Een akoestische gitaar is een gitaar met een holle klankkast die het geluid van de snaren zelf versterkt, zonder versterker of stroom. Je pakt hem op, stemt hem en speelt. De twee bekendste soorten zijn de westerngitaar met stalen snaren, die helder en luid klinkt, en de klassieke gitaar met nylon snaren, die zachter en warmer klinkt en prettiger is voor je vingertoppen.
Een akoestische gitaar is het meest directe instrument om mee te beginnen. Je hebt niets nodig behalve de gitaar zelf en een stemapparaat. Daardoor is hij ook ideaal om overal mee heen te nemen, van de tuin tot de vakantiebestemming. In dit artikel lees je de verschillen tussen de soorten, waar je op let als je een akoestische gitaar voor beginners kiest, wat je met stalen en nylon snaren aan moet, en hoe je begint. Meer over het aanschaffen in het algemeen lees je bij gitaar kopen, en over de route vanaf het begin bij gitaar leren spelen en muziek leren.
Kort samengevat
- Een akoestische gitaar klinkt zonder versterker, doordat de klankkast als resonator werkt.
- Westerngitaar: stalen snaren, helder en luid. Klassieke gitaar: nylon snaren, zacht en warm.
- Stalen snaren doen in het begin meer pijn aan je vingertoppen. Dat slijt na een aantal weken.
- Laat de gitaar bij aankoop controleren op snaarhoogte en stemvastheid.
- Wil je later versterken of opnemen, kies dan een model met pickup, een zogenaamde elektro-akoestische gitaar.
Hoe werkt een akoestische gitaar?
Volgens Wikipedia over de akoestische gitaar werkt de klankkast als resonator. De holle kast beweegt meer lucht dan de snaren alleen kunnen, waardoor het geluid luider wordt en je geen elektronica nodig hebt. Het hout van de bovenplaat speelt daarbij een grote rol: bij een klassieke gitaar benadrukt Wikipedia over de klassieke gitaar dat de kwaliteit van de bovenplaat het meest bepalend is voor de klank, met zorgvuldig gekozen zacht hout zoals vuren.
Je ziet aan een akoestische gitaar een paar onderdelen die je bij het kiezen en onderhouden tegenkomt:
- De klankkast met een gat, het klankgat, in de bovenplaat.
- De hals met fretten, de metalen strips die de toonhoogte bepalen.
- De kop met stemmechanieken waarmee je de snaren stemt.
- De brug op de bovenplaat waar de snaren aan vastzitten.
Alle akoestische gitaren met zes snaren worden volgens dezelfde standaardstemming gestemd: van laag naar hoog E-A-D-G-B-E. Wikipedia noemt dat ze dezelfde akkoordvormen gebruiken, al klinkt elk type op zijn eigen manier. Wat je leert op de ene gitaar, werkt dus op de andere.
Soorten akoestische gitaren
Westerngitaar (stalen snaren)
De westerngitaar, ook wel flattop of steel-string, heeft stalen snaren. Het geluid is helder, krachtig en doorklinkend. Dit is de gitaar van singer-songwriters, countrymuziek en kampvuurliedjes. De hals is meestal smaller dan bij een klassieke gitaar, wat handig is voor wie akkoorden grijpt.
Stalen snaren staan strak, dus je drukt harder. Beginners voelen dat de eerste weken in hun vingertoppen. Dat is normaal, en na regelmatig oefenen vormt zich eelt. Heb je erg last, dan kun je beginnen met dunnere snaren (zie hieronder) of tijdelijk met een klassieke gitaar.
Klassieke gitaar (nylon snaren)
De klassieke gitaar heeft nylon snaren. Wikipedia noemt dat de snaren van nylon zijn, vroeger van schapendarm, met omwonden bassnaren. Het geluid is zacht, warm en rond. Deze gitaar wordt gebruikt voor klassieke muziek, flamenco, bossa nova en veel Zuid-Europese en Latijns-Amerikaanse stijlen. De hals is breder, de snaren zijn zachter. Daardoor is hij aangenaam voor beginners en kinderen, maar de bredere hals vraagt wat meer spreiding van je vingers.
Wil je een klassieke gitaar kiezen, dan kijk je naar de maat. Er bestaan kleinere maten voor kinderen. Een klassieke gitaar kun je niet met stalen snaren bespannen, omdat het ontwerp daar niet op is gemaakt.
Andere vormen
Wikipedia noemt daarnaast de archtop (een jazzgitaar met gebogen bovenplaat), de resonatorgitaar met een metalen klankkast (soms Dobro genoemd), de zevensnarige Russische gitaar en de harpgitaar met extra snaren. Dit zijn specialistische instrumenten; je hoeft er als beginner niet over na te denken. Een twaalfsnarige gitaar klinkt vol, maar vraagt meer kracht en is lastiger te stemmen. Kies voor het begin een gewone zessnarige.
Elektro-akoestisch
Een elektro-akoestische gitaar is een akoestische gitaar met een ingebouwde pickup. Je kunt hem aansluiten op een versterker of mengpaneel, bijvoorbeeld als je op een podium wilt spelen. Zonder versterker klinkt hij zoals een gewone akoestische gitaar. Kies je er een met pickup, dan kost dat meestal iets meer, maar het kan nuttig zijn als je later wilt optreden. Voor thuis oefenen heb je het niet nodig. Zoek je een akoestische gitaar met versterker, dan bedoel je meestal dit type.
Welke soort kies je als beginner?
Denk aan de muziek die je wilt spelen. Hou je van strummen en zingen, van pop, folk en singer-songwriter, dan past een westerngitaar. Trekt zachte, gespeelde muziek je meer, zoals klassiek, flamenco of fingerstyle, dan past een klassieke gitaar beter. Heb je nog geen idee, kies dan op comfort: nylon snaren zijn zachter, stalen snaren geven meer volume. Veel gitaristen spelen later beide. Een beginner die plezier houdt, komt verder dan een beginner die de perfecte keuze wil maken.
Waar let je op bij het kiezen van een akoestische gitaar?
Een goede akoestische gitaar voor beginners hoeft niet duur te zijn, maar moet wel prettig spelen. Let op deze punten.
Speelgemak
- Snaarhoogte. Staan de snaren hoog boven de fretten, dan moet je hard drukken. Dat vermoeit en je akkoorden klinken vals. Een gitaar met te hoge snaren kan vaak worden bijgesteld.
- De hals. Voelt de hals comfortabel in je hand? Probeer een eenvoudige vorm. Bij een brede hals strek je je vingers meer uit.
- Maat. Een volle gitaar kan zwaar en groot zijn voor kleine handen of kinderen. Kies een passende maat.
Klank en afwerking
Speel een paar akkoorden en luister of elke snaar helder klinkt. Kijk of de fretten netjes zijn afgewerkt en of je geen scherpe randen voelt aan de zijkant van de hals. Draai aan de stemmechanieken: ze moeten soepel lopen en de toon vasthouden. Zie je spleten tussen de bovenplaat en de zijkant, of is de hals duidelijk krom? Kies dan een ander exemplaar.
Massief of gelaagd hout
Bij akoestische gitaren zie je de term massief (solid) of gelaagd (laminaat). Bij een massieve bovenplaat is die van één stuk hout gemaakt. Als algemene richtlijn klinken gitaren met een massieve bovenplaat vaak voller, en de klank wordt bij veel gitaren mooier na verloop van tijd. Een gelaagde gitaar is goedkoper en robuuster tegen schommelingen in vocht en temperatuur. Voor een beginner is beide prima, mits de gitaar goed speelt.
Welke snaren heeft een akoestische gitaar?
Akoestische gitaren met stalen snaren gebruiken stalen snaren; klassieke gitaren gebruiken nylon. Je kunt ze niet door elkaar gebruiken. Stalen snaren op een klassieke gitaar kunnen de hals en brug beschadigen, en nylon snaren passen niet goed op een westerngitaar.
Stalen snaren komen in verschillende diktes. Dunnere snaren, vaak aangeduid als light of extra light, zijn zachter voor je vingers en makkelijker te drukken, maar klinken iets minder vol. Voor een beginner is dat een prima trade-off. Meer over snaren en het vervangen ervan lees je bij gitaar snaren. Beginners kopen akoestische gitaar snaren het best in een setje; zo weet je zeker dat de diktes bij elkaar passen.
Afstellen
Soms moet een akoestische gitaar worden afgesteld. Dat betekent dat een gitaarbouwer of muziekwinkel de snaarhoogte en de hals bijstelt. Het kost niet veel en het verschil is vaak groot. Een gitaar die goed is afgesteld, speelt een stuk lichter dan een gitaar die uit de doos komt. Je hoeft zelf niet aan de halsstaaf te draaien; dat laat je aan een vakman over.
Beginnen op je akoestische gitaar
Je hebt weinig nodig om te beginnen: de gitaar, een stemapparaat, een paar plectrums en eventueel een tas. Een capo komt later van pas, wanneer je liedjes wilt aanpassen aan je stem. Lees er meer over bij capo.
- Stem de gitaar. Zie gitaar stemmen. Stem elke keer voor je gaat spelen.
- Leer houding en greep. Zit rechtop, laat de gitaar op je been rusten en houd je schouders ontspannen. Druk de snaren met je vingertoppen, vlak achter de fret.
- Leer een paar akkoorden. Begin met Em, Am, C, G en D. Zie gitaar akkoorden.
- Speel met of zonder plectrum. Een plectrum geeft een helder geluid bij strummen. Je vingers geven een zachtere klank en zijn handig bij fingerstyle. Lees plectrum.
- Oefen kort en vaak. Tien tot twintig minuten per dag brengt je verder dan één lange sessie per week.
Een akoestische gitaar liedjes beginners boek of een online cursus geeft structuur. Wil je weten of je beter online leert of met een leraar? Lees dan gitaarles.
Pijn aan je vingers
De eerste weken doen je vingertoppen pijn, vooral bij stalen snaren. Dat gaat over. Oefen korter maar vaker, en stop als het echt pijn doet. Een beetje gevoeligheid is normaal. Houd je klachten aan of voel je pijn in je pols of arm, vraag dan advies aan een leraar of arts.
Onderhoud van je akoestische gitaar
Hout reageert op temperatuur en vocht. Bewaar je akoestische gitaar daarom niet naast een verwarming, in een warme auto of in een zeer vochtige ruimte. Een tas of hoes beschermt hem tegen stoten. Veeg de snaren na het spelen af met een droge doek. Vervang de snaren als ze dof of vuil worden. Een gitaar die goed wordt bewaard, kan tientallen jaren mee.
Lees ook gitaar kopen voor aanvullend advies over het kiezen en onderhouden, en elektrische gitaar als je overweegt om later een elektrisch model aan te schaffen.
Veelgestelde vragen over de akoestische gitaar
Welke akoestische gitaar is het beste voor een beginner?
Een gitaar die goed speelt: lage snaren, een prettige hals en stemvaste mechanieken. Voor zachte vingers is een klassieke gitaar met nylon snaren makkelijker. Wil je liedjes begeleiden en zingen, dan past een westerngitaar. Probeer ze beide als je kunt.
Wat is het verschil tussen een akoestische en een klassieke gitaar?
Een klassieke gitaar is ook akoestisch, maar heeft nylon snaren en een bredere hals. Een westerngitaar heeft stalen snaren, klinkt helderder en harder en heeft een smallere hals. Beide hebben dezelfde stemming.
Heb ik een versterker nodig voor een akoestische gitaar?
Nee. De klankkast versterkt het geluid zelf. Een versterker heb je alleen nodig als je een elektro-akoestische gitaar op een podium wilt gebruiken, of als je het geluid wilt opnemen.
Doen stalen snaren pijn aan mijn vingers?
In het begin wel. Je vingertoppen moeten wennen. Na een paar weken regelmatig oefenen zijn ze harder en doet het minder pijn. Dunnere snaren of een klassieke gitaar kunnen helpen.
Kan ik stalen snaren op een klassieke gitaar zetten?
Nee. Een klassieke gitaar is gebouwd voor nylon snaren met lagere spanning. Stalen snaren staan strakker en kunnen de hals en brug beschadigen. Gebruik altijd het juiste type.
Hoe vaak moet ik de snaren vervangen?
Dat hangt af van hoeveel je speelt en hoe je zweet. Vervang ze als ze dof klinken, niet meer stemvast zijn of er roest op zit. Zie gitaar snaren.
Welke akoestische gitaar is goed voor kinderen?
Een kleinere maat, bij voorkeur met nylon snaren. Laat de gitaar bij een muziekwinkel passen en afstellen, zodat de snaren niet te hoog staan.
Wat is een elektro-akoestische gitaar?
Een akoestische gitaar met een ingebouwde pickup, zodat je hem op een versterker kunt aansluiten. Zonder versterker klinkt hij als een gewone akoestische gitaar.
Verder lezen
Je weet nu welke akoestische gitaar bij je past. Ga verder met deze pagina’s: