sieraden en meubels, schrijft Wikipedia.
Epoxy is ook gevoelig voor tijd en licht. Volgens Wikipedia vergeelt epoxy met de tijd, ook zonder UV-straling. Bij een sieraad of onderzetter merk je dat pas na lange tijd, bij een groot blad in zonlicht eerder.
Epoxy resin en UV resin: wat is het verschil?
Naast epoxy bestaat er UV-hars, dat uithardt onder een lamp. Wikipedia noemt dit een fotopolymeer: een hars die uithardt na belichting met UV- of zichtbaar licht, met een fotoinitiator die de reactie start. In de hobby is het vooral geschikt voor kleine, dunne stukken. Epoxy hardt zonder lamp uit en is geschikt voor grotere werken. Zoek je naar epoxy UV resin, dan gaat het meestal om een product dat je onder een lamp laat uitharden, ook al heet het epoxy. Lees altijd wat de fabrikant schrijft over het uitharden.
Een korte vergelijking, bedoeld als richtlijn:
- Epoxy: twee componenten, geen lamp, voor dunne tot dikke lagen, afhankelijk van het type.
- UV-hars: een component, lamp nodig, voor dunne lagen en kleine vormen.
Hoeveel epoxy resin heb je nodig?
Dit is een van de meest gestelde vragen, en het antwoord is een eenvoudige rekensom. Meet het volume van je mal in kubieke centimeters. Een kubieke centimeter is een milliliter.
Voorbeeld: een rechthoekige mal van 20 bij 10 centimeter en 1 centimeter diep heeft een volume van 20 × 10 × 1 = 200 kubieke centimeter, oftewel 200 milliliter. Een ronde onderzetter met een straal van 5 centimeter en een diepte van 0,5 centimeter heeft een volume van ongeveer 3,14 × 5 × 5 × 0,5 = 39 milliliter.
Dat is het volume. Hars en verharder samen moeten dat volume opleveren. Fabrikanten geven de verhouding op volume of gewicht. Als de verhouding op gewicht is opgegeven, heb je de dichtheid van het mengsel nodig, en die staat in het technische blad. Wij noemen daar geen getal voor, want dat verschilt per product.
Tips voor de berekening:
- Reken er een klein beetje bij, voor de rand van de beker en voor het roeren. Veel makers nemen enkele tientallen procenten extra, maar dat is een praktijkwaarde, geen bronuitspraak.
- Laat een klein deel over voor een tweede laag of een bijwerking.
- Een proef met water laat zien hoeveel volume je mal werkelijk bevat. Giet water in de mal, giet het in een maatbeker en lees het volume af.
Wat heb je nodig?
- Epoxy resin met verharder, in een kleine set.
- Maatbekers met een duidelijke schaal, of een digitale weegschaal.
- Roerstokjes die je weggooit.
- Een siliconen mal of een afgebakende vorm.
- Pigment, inkt of kleurpasta voor epoxy.
- Nitrilhandschoenen en een veiligheidsbril.
- Een afgedekt werkblad en een vlakke ondergrond.
- Een prikker voor bellen en een stofkap om het werk tijdens het uitharden af te dekken.
Stap voor stap werken met epoxy resin
Stap 1: bereid je werkplek voor
Dek de tafel af en zorg dat de mal vlak staat. Zet ramen open of een ventilator aan. Doe handschoenen en bril aan. Leg alles klaar, want na het mengen loopt de tijd.
Stap 2: meet af
Meet hars en verharder af in de verhouding op de verpakking. Doe dit nauwkeurig. Een verkeerde verhouding is de meest voorkomende reden dat epoxy zacht of plakkerig blijft.
Stap 3: meng
Roer langzaam en grondig, ook langs de wand en de bodem. Giet het mengsel desgewenst over in een tweede beker en roer nog eens. Het is bekend dat bij het mengen van twee componenten vaak luchtbellen ontstaan, zoals Wikipedia over resin casting schrijft. Langzaam roeren beperkt dat.
Stap 4: kleur
Voeg pigment in kleine hoeveelheden toe. Gebruik alleen kleurstof die voor epoxy bedoeld is. Water, gewone verf of voedingskleurstof kunnen het uitharden verstoren.
Stap 5: giet
Giet in een dunne straal in de mal. Laat de mal licht trillen of tik hem op tafel en prik bellen weg. Laat het werk daarna met rust.
Stap 6: laat uitharden
Laat het stuk liggen op een vlakke, stofvrije plek. Hoe lang het duurt hangt af van het product, de laagdikte en de temperatuur. West System schrijft dat epoxy na enkele uren schuurbaar is, maar bij kamertemperatuur meer dan twee weken kan duren voor het volledig is uitgehard. Dat geldt voor hun product. Lees de gegevens van het jouwe.
Stap 7: ontvorm en werk af
Haal het stuk voorzichtig uit de mal. Schuur randen en polijst waar nodig, met een stofmasker en frisse lucht.
Kleuren en effecten
Epoxy is doorzichtig, en dat is precies wat het aantrekkelijk maakt. Met pigment maak je het gekleurd, met glitter of mica geef je het glans en met droogbloemen of kleine voorwerpen maak je een inleg. Een paar principes:
- Weinig pigment per keer. Voeg toe tot de gewenste kleur en niet meer.
- Gelaagd werken. Een transparante laag over een gekleurde laag geeft diepte. Laat elke laag voldoende uitharden volgens je product.
- Droge inleg. Droog bloemen en blaadjes goed voor je ze gebruikt. Vocht kan troebele plekken geven. Dat is een praktijkregel.
- Wervels en marmer. Giet twee kleuren door elkaar en draai de mal licht, zonder te roeren.
Epoxy resin voor sieraden vraagt aparte aandacht. Zie epoxy sieraden voor tips over kleine mallen en afwerking.
Veilig werken met epoxy resin
De fabrikant West System schrijft in zijn veiligheidsrichtlijnen dat je contact met hars, verharder, gemengde epoxy en schuurstof van half uitgeharde epoxy moet vermijden. Handschoenen, oogbescherming en beschermende kleding zijn het minimum voor de meeste gebruikers. Hars verwijder je van je huid met een waterloze huidreiniger. Gebruik nooit oplosmiddelen op je huid. Zorg voor ventilatie, en draag een ademhalingsmasker als dat niet kan.
Wikipedia noemt sensibilisatie als belangrijk risico: na herhaalde blootstelling kun je een allergische huidreactie krijgen, vooral aan handen en onderarmen. Het stuk zegt ook dat rubberen handschoenen slecht beschermen en dat dikke nitrilhandschoenen worden aanbevolen. Krijg je klachten, stop dan en raadpleeg een arts als ze niet verdwijnen.
De warmte tijdens het uitharden is het derde aandachtspunt. Op de pagina over onbeheerste uitharding staat dat een grotere of dikkere massa meer warmte geeft en dat een mengbeker daardoor kan smelten of brandbare spullen kan ontsteken. Meng dus kleine hoeveelheden en laat gemengd restant niet onbeheerd staan.
Epoxy resin kopen
Epoxy resin koop je bij hobbywinkels, bouwmarkten en webshops. Zoekopdrachten als epoxy resin kopen en epoxy resin Action laten zien dat veel mensen dichtbij willen kopen. Wij noemen geen winkels en prijzen, want het aanbod wisselt. Let op deze dingen:
- Is het een giethars, coating, lijm of UV-hars? Dat bepaalt of het bij je project past.
- Staat de verhouding duidelijk op de verpakking?
- Is er een veiligheidsblad?
- Welke laagdikte en uithardingstijd noemt de fabrikant?
- Koop een kleine set voor je eerste project.
Bewaren en opruimen
Bewaar hars en verharder gesloten, op een koele plek en buiten bereik van kinderen en huisdieren. Houd de dop van de verharder goed dicht en gebruik per fles een eigen maatbeker, zodat je de twee niet door elkaar haalt. Hoe lang een verpakking houdbaar is, staat bij het product, want dat verschilt per fabrikant.
Opruimen vraagt aandacht. West System adviseert gemorste hars eerst met een schraper te verwijderen en daarna na te vegen met absorberende doeken. Hars of gemengde epoxy reinig je met aceton, lakverdunner of alcohol, maar nooit op de huid, en je volgt dan de veiligheidswaarschuwingen van dat oplosmiddel. Verharderresten reinig je met warm zeepwater. Gebruik nooit zaagsel of andere fijne cellulosematerialen om verharder op te nemen, en gooi verharder niet weg samen met zulk materiaal, omdat het spontaan kan ontbranden.
Wat in de beker overblijft, laat je uitharden op een veilige plek, onder toezicht, voordat je het weggooit. Giet nooit vloeibare hars door de gootsteen. Voor chemisch afval gelden plaatselijke regels, dus kijk bij je gemeente wat daarvoor geldt.
Veelgemaakte fouten
- Verkeerde verhouding. Weeg of meet nauwkeurig.
- Te weinig mengen. Ongemengde hars aan de wand geeft plakkerige plekken.
- Te veel in een keer. Meer massa geeft meer warmte.
- Te vroeg ontvormen. Het stuk is nog zacht.
- Geen bescherming. Handschoenen, bril en ventilatie zijn de basis.
- Het volume niet uitrekenen. Je hebt te weinig of veel te veel hars.
Veelgestelde vragen over epoxy resin
Wat is epoxy resin?
Epoxy resin is een tweecomponenten kunsthars van hars en verharder. Na mengen hardt het door een chemische reactie uit tot een harde, vaak heldere massa. Je gebruikt het voor sieraden, onderzetters, tafels en kunst.
Wat is het verschil tussen epoxy resin en UV resin?
Epoxy resin hardt uit na het mengen van hars en verharder, zonder lamp. UV resin is een fotopolymeer dat uithardt onder UV- of zichtbaar licht. UV resin is vooral geschikt voor kleine, dunne stukken.
Hoeveel epoxy resin heb je nodig?
Reken het volume van je mal uit in kubieke centimeters, wat gelijk is aan milliliters. Maak er iets extra bij. Bij een opgave op gewicht heb je de dichtheid van het mengsel nodig, die in het technische blad staat.
Hoe lang duurt het voordat epoxy resin hard is?
Dat hangt af van het product, de laagdikte en de temperatuur. Een stuk is vaak na een dag ontvormbaar, maar volledig uitgehard kan veel langer duren. Volg de verpakking.
Is epoxy resin giftig?
Onuitgeharde epoxy kan huid en ogen irriteren en bij herhaald contact een allergie veroorzaken. Werk met handschoenen, bril, beschermende kleding en ventilatie en lees het veiligheidsblad van je product.
Kun je epoxy resin kleuren?
Ja, met pigment, inkt of kleurpasta die voor epoxy bedoeld is. Voeg weinig toe en test eerst een klein beetje.
Waar kun je epoxy resin kopen?
In hobbywinkels, bouwmarkten en webshops. Let op het type, de verhouding, het veiligheidsblad en de maat van de verpakking.
Vergeelt epoxy resin?
Volgens Wikipedia vergeelt epoxy met de tijd, ook zonder UV-licht. Bij kleine voorwerpen merk je dat weinig. Wil je het zoveel mogelijk beperken, vermijd dan felle zon.
Verder lezen
Je weet nu hoe epoxy resin werkt. Lees verder bij deze pagina’s.
- Het overzicht: de pijler epoxy, kaarsen en zeep.
- Meer over hars: resin en epoxy giethars.
- Grote projecten: epoxy tafel.
- Een andere techniek: kaarsen maken.