Epoxy hars: kopen, gebruiken en verwijderen

Epoxy hars is een tweecomponenten kunststof van hars en verharder die je mengt en laat uitharden tot een harde massa. Je koopt hem als set in bouwmarkten, hobbywinkels en webshops, en je gebruikt hem voor gieten, coaten, lijmen en repareren. Het verwijderen van epoxy hars is lastig na het uitharden, dus je werkt beter netjes dan dat je achteraf schrobt.

Veel mensen zoeken op epoxy hars kopen en komen terecht bij een groot aanbod met verschillende namen: giethars, coating, lijm, putty en UV-hars. Dat is verwarrend, want ze zijn niet inwisselbaar. Op deze pagina leggen we uit waar je op let, hoe je epoxy hars gebruikt en wat je doet als hij op de verkeerde plek terechtkomt. Voor de uitleg over het materiaal zelf staat er epoxy resin, en voor de brede context de pijler epoxy, kaarsen en zeep.

Wat is epoxy hars?

Epoxy hars is de Nederlandse benaming voor epoxy resin. Het is een thermohardende kunststof: eenmaal uitgehard kun je hem niet meer smelten. Wikipedia over epoxy beschrijft dat de hars een verharder nodig heeft en dat de uitharding een chemische reactie is waarbij een dichtgeknoopt netwerk ontstaat. Daardoor is het materiaal hard, stevig en bestand tegen veel stoffen.

Je ziet epoxy hars in veel producten. In de industrie zit het in lijm, coatings, composieten en elektronica. In de hobby gaat het meestal om gieten en afwerken, zoals bij sieraden, onderzetters en tafelbladen. Daar lees je meer over in epoxy giethars.

De soorten epoxy hars

Giethars

Giethars is bedoeld voor mallen en diepere vormen. Hij hardt langzamer uit, zodat de warmte beter te beheersen is. Gebruik hem voor sieraden, onderzetters, dienbladen en andere gietwerken. Meer in epoxy giethars.

Coating en tafelbladhars

Coating is bedoeld voor dunne lagen over een oppervlak, bijvoorbeeld een glanslaag over een tafel of schilderij. Het is een afwerking. Meer over het coaten van een blad staat in epoxy tafelblad.

Lijm, putty en reparatiehars

Epoxylijm en epoxy putty, ook wel epoxy klei, zijn bedoeld om te lijmen, te vullen en te repareren. Ze zijn niet bedoeld om te gieten. Je kent ze misschien als tweecomponentenlijm in een dubbele spuit of als kneedbare staaf. Wikipedia noemt harslijmen en reparatieharsen voor boten als bekende consumententoepassingen.

UV-hars

UV-hars is een andere categorie: het hardt uit onder een lamp. Het is vooral geschikt voor kleine, dunne stukken. Het verschil tussen epoxy en UV-hars staat in resin.

Epoxy hars kopen: waar let je op?

Je kunt epoxy hars kopen in bouwmarkten, hobbywinkels en bij webshops. Zoekopdrachten als epoxy hars Hornbach, Praxis, Karwei, Gamma of Action laten zien dat veel mensen eerst bij een bouwmarkt kijken. Het assortiment wisselt, dus we noemen geen producten of prijzen. Let bij elke aanbieder op dezelfde punten:

• Het soort. Is het giethars, coating, lijm of putty? Dat bepaalt of het bij je project past.
• De verhouding. Staat er duidelijk hoeveel hars en verharder je nodig hebt, op volume of op gewicht?
• De laagdikte. Hoe dik mag je per gietbeurt gieten? Dat staat bij het product.
• De verwerkingstijd en uithardingstijd. Zeker voor je eerste project is een langzamere hars prettiger.
• Het veiligheidsblad. Een goede aanbieder levert dat mee of stelt het online beschikbaar.
• De hoeveelheid. Koop voor je eerste project een kleine set. Je hebt de rest niet meteen nodig.
• Het merk en de herkomst. Zeker bij onbekende merken of zeer lage prijzen is wantrouwen verstandig. Lees ervaringen van andere gebruikers.

Wil je de hoeveelheid berekenen? Meet het volume van je mal en gebruik het volume van de hars en verharder samen. Hoe dat gaat, staat in epoxy resin.

Stap voor stap: epoxy hars gieten

Dit is een kort overzicht. Lees altijd de aanwijzingen van je eigen product.

1. Bereid je werkplek voor. Dek de tafel af, zet de mal vlak en zorg voor frisse lucht.
2. Doe je bescherming aan. Handschoenen, bril en beschermende kleding.
3. Meet af. Hars en verharder in de juiste verhouding. Doe dit nauwkeurig.
4. Meng. Roer langzaam en grondig, ook langs de wand en de bodem.
5. Kleur. Voeg pigment toe dat voor epoxy bedoeld is.
6. Giet. In een dunne straal. Laat bellen opstijgen en prik ze weg.
7. Laat uitharden. Op een vlakke, stofvrije plek.
8. Ontvorm en werk af. Schuur en polijst indien nodig, met een masker.

Over het uitharden schrijft West System dat epoxy na enkele uren schuurbaar is, maar dat het bij kamertemperatuur meer dan twee weken kan duren voor het volledig is uitgehard. Bij een ander product kan dat anders zijn.

Epoxy hars gieten: voor wie en wanneer?

Gieten is geschikt voor kleine, kleurrijke projecten. Het is minder geschikt voor mensen die snel resultaat willen of die geen ruimte hebben om een werk dagenlang ongestoord te laten liggen. Een kleine onderzetter of hanger is een goede eerste stap.

Epoxy hars verwijderen

Een veelgestelde vraag is hoe je epoxy hars verwijdert. Het antwoord hangt af van waarvan en of de hars nog vloeibaar is. Vloeibare hars haal je met de juiste aanpak vrij gemakkelijk weg, zolang je snel handelt. Zodra de hars is uitgehard, verandert het probleem: je haalt het dan niet meer weg met een doek, maar moet het mechanisch losmaken. Reageer dus meteen bij een ongelukje, houd absorberende doeken en een schraper binnen handbereik en zorg dat je de juiste reiniger bij de hand hebt voordat je begint met mengen.

Van je huid

Verwijder hars of gemengde epoxy zo snel mogelijk met een waterloze huidreiniger, schrijft West System, omdat hars niet in water oplosbaar is. Verharder is wel wateroplosbaar, dus die was je af met zeep en warm water. Gebruik nooit oplosmiddelen op je huid. Was je huid grondig na het werken. Krijg je een reactie, zoals een huiduitslag, stop dan met het product en raadpleeg een arts als het niet overgaat.

Van kleding

Trek verontreinigde kleding meteen uit. Kun je de epoxy er niet volledig uit krijgen, dan adviseert West System om de kleding niet meer te dragen. Gemengde epoxy die volledig is uitgehard, is volgens die bron weer veilig. Dat betekent dat een kleine, uitgeharde vlek geen gevaar vormt, maar de kleding blijft wel gevlekt.

Van gereedschap en oppervlakken

Zolang de hars nog nat is, kun je hem verwijderen. West System schrijft dat je gemorst epoxy eerst met een schraper verwijdert en daarna nawerkt met absorberende doeken. Op gereedschap kun je hars of gemengde epoxy reinigen met een oplosmiddel zoals aceton of alcohol. Die zijn brandbaar en geven dampen, dus werk met goede ventilatie, uit de buurt van vuur, en volg de veiligheidswaarschuwingen van het product. Verharderresten reinig je met warm zeepwater. Gebruik nooit zaagsel of andere fijne cellulosematerialen om verharder op te nemen, en gooi verharder niet samen met zulk materiaal in de prullenbak, want het kan spontaan ontbranden.

Gebruik oplosmiddelen alleen op oppervlakken die er niet door worden aangetast en test eerst op een verborgen plek. Doe dat in een geventileerde ruimte, zonder open vuur.

Uitgeharde epoxy hars verwijderen

Uitgeharde epoxy hars is hard en lastig te verwijderen. Het lost niet op in water en nauwelijks in gewone oplosmiddelen. Mechanisch verwijderen met schrapen of schuren is dan meestal de enige optie. Dat geeft stof. West System adviseert bij het schuren van epoxy een stofmasker of ademhalingsmasker van minstens N95-klasse en extra voorzichtigheid met niet-volledig uitgeharde epoxy. Wil je een uitgeharde laag van een mooi oppervlak verwijderen, laat dat dan door een vakman doen, want je kunt het oppervlak beschadigen.

De beste aanpak is voorkomen. Dek de werkplek af, gebruik wegwerpbekers en plak randen af.

Veilig werken met epoxy hars

De basisregels, zoals de fabrikant ze noemt:

• Vermijd contact met hars, verharder, gemengde epoxy en schuurstof van half uitgeharde epoxy.
• Draag handschoenen, oogbescherming en beschermende kleding.
• Zorg voor ventilatie. Dampen kunnen zich opstapelen in afgesloten ruimtes.
• Meng kleine hoeveelheden. De uitharding is exotherm en grotere massa’s geven meer warmte, zoals West System schrijft op zijn pagina over onbeheerste uitharding.
• Wikipedia: rubberen handschoenen beschermen slecht, dikke nitrilhandschoenen worden aanbevolen.

Ideeën voor je eerste projecten

Wie net begint, heeft het meeste aan kleine, overzichtelijke werkjes. Ze kosten weinig materiaal, je ziet snel resultaat en een mislukking is geen ramp. Denk aan onderzetters, sleutelhangers, hangers, boekenleggers en kleine schaaltjes. Voor grotere stukken is meer ervaring nodig. Een dienblad of een klok vraagt al meer hars en een nauwkeurige mal, en een tafel is een project voor later.

Combineer je hars met een natuurlijk materiaal, zoals gedroogde bloemen, bladeren of kleine stukjes hout, dan krijg je persoonlijke stukken. Droog de inleg altijd goed, want vocht kan troebele plekken geven. Dat is een praktijkregel, geen bronuitspraak. Wil je hout vullen of verbinden, lees dan epoxy hout.

Bewaren en afval

Bewaar hars en verharder in de originele flessen, goed gesloten, op een koele plek, uit de zon en buiten bereik van kinderen en huisdieren. Houd de doppen gescheiden, zodat hars en verharder niet door elkaar komen. Controleer de houdbaarheid op de verpakking en gebruik geen product dat er anders uitziet dan toen je het kocht, bijvoorbeeld troebel of met kristallen.

Gemengde resten laat je in de beker uitharden, op een veilige plek, onder toezicht. De warmte van uitharden kan een beker laten smelten, dus zet hem niet op een brandbaar oppervlak. Daarna gooi je de uitgeharde massa weg als gewoon afval, tenzij je gemeente iets anders voorschrijft. Vloeibare resten horen niet in de gootsteen. Doeken met hars of verharder laat je eerst uitharden, en je bewaart ze niet in een afgesloten zak met zaagsel, zoals West System waarschuwt.

Veelgemaakte fouten

• Het verkeerde type kopen. Lijm, coating en giethars zijn niet inwisselbaar.
• De verhouding schatten. Meet nauwkeurig.
• Zonder afdekken werken. Hars die op de tafel druipt, krijg je er niet meer af.
• Handschoenen van latex. Ze beschermen slecht.
• Oplosmiddel op de huid. Dat is volgens de fabrikant uitdrukkelijk niet de bedoeling.

Veelgestelde vragen over epoxy hars

Verder lezen