MIDI-keyboard kiezen: waar let je op als beginner?

Een MIDI keyboard is een toetsenbord dat zelf geen geluid hoeft te maken. Het stuurt informatie over de toetsen die je indrukt, zoals welke noot en hoe hard, naar een computer, tablet of geluidsmodule. Die zet het om in geluid. Voor beginners die muziek willen maken of piano willen oefenen met een app is een MIDI-keyboard met 49 of 61 toetsen vaak een goede, betaalbare start.

Een MIDI-keyboard verschilt van een gewoon keyboard of een digitale piano. Die hebben ingebouwde klanken en vaak een luidspreker, terwijl een MIDI-keyboard alleen een bedieningspaneel voor je software is. In dit artikel lees je hoe dat werkt, welke eigenschappen belangrijk zijn en welke je kunt overslaan. Wil je eerst het grotere plaatje zien? Kijk dan op de pagina over muziek leren.

Wat is een MIDI-keyboard?

MIDI staat voor Musical Instrument Digital Interface. Het is een systeem waarmee elektronische instrumenten onderling gegevens uitwisselen. Volgens Wikipedia over MIDI wordt er geen geluid verstuurd over een MIDI-verbinding. Wat wel verstuurd wordt, zijn opdrachten: een noot begint, hoe hard de toets wordt aangeslagen en wanneer de noot stopt. Ook volume, vibrato en de keuze van een klank kunnen worden meegestuurd.

Het Engelstalige artikel over het MIDI keyboard beschrijft het als een toetsenbord in pianostijl, vaak met extra knoppen, wielen en schuiven. Modellen zonder ingebouwde geluidsmodule maken zelf geen geluid. Ze versturen gegevens via USB of een MIDI-kabel naar een computer met muzieksoftware, een geluidsmodule of een ander instrument zoals een drumcomputer. In het Nederlands heet zo’n toetsenbord ook wel een master keyboard, volgens de pagina over het keyboard: een instrument zonder eigen klanken dat als MIDI-controller werkt.

MIDI-keyboard, keyboard en digitale piano

Het verschil zit in wat er in de kast zit:

• MIDI keyboard: alleen toetsen en bediening. Geen of weinig eigen geluid.
• Keyboard: toetsen met ingebouwde klanken, ritmes en luidspreker. Zie ook keyboard kopen.
• Digitale piano: gewogen toetsen, een pianogeluid en pedalen. Meer daarover in het artikel over de digitale piano.

Er bestaan modellen die controller en geluidsmodule combineren. Dat zijn dan eigenlijk toetsinstrumenten met een USB-uitgang. Let op de omschrijving voordat je koopt.

Wat kun je met een MIDI-keyboard?

Een MIDI-keyboard past bij twee doelen: piano oefenen met een app of muziek maken op een computer.

Piano leren met een app

Veel pianolesapps luisteren naar wat je speelt of lezen je toetsen via MIDI. Dan laten ze zien of je de juiste noot hebt gespeeld. Voor het oefenen met een app is een MIDI-keyboard handig, mits de app het ondersteunt. Een leraar corrigeert daarnaast je houding, dus overweeg af en toe een pianoles.

Muziek maken op de computer

Met een DAW, een programma waarmee je muziek opneemt en bewerkt, speel je virtuele instrumenten via je toetsen. Je speelt een piano, strijkers of een synthesizer en neemt dat op. Het opgenomen MIDI-bestand bevat alleen noten en timing. Volgens Wikipedia kun je daardoor achteraf tempo of toonhoogte aanpassen of een instrument vervangen. Wil je met software aan de slag, lees dan over een DAW of over GarageBand, een bekend gratis startpunt op Apple-apparaten.

Een synthesizer of module aansturen

Een MIDI-keyboard kan ook een hardware-synthesizer bedienen. Dat is een andere hobby, met eigen apparatuur en kennis. Lees er meer over in het artikel over de synthesizer.

Waar let je op bij het kiezen van een MIDI-keyboard?

Aantal toetsen

Een MIDI-keyboard heeft meestal 25, 49, 61 of 88 toetsen. Dit zijn gangbare maten, geen vaste regel.

1. 25 toetsen: klein, handig onderweg en voor melodieën en beats. Weinig bereik voor pianospel.
2. 49 of 61 toetsen: een goede balans tussen ruimte en bereik. Voor muziek maken en eenvoudige pianostukken.
3. 88 toetsen: het volledige bereik van een piano, met meestal zwaardere, gewogen toetsen. Voor wie serieus piano wil spelen.

Type toetsen

Er zijn lichte toetsen (synth-action) en gewogen toetsen (hamer-action). Lichte toetsen zijn goed voor beats en synthgeluiden. Voor piano oefenen heb je gewogen toetsen nodig, anders went je hand aan een licht gevoel dat je op een echte piano mist. Aanslaggevoeligheid, ofwel velocity, is bijna altijd aanwezig bij een serieuze controller. Controleer het toch.

Knoppen, faders en pads

Draaiknoppen en schuiven bedienen volume, filters en effecten in je software. Pads zijn drukgevoelige vlakjes waarmee je drums en samples speelt. Dat is nuttig voor wie beats of elektronische muziek maakt, maar voor piano leren niet nodig. Koop je zonder dit doel, dan betaal je voor functies die je niet gebruikt.

Aansluiting en voeding

Bijna alle MIDI-keyboards sluit je aan met USB, waarbij het toetsenbord stroom van je computer krijgt. Sommige hebben ook een klassieke MIDI-aansluiting voor hardware. Controleer of je computer of tablet de juiste poort heeft en of er een adapter nodig is. Een audio-interface is nodig als je ook instrumenten of een microfoon wilt opnemen.

Pedaalaansluiting

Voor pianospel is een sustainpedaal belangrijk. Controleer of het toetsenbord een pedaalingang heeft en of het pedaal erbij zit. Vaak moet je dat apart kopen.

Software en compatibiliteit

Veel controllers worden geleverd met software of gratis programma’s. Check of die bij jouw besturingssysteem passen en of ze je interesse aanspreken. Het is een bijkomstigheid, maar het scheelt een hoop zoekwerk bij je eerste stappen.

Welk type past bij jouw doel?

De beste keuze hangt af van wat je wilt doen. Drie profielen komen vaak voor.

Je wilt piano oefenen met een app

Kies dan voor 61 of 88 toetsen met een aanslag die op een piano lijkt, plus een pedaal. Je bent vooral bezig met noten, ritme en vingerzetting, dus extra knoppen leiden af. Is dit je hoofddoel, bekijk dan ook of een digitale piano niet logischer is. Die heeft pianoklank en luidsprekers in één instrument, zodat je geen computer hoeft aan te zetten om te spelen.

Je wilt thuis muziek maken

Voor beats, loops en melodieën is een compacte controller met 25 tot 49 toetsen, een paar draaiknoppen en pads prettig. Je speelt vaak met één hand, en de pads gebruik je voor drums. Een klein toetsenbord past op elk bureau en reist makkelijk mee. Lees voor de eerste stappen het artikel over muziek maken.

Je wilt een beetje van alles

Dan is een controller met 49 of 61 toetsen, aanslaggevoeligheid, een pedaalingang en enkele knoppen een veilige tussenweg. Je kunt ermee oefenen, opnemen en experimenteren, zonder dat je veel betaalt voor functies die je pas later nodig hebt.

Hoe werkt de verbinding precies?

Als je een toets indrukt, stuurt het keyboard een bericht: noot aan, met een waarde voor hoe hard je drukte. Laat je los, dan volgt een bericht: noot uit. Je computer of module ontvangt dat en laat het gekozen geluid horen. Daarom kun je met hetzelfde toetsenbord de ene minuut een piano spelen en de volgende minuut strijkers: de controller verandert niet, alleen de klank in je software.

Dat verklaart ook waarom MIDI-bestanden zo klein zijn. Ze bevatten volgens Wikipedia opdrachten en timing en geen opgenomen geluid. De kwaliteit van het afspelen hangt af van de synthesizer of het programma dat de noten omzet in klank. Een goede controller met een eenvoudige klankbron klinkt dus minder mooi dan dezelfde controller met een uitgebreide pianoklank.

Wat heb je nog meer nodig?

Een MIDI-keyboard alleen is niet genoeg. Dit komt erbij:

• Een computer of tablet met een poort voor het keyboard.
• Software, zoals een DAW of een pianoapp.
• Een koptelefoon of speakers, want het keyboard maakt zelf geen geluid.
• Een standaard of stevige tafel waar het toetsenbord vlak op staat.
• Een pedaal, als je piano wilt spelen.

Bij het opnemen van een live instrument of zang heb je ook een microfoon nodig. Voor beginners is dat vaak een latere stap.

Heb je weinig ruimte, kies dan een model dat op een bureau past en dat je na het spelen kunt opbergen. Een toetsenbord dat steeds opnieuw moet worden opgebouwd, wordt minder vaak gebruikt. Zet je computer, je controller en je koptelefoon het liefst op één vaste plek, zodat je binnen een minuut kunt spelen.

Zo begin je met je MIDI-keyboard

1. Sluit het keyboard aan met USB. Je computer herkent de meeste modellen automatisch.
2. Open je software en kies het keyboard als invoerapparaat.
3. Kies een klank, bijvoorbeeld een piano.
4. Speel eenvoudige melodieën en akkoorden. Vind je dat lastig, begin dan met akkoorden op de piano.
5. Neem op en luister terug. Je hoort snel waar je ritme of aanslag verbetert.

Heb je het gevoel dat er vertraging zit tussen aanslaan en horen? Dat heet latency. Verklein de buffer in de instellingen van je software of gebruik een koptelefoon die direct op de computer is aangesloten. Dat is een algemene tip, de exacte instelling hangt af van je systeem.

Veelgemaakte fouten

• Te veel knoppen kopen. Je betaalt voor een controller met pads en faders, terwijl je alleen piano wilt spelen.
• Te weinig toetsen. Een kleine controller is leuk onderweg, maar al snel te beperkt.
• Software vergeten. Zonder programma hoor je niets.
• Geen pedaal. Voor piano is het pedaal een belangrijk onderdeel.
• Alleen op de prijs kijken. Check de toetsen en de aansluiting, anders blijft het instrument ongebruikt.
• Geen oefenplan. Een controller die op je bureau staat, maakt nog geen muziek. Plan vaste momenten, bijvoorbeeld drie keer per week een half uur, en kies per sessie één klein doel: een akkoordenreeks, een melodie of een korte beat.

Veelgestelde vragen over een MIDI-keyboard

Verder lezen