Gitaar stemmen: zo stem je je gitaar in 5 minuten

Je stemt een gitaar door elke snaar naar de juiste toon te brengen, van de dikste naar de dunste: E, A, D, G, B, E. Het makkelijkst gaat dat met een stemapparaat of een stem-app. Je tokkelt een snaar, kijkt of de toon te hoog of te laag is en draait aan de stemmechaniek tot de wijzer in het midden staat. Doe dat voor alle zes de snaren en controleer ze daarna nog een keer.

Een gitaar die niet gestemd is, maakt van elk akkoord iets dat net niet klopt. Dat is niet erg als je net begint, maar het bederft je oor als je er lang op oefent. Gelukkig is stemmen een kleine klus die je in een paar minuten doet, en na een paar keer gaat het bijna vanzelf. In dit artikel leer je de namen van de snaren, hoe je een stemapparaat of app gebruikt, hoe je op gehoor stemt, en wat je doet als je gitaar steeds uit stemming raakt. Daarna ga je verder met gitaar leren spelen of het overzicht muziek leren.

De snaren van je gitaar en hun namen

Een gitaar heeft zes snaren. Volgens Wikipedia is de standaardstemming van laag naar hoog E-A-D-G-B-E. Dat zijn dezelfde tonen op een klassieke gitaar, een akoestische westerngitaar en een elektrische gitaar. Een stemapparaat gitaar toont dus voor elke snaar dezelfde doelen.

Je telt de snaren vanaf de dunste en hoogste. Dat zorgt soms voor verwarring:

De dikste snaar staat het dichtst bij je hoofd als je de gitaar vasthoudt zoals je hem bespeelt. Een bekend ezelsbruggetje in het Engels is “Eddie Ate Dynamite, Good Bye Eddie”, al verzin je gerust een Nederlandse versie.

Meer weten over de snaren zelf, zoals nylon en staal? Lees dan gitaar snaren.

Wat is stemmen eigenlijk?

Stemmen betekent de tonen die een instrument voortbrengt op de bedoelde hoogte brengen. Wikipedia over stemmen beschrijft dat de standaard stemtoon de a boven de middelste c is, ofwel 440 Hz. Bij solo spelen maakt dat weinig uit, maar zodra je met anderen speelt of met een opname meespeelt, moeten jullie op dezelfde hoogte zitten.

Tonen stel je af door de spanning van de snaar te veranderen. Draai je de stemmechaniek aan de kop van de gitaar, dan spant of ontspant de snaar. Een strakkere snaar klinkt hoger, een slappere lager. Dat kun je op gehoor doen, maar de meeste mensen gebruiken een elektronisch stemapparaat. Volgens Wikipedia pakt zo’n apparaat het geluid op en toont meestal met een wijzer of ledlampjes hoeveel te hoog of te laag de toon is.

Gitaar stemmen met een stemapparaat

Een stemapparaat is de snelste en betrouwbaarste weg. Er zijn twee soorten: een clip-on model dat je op de kop van de gitaar klemt, en een pedaal of doosje waar je een elektrische gitaar op aansluit.

Een clip-on stemapparaat gebruiken

1. Klem het apparaat op de kop van de gitaar, zo dat je het scherm kunt zien.
2. Zet het apparaat aan en kies de modus voor gitaar, als die bestaat.
3. Sla de dikste snaar (laag E) los aan. Laat hem doorklinken.
4. Kijk op het scherm. Staat er E, en staat de wijzer in het midden of licht het groene lampje op? Dan is de snaar goed.
5. Staat de wijzer links, dan is de toon te laag. Draai dan de stemmechaniek langzaam zodat de snaar strakker komt, tot de wijzer in het midden staat.
6. Staat de wijzer rechts, dan is de toon te hoog. Draai de stemmechaniek wat terug tot de toon lager is dan nodig en stem dan omhoog naar de juiste toon.
7. Ga door met de A, D, G, B en hoge E.

Het apparaat leest trillingen, dus het werkt prima in een rumoerige ruimte. Een stemapparaat met microfoon heeft meer last van omgevingsgeluid.

Waarom stem je omhoog?

Stem een snaar bij voorkeur van onderen naar de juiste toon. Als je van boven naar beneden draait, kan de snaar in de stemmechaniek of in de kam een beetje speling houden, waardoor hij later weer zakt. Zit je boven de toon, draai dan eerst iets te ver terug en stem opnieuw omhoog. Dit is een algemene richtlijn die veel gitaristen volgen, geen strikte regel.

Gitaar stemmen met een app of online

Een telefoon werkt prima als stemapparaat. Er zijn veel apps, en de meeste daarvan zijn gratis. Je zoekt op “gitaar stemmen app gratis” of kiest er een uit de app store. De app gebruikt de microfoon om de toon te herkennen en toont net als een stemapparaat of je te hoog of te laag zit.

Gitaar stemmen online werkt ook. Er zijn websites die de microfoon van je computer gebruiken. Je geeft toestemming voor de microfoon, slaat een snaar aan en ziet de toon. Een beperking is dat je gitaar goed te horen moet zijn. Stem in een stille ruimte en zet de tv uit.

Een paar tips bij apps en online hulpmiddelen:

• Houd de telefoon dicht bij de gitaar, zonder de snaar aan te raken.
• Speel één snaar tegelijk, niet een akkoord.
• Begin met een luide, duidelijke aanslag en laat de toon doorklinken.
• Een gratis app is meestal goed genoeg. Betaalde versies hebben extra functies zoals andere stemmingen.

Gitaar stemmen op gehoor

Als je geen stemapparaat hebt, kun je een gitaar ook op gehoor stemmen. Dat is nuttig om te leren, maar je moet er je oor voor trainen. Een veelgebruikte methode is stemmen op de vijfde fret. Dit is een algemene aanpak, geen exacte meting.

1. Zorg dat de dikke E-snaar goed is, bijvoorbeeld met een stemapparaat of een referentietoon.
2. Druk de dikke E-snaar in op de vijfde fret. Dit levert dezelfde toon op als de open A-snaar.
3. Sla beide snaren na elkaar aan en vergelijk. Klinken ze hetzelfde? Dan is de A goed. Zo niet, stem de A bij.
4. Herhaal dit voor de volgende snaar: druk de A-snaar in op de vijfde fret voor de D, de D-snaar op de vijfde fret voor de G.
5. Een uitzondering is de B-snaar: die stem je met de G-snaar op de vierde fret. Daarna stem je de hoge E met de B-snaar op de vijfde fret.

Methodes op gehoor zijn minder precies. Gebruik ze om je oor te trainen, maar controleer daarna met een stemapparaat. Heb je alleen een referentietoon zoals een stemfluitje, een stemvork of een ander instrument? Dan kun je de eerste snaar daarmee stemmen en de rest ervan afleiden.

Elektrische, akoestische en klassieke gitaren stemmen

De stemming is hetzelfde, maar er zijn kleine verschillen in praktijk:

• Elektrische gitaar stemmen: je kunt een kabel in een stemapparaat of pedaal steken. Dat is nauwkeurig, ook in een lawaaierige ruimte. Wil je meer weten over dit type, lees dan elektrische gitaar.
• Akoestische gitaar stemmen: je gebruikt een clip-on stemapparaat of een app. Stalen snaren staan strakker, dus de stemmechaniek is stugger. Zie ook akoestische gitaar.
• Klassieke gitaar stemmen: nylon snaren rekken meer uit en blijven langer niet stabiel. Draai voorzichtig en stem vaker bij. De stemming is dezelfde E-A-D-G-B-E.

De hoofdregel is steeds: van laag naar hoog, en na de hele ronde nog eens controleren, omdat het spannen van de ene snaar de spanning van de andere een beetje verandert.

Waarom raakt mijn gitaar steeds ontstemd?

Een gitaar raakt vaak uit stemming. Dat is normaal, maar soms wijst het op een oorzaak.

• Nieuwe snaren. Ze rekken de eerste dagen uit. Stem bij en trek de snaren voorzichtig een paar keer omhoog van de hals, dan stemmen ze sneller in. Lees meer bij gitaar snaren.
• Temperatuur en luchtvochtigheid. Hout zet uit en krimpt. Een gitaar die van koud naar warm gaat, raakt uit stemming.
• Slecht bevestigde snaren. Zijn de snaren niet goed om de stemmechaniek gewikkeld, dan slippen ze. Dit kan met wat oefening worden verholpen.
• Stemmechanieken die doorslippen. Bij sommige goedkope gitaren draaien de mechanieken terug. Overweeg dan een betere gitaar. Lees gitaar kopen voor wat je daarbij het best kunt controleren.
• Hard spelen of bending. Heel hard aanslaan trekt de snaren uit stemming.

Stem als routine voordat je gaat spelen. Het kost twee minuten en je oor leert wat goed klinkt.

Capo en stemming

Gebruik je een capo, dan stem je de gitaar eerst zonder capo en zet je hem daarna op. Een capo klemt alle snaren op dezelfde fret en brengt ze zo omhoog. Stem je met de capo erop, dan klopt de stemming niet meer als je hem weer afdoet. Lees meer bij capo.

Veelgestelde vragen over gitaar stemmen

Verder lezen