Fotoshoot organiseren: thuis of buiten, stap voor stap

Een fotoshoot organiseer je door eerst te kiezen wat je wilt vastleggen, daarna een plek met zacht licht te zoeken en een eenvoudig draaiboek te maken met kleding, poses en een tijdstip. Doe je een fotoshoot zelf, dan is een rustige buitenlocatie in de uren na zonsopgang of voor zonsondergang de makkelijkste start. Je hebt een camera, een vriend of statief en ongeveer een uur nodig.

Wat is een fotoshoot precies? Het is een afgesproken moment waarop je met opzet foto’s maakt van iemand of iets, op een gekozen plek en met een idee vooraf. Dat kan een portretsessie zijn, een serie met je kinderen of een shoot voor je sociale media. In dit artikel loop je het hele proces door. Zoek je meer achtergrond over het vak zelf, lees dan eerst onze gids over portretfotografie of het overzicht van fotografie.

Wat heb je nodig voor een fotoshoot zelf doen?

Een fotoshoot zelf doen kan met bijna elke camera. Een systeemcamera of spiegelreflexcamera geeft je de meeste controle, maar een moderne telefoon is voor een eerste shoot prima. Belangrijker dan het toestel zijn drie dingen: licht, een plek en rust voor de persoon voor de lens.

Dit is een werkbare uitrusting voor een beginner:

• Een camera of telefoon met een lege geheugenkaart en een volle accu.
• Een lens van ongeveer 50 tot 85 mm (omgerekend naar kleinbeeld) als je een systeemcamera hebt. Volgens Wikipedia over portretfotografie is voor hoofd en schouders een brandpuntsafstand van 75 tot 135 mm klassiek en flatteert een lichte tele meer dan een groothoek. Bij korte brandpuntsafstanden worden neus en gezicht sneller vervormd. Meer over lenzen lees je bij objectief kiezen.
• Een statief als je zelf in beeld wilt of in weinig licht werkt. Zie statief kiezen.
• Een reflector of een wit vel karton. Daarmee werp je licht terug in de schaduw van een gezicht.
• Een draaiboek op papier of in je telefoon.
• Water, een jas en kleine hulpmiddelen zoals haarspeldjes of een kam. Het klinkt klein, maar het scheelt een halfuur gedoe.

Heb je alleen een telefoon? Zet hem dan op de standaardlens van de hoofdcamera in plaats van op digitale zoom. Gebruik de portretstand voor een zachte achtergrond, maar controleer of de randen van haar of kleding niet raar worden uitgesneden.

Een idee en een draaiboek maken

Een goede fotoshoot begint niet met de camera, maar met een idee. Schrijf in twee zinnen op wat je wilt maken. Bijvoorbeeld: “Natuurlijke portretten van mijn zus in de duinen, warm licht, rustig en ontspannen.” Met zo’n zin kies je sneller een plek, kleding en tijdstip.

Wat zet je in een draaiboek?

Een draaiboek hoeft niet lang te zijn. Dit past op een halve pagina:

1. Doel en sfeer. Voor wie zijn de foto’s en welke sfeer wil je: speels, rustig, stoer?
2. Locatie en tijdstip. Adres, parkeren, hoe lang je kunt blijven en wat het weerbericht zegt.
3. Kleding en kleuren. Wat trekt de persoon aan en past dat bij de plek?
4. Lijstje met foto’s. Bijvoorbeeld: een portret dichtbij, een halve figuur, een wandeling, een lach, een serieuze blik.
5. Planning. Ongeveer vijf minuten opwarmen, drie of vier uitgekozen opstellingen en vijf minuten speelruimte aan het eind.
6. Reserveplan. Wat doe je als het regent: een overdekte plek, een raam thuis of een nieuwe datum?

Neem een paar voorbeeldfoto’s mee van andere fotografen die je mooi vindt. Dat is geen kopiëren. Het helpt je model te begrijpen welke richting je opgaat, en het helpt jou bij compositie. Meer over beeldopbouw staat in compositie in de fotografie.

De juiste plek en het juiste licht kiezen

Licht is bij een fotoshoot belangrijker dan de plek. De beste plek met hard middaglicht geeft zwaardere schaduwen en dichtgeknepen ogen. Een gewone achtertuin met zacht licht geeft vaak mooiere resultaten.

Buiten fotograferen

Tips voor een fotoshoot buiten:

• Kies de uren rond zonsopgang of zonsondergang. Het licht is dan lager, warmer en zachter. Volgens Wikipedia over het gouden uur is het licht in die periode roodachtiger en zachter, met minder contrast, en zijn schaduwen minder donker. Hoe je dat uur het beste gebruikt, lees je bij fotograferen in het gouden uur.
• Zoek open schaduw. Op een zonnige dag zet je je model in de schaduw van een gebouw of boom, met de lichte lucht aan de voorkant. Dat licht is zacht en gelijkmatig.
• Let op de achtergrond. Een drukke achtergrond met fietsen, bordjes en passanten leidt af. Loop een stuk om, of fotografeer iets van onderaf zodat de lucht de achtergrond wordt.
• Gebruik een grote opening. Een lage f-waarde (bijvoorbeeld f/2 tot f/2,8) geeft een rustige achtergrond. Hoe dat werkt, lees je bij bokeh.

Goede locaties vind je dichtbij: een bos, de duinen, een bloeiende berm, een park, een oude straat met bakstenen muren of een weiland. Wil je tips voor locaties in Nederland? Kijk op een kaart naar groene plekken in je regio en bezoek ze eerst een keer zonder camera. Dan weet je waar de zon staat en waar het stil is. Fotografeer je liever ver weg, bijvoorbeeld een vakantieshoot in Turkije, plan dan dezelfde dingen: zachte uren, een plek zonder drukte en een vooraf bedacht lijstje. Ter plekke vind je zelden meer tijd dan je denkt.

Binnen en thuis fotograferen

Thuis werkt een groot raam goed. Zet het model schuin naar het raam toe, zodat het licht aan één kant valt. Leg aan de andere kant een wit vel of een reflector om de schaduw lichter te maken. Volgens Wikipedia is raamlicht in de vroege ochtend en late middag het mooist. Kies bij hard direct zonlicht een raam aan de schaduwkant of hang een wit laken ervoor.

Draai lampen met gele gloeilamptinten uit, want ze mengen met daglicht en geven een rare kleur. Wil je later meer controle, bijvoorbeeld bij donkere dagen, dan is een softbox een mooie volgende stap.

Kleding, poses en regie

Kleding bepaalt veel van de sfeer. Een paar vuistregels voor een fotoshoot met tips over kleding:

• Kies effen of rustige patronen. Grote opdrukken en felle strepen concurreren met het gezicht.
• Hou kleuren bij elkaar. Drie of vier tinten die bij elkaar passen, zoals denim, crème, bruin en grijs, werken beter dan een bonte mix.
• Draag wat past bij de plek. Een nette jurk in de modder voelt gedwongen, laarzen in het bos niet.
• Neem een reservetrui of sjaal mee. Een extra laag verandert de look en je kunt zo meer variatie in één shoot maken.
• Let op rimpels. Een gestreken shirt bespaart bewerken achteraf.

Poseren is voor de meeste mensen ongemakkelijk. Jij bent de regisseur. Wat werkt voor tips voor poses en poseren bij een fotoshoot:

1. Geef opdrachten in plaats van poses. “Loop langzaam naar me toe”, “kijk even naar links” of “schud je handen los” geeft natuurlijker resultaat dan “sta eens mooi”.
2. Laat handen iets doen. Een hand in een zak, een jas die je dichttrekt of een koffiekopje geeft rust.
3. Draai het lichaam schuin. Een model dat iets schuin staat, ziet er vaak slanker en dynamischer uit dan helemaal recht.
4. Werk met beweging. Lopen, draaien en lachen geven meer leven dan stilstaan.
5. Kijk terug en praat. Zeg wat goed werkt. Mensen ontspannen als ze merken dat het lukt.

Zelfvertrouwen groeit tijdens zo’n shoot. Voor veel mensen is een fotoshoot juist een moment om met zelfvertrouwen en zelfliefde naar het eigen gezicht te kijken. Toon na een paar minuten een paar opnamen op het scherm, want zien dat het mooi wordt, helpt meer dan welk compliment ook.

Camera-instellingen die werken voor een beginner

Je hoeft niet alles handmatig in te stellen. Een veilige basis voor portretten:

• Stand A of Av (diafragmavoorkeuze). Jij kiest de opening, de camera kiest de sluitertijd.
• Opening f/2 tot f/4 voor een zachte achtergrond. Bij groepen kies je f/5,6 of hoger, zodat iedereen scherp is.
• Sluitertijd van minimaal 1/200 seconde bij bewegende kinderen of een hond, en niet langzamer dan 1/125 bij rustige portretten uit de hand. Zie sluitertijd uitgelegd.
• ISO zo laag als kan, zolang je sluitertijd kort genoeg is.
• Scherpstellen op het oog dat het dichtst bij de camera is. Veel moderne camera’s hebben oogdetectie.
• Serie-opnamen bij beweging. Je kiest later de beste.

Volgens Wikipedia kan het helpen om één of twee stops af te blenden van de grootste opening, met scherpstelling op de ogen, zodat het hele gezicht scherp is. Dat is ook een goede strategie als de ogen nog net te zacht zijn bij f/1,8.

Fotoshoot voor specifieke situaties

Elke situatie heeft eigen regels. Een kort overzicht voor een fotoshoot met kinderen, zwangerschap en dieren.

Fotoshoot met kinderen

Een fotoshoot met kinderen werkt het best als het kind niet door hoeft te voelen dat het een shoot is. Kies een tijdstip waarop het kind uitgerust is, plan niet langer dan een halfuur en bied iets te doen aan: stoeptegels springen, bellen blazen of speuren naar bladeren. Fotografeer op ooghoogte van het kind en houd je sluitertijd kort. Een tweede volwassene die het kind laat lachen, is goud waard. Meer over groepen en gezinnen lees je bij familiefoto’s maken. Voor een newborn of baby geldt: warmte, rust en korte sessies. Zoek bij een newborn eerst op hoe je veilig poseert, want baby’s in rare houdingen vragen ervaring. Als beginner kun je het beste kiezen voor eenvoudige opnamen van een slapende baby in de armen van een ouder.

Fotoshoot met je hond of paard

Dieren zijn onvoorspelbaar. Doe een fotoshoot met je hond na een wandeling, als de hond rustig is maar nog wel alert. Neem iets lekkers mee en een tweede persoon die de aandacht trekt. Fotografeer op ooghoogte van de hond, in serie, met een korte sluitertijd (1/500 of sneller bij rennen). Bij een paard geldt hetzelfde: werk met een bekende verzorger, laat het dier niet schrikken van flitsers en houd afstand.

Zwangerschapsfotoshoot

Een zwangerschapsshoot plan je meestal tussen week 28 en 36, als de buik goed zichtbaar is en je nog fit bent. Dit is een richtwaarde, geen medisch advies. Kies rustig licht en een comfortabele houding, houd rekening met vermoeidheid en las pauzes in. Laat de zwangere vrouw zelf bepalen wat ze wil laten zien.

Wat kost een fotoshoot en wanneer huur je een fotograaf?

De kosten van een fotoshoot lopen sterk uiteen. Bij een fotograaf betaal je voor tijd, ervaring en bewerking. Zelf doen kost vooral tijd. Je kunt kosten alleen schatten als richtwaarde: een korte portretsessie bij een professional kost vaak enkele tientallen tot enkele honderden euro’s. De prijs hangt af van locatie, aantal foto’s en uren bewerken. Voor kinderen, baby’s en newborns zijn tarieven vaak hoger, vanwege de extra tijd en voorbereiding.

Zelf doen is vooral zinvol als je wilt leren, een hobby wilt opbouwen of vaker foto’s nodig hebt. Overweeg een fotograaf voor een bruiloft, een bedrijfsshoot of een moment dat je niet over kunt doen. Je kunt ook eerst een fotografiecursus volgen en daarna je eigen vrienden fotograferen.

Een cadeaubon voor een fotoshoot zelf maken is een leuk idee: print een kaart met datum, plek en een paar voorbeeldfoto’s. De ontvanger kiest zelf de dag. Ook een kleine gezamenlijke shoot met een beste vriendin is een goed excuus om samen te oefenen en elkaar te fotograferen.

Na de fotoshoot: kiezen en bewerken

De shoot is pas klaar als je een selectie hebt. Doe het in drie stappen:

1. Verwijder wat mislukt is: scherpte ernaast, ogen dicht, rommel op de achtergrond.
2. Kies de beste uit elke serie. Houd het aantal klein, bijvoorbeeld 10 tot 20 foto’s.
3. Bewerk licht en kleur zacht: helderheid, kleurtemperatuur en een lichte uitsnede. Overdrijf huid niet.

Bewaar de originelen op minstens twee plekken. Deel een selectie met je model en vraag wat zij het mooiste vinden. Je leert er veel van.

Veelgestelde vragen over een fotoshoot

Verder lezen