Een looper, ook wel loop pedal genoemd, neemt een stukje muziek op en speelt het steeds opnieuw af, zodat je er zelf overheen kunt spelen. Je speelt bijvoorbeeld vier maten akkoorden op gitaar, laat de looper ze herhalen en zingt of soleert daar bovenop. Zo bouw je in je eentje een liedje op met meerdere lagen. In dit artikel gaat het uitsluitend over de muziekapparatuur, niet over de film met dezelfde naam en niet over andere dingen die looper heten.
Een looper is een van de leukste dingen om mee te oefenen, omdat je gedwongen wordt om in de maat te spelen. Het geeft je ook direct feedback: de herhaling vertelt je eerlijk of je timing klopt. Wil je eerst het grotere plaatje? Lees dan de pijler muziek leren en de gids over muziek produceren.
Kort samengevat
- Een looper neemt een fragment op en herhaalt het; je speelt er telkens een nieuwe laag overheen (overdubben).
- Beginners hebben vooral opnemen, afspelen, overdub en ongedaan maken nodig; meer functies zijn later pas handig.
- Het eerste fragment bepaalt het tempo en de lengte van alles wat volgt, dus neem dat zorgvuldig op.
- Oefen eerst met een metronoom of met korte loops van twee tot vier maten.
- Een looper past bij gitaar, zang, bas en keyboard, en je kunt hem ook als app op een telefoon of tablet gebruiken.
Wat is een looper?
Volgens Wikipedia is een loop een herhalend stuk geluid. Een looper is een effectapparaat dat het signaal van bijvoorbeeld een gitaar of een andere geluidsbron opneemt en het opgenomen stuk steeds weer afspeelt. Zo kan een muzikant in zijn eentje een begeleiding opbouwen. Het idee is niet nieuw: Wikipedia beschrijft hoe componisten in de jaren veertig en zestig met stukjes tape werkten die in een lus werden afgespeeld, en dat digitale apparaten voor live loopen begin jaren negentig verschenen.
Tegenwoordig bestaan er loopers in alle soorten en maten. Wikipedia noemt rackapparaten en pedalen, en apps zoals Everyday Looper, Loopy en Loopr voor iOS. Een voetpedaal heeft het voordeel dat je je handen vrij hebt om te spelen.
Hoe werkt een looper?
Het principe is eenvoudig en in vier stappen te beschrijven.
- Opnemen. Je drukt op de knop en speelt je eerste fragment. Een tweede druk stopt de opname.
- Afspelen. De looper herhaalt het fragment oneindig.
- Overdubben. Je drukt opnieuw op de knop en speelt een nieuwe laag boven op de herhaling. Beide klinken samen.
- Ongedaan maken. Is de laatste laag niet goed, dan haal je hem weg zonder dat de rest verdwijnt.
Dit is de basis. Een voorbeeld van een bekend model: de Boss RC-1 heeft volgens de site van de maker functies voor opnemen, afspelen, overdubben en ongedaan maken of opnieuw doen, en ongeveer twaalf minuten stereo-opnametijd. Dat laat zien dat een eenvoudig apparaat met weinig knoppen al genoeg is om te beginnen.
Voor welke instrumenten is een looper geschikt?
Een looper werkt met alles wat je kunt aansluiten of waar je een microfoon voor kunt pakken.
- Gitaar: de klassieker. Je speelt een akkoordenreeks, laat hem herhalen en soleert erover. Meer over het instrument vind je in onze gids over gitaar leren.
- Zang: zangers bouwen koortjes op, laag voor laag, en zingen daar een melodie boven.
- Keyboard of piano: een patroon in de linkerhand, een melodie erboven.
- Bas of ukelele: een eenvoudige basis om op te bouwen.
- Ritme: een cajon of een ander slaginstrument voor het fundament.
Voor akoestische instrumenten heb je een microfoon of een pickup nodig. Voor een elektrische gitaar sluit je de looper meestal tussen je gitaar en je versterker aan.
Welke functies heb je nodig?
Hier gaat het vaak mis bij het kopen. Een looper met tientallen functies klinkt aantrekkelijk, maar je gebruikt er in het begin drie.
De basis
- Opnemen, afspelen en overdubben op één knop. Een eenvoudige looper heeft vaak één voetschakelaar met die drie functies.
- Ongedaan maken en opnieuw doen. Zeker bij beginners belangrijk, want fouten maak je.
- Opnametijd. Voor het opbouwen van een lied is een aantal minuten voldoende; de meeste beginners hebben geen uren nodig.
Handig voor later
- Meerdere sporen of geheugenplaatsen. Hiermee bewaar je een couplet en een refrein apart.
- Tempo of ritmepatronen. Sommige loopers hebben een ingebouwd drumpatroon of een metronoom.
- Stoppen met uitfaden. Een nette afsluiting.
- Halve snelheid of omgekeerd afspelen. Grappig voor effecten, niet nodig voor beginners.
- Stereo of mono. Voor een enkele gitaar is mono prima.
Welke looper je koopt, hangt af van je instrument, budget en of je live wilt spelen. Een eenvoudige looper met één of twee knoppen is een goede start. Wie later meer wil, stapt over op een model met meerdere sporen. Lees bij de specificaties altijd of er een netadapter bij zit en of het apparaat op batterijen kan werken. Dat scheelt een verrassing in de winkel.
Je eerste loop opnemen
De eerste keer lijkt het ingewikkeld, omdat je tegelijk moet spelen en op een pedaal moet trappen. Beperk je daarom tot dit.
- Sluit alles aan en test het geluid zonder loop. Zet het volume van de looper op een gemiddelde stand.
- Kies een kort fragment, bijvoorbeeld vier maten van een akkoordenreeks, zoals C, G, Am en F. Meer akkoorden zijn er in de gids over akkoorden.
- Zet een metronoom aan of tik zacht mee. Zonder vaste maat klinkt de loop later schots en scheef.
- Trap op het pedaal precies op de eerste tel van de maat en trap nog eens precies na de laatste tel. Dit is het lastigste onderdeel.
- Luister naar de herhaling. Loopt hij mooi door, dan is hij goed. Hoor je een tik of sprong, begin dan opnieuw. Het eerste fragment bepaalt alles.
- Voeg een laag toe via het overdub-pedaal: een melodie, een koor of een bas.
Tip: begin met een loop van twee maten. Korte loops zijn makkelijker te timen en vergeven kleine fouten. Als je dat beheerst, verleng je naar vier of acht maten.
Timing: het geheim van een goede loop
De grootste uitdaging zit in de timing. De looper herhaalt precies wat je speelt, ook je ongelukkige begin en einde. Wie te vroeg of te laat op de knop trapt, krijgt een hapering bij elke herhaling. Daarom is het zinnig om eerst te oefenen met een metronoom en te leren kijken naar wanneer je trapt. Het helpt als je lichaam het ritme voelt: tik mee met je voet en trap op het moment dat je de eerste tel voelt. Een andere truc is om voor de opname een maat te tellen en pas daarna te trappen.
Opbouwen van een lied
Zodra de basis staat, kun je nummers gaan opbouwen. Een eenvoudige opbouw is een goed uitgangspunt.
- Laag 1: akkoorden of een basritme. Houd het simpel.
- Laag 2: een ritmische laag, bijvoorbeeld tikken op de kast van je gitaar of een cajon.
- Laag 3: een melodie of zang.
- Laag 4: een solo of een tweede stem.
Voeg lagen toe terwijl de vorige blijven doorlopen, en haal er een weg om een rustig moment te maken. Zo geef je spanning aan je nummer zonder dat je een band nodig hebt. Wil je het geluid vastleggen, dan sluit je de looper aan op een audio interface en neem je op in een DAW.
Een looper als oefenmiddel
Je hoeft geen liedje te bouwen om er plezier van te hebben. Veel muzikanten gebruiken een looper om te oefenen:
- Akkoorden wisselen: neem een reeks op en speel mee tot de wissels vloeiend gaan.
- Improviseren: laat een akkoordenreeks herhalen en probeer er steeds iets nieuws overheen.
- Zingen: neem de begeleiding op en zing de melodie.
Zo oefen je zonder dat je een band of een lerares nodig hebt. Wil je ook leren met een leraar, dan is gitaarles een goede aanvulling.
Pedaal of app: wat past bij jou?
Wie een looper wil proberen, kan kiezen tussen een fysiek apparaat en software. Beide hebben voordelen.
Een fysiek pedaal
Een pedaal is gemaakt voor live gebruik. Je trapt erop terwijl je beide handen op je instrument houdt, het apparaat reageert direct en het raakt niet in de war door een melding op je telefoon. Dat maakt het geschikt voor gitaristen, bassisten en zangers die staand spelen. Het nadeel is de prijs en dat je een extra kabel en stroomvoorziening nodig hebt. Voor wie de looper op een podium of tijdens een jamsessie gebruikt, is het de logische keuze.
Een app of software
Een app op een telefoon of tablet kost weinig en kan veel: meerdere sporen, een metronoom en export van je loops. Het is een prima manier om te proberen of een looper bij je past voordat je geld uitgeeft. Het nadeel is de bediening. Op een scherm tik je met je vingers, en dat is lastig als je allebei je handen nodig hebt om te spelen. Sommige apps laten zich koppelen aan een bluetooth-voetschakelaar, wat dit oplost. Houd er ook rekening mee dat een app afhangt van je apparaat: een software-update kan het gedrag veranderen.
Als algemene richtlijn geldt: heb je een gitaar of zang en wil je live spelen, dan is een pedaal prettig. Wil je vooral thuis oefenen en nummers schetsen, dan is een app of de loop-functie in je muziekprogramma voldoende. Veel muzikanten beginnen met het laatste en kopen later een pedaal.
Aansluiten en geluid goed instellen
Een looper vraagt om een nette aansluiting. Fouten daarin horen je meteen terug in elke herhaling.
- Volgorde in je pedaalbord. Zet de looper meestal aan het eind van de keten, na je vervorming en andere effecten. Dan neemt hij op wat je ook hoort. Wil je alleen het droge signaal herhalen, zet hem dan eerder.
- Volume per laag. Stel het niveau van je instrument in voordat je opneemt. Een te harde eerste laag laat weinig ruimte voor de rest.
- Kabels en stroom. Gebruik goede kabels, en zorg voor een stabiele voeding of verse batterijen. Een apparaat dat tijdens het spelen uitvalt, is frustrerend.
- Gehoor sparen. Meerdere lagen samen kunnen harder klinken dan je denkt. Houd het volume redelijk, zeker met een koptelefoon.
Veelgemaakte fouten
- Te lange eerste loop. Je raakt het overzicht kwijt. Begin met twee of vier maten.
- Geen vaste maat. Zonder metronoom of vaste tel valt de loop uit elkaar.
- Te veel lagen. Na vier of vijf lagen klinkt het drukker, niet beter.
- Het volume. Elke laag telt op. Speel de lagen steeds iets zachter in.
- Alles tegelijk willen leren. Eerst opnemen en afspelen, dan overdubben, dan pas extra functies.
Veelgestelde vragen over de looper
Wat is een looper pedal?
Een looper pedal is een effectapparaat dat een stuk muziek opneemt en steeds opnieuw afspeelt, zodat je er zelf laag voor laag overheen kunt spelen. Wikipedia omschrijft het als een apparaat dat het signaal van bijvoorbeeld een gitaar opneemt en het opgenomen stuk herhaalt.
Welke looper is het beste voor beginners?
Een eenvoudig model met functies voor opnemen, afspelen, overdubben en ongedaan maken is genoeg om te beginnen. Kijk naar de opnametijd, de aansluiting voor jouw instrument en of het apparaat op batterijen of een adapter werkt. Een duur model met veel sporen heb je later pas nodig.
Kan ik een looper gebruiken voor zang?
Ja. Zangers gebruiken loopers om koortjes en harmonieën op te bouwen. Je hebt dan een microfoon nodig die je op de looper of op een mixer aansluit.
Werkt een looper met een akoestische gitaar?
Ja, als je gitaar een ingebouwde pickup heeft of als je een microfoon gebruikt. Een gewone akoestische gitaar zonder pickup sluit je niet direct aan op een pedaal.
Is er een looper als app?
Ja. Wikipedia noemt looper-apps zoals Everyday Looper, Loopy en Loopr voor iOS. Een app is een goedkope manier om te proberen, al heb je dan een telefoon of tablet nodig en is het minder handig om met je voet te bedienen.
Hoe krijg ik mijn loop in de maat?
Gebruik een metronoom of tik mee met je voet, en trap precies op de eerste tel van de maat. Begin met korte loops. Na een paar weken oefenen gaat het automatisch.
Kan ik loops opnemen op mijn computer?
Ja. Sluit de uitgang van je looper aan op een audio-interface, of gebruik de usb-aansluiting als het apparaat die heeft. Daarna neem je op in een muziekprogramma.
Wat is het verschil tussen een looper en een sampler?
Een looper herhaalt wat je zojuist hebt gespeeld; een sampler speelt opgeslagen geluiden af op commando. Je kunt ze samen gebruiken, maar ze doen iets anders. Meer over het onderwerp lees je bij samples.
Verder lezen
Een looper laat je in je eentje klinken als een groep. Ga verder met deze pagina’s: