Akkoorden piano leren: de basis voor beginners

Akkoorden piano speel je door drie of meer tonen tegelijk aan te slaan. De meeste beginners starten met drieklanken: een majeur akkoord (grondtoon, grote terts, reine kwint) en een mineur akkoord (grondtoon, kleine terts, reine kwint). Met zes of zeven akkoorden en een vaste vingerzetting begeleid je al veel liedjes.

Wie piano akkoorden leert, krijgt er meer voor terug dan alleen losse liedjes. Je ziet hoe muziek in elkaar zit, je kunt mee spelen zonder bladmuziek en je kunt zelf liedjes begeleiden die je zingt. In dit artikel loop je door de opbouw van piano akkoorden, de eerste akkoorden in C-majeur, de vingerzetting, omkeringen en een eenvoudig akkoordenschema. Wil je eerst het grotere plaatje? Lees dan de pagina over muziek leren en het overzicht van de muziektheorie.

Wat zijn piano akkoorden?

Een akkoord is volgens Wikipedia de samenklank van drie of meer tonen die het oor als één geheel hoort. Twee tonen samen heten een tweeklank en tellen niet als akkoord. De meest gebruikte vorm is de drieklank: een akkoord van drie tonen, opgebouwd uit twee gestapelde tertsen. De laagste toon is de grondtoon, de hoogste ligt een kwint erboven.

Bij piano akkoorden kun je dat letterlijk zien. Neem de witte toets C. Sla je daarbij de E en de G aan (telkens één witte toets overslaan), dan speel je een C-akkoord. Je pakt dus om en om een toets mee. Dat patroon van overslaan werkt bij de meeste drieklanken op de witte toetsen.

Elk van de piano akkoorden heeft een naam die uit twee delen bestaat: de letter van de grondtoon (C, D, E, F, G, A of B) en de soort (majeur of mineur, soms met een extra getal). Een C is een C-majeur. Bij piano akkoorden is een Cm of Cmin een C-mineur. Een G7 is een G-akkoord met een extra toon, de septiem. In de meeste liedjes met akkoorden staan alleen deze namen boven de tekst.

Waarom zijn piano akkoorden zo handig?

Piano akkoorden vormen het harmonische skelet van een liedje. Zolang je weet welke akkoorden bij welk stukje horen, kun je op de piano een zanger of zangeres begeleiden of een melodie ondersteunen. Daarom werken veel zelfstudie-methoden eerst met akkoorden en pas daarna met volledige bladmuziek. Beide wegen komen samen als je later noten leest.

Majeur en mineur: het verschil hoor je meteen

Het verschil tussen majeur en mineur zit in de middelste toon, de terts. Volgens de bron bij dit artikel bestaat een majeur akkoord uit een grondtoon, een grote terts en een reine kwint. Bij C zijn dat de tonen c, e en g. Een mineur akkoord heeft een kleine terts: bij C zijn dat c, es en g. Op de piano speel je es als de zwarte toets links van de E.

Je telt het ook af in halve tonen, de afstand tussen twee naast elkaar liggende toetsen (wit of zwart). Een majeur akkoord is grondtoon, dan vier halve tonen omhoog naar de terts, dan drie halve tonen naar de kwint. Een mineur akkoord draait dat om: drie halve tonen, dan vier. Dat is standaard muziektheorie, en met dit trucje bouw je elk majeur en mineur akkoord op elke toets, ook met zwarte toetsen.

Probeer het zelf. Speel een C-majeur en daarna een C-mineur, alleen de E wordt Es. Je hoort dat de klank verandert van helder naar donker, terwijl twee van de drie tonen gelijk blijven. Dat horen oefenen is het begin van gehoortraining.

Andere soorten drieklanken

Er bestaan ook verminderde en overmatige akkoorden. Een verminderd akkoord heeft een grondtoon, kleine terts en verminderde kwint (bij C: c, es, ges). Een overmatig akkoord heeft een grote terts en overmatige kwint (bij C: c, e, gis). Je komt ze later tegen. Voor je eerste liedjes heb je ze niet nodig.

Septiemakkoorden

Een septiemakkoord is een drieklank met een extra terts erboven, dus vier tonen. Het bekendste is het dominantseptiem (bij C: c, e, g, bes), geschreven als C7. Je ziet G7 of D7 vaak in eenvoudige liedjes. Het geeft een licht gespannen klank die vraagt om een vervolg.

De eerste akkoorden piano in C-majeur

C-majeur is de gemakkelijkste toonsoort voor beginners, omdat je alleen witte toetsen gebruikt. Als je op elke toon van de C-majeurladder een drieklank bouwt met alleen witte toetsen, krijg je zeven akkoorden. Dit is het overzicht dat je vaak terugziet in een overzicht van piano akkoorden.

Je ziet het patroon: drie majeur akkoorden (C, F en G), drie mineur akkoorden (Dm, Em en Am) en één verminderd akkoord (B). De eerste, vierde en vijfde trap (C, F en G) vormen samen de belangrijkste akkoorden in de toonsoort. Dat zijn de tonica, de subdominant en de dominant. In veel eenvoudige liedjes komen vooral deze drie voor, aangevuld met Am.

De mineur akkoorden vind je met een ezelsbruggetje: begin op D, E en A en bouw dezelfde witte-toetsen-drieklank. Voor Bdim geldt hetzelfde, maar dit akkoord heb je zelden nodig als beginner.

Andere toonsoorten

Heb je de akkoorden piano in C-majeur onder de knie, dan kun je dezelfde vormen verplaatsen. Een G-majeur akkoord heeft de tonen g, b en d, allemaal witte toetsen. Een D-majeur akkoord heeft d, fis en a, dus met één zwarte toets. De vorm blijft: vier halve tonen, dan drie. Met de kwintencirkel zie je welke toonsoorten bij elkaar horen en welke zwarte toetsen erbij komen.

Vingerzetting bij akkoorden piano: speel ontspannen

Een goede vingerzetting maakt piano akkoorden speelbaar zonder kramp. Voor een drieklank in je rechterhand is de gebruikelijke zetting 1-3-5: duim, middelvinger en pink. Zo liggen je vingers verspreid over de toetsen en kun je soepel naar het volgende akkoord. Sommige leraren kiezen 1-2-4 of 1-2-5 voor kleine handen. Dat zijn gangbare keuzes, geen wet. Pak de zetting die jouw hand het minst vermoeit.

Bij piano akkoorden speel je met de linkerhand in het begin één toon: de grondtoon van het akkoord. Bij C pak je de lage C, bij F de lage F. Later voeg je er een octaaf of een kwint aan toe. Heb je het idee dat je hand verkrampt, stop dan even. Een ontspannen pols en gebogen vingers geven een mooiere klank en minder pijn.

Handhouding

• Zit zo dat je ellebogen ongeveer op toetshoogte zijn.
• Laat je polsen zweven, niet hangen.
• Speel op de toppen van je vingers, met licht gebogen vingers.
• Speel met zo weinig kracht als nodig is. Een akkoord hoeft niet te knallen.

Gebroken akkoorden

Speel je de tonen één voor één in plaats van tegelijk, dan heet dat een gebroken akkoord. Op de piano klinkt dat als een soepele begeleiding: c, e, g, e, c, e, g, e. Het is een goede oefening voor losse vingers, en veel liedjes worden zo begeleid. Heb je een digitale piano of keyboard, zet dan het volume zacht en luister vooral naar de gelijkmatigheid.

Omkeringen van piano akkoorden: dezelfde klank, een andere vorm

Een akkoord kun je in verschillende volgorde spelen zonder dat de naam verandert. Dat heet een omkering. In grondligging ligt de grondtoon onderaan (c-e-g). In de eerste omkering is de terts de laagste toon (e-g-c). In de tweede omkering ligt de kwint onderaan (g-c-e). Het is nog steeds een C-akkoord, de klank is alleen anders gevuld.

Het nut van omkeringen bij piano akkoorden merk je zodra je tussen akkoorden wisselt. Spring je met je rechterhand steeds naar de volgende grondligging, dan maak je grote sprongen. Met omkeringen kun je op dezelfde plek blijven en verplaats je alleen één of twee vingers. Dat klinkt bovendien gladder.

Een oefenvoorbeeld in C-majeur: speel C in grondligging (c-e-g), ga naar F in de tweede omkering (c-f-a), en naar G in de eerste omkering (b-d-g). Je hand blijft rond dezelfde plek en je hoeft nauwelijks te verspringen. Wissel daarna van akkoord op de tel, bijvoorbeeld bij elke vier tellen.

Hoe herken je een omkering?

Kijk naar de laagste toon in het akkoord. Is dat de grondtoon, dan staat het in grondligging. Is het de terts, dan is het de eerste omkering. Is het de kwint, dan is het de tweede omkering. Een slashnotatie als C/E betekent: C-akkoord met E in de bas.

Een eerste akkoordenschema voor piano akkoorden

Een akkoordenschema is een rij akkoorden in de volgorde waarin ze klinken. In veel eenvoudige liedjes herhaal je een viertal akkoorden. Een bekende vorm in C-majeur is C, G, Am, F. Een andere is C, Am, F, G. Het zijn algemene voorbeelden van vaak gebruikte patronen, geen verwijzing naar één liedje.

Zo oefen je piano akkoorden in een schema:

1. Speel elk akkoord afzonderlijk. Doe vier tellen per akkoord, met rechts de drie toetsen en links de grondtoon.
2. Kijk naar je vingers. Waar zit de kleinste beweging tussen twee akkoorden? Gebruik dat als leidraad voor omkeringen.
3. Zet de metronoom aan. Begin op een laag tempo, bijvoorbeeld 60 slagen per minuut, en wissel op de eerste tel. Zie ook de uitleg over de metronoom.
4. Verhoog het tempo pas na vijf foutloze rondes. Schiet het niet op, ga dan weer terug.
5. Zing of neurie mee. Zo hoor je of de akkoorden bij de melodie passen.

Dit tempo en deze aantallen zijn richtwaarden. Pas ze aan op wat bij jou past.

Akkoorden bij een liedje vinden

Veel liedjes hebben een blad met akkoorden piano: de tekst met boven de regels de akkoordnamen. Zoek in het blad eerst welke akkoorden voorkomen. Zijn het er niet meer dan vijf of zes, dan pak je ze één voor één. Heeft het liedje zwarte toetsen in de akkoorden, zoals Bb of F#m, bekijk dan eerst de toonsoort. Speel de akkoorden los en voeg ze dan samen met de tekst.

Veel pianoleraren raden aan om liedjes te kiezen die je al kent en leuk vindt. Je oor helpt je dan door de akkoordwisselingen heen. Zie ook onze uitleg over akkoorden in het algemeen, ook voor gitaar en ukelele.

Veelgemaakte fouten bij piano akkoorden

Bij piano akkoorden lopen beginners tegen dezelfde dingen aan. Herken ze en je bent ze snel kwijt.

• Te snel willen. Wie het tempo opvoert voordat de wisseling soepel is, leert fouten aan. Houd het langzaam.
• Alleen de vorm onthouden, niet de opbouw. Wie alleen vingerposities uit zijn hoofd leert, struikelt in een andere toonsoort. Leer ook de regel: vier halve tonen en dan drie voor majeur, drie en vier voor mineur.
• Te hard spelen. Een akkoord hoeft geen kracht te kosten. Laat de linkerhand zacht en de rechterhand iets voller klinken.
• Elke wisseling losse beweging maken. Zoek de gemeenschappelijke tonen tussen twee akkoorden. Tussen C en Am delen ze bijvoorbeeld c en e. Blijven die liggen, dan gaat het sneller.
• Alleen oefenen met een schema. Speel ook zonder papier, op gehoor. Dat traint je oor.

Een digitale piano met gewogen toetsen voelt het meest als een akoestische piano. Ben je nog aan het zoeken, dan helpt een piano-overzicht bij je keuze.

Veelgestelde vragen over piano akkoorden

Verder lezen