DAW kiezen: welke software past bij jou als beginnende muziekmaker?

Een DAW (digital audio workstation) is het programma waarmee je muziek opneemt, bewerkt en afmixt, en voor een beginner geldt: kies een DAW die op je eigen computer draait, een proefperiode heeft en bij je manier van werken past. Wie zijn eigen beats wil bouwen kiest iets anders dan wie vooral zingt of gitaar speelt. Op deze pagina gaat het alleen over de muziekbetekenis van het woord, niet over andere dingen die ook “daw” heten.

De kans is groot dat je al weet dat een DAW bestaat, maar nog niet welke je moet nemen. Dat is lastig, want er zijn tientallen. Je hoeft niet alle te kennen. Je leert hier wat een DAW doet, waar je op let en welke namen de moeite waard zijn om uit te proberen. Heb je nog helemaal geen overzicht van muziek maken? Begin dan bij onze pijler muziek leren en de gids over muziek produceren.

Wat is een DAW?

Volgens Wikipedia is een digital audio workstation een apparaat of programma voor het opnemen, bewerken en maken van audiobestanden. Een moderne DAW combineert meerdere opnames en sporen op één plek en laat je ze samen mixen tot een afgemaakt nummer. In de praktijk werk je met een scherm waarop je de sporen onder elkaar of naast elkaar ziet, met bedieningsknoppen voor afspelen en opnemen en een mixer.

Vroeger was dit een kamer vol met apparatuur, tegenwoordig is het een programma op een laptop. Dat is de reden dat muziek maken als hobby de afgelopen jaren zo toegankelijk is geworden.

Wat kun je ermee?

• Opnemen: je zingt, speelt gitaar of piano en neemt het op als een geluidsspoor.
• Midi: je speelt noten in met een toetsenbord of tikt ze in op het scherm, en een virtueel instrument speelt ze af. Wikipedia noemt midi als een standaardonderdeel van een DAW.
• Mixen: per spoor stel je volume, links en rechts en toonhoogte in, en je legt effecten toe.
• Plug-ins: extra effecten of virtuele instrumenten, vaak in het VST-formaat, die je toevoegt aan het programma.
• Ongedaan maken: een groot voordeel ten opzichte van oude bandrecorders. Een fout herstel je met één toets.

De namen die je tegenkomt

Wikipedia noemt als bekende betaalde DAW’s onder meer Ableton Live, Pro Tools, Cubase, Logic Pro, FL Studio, REAPER, Studio One en Bitwig Studio. Gratis en open source zijn bijvoorbeeld Ardour en LMMS. Een paar kenmerken op een rij.

Meer over drie van de populairste vind je in onze uitleg over FL Studio, Ableton en GarageBand.

Waar let je op bij het kiezen van een DAW?

Er is geen beste keuze voor iedereen. Maar er zijn wel dingen die je makkelijk kunt vergelijken.

1. Je besturingssysteem

Niet elk programma draait overal. GarageBand werkt volgens Wikipedia op macOS en op iOS en iPadOS en niet op Windows of Android. Ableton Live draait op Windows en macOS, met minimumeisen die je op de site van de maker vindt. Kijk dus eerst of de software op jouw computer werkt, en welke versie van het besturingssysteem hij verlangt.

2. Je budget en de proefperiode

Er is gratis software en er is software van enkele honderden euro’s. Nuttig om te weten: veel makers bieden een proefversie. Ableton biedt volgens zijn eigen site een proefperiode van dertig dagen met alle functies van Suite. REAPER geeft volgens de site van de maker zestig dagen om te proberen met alle functies. Gebruik die tijd. Software die op papier goed lijkt, kan onhandig aanvoelen als je er een middag in werkt.

Let ook op de uitvoering. Bij Ableton Live bijvoorbeeld bestaan er drie uitvoeringen (Intro, Standard en Suite) die onder meer verschillen in het aantal sporen: Intro heeft er zestien, de andere twee geen limiet. Die beperking merk je pas als je grotere nummers maakt.

Bedragen verschillen per aanbieder en veranderen; kijk bij de maker voor de actuele prijs. Als richtwaarde: REAPER heeft een voordelige licentie voor particulier gebruik, te vinden op de site van de maker.

3. Wat je wilt maken

Dit is de belangrijkste vraag. Drie veelvoorkomende wensen:

• Beats en elektronische muziek. Je zoekt software met een duidelijke patroon- of clipweergave en veel ingebouwde geluiden.
• Zingen of instrumenten opnemen. Je hebt vooral stabiele opnames en een prettige mixer nodig.
• Live spelen of optreden. Dan kijk je naar software die clips live kan afspelen.

4. Hoe makkelijk leer je het?

Beginners haken af als alles tegelijk moet. Zoek een programma met veel uitleg in het Nederlands of Engels, een actieve gebruikersgroep en veel video’s. Dat is belangrijker dan het aantal functies. Als algemene richtlijn: leer één programma goed voordat je een tweede probeert.

Wat heb je naast de DAW nodig?

De DAW zelf is software. Voor serieus opnemen komt er wat hardware bij. Volgens Wikipedia bestaat een gebruikelijke opstelling uit een computer, een geluidskaart of audio-interface, bewerkingssoftware en minstens één invoerapparaat zoals een muis, een toetsenbord, een midi-keyboard of een controller.

1. Computer. Voor eenvoudige projecten is een gewone moderne laptop genoeg. Bij grote projecten met veel plug-ins merk je beperkingen in processor en geheugen. De eisen staan per DAW op de site van de maker.
2. Audio-interface. Wil je microfoons of een gitaar aansluiten, dan is een audio interface de brug tussen je instrument en computer.
3. Koptelefoon of studiomonitors. Een gesloten koptelefoon is de goedkoopste start.
4. Midi-keyboard. Voor virtuele instrumenten is een klein keyboard met twee octaven vaak genoeg. Een midi-keyboard voelt prettiger dan noten met de muis tikken.

Wil je alleen beats of elektronische muziek maken met de muis en toetsenbord, dan heb je aan een computer en een koptelefoon genoeg.

Hoe begin je met een DAW?

Een nieuw programma kan overweldigend zijn. Werk daarom in kleine stappen.

1. Maak een leeg project en sla het meteen op onder een naam die je terugvindt.
2. Zet een metronoom aan en stel een tempo in. Veel beginners slaan dit over en komen later bij het samenvoegen van opnames in de problemen. Meer over timing lees je bij de metronoom.
3. Neem één eenvoudig ding op: vier maten drums of een akkoord.
4. Voeg een tweede spoor toe, bijvoorbeeld een bas, en luister hoe ze samenwerken.
5. Mix pas daarna. Zet de volumes zo dat niets overstuurt, en gebruik effecten sober.
6. Exporteer het resultaat als audiobestand, zodat je het kunt delen of terugluisteren.

Fouten die beginners maken

• Te veel plug-ins installeren voordat je weet wat de standaardonderdelen kunnen.
• Te hard opnemen, waardoor het geluid vervormt. Houd je volume ruim onder het maximum.
• Elke week een ander programma proberen. Bijna alle muziekprogramma’s kunnen hetzelfde, het verschil zit in de werkwijze.
• Niet opslaan. Sla vaak op en maak af en toe een kopie van een project.

Opnemen, midi en snel leren

Als je met muzieksoftware begint, kom je twee werkwijzen tegen die elkaar aanvullen. Het helpt om te weten welke je het eerst nodig hebt, want dat stuurt je keuze.

Opnemen: geluid vastleggen

Bij opnemen leg je echt geluid vast: je stem, een akoestische gitaar, een piano. Het geluid komt via een microfoon of een kabel binnen en wordt een golfvorm op het scherm. Je kunt die golfvorm knippen, verschuiven en herhalen. Wie vooral zingt of een instrument speelt, heeft hier het meeste aan. Het vraagt een rustige ruimte, want de microfoon hoort alles: de koelkast, de straat en de buren.

Midi: noten in plaats van geluid

Midi bevat geen geluid maar informatie: welke toets je indrukt, hoe hard en hoe lang. Een virtueel instrument maakt er geluid van. Het grote voordeel is dat je achteraf alles kunt veranderen. Een noot te hoog? Verschuif hem. Een tempo te langzaam? Pas het aan zonder dat de toonhoogte verandert. Voor beats, bas en akkoorden is midi de normale weg. Het is ook de reden dat je zonder microfoon en kamer toch een volledig nummer kunt bouwen.

Veel nummers combineren beide: midi voor drums en bas, opgenomen zang erboven. Een goed programma doet dat zonder dat je van omgeving hoeft te wisselen.

Zo leer je snel met je eerste programma

De grootste winst haal je uit een vaste werkwijze, niet uit meer functies.

• Volg een korte cursus of een serie video’s van de maker van je programma. Die laten de standaardwerkwijze zien.
• Leer de sneltoetsen voor opnemen, afspelen, knippen en ongedaan maken. Daarmee werk je een stuk vlotter.
• Maak een sjabloon met jouw favoriete instellingen: tempo, een paar sporen, een metronoom. Dan begin je elk nummer in een paar seconden.
• Luister naar referenties. Zet een nummer dat je goed vindt naast je eigen werk en vergelijk het volume en de balans.
• Neem pauzes. Je oren raken moe. Na een uur klinkt alles anders dan na een nacht slapen.
• Deel je werk met één vertrouwd iemand. Een tweede paar oren hoort wat jij niet meer hoort.

Een hobbyist hoeft niet te klinken als een studio. Een eerlijk afgemaakt nummer is een beter begin dan een perfecte intro die nooit af komt.

Gratis of betaald: wat is slim?

Gratis software is een uitstekende start als je niet weet of muziek maken iets voor je is. Betaalde software biedt vaak meer ingebouwde geluiden, uitgebreide ondersteuning en lange levensduur. Gratis betekent niet slecht: Wikipedia noemt Ardour en LMMS als open-source alternatieven, en wie een Apple-apparaat heeft, kan met GarageBand beginnen.

Een slimme volgorde: begin met een gratis programma of een proefversie, leer de basis, en betaal pas als je tegen een echte beperking aanloopt. Dan koop je gericht in, niet uit onzekerheid.

Veelgestelde vragen over de DAW

Verder lezen