Tag: Kaarsen maken

Kaarsen maken met kinderen doe je het veiligst met platen bijenwas die je om een lont rolt. Dat werkt zonder pan, zonder vuur en zonder hete was, en kinderen zien binnen tien minuten een kaars ontstaan. Smelten en gieten laat je aan een volwassene, want gesmolten was is heet en kan brandwonden geven. Een brandende kaars hoort altijd onder toezicht van een volwassene.

Kinderen vinden kaarsen maken meestal geweldig: het ruikt lekker, het voelt bijzonder en ze nemen iets moois mee naar huis. Voor ouders, leerkrachten en feestjesorganisatoren is de vraag vooral hoe je het veilig en overzichtelijk houdt. Op deze pagina lees je welke technieken geschikt zijn, hoe je een rolkaars maakt, hoe je afspraken maakt en wat je kunt verwachten. De basis van het ambacht staat in kaarsen maken en de achtergrond over de materialen in kaarsenwas. Het overzicht is de pijler epoxy, kaarsen en zeep.

Welke technieken zijn geschikt voor kinderen?

Niet elke manier van kaarsen maken past bij kinderen. Hieronder een overzicht, van het veiligst naar het minst veilig.

Bijenwasplaten rollen

Je rolt een plaat bijenwas om een lont. Het is veilig, snel en geeft een kaars met een warme kleur en geur. Kinderen kunnen zelf snijden (met een stompe schaar of onder toezicht), rollen en versieren. Volgens Wikipedia over bijenwas is de was vers kleurloos, wordt ze geelbruin door stuifmeelolie en propolis en is ze een geurende vaste stof bij kamertemperatuur. Bij gekleurde platen is dat natuurlijk anders, want daar is kleur aan toegevoegd. Meer over de was lees je in kaarsen maken met bijenwas.

Versieren van een kant-en-klare kaars

Kinderen versieren een gewone kaars met wasplaatjes, stickers van was of tekeningen met wasverf. Ook dit werkt zonder smelten. Gebruik materiaal dat voor kaarsen bedoeld is, zodat het veilig brandt.

Smelten en gieten

Gieten in een glas of mal vraagt hete was en een pan. Dat is voor een volwassene. Wil je kinderen laten meedoen, laat ze dan de lont vastzetten, de kleur kiezen en de kaars versieren nadat hij is gestold. Giet zelf, en houd de smeltpot ver van de kinderen.

Wat je beter niet doet

• Laat kinderen niet zelf smelten of gieten.
• Gebruik geen open vuur tijdens het knutselen als dat niet nodig is.
• Laat kinderen niet met een brandende kaars rondlopen.
• Vermijd materialen die niet voor kaarsen bedoeld zijn, zoals gewone verf of plastic, in de was.

Stap voor stap: een rolkaars maken met kinderen

Je hebt per kind nodig: een plaat bijenwas, een katoenen lont die iets langer is dan de plaat, een stompe schaar of een mes voor de volwassene, een liniaal en een schort.

Stap 1: bereid de tafel voor

Dek de tafel af met papier. Leg per kind een plaat, een lont en eventueel een tweede kleur klaar. Een rustige, goed verlichte ruimte werkt het best.

Stap 2: maak de plaat soepel

Een plaat die te koud is, breekt. Leg haar even in een warme ruimte of laat een volwassene haar kort verwarmen met een haardroger, zonder dat ze smelt. Doe dat vooraf, zodat de kinderen een soepele plaat krijgen.

Stap 3: snij op maat

Bepaal samen hoe hoog de kaars wordt. Een volwassene snijdt de plaat, of een kind doet het met een stompe schaar onder toezicht. Een rechte rand rolt het mooist.

Stap 4: leg de lont en rol

Leg de lont langs de rand, laat hem ongeveer een centimeter boven de plaat uitsteken en vouw de rand over de lont. Rol de plaat rustig en strak op. Druk de laatste rand aan. Kinderen vinden dit het mooiste moment: de kaars ontstaat in hun handen.

Stap 5: versier en knip de lont

Versier de kaars met plaatjes of kleine figuurtjes van gekleurde was. Laat een volwassene de lont op ongeveer 6 millimeter knippen. Dat is wat de National Candle Association adviseert voor elk gebruik.

Stap 6: neem de kaars mee

Geef elk kind de kaars mee met een kaartje met de brandregels. Dat maakt het cadeau completer, en ouders weten waar ze op moeten letten. Laat de kinderen ook hun naam op het kaartje zetten, zodat elke kaars bij het juiste kind terechtkomt en niemand ruzie krijgt over wie welke kaars heeft gemaakt.

Veiligheid: afspraken die je maakt

Kinderen en vuur vragen duidelijke regels. De basis komt van de brancheorganisatie en de brandweeradviezen van verzekeraars.

De National Candle Association adviseert onder meer:

• Laat een brandende kaars nooit onbeheerd achter.
• Houd kaarsen ruim uit de buurt van gordijnen, beddengoed, boeken en andere brandbare spullen.
• Houd kaarsen buiten bereik van kinderen en huisdieren.
• Doof de kaars voordat de vlam de bodem of de rand van de houder bereikt.
• Gebruik een kaarsendover of blaas voorzichtig uit, en gebruik geen water.
• Verplaats een kaars niet zolang de was vloeibaar is.

Verzekeraar NN voegt daaraan toe: zet kaarsen uit de buurt van gordijnen, blaas alle kaarsen uit als je de kamer of woning verlaat en gebruik stevige standaards die niet van plastic zijn, zie hun pagina over brandpreventie.

Voor het knutselen zelf kun je de volgende afspraken maken:

1. Een volwassene beheert alles wat heet is.
2. Kinderen blijven aan tafel zitten en lopen niet rond met materiaal.
3. Lang haar gaat in een staart of knot.
4. Er wordt niet gegeten of gedronken aan de werktafel.
5. Aan het eind worden de handen gewassen.

Een kinderfeestje met kaarsen maken

Kaarsen maken is een leuk thema voor een kinderfeestje, vooral voor kinderen vanaf een jaar of zes. Dat is een praktijkindruk, geen bronuitspraak, en je kent je eigen kinderen het best. Zoek je een aanbieder, dan kun je kiezen uit een workshop op locatie of een set voor thuis. Lees meer over aanbieders in kaarsen maken workshop.

Wil je het zelf organiseren, volg dan dit stramien:

• Bereid alles vooraf voor. Snij platen, leg lonten klaar, maak plaatjes en dek de tafel af.
• Houd het kort. Kinderen houden het een tot twee uur vol. Voor jongere kinderen is minder genoeg.
• Reken op ongeveer één volwassene per vier tot zes kinderen. Dat is een richtlijn uit de praktijk, geen regel.
• Plan afwisseling. Rollen, versieren, een korte pauze, een traktatie.
• Zorg voor een veilig einde. Geef elke kaars mee in een doos of papier, met de brandregels erbij.

Een kinderfeestje in Groningen of elders?

Zoekopdrachten als kaarsen maken kinderfeestje Groningen laten zien dat ouders in hun eigen regio willen zoeken. Het aanbod verschilt per plaats en wisselt, dus we noemen geen aanbieders. Zoek op je plaatsnaam, bekijk de beschrijving van het feestje en vraag naar de leeftijd, de techniek en het toezicht.

Kaarsen maken met kinderen thuis of op school

Voor een middag thuis of een les op school is een eenvoudige opzet genoeg. Een pakket bijenwasplaten met lonten is goedkoop en gemakkelijk te vinden. Op school kun je werken met kleine groepen, zodat elke leerkracht of hulpouder een tafel kan overzien. Laat kinderen een kleine kaars maken, zodat het werk binnen een uur klaar is.

Wil je meer weten over ander knutselwerk met veilige technieken? Het gieten van gips, jesmonite of zeep uit een basis is ook een optie. Zie jesmonite en zeep maken voor wat daarbij komt kijken.

Welk materiaal kies je voor kinderen?

Bij kaarsen maken met kinderen is de keuze van het materiaal belangrijker dan bij volwassenen. Platen bijenwas zijn het eenvoudigst: ze zijn voorgevormd, hoeven niet te smelten en geven een kant-en-klare kleur. Gewone kaarsenwas, zoals paraffine of sojawas, vraagt smelten en is daarom voor kinderen alleen geschikt als een volwassene het gietwerk doet.

Let bij de aankoop op een paar dingen. Kies een lont die bij de kaars past, want een te dunne lont geeft een kaars die uitgaat en een te dikke een kaars die te heet brandt. Gebruik alleen kleur en versiering die voor kaarsen bedoeld zijn. Gewone verf, plastic en glitter kunnen de brand verstoren of gevaarlijk zijn. En kies voor jonge kinderen geen kleine onderdelen die ze kunnen inslikken.

Na het knutselen: kaarsen laten branden met kinderen

Een zelfgemaakte kaars wil je ook aansteken. Dat is het moment waarop veel ouders en leerkrachten twijfelen. Zo pak je het veilig aan. Steek de kaars aan met een lange lucifer of aansteker door een volwassene. Zet de kaars op een stevige, niet-brandbare standaard, op een plek zonder tocht en ver van gordijnen. Laat de kinderen kijken en ruiken, en laat een volwassene het uitblazen of doven doen met een kaarsendover. Knip de lont daarna weer kort.

Kinderen leren hier iets belangrijks: vuur is mooi, maar je gaat er serieus mee om. Maak daar een rustig moment van. Vertel dat een kaars nooit alleen brandt, dat je hem niet verplaatst als de was vloeibaar is en dat je hem uitdoet voor je de kamer verlaat. Zo wordt het knutselen ook een les in brandveiligheid.

Heeft een kind een kaars gemaakt, bewaar hem dan uit de buurt van warmte en zon, want was wordt zacht en kan buigen. Dat geldt zeker voor bijenwas, die volgens Wikipedia boven 85 graden verkleurt en tussen 62 en 64 graden smelt. In een warme auto of naast de verwarming kan een kaars dus vervormen.

Veelgemaakte fouten

• Te jonge kinderen met hete was laten werken. Laat een volwassene smelten en gieten.
• Geen toezicht bij brandende kaarsen. Laat een brandende kaars nooit onbeheerd.
• Te veel materialen tegelijk. Beperk de keuze, anders raken kinderen het overzicht kwijt.
• Een koude plaat. Ze breekt. Maak haar vooraf soepel.
• Geen schorten en afdekking. Was is lastig te verwijderen.
• Geen kaartje met brandregels. Het kost een minuut en maakt de kaars veiliger.

Veelgestelde vragen over kaarsen maken met kinderen

Verder lezen

Kaarsen maken met bijenwas kan op twee manieren: je rolt een plaat bijenwas om een lont, of je smelt de was en giet haar in een mal of houder. Rollen is de eenvoudigste manier en vraagt geen vuur, dus het is ook geschikt om met kinderen te doen. Gieten geeft meer vormvrijheid, maar vraagt aandacht voor temperatuur en lont, omdat bijenwas een hoger smeltpunt heeft dan veel andere kaarsenwas.

Bijenwas is een van de oudste kaarsmaterialen. Wikipedia schrijft dat bijenwaskaarsen duur waren en voorbehouden aan de elite en de kerk, en dat de was nog altijd wordt gebruikt voor onder meer de paaskaars. Op deze pagina lees je hoe je ermee werkt, wat het verschil is met andere kaarsenwas en wat je moet weten over lont, geur en veiligheid. De basis van het ambacht staat in kaarsen maken, de vergelijking van alle soorten in kaarsenwas en het overzicht in de pijler epoxy, kaarsen en zeep.

Wat is bijenwas?

Bijenwas is een natuurlijke was die door honingbijen wordt gemaakt. Volgens Wikipedia over bijenwas scheiden werkbijen de was af via acht wasklieren in hun achterlijf en gebruiken ze haar om honingraten en broedcellen te bouwen. Het artikel noemt dat voor 1 kilo was 6,66 tot 8,80 kilo honing nodig is, volgens een experiment van Whitcomb. Dat verklaart waarom bijenwas relatief duur is.

De was is vers kleurloos en wordt geelbruin door stuifmeelolie en propolis. De kleur varieert van bijna wit tot bruin, maar is meestal geel, en dat hangt af van de zuiverheid, de regio en de bloemsoort. Was uit broedraten is doorgaans donkerder dan was uit honingraten. Bijenwas is bij kamertemperatuur een geurende vaste stof, en die geur proef je terug in je kaars.

Eigenschappen die ertoe doen

• Smeltpunt. Tussen 62 en 64 graden, aldus Wikipedia.
• Verkleuring. Boven 85 graden verkleurt de was. Smelt haar dus rustig.
• Vlampunt. Het vlampunt is volgens Wikipedia 254 graden. Dat is veel hoger dan de temperatuur waarop je smelt, maar blijf bij het smelten en laat de was nooit onbeheerd.
• Brandtijd. Volgens Wikipedia over kaarsen branden bijenwas en kokoswas langer dan paraffine of sojawas. Bijenwaskaarsen branden volgens de tekst helderder, buigen niet door en roken minder. Het artikel presenteert die uitspraken als beweringen en onderbouwt ze niet, dus beschouw ze als algemene ervaring van gebruikers.

Twee manieren om kaarsen te maken met bijenwas

Bijenwasplaten rollen

Je koopt platen bijenwas, vaak als vellen met een honingraatpatroon, in verschillende kleuren. Een plaat rol je om een lont en je krijgt een kaars. Het werkt zonder vuur, het is snel en het vraagt weinig gereedschap. Dat maakt het geschikt voor beginners en voor kinderen, zie kaarsen maken met kinderen.

Wat je nodig hebt:

• Een of meer platen bijenwas.
• Een katoenen lont, iets langer dan de plaat.
• Een scherp mes of een schaar, en een liniaal.
• Een haardroger of een warme ruimte, zodat de plaat soepel wordt.

Zo ga je te werk:

1. Maak de plaat soepel. Een plaat die te koud is, breekt. Leg haar even in een warme ruimte of houd haar kort bij een warmtebron, zonder dat ze smelt.
2. Snij op maat. Bepaal de hoogte van je kaars en snij de plaat op die breedte.
3. Leg de lont. Leg de lont langs de korte rand, iets boven de bovenkant uitstekend, en vouw de rand over de lont.
4. Rol strak. Rol de plaat rustig en strak om de lont. Druk de laatste rand aan, zodat hij blijft zitten.
5. Knip de lont. Houd de bovenkant ongeveer 6 millimeter, zoals de National Candle Association adviseert.

Bijenwas smelten en gieten

Gieten geeft je meer vorm: kaarsen in een glas, in een mal of een gedoopte kaars. Voor het smelten gelden de basisregels van kaarsen maken: au bain-marie, met een thermometer en nooit onbeheerd.

Wat anders is bij bijenwas:

• Het smeltpunt is hoger. De was heeft meer warmte nodig dan zachte soja. Giet niet te heet, want boven 85 graden verkleurt de was.
• De was is stijver. Daardoor trekt een kaars van bijenwas minder gemakkelijk een smeltplas dan soja. Een lont die te dun is, brandt dan een tunnel. Kies een iets dikkere lont dan je voor soja gebruikt. Dat is een algemene praktijkervaring, dus volg de aanwijzingen van je leverancier en maak een proefkaars.
• De was krimpt. Houd een bodempje achter om de bovenkant bij te werken.
• Het restant plakt. Bijenwas is lastig schoon te maken. Gebruik gereedschap dat je alleen voor kaarsen gebruikt.

Welke lont kies je bij bijenwas?

De lont is het onderdeel waarop bijenwaskaarsen het vaakst falen. Wikipedia schrijft dat de pitdikte de vlamhoogte grotendeels bepaalt, dat de pit gesmolten was omhoog trekt door capillaire werking en dat te hoge capillariteit was langs de kaars laat lopen. Bij een stijve was als bijenwas is de combinatie van doorsnede en lontdikte extra belangrijk.

Hoe doe je dat in de praktijk?

• Meet de doorsnede van je kaars of glas.
• Kies een lont volgens de tabel van je leverancier, en liever een maat groter dan kleiner bij twijfel.
• Maak een proefkaars. Steek hem aan en laat hem branden tot de bovenkant volledig vloeibaar is.
• Kijk naar de vlam. Is hij laag en dooft hij bijna, dan is de lont te dun. Is de vlam hoog, onrustig en rokerig, dan is hij te dik of te lang.

Geur en kleur

Bijenwas heeft een eigen geur en een eigen kleur. Je hebt dus meestal geen kleurstof of geurolie nodig, en een kaars van pure bijenwas heeft een zachte, warme geur. Wil je toch kleur, dan zijn gekleurde platen het eenvoudigst. Geurolie in bijenwas is lastig, omdat de eigen geur het mengt en de stijve was minder geur opneemt. Wil je geur, test dan een kleine hoeveelheid. Volgens Wikipedia over kaarsen kunnen geurkaarsen bij hoge doses schadelijk zijn, dus overdrijf niet.

Bijenwas kopen

Je koopt bijenwas bij hobbywinkels, imkers, webshops en groothandels. Let op:

• Zuivere bijenwas of een mengsel? Vraag naar de samenstelling. Een mengsel met paraffine gedraagt zich anders.
• Platen of blok of korrels? Platen zijn voor rollen, blokken en korrels voor smelten.
• De kleur. Van bijna wit tot bruin. Dat is natuurlijk en zegt iets over de herkomst.
• De herkomst. Bij een imker weet je vaak waar de was vandaan komt. Dat is een persoonlijke keuze.
• De hoeveelheid. Begin klein. Bijenwas is duurder dan soja of paraffine.

Zoekopdrachten als bijenwas voor kaarsen kopen laten zien dat mensen zoeken naar een bron. Een imker in de buurt is een goede plek om te beginnen. Wij noemen geen winkels of prijzen, want die wisselen.

Kaarsen maken met bijenwas voor beginners

Wie voor het eerst kaarsen maken met bijenwas probeert, kan het best met gekleurde platen beginnen. Je hebt geen pan, thermometer of mal nodig en je ziet binnen tien minuten een kaars. Maak er een paar en steek er een aan om te zien hoe ze branden. Bevalt het, dan is gieten een logische tweede stap. Kaarsen maken van bijenwas door te gieten vraagt meer uitrusting, maar geeft kaarsen in een glas of in een mal, en dat is iets wat platen niet kunnen.

Een goede volgorde voor een beginner ziet er zo uit:

1. Rol een paar kleine kaarsen van platen.
2. Giet een kleine kaars in een glas met een geschikte lont en een proefbrand.
3. Probeer een mal, bijvoorbeeld van siliconen.
4. Experimenteer met kleur, mengsels en geur.

Noteer bij elke stap wat je gebruikte: de was, de lont, de temperatuur en hoe de kaars brandde. Zo bouw je kennis op en voorkom je dat je steeds dezelfde fout maakt. Met bijenwas kun je bovendien restjes goed hergebruiken: smelt ze, zeef ze en giet ze in een nieuwe kaars. Een restje is meestal zuiver genoeg om opnieuw te gebruiken, al kan het donkerder worden doordat stof of roet in de was achterblijft. Zeef het gesmolten restje daarom door een fijne zeef of een oude panty voor je het opnieuw giet. Zo blijft je nieuwe kaars schoon en brandt hij gelijkmatiger.

Bijenwas bewaren en opruimen

Bewaar bijenwas droog en koel, uit de zon, zodat de was niet verkleurt of vervormt. Platen leg je plat, in een doos, zodat ze niet breken en geen stof opnemen. Smeltresten laat je stollen in een oude pot en je gebruikt ze later weer. Giet gesmolten was nooit door de gootsteen, want ze stolt in de afvoer en kan die verstoppen. Was uit kleding of van een tafel verwijder je door haar eerst hard te laten worden en dan voorzichtig weg te schrapen. Zie ook kaarsenwas voor meer tips en het overzicht van alle soorten wax.

Gereedschap dat je met bijenwas gebruikt, hou je liever apart. Was is lastig volledig schoon te krijgen, en je wilt geen kaarsenwas in je keuken. Dat is een algemene vuistregel van kaarsenmakers, geen bronuitspraak.

Veilig branden

Voor bijenwaskaarsen gelden dezelfde regels als voor elke kaars. De National Candle Association adviseert om de lont voor elk gebruik tot ongeveer 6 millimeter in te korten, een brandende kaars nooit onbeheerd te laten, kaarsen ongeveer 30 centimeter van brandbare spullen te houden, te stoppen met branden als er nog ongeveer 13 millimeter was over is en geen water te gebruiken om te doven. Gebruik een kaarsendover of blaas voorzichtig uit.

Gebruik stevige standaards. Verzekeraar NN adviseert dat kaarsenstandaards stevig staan en niet van plastic zijn, omdat plastic kan smelten, en dat je alle kaarsen uitblaast als je de kamer of woning verlaat. Zie hun pagina over brandpreventie.

Veelgemaakte fouten

• Te heet smelten. Boven 85 graden verkleurt de was.
• Een te dunne lont. De kaars tunnelt.
• Een plaat die te koud is. Ze breekt bij het rollen.
• Te los rollen. De kaars brandt ongelijk.
• Een mengsel voor zuivere bijenwas aanzien. Lees het etiket.
• Een lont die te lang blijft. Knip hem tot ongeveer 6 millimeter.

Veelgestelde vragen over kaarsen maken met bijenwas

Verder lezen

Sojawas is een plantaardige kaarsenwas die wordt gemaakt door sojaolie volledig te hydrogeneren. Het resultaat is een witte tot crèmekleurige, ondoorzichtige was die meestal als vlokken of korrels wordt verkocht en zachter is dan paraffine. Daardoor is sojawas geschikt voor kaarsen in een glas of potje, en populair bij beginners die zelf kaarsen gieten.

Veel mensen kiezen sojawas omdat het plantaardig is en omdat het eenvoudig te verwerken is. Dat het ook in alle opzichten beter zou zijn dan andere waxen, is iets wat je vaak leest maar waar we voorzichtig mee zijn. Op deze pagina lees je wat sojawas is, wat het verschil is met andere kaarsenwas, waar je op let bij kopen en hoe je er een kaars van giet. Alle basis over het ambacht staat in de gids kaarsen maken, en de vergelijking met andere soorten in kaarsenwas. Het overzicht van gieten en maken is de pijler epoxy, kaarsen en zeep.

Wat is sojawas?

Volgens Wikipedia over sojawas ontstaat sojawas door de volledige hydrogenering van sojaolie. Daarbij verschuiven de vetzuren in de olie naar een hoog aandeel stearinezuur, waardoor de olie vast wordt. Het smeltpunt ligt volgens datzelfde artikel tussen 49 en 82 graden Celsius, afhankelijk van het mengsel, en additieven kunnen het smeltpunt verhogen tot het niveau van paraffinekaarsen. De dichtheid is ongeveer 0,9 gram per milliliter.

Sojawas komt in vlok- of korrelvorm en heeft een off-white, ondoorzichtig uiterlijk. Veel verkopers bieden ook mengsels aan: soja met kokoswas, met bijenwas, met paraffine of met palmwas. Dat is handig om te weten, want niet elke zak waar soja op staat bevat uitsluitend soja. Lees dus het etiket.

Hoe verschilt sojawas van paraffine?

Het belangrijkste verschil is de herkomst. Paraffine is volgens Wikipedia over kaarsen een bijproduct van aardolieraffinage, soja is plantaardig. Daarnaast zijn er verschillen in gedrag:

• Hardheid. Sojawas is doorgaans zachter dan paraffine en heeft een lager smeltpunt.
• Geur. Sojakaarsen verspreiden volgens Wikipedia iets minder geur dan paraffinekaarsen. Daarom wordt paraffine soms toegevoegd voor betere geurverspreiding.
• Brandtijd. Volgens Wikipedia over kaarsen branden bijenwas en kokoswas langer dan paraffine en sojawas.
• Warm weer. Bij hoge temperaturen kan sojawas zacht worden. Voor kaarsen in een glas is dat volgens het artikel meestal geen probleem.

Het artikel over sojawas zegt ook dat sojawas schoner en langzamer zou branden en minder vervuilende stoffen binnenshuis zou afgeven dan paraffine. Die claims komen uit commerciële bronnen, en het artikel zelf waarschuwt dat sommige bronnen mogelijk niet betrouwbaar zijn. Wij nemen ze daarom niet over als feit. Een goed gemaakte kaars is vooral een kwestie van de juiste lont, de juiste temperatuur en de juiste hoeveelheid geur.

Is sojawas beter dan bijenwas?

Dat is geen goede vraag, want ze zijn voor verschillende dingen geschikt. Sojawas is makkelijk te smelten en te gieten in een glas. Bijenwas is een natuurlijke was met een eigen geur en een smeltpunt van 62 tot 64 graden, volgens Wikipedia over bijenwas. Zie kaarsen maken met bijenwas voor die kant.

Waar let je op bij sojawas kopen?

Je kunt sojawas kopen bij hobbywinkels, in webshops en bij groothandels. De zoekopdrachten sojawas kopen, sojawas kopen goedkoop en sojawas groothandel laten zien dat mensen op prijs en hoeveelheid letten. Wij noemen geen winkels of bedragen, want die wisselen. Let op deze punten:

• Staat er soja of een mengsel? Lees de beschrijving. Een mengsel kan andere eigenschappen hebben.
• Voor welk gebruik is de was bedoeld? Container (glas), mal of waxinelichtjes. Een was voor glas is zachter dan een was voor mallen.
• De giettemperatuur. Goede aanbieders geven de aanbevolen temperatuur voor smelten, geur toevoegen en gieten.
• Het lontadvies. Veel aanbieders geven aan welke lont bij welke glasdoorsnede past.
• De geurbelasting. Hoeveel geurolie kan de was aan?
• De verpakking. Vlokken zijn het makkelijkst af te wegen.
• De hoeveelheid. Voor je eerste kaarsen is een kleine verpakking genoeg. Wil je later meer maken, dan is een grotere zak voordeliger per kilo.

Sojawas kopen in België of via een groothandel kan voordeliger zijn bij grote hoeveelheden, maar let dan op verzendkosten en de levertijd. Dat is een algemene praktijkoverweging.

Hoe werk je met sojawas?

Het werken met sojawas lijkt op het gieten van andere kaarsen. Het volledige stappenplan staat in kaarsen maken. Hier de punten die bij soja extra aandacht vragen.

Smelten

Smelt de vlokken zacht, au bain-marie: een metalen kan in een pan met water. Gebruik een thermometer en blijf erbij. Hete was kan brandwonden geven, schrijft Wikipedia. Het smeltpunt van sojawas varieert sterk, dus houd je aan de gegevens van je leverancier.

Geur toevoegen

Voeg geurolie toe nadat de was gesmolten is, op de temperatuur die de leverancier adviseert. Roer rustig en grondig. Sojawas verspreidt iets minder geur dan paraffine, dus kies een geurolie die geschikt is voor soja en volg de aanbevolen hoeveelheid. Meer geurolie is niet automatisch beter en kan volgens Wikipedia over kaarsen bij hoge doses schadelijk zijn voor de lucht binnenshuis.

Gieten

Giet bij de aanbevolen temperatuur, langzaam tegen de wand van het glas. Is de was te heet, dan kan hij krimpen of loslaten van het glas. Is hij te koud, dan krijg je een ruw oppervlak. Daar komt de temperatuurrichtlijn van je leverancier om de hoek kijken.

Laten stollen en rusten

Laat de kaars rustig stollen op kamertemperatuur, uit de tocht. Veel makers laten een sojakaars een tot twee dagen rusten voor het eerste gebruik, en soms langer voor een sterkere geur. Dat is een gangbare praktijk, geen bronuitspraak. Zie je daarna dat de was van het glas loslaat of dat het oppervlak vlekkerig is? Dat is een uiterlijk verschijnsel dat bij soja vaak voorkomt en geen gevaar vormt. Bij een nieuwe poging helpt een iets andere giettemperatuur.

De lont

Kies de lont op basis van de breedte van je glas. Sojawas heeft een lager smeltpunt dan paraffine, dus de benodigde lont kan anders zijn. Volg het advies van je leverancier en maak een proefkaars van een uur om te zien of de was gelijkmatig tot de rand smelt. De dikte van de lont bepaalt volgens Wikipedia grotendeels de vlamhoogte.

Een proefkaars maken

Voor je een hele reeks giet, maak je één proefkaars. Dat kost een uur extra, maar het voorkomt dat je tien glazen vult met een kaars die tunnelt of roet geeft. Giet een glas met de was, de lont en de geur die je wilt gebruiken. Laat de kaars volledig stollen en rusten. Steek hem aan en laat hem zo lang branden dat de bovenkant volledig vloeibaar wordt. Kijk dan naar vier dingen: smelt de was tot de rand, is de vlam rustig, geeft de kaars roet en wordt het glas niet gevaarlijk heet?

Smelt de was niet tot de rand, dan is de lont waarschijnlijk te dun. Is de vlam hoog en onrustig of komt er roet, dan is de lont te dik of te lang. Knip hem dan tot ongeveer 6 millimeter, zoals de National Candle Association adviseert. Noteer wat je gebruikt hebt: soort was, temperatuur, lont, geur en rusttijd. Zo herhaal je wat werkt.

Bewaren en restjes hergebruiken

Bewaar ongebruikte vlokken droog en dicht, op een koele plek, buiten bereik van kinderen en huisdieren. Een afgesloten pot of zak voorkomt stof. Hoe lang de was houdbaar is, staat soms op de verpakking en verschilt per leverancier.

Restjes uit de smeltkan hoef je niet weg te gooien. Laat ze stollen in een oude pot en smelt ze de volgende keer weer mee, zolang de kleur en geur geen probleem zijn. Giet gesmolten was nooit door de gootsteen, want ze stolt in de afvoer. Een kaars die is opgebrand tot ongeveer 13 millimeter was kun je ook opnieuw gebruiken: smelt het restje, zeef het en giet het in een nieuwe houder met een nieuwe lont. Een mengsel van verschillende waxen brandt niet altijd even goed, dus maak daarvan een proefkaars.

Sojawas waxinelichtjes en kleine kaarsjes

Waxinelichtjes zijn kleine kaarsen in een metalen of kunststof bakje. Sojawas wordt hiervoor ook gebruikt. Je hebt dan kleine lonten met voetje en bakjes die hittebestendig zijn nodig. Maak een proefkaars, want de brandtijd en vlamhoogte hangen af van de lont, het bakje en de was. De kleine afmetingen maken fouten snel zichtbaar.

Veilig branden

De regels van de National Candle Association gelden voor alle kaarsen: knip de lont voor elk gebruik tot ongeveer 6 millimeter, laat een brandende kaars nooit onbeheerd, houd kaarsen uit de buurt van brandbare spullen, stop met branden als er nog ongeveer 13 millimeter was over is en gebruik geen water om te doven. Wikipedia voegt toe dat glazen houders kunnen barsten door hitte, dus kies een glas dat daarvoor bedoeld is.

Is sojawas gezond?

Mensen zoeken op sojawas gezond en vragen zich af of het veiliger is dan paraffine. Wikipedia noemt soja, kokos, plantaardige en bijenwaskaarsen als veiliger opties, en het artikel over sojawas zegt dat sojakaarsen minder binnenshuis vervuilende stoffen zouden afgeven. Beide uitspraken zijn algemeen en deels gebaseerd op bronnen die niet allemaal betrouwbaar zijn. Wij kunnen daarom niet bevestigen dat sojawas gezonder is dan paraffine. Wat wel geldt voor elke kaars: zorg voor frisse lucht, gebruik niet te veel geurolie en knip de lont kort om roet te voorkomen.

Veelgemaakte fouten

• Een mengsel voor soja aanzien. Lees het etiket.
• Te heet gieten. Dat geeft krimp en loslaten van het glas.
• Een te dunne lont. De kaars tunnelt.
• Te veel geurolie. Dat verbetert de geur niet per se en kan roet geven.
• De kaars niet laten rusten. Veel makers wachten een tot twee dagen voor het eerste gebruik.
• Een glas dat niet tegen hitte kan. Gebruik hittebestendig glas.

Veelgestelde vragen over sojawas

Verder lezen

In een kaarsen maken workshop smelt en giet je zelf was onder begeleiding van een instructeur, en neem je meestal een of meer eigen kaarsen mee naar huis. Een workshop duurt gewoonlijk een paar uur, is geschikt voor beginners en kost minder moeite dan zelf alle materialen bij elkaar zoeken. Je ziet hoe de was zich gedraagt en krijgt antwoord op je vragen, wat bij een eerste kaars veel waard is.

Zoek je een workshop, dan krijg je lijsten met steden en regio’s. Dat laat zien hoeveel aanbieders er zijn: in winkels, ateliers, bij kaarsenmakers en voor groepen op locatie. Wij noemen geen aanbieders, want het aanbod wisselt en we kunnen het niet controleren. Wat we wel doen is uitleggen waar je op let, wat een goede workshop kenmerkt en hoe je thuis zelf een workshop opzet. De basis van het ambacht staat in de gids kaarsen maken, en het overzicht in de pijler epoxy, kaarsen en zeep.

Wat gebeurt er in een kaarsen maken workshop?

Elke workshop is anders, maar de opbouw lijkt vaak op elkaar. Je krijgt uitleg over materialen, je kiest een was en een houder of mal, je kiest kleur en geur, je giet en je laat de kaars stollen. Soms neem je een kaars die nog niet is uitgehard mee, soms een kaars die de organisator voor je heeft klaargezet. Vraag dat vooraf na.

Wat je kunt verwachten:

• Uitleg over was en lont. De instructeur laat zien welke soorten was er zijn en welke lont bij welke kaars past. Dat sluit aan bij wat in kaarsenwas staat.
• Zelf smelten en gieten. Meestal onder toezicht. Je werkt met hete was, dus er is vaak een tafel met afdekking en een schort.
• Kleur en geur kiezen. Een deel van het plezier zit in het kiezen. Vaak zijn er meerdere kleuren en geuren beschikbaar.
• Wachten. Een kaars moet stollen. Bij sommige workshops maak je daarom twee kaarsen, zodat de eerste kan stollen terwijl je aan de tweede werkt.
• Tips voor thuis. Een goede instructeur vertelt hoe je de kaars veilig laat branden en wat je nodig hebt om zelf verder te gaan.

Soorten workshops

Er zijn grofweg vier vormen:

• Open workshop. Je boekt een plek in een bestaande groep, bij een atelier of kaarsenmaker.
• Besloten groep. Voor een vrijgezellenfeest, een verjaardag of een teamuitje. De aanbieder komt vaak naar je toe of je gaat met een groep naar een locatie.
• Kinderworkshop of kinderfeestje. Aangepast aan jongere deelnemers, meestal met veiligere technieken zoals bijenwasplaten. Zie ook kaarsen maken met kinderen.
• Cocktailkaarsen en bijzondere workshops. Soms combineren aanbieders kaarsen maken met iets anders, zoals een high tea of een kaars in de vorm van een glas. De inhoud verschilt sterk per aanbieder.

Waar let je op bij het kiezen?

Een workshop is geen product dat je kunt vergelijken op de verpakking. Deze vragen helpen je kiezen:

• Wat is inbegrepen? Materialen, drankjes, een schort, de kaars zelf?
• Hoeveel mensen zitten er in een groep? Bij een kleine groep krijg je meer aandacht.
• Welke was wordt gebruikt? Soja, paraffine of bijenwas. Het type bepaalt de techniek en wat je thuis kunt herhalen.
• Hoe lang duurt het? Vraag naar de duur, inclusief het wachten op het stollen.
• Hoe gaat het met de veiligheid? Een goede aanbieder legt uit hoe hij met hete was en open vuur omgaat.
• Welke leeftijd is geschikt? Bij kinderworkshops moet dat duidelijk zijn.
• Kun je annuleren of verplaatsen? Lees de voorwaarden.
• Wat is de reistijd? Een goede workshop in de buurt is prettiger dan een perfecte workshop op twee uur afstand.

Lees ook de beoordelingen van eerdere deelnemers, al is dat geen garantie. Let op of mensen schrijven over de begeleiding en de kwaliteit van de kaars.

Wat kost een workshop?

Prijzen noemen we niet, want die verschillen per aanbieder, regio en wat er inbegrepen is. Vergelijk daarom niet alleen het bedrag maar ook de inhoud: het aantal kaarsen dat je maakt, de duur, de materialen en of er drank of eten bij zit.

Een workshop in jouw regio vinden

De meeste mensen zoeken met een plaatsnaam erbij. Dat werkt. Je kunt zoeken op een stad, een provincie of een regio, maar je vindt ook aanbieders die op locatie komen. Gebruik deze invalshoeken:

• Een atelier of winkel in je eigen stad.
• Een kaarsenmaker die workshops geeft.
• Een aanbieder die naar je toe komt voor een groep.
• Een creatieve workshopbureau dat meerdere workshops aanbiedt.
• De website van een museum of een ambachtscentrum, waar soms demonstraties zijn.

Controleer altijd de recente informatie op de website van de aanbieder. Openingstijden, prijzen en beschikbare data veranderen.

Thuis zelf een workshop organiseren

Wil je met vrienden, familie of collega’s kaarsen maken, dan kun je een eenvoudige workshop zelf organiseren. Het is goed te doen als je met een eenvoudige techniek begint en de veiligheid serieus neemt.

Voorbereiding

• Kies de techniek. Voor beginners is gieten in een glas of een kleine mal het eenvoudigst. Voor kinderen zijn bijenwasplaten rollen veiliger.
• Kies de was. Sojawas in vlokken is gemakkelijk af te wegen. Lees sojawas en kaarsen maken met bijenwas voor de mogelijkheden.
• Smelt vooraf. Smelt de was zelf, zodat deelnemers niet bij het vuur hoeven.
• Zet alles klaar per deelnemer. Een glas of mal, een lont met voetje, een lonthouder, een schort.
• Dek de tafels af. Karton of bakpapier voorkomt vlekken.
• Zorg voor een proefkaars. Maak een testkaars zodat je weet hoe de was zich gedraagt.

Verloop

1. Uitleg van tien minuten over was, lont en veiligheid.
2. Elke deelnemer zet zijn lont vast.
3. Jij of een andere volwassene giet de heldere was in de glazen of laat deelnemers zelf gieten uit een kleine kan.
4. Kleur en geur worden toegevoegd op de juiste temperatuur, door één persoon.
5. De kaarsen stollen. In de tussentijd kun je etiketten of verpakking maken.
6. Elke deelnemer gaat naar huis met een kaarsje en een kaartje met de brandregels.

Veiligheid bij een groepsworkshop

Het is verleidelijk om veiligheid te beperken tot een opmerking in het begin. Doe het uitgebreider. De National Candle Association adviseert onder meer om de lont voor elk gebruik tot een kwart inch of ongeveer 6 millimeter in te korten, een brandende kaars nooit onbeheerd te laten, kaarsen uit de buurt van brandbare spullen te houden en geen water te gebruiken om te doven. Verzekeraar NN adviseert om alle kaarsen uit te blazen als je de kamer of woning verlaat en om stevige standaards te gebruiken die niet van plastic zijn, zie hun pagina over brandpreventie.

Voor een workshop thuis betekent dit:

• Eén volwassene beheert de smeltpot, en deelnemers komen niet bij het vuur.
• Houd de tafel vrij van gordijnen, stof en papier.
• Zet een emmer water of een deksel klaar voor het geval iets in brand vliegt, en gebruik geen water op brandende was. Dat laatste is een algemene brandweerregel en geen uitspraak van een van onze bronnen.
• Houd huisdieren en jonge kinderen uit de buurt van de smelttafel.
• Laat de kaarsen pas branden als ze zijn uitgehard.

Wat neem je mee naar huis?

Aan het eind van een workshop heb je een of meer kaarsen. Heb je een kaars gegoten die nog niet is uitgehard? Laat hem dan rustig staan, uit de tocht, en wacht tot hij stevig is. Knip de lont op ongeveer 6 millimeter voor je hem voor het eerst aansteekt. Dat is wat de National Candle Association adviseert.

Wil je daarna zelf aan de slag, begin dan met een kleine set of een eenvoudig pakket. Een startersset is handig, omdat lont, was en houder dan bij elkaar passen. Lees de gids kaarsen maken voor het stappenplan.

Hoe herken je een goede workshop?

Een goede workshop is meer dan een tafel met was. Let op een paar signalen. De instructeur legt uit waarom je iets doet, niet alleen wat je doet. Er is ruimte voor vragen en niemand wordt gehaast. De werkplek is schoon, afgedekt en overzichtelijk. De was en lonten komen van een herkenbare bron en de aanbieder kan zeggen welk type was hij gebruikt. En er is aandacht voor wat er gebeurt nadat je thuis bent: hoe je de kaars laat branden en wat je doet als hij roet of tunnelt.

Een instructeur die weet wat hij doet, praat ook over beperkingen. Dat een kaars van sojawas bijvoorbeeld iets anders brandt dan een kaars van bijenwas, of dat een kaars een tijd moet rusten voor het eerste gebruik. Dat soort eerlijke informatie is meer waard dan een mooie belofte.

Wat trek je aan en wat neem je mee?

Draag kleding waar je geen last van hebt als er een druppel was op valt, en kies dichte schoenen. Bind lang haar op, want haren en hete was gaan niet samen. Neem iets mee om je kaars veilig in te vervoeren, bijvoorbeeld een doos met een rand of een krat, zodat een kaars die nog zacht is niet omvalt in de auto. Vraag vooraf of je zelf een glas mag meenemen. Dat is niet altijd toegestaan, omdat niet elk glas hittebestendig is. Wikipedia noemt dat glazen houders kunnen barsten door hitte, dus een aanbieder wil graag zelf bepalen welke houders hij gebruikt.

Veelgemaakte fouten bij het kiezen van een workshop

• Alleen op prijs kiezen. Kijk naar wat er inbegrepen is.
• Geen vragen stellen over veiligheid. Een goede aanbieder legt het graag uit.
• Te grote groepen. Je krijgt dan minder begeleiding.
• Niet weten wat je meeneemt. Vraag of de kaars meteen klaar is of nog moet stollen.
• Een workshop voor kinderen kiezen die niet voor kinderen is. Vraag naar de leeftijd.
• Vergeten te annuleren. Lees de voorwaarden bij het boeken.

Veelgestelde vragen over een kaarsen maken workshop

Verder lezen

Kaarsenwas is de verzamelnaam voor de waxen waarmee je kaarsen maakt. De drie die je het vaakst tegenkomt zijn paraffine, sojawas en bijenwas, daarnaast bestaat er kokoswas en plantaardige mengsels. Welke was je kiest hangt af van wat je maakt: een kaars in een glas, een kaars in een mal of een rolkaars. Elke was heeft een eigen smeltpunt, geur en manier van branden.

Wie voor het eerst kaarsenwas koopt, ziet meteen veel keuze en weinig uitleg. Op deze pagina leggen we de soorten naast elkaar, leggen we uit waar je op let bij kopen en geven we praktische tips voor kaarsenwas verwijderen. Alle basis over kaarsen maken vind je in de gids kaarsen maken, en het overzicht van gieten in de pijler epoxy, kaarsen en zeep.

Welke soorten kaarsenwas zijn er?

Paraffine

Paraffine is het meest gebruikte kaarsenmateriaal. Volgens Wikipedia over kaarsen is het een bijproduct van aardolieraffinage, en worden tegenwoordig vooral kaarsen van paraffine gemaakt. Het is goedkoop, goed verkrijgbaar en te gebruiken in mallen, glazen en voor waxinelichtjes. Er bestaan harde en zachte soorten voor verschillende toepassingen.

Wat je moet weten: paraffine is een fossiel product. Voor mensen die liever plantaardig of natuurlijk werken, is dat een reden om een andere was te kiezen. Dat is een persoonlijke keuze. We kunnen hier geen oordeel geven over gezondheidsverschillen.

Sojawas

Sojawas is een plantaardige was. Wikipedia noemt soja, palm, carnauba en bayberry als plantaardige waxen. Sojawas is voor beginners populair omdat het relatief zacht is en omdat je kaarsen in een glas ermee kunt gieten. Het komt vaak als vlokken, wat het afwegen en smelten gemakkelijk maakt. Alles over deze was staat in sojawas.

Volgens Wikipedia branden soja- en paraffinekaarsen korter dan kaarsen van bijenwas of kokoswas. Dat is een vergelijking tussen de soorten, geen belofte voor een specifieke kaars. De brandtijd hangt ook af van de lont en de breedte van de houder.

Bijenwas

Bijenwas is een natuurlijke was die door honingbijen wordt gemaakt. Het smeltpunt ligt volgens Wikipedia over bijenwas tussen 62 en 64 graden, en boven 85 graden verkleurt het. De kleur varieert van bijna wit tot bruin, meestal geel, en de was heeft een eigen geur. Vers was is kleurloos en wordt geelbruin door stuifmeelolie en propolis.

Bijenwas wordt van oudsher gebruikt voor kaarsen. In de middeleeuwen was het duur en dus vooral weggelegd voor de kerk en de elite. Alles over werken met deze was lees je in kaarsen maken met bijenwas.

Kokoswas en mengsels

Kokoswas brandt volgens Wikipedia langer dan paraffine of sojawas. Veel winkels verkopen ook mengsels, bijvoorbeeld soja met kokos of soja met paraffine. Een mengsel wordt vaak gemaakt om het uiterlijk, de geurafgifte of het gietgemak te verbeteren. Wat de precieze samenstelling is staat soms niet op de verpakking, dus lees het etiket goed.

Overige waxen en gel

Daarnaast bestaan palmwas, carnaubawas, microkristallijne was en gel. Dat zijn aanvullende materialen die je als beginner meestal niet nodig hebt. Je komt ze tegen als ingrediënt in mengsels of in speciale kaarsen.

Wat is het verschil in de praktijk?

Hieronder een overzicht van wat je in de praktijk merkt. Het is een algemene richtlijn, geen meting.

Aandachtspunten zoals loslaten van het glas en lontkeuze komen uit de praktijk van kaarsenmakers, niet uit onze bronnen. Test een proefkaars.

Waar let je op bij kaarsenwas kopen?

Je kunt kaarsenwas kopen in hobbywinkels, bij bouwmarkten, in webshops en bij groothandels. De zoekopdrachten kaarsenwas kopen, kaarsenwas kopen winkel en kaarsenwas groothandel laten zien dat mensen op allerlei manieren zoeken. Het aanbod en de prijzen wisselen, dus noemen we geen specifieke winkels of bedragen. Let op deze punten:

• Het type. Staat er soja, paraffine of bijenwas, en is het bedoeld voor kaarsen in een glas, in een mal of voor rolkaarsen?
• De aanbevolen giettemperatuur. Goede aanbieders geven die. De aanwijzing hoort bij de was.
• Het lontadvies. Veel aanbieders geven aan welke lont bij welke doorsnede past.
• De geurbelasting. Staat er hoeveel geurolie de was aankan?
• De verpakking. Vlokken zijn makkelijk af te wegen. Een blok moet je snijden of raspen.
• De hoeveelheid. Koop bij je eerste project een kleine verpakking. Wil je later meer, koop dan groot voor een lagere prijs per kilo.
• Zuiverheid en herkomst. Bij bijenwas wil je weten of het zuivere was is. Vraag de verkoper erom.

Een set of losse was?

Een startersset bevat meestal was, lonten en een houder die bij elkaar passen. Dat is handig voor je eerste kaars. Zie ook de gids kaarsen maken voor wat je nog meer nodig hebt.

Kaarsenwas smelten: zo doe je het veilig

Was smelt je zacht en gelijkmatig, au bain-marie: een pan met water waarin een metalen kan met was staat. Een elektrische kaarsenwas smelter kan ook, een apparaat waarin je was smelt en dat de temperatuur beheert. Voor beginners is een pan met een kan het goedkoopst. Blijf erbij, gebruik een thermometer en laat nooit was onbeheerd op het vuur staan. Hete was kan brandwonden geven, schrijft Wikipedia.

Volg altijd de aanwijzingen van de leverancier voor de giettemperatuur. Bijenwas verkleurt boven 85 graden, wat een reden is om niet te heet te gaan. Smelt geen was in een magnetron tenzij de fabrikant dat uitdrukkelijk zegt.

Wat je niet doet:

• Was direct op het vuur smelten.
• Water op hete was gooien.
• Was onbeheerd laten smelten.
• Een pan voor eten gebruiken die je daarna nog voor eten wilt gebruiken. Koop aparte spullen.

Kleur, geur en lont bij kaarsenwas

Zuivere kaarsenwas is wit tot crème, behalve bijenwas, die geel tot bruin is. Wil je een gekleurde kaars, gebruik dan kleurstof die voor kaarsen bedoeld is, in blokjes, chips of vloeibare vorm. Begin met weinig, want een donkere kaars kun je niet meer lichter maken. Kleurstoffen en geurolie die niet voor kaarsen zijn gemaakt, kunnen de lont verstoppen en de brandeigenschappen veranderen.

Geurolie voeg je toe nadat de was is gesmolten en iets is afgekoeld, op de temperatuur die de leverancier aangeeft. Wikipedia schrijft dat veel geurkaarsen bij hoge doses schadelijk kunnen zijn voor de lucht binnenshuis, en noemt kaarsen van kokos-, soja-, plantaardige en bijenwas als veiliger gezien. Dat zijn algemene uitspraken van een encyclopedie, geen advies voor een specifieke kaars. Wil je het rustig houden, dan kies je een ongeparfumeerde kaars of gebruik je weinig geur.

De lont hoort bij de was. Volgens Wikipedia bepaalt de dikte van de lont grotendeels de vlamhoogte, en trekt de lont de gesmolten was omhoog door capillaire werking. Een was met een hoger smeltpunt vraagt een andere lont dan een zachte was. Daarom geven goede aanbieders een lontadvies bij hun was. Bij een mengsel van waxen is dat advies extra belangrijk. Maak liever eerst een proefkaars van een uur, voordat je tien potjes giet.

Welke was past bij welke kaars?

Het helpt om eerst te bedenken wat je wilt maken:

• Een kaars in een glas voor in huis. Een zachtere was zoals soja of een zachte paraffine werkt hier goed. De was blijft in het glas.
• Een kaars die je uit een mal haalt. Je hebt een hardere was nodig die loslaat uit de mal. Paraffine voor mallen en bijenwas zijn gangbaar.
• Een rolkaars of taperkaars. Bijenwasplaten zijn hier het eenvoudigst voor. Je rolt de plaat om een lont.
• Waxinelichtjes. Voor kleine kaarsjes zijn speciale waxen en lonten beschikbaar. Sojawas wordt hiervoor ook gebruikt.
• Een kaars voor buiten. Je hebt een hardere was en een stevige houder nodig, want wind en weer verstoren de brand. Controleer de aanwijzingen van de leverancier.

Het is geen schande om te beginnen met één type en later andere te proberen. De meeste makers hebben na een paar maanden een voorkeur.

Kaarsenwas verwijderen

Een van de populairste zoekvragen is hoe je kaarsenwas verwijdert, bijvoorbeeld van een tafelkleed, hout of kleding. De volgende werkwijze is een gangbare praktijktip, geen bronuitspraak, dus test eerst op een onzichtbare plek.

1. Laat de was hard worden. Vloeibare was breek je beter niet uit elkaar. Wacht tot ze is afgekoeld, of koel een kleine plek met een ijsblokje in een zakje.
2. Schraap voorzichtig. Gebruik een stompe plastic schraper of een oude pasje en breek de was los.
3. Dep de restjes. Bij textiel leg je keukenpapier of een doekje over de plek en strijk je er met een niet te hete strijkijzer overheen, zodat de was in het papier trekt. Gebruik een lage stand en let op het kledinglabel.
4. Behandel vlekken. Zit er kleur of geur in, dan kan een vlek blijven. Volg de wasinstructies van het kledingstuk.

Op een hard oppervlak kun je de laatste resten verwijderen met een zachte doek. Wees voorzichtig met middelen die het oppervlak kunnen aantasten.

Veilig branden en bewaren

Kaarsenwas is veilig zolang je er verstandig mee omgaat. De regels voor het branden van kaarsen staan bij de National Candle Association: knip de lont voor elk gebruik tot ongeveer 6 millimeter, laat een brandende kaars nooit onbeheerd, houd kaarsen ongeveer 30 centimeter van brandbare spullen, stop met branden als er nog ongeveer 13 millimeter was over is en gebruik geen water om te doven.

Bewaar ongebruikte was op een koele, droge plek, buiten bereik van kinderen en huisdieren. Hoe lang was houdbaar is, verschilt per soort en leverancier en staat soms op de verpakking.

Kaarsenwas en kinderen

Was is niet giftig als je het aanraakt, maar gesmolten was is heet en kan een brandwond geven. Laat kinderen daarom nooit met de smeltpot werken. Voor een project met kinderen kun je beter werken met bijenwasplaten die je rolt, zonder smelten. Meer daarover staat in kaarsen maken met kinderen.

Veelgemaakte fouten bij kaarsenwas kiezen

• De was op prijs kiezen. Een goedkope was zonder gebruiksaanwijzing kan voor veel frustratie zorgen.
• De lont negeren. Was, lont en houder moeten bij elkaar passen.
• Geurolie te hoog doseren. Meer is niet beter.
• Te heet gieten. Dat geeft krimp, kuiltjes en bij bijenwas verkleuring.
• Resten door de gootsteen spoelen. Hete was stolt in de afvoer. Laat restjes in een oude pot stollen en gooi ze weg als gewoon afval.

Veelgestelde vragen over kaarsenwas

Verder lezen

Kaarsen maken doe je in vijf stappen: was afwegen en smelten, de lont vastzetten, eventueel kleur en geur toevoegen, de was in een houder of mal gieten en de kaars laten stollen. Daarna knip je de lont op maat. Je hebt alleen was, lonten, een houder, een pan met een tweede pan of smeltkan en een thermometer nodig, en je kunt het in een middag doen.

Zelf kaarsen maken is vooral een kwestie van de juiste combinatie: de was, de lont en de houder moeten bij elkaar passen. Die combinatie bepaalt of je kaars mooi gelijkmatig brandt of een tunnel in het midden brandt. In deze gids lees je wat je nodig hebt, hoe je werkt en wat je beter niet kunt doen. Hij is bedoeld voor beginners en is de basis voor de andere pagina’s over kaarsen in dit kenniscentrum, zoals kaarsenwas en sojawas.

Wat heb je nodig om kaarsen te maken?

De benodigdheden voor kaarsen maken zijn overzichtelijk. Je kunt ze los kopen of in een kant-en-klare set voor beginners. Een set is handig omdat de lont en de was dan al bij elkaar passen, maar een set is niet noodzakelijk.

• Was. Soja, paraffine, bijenwas of een mengsel. Meer over de soorten staat in kaarsenwas.
• Lont. Een gevlochten katoenen lont, meestal al voorzien van een metalen voetje. De lont trekt de gesmolten was omhoog, zoals Wikipedia over kaarsen uitlegt, en de dikte bepaalt grotendeels de vlamhoogte.
• Houder of mal. Een stevig glas, een blikje of een siliconen mal. Voor een glas moet het hittebestendig zijn.
• Een pan en een smeltkan. Een pan met water waarin je een metalen kan zet. Zo smelt de was zacht en gelijkmatig.
• Een thermometer. Giettemperatuur speelt een grote rol, vooral bij sojawas.
• Een weegschaal. Om de was en eventueel geurolie af te meten.
• Een lonthouder. Een stokje, wasknijper of speciaal klemmetje zodat de lont rechtop in het midden blijft staan.
• Optioneel: kleurstof en geurolie, die je alleen koopt als ze bedoeld zijn voor kaarsen.

Een kaarsen maken set of los kopen?

Een startersset is een prima manier om te beginnen. Je krijgt meestal was, lonten, een of twee houders en soms kleur en geur. Zoek in een set naar duidelijke aanwijzingen over de hoeveelheid was en de giettemperatuur. Als die ontbreken, is de kans op teleurstelling groter. Los kopen is goedkoper per kaars als je vaker kaarsen maakt, maar vraagt meer kennis van de combinatie van lont, was en houder.

Stap voor stap: kaarsen gieten in glas

Kaarsen gieten in een glas is de eenvoudigste manier om te beginnen. Het glas geeft de kaars vorm, je hoeft niet te ontvormen en een glas vangt de gesmolten was op als de kaars brandt. Hieronder het stappenplan.

Stap 1: bereid je werkplek en je houder voor

Dek de tafel af met karton of een oude plank. Maak het glas schoon en droog, want vocht of vet op het glas geeft vlekken in de kaars. Verwarm het glas eventueel iets met lauw water en droog het dan, zodat de was niet te snel afkoelt tegen koud glas. Dat laatste is een veelgebruikte tip, geen regel die bij elke was nodig is.

Is het glas hittebestendig? Gebruik geen dun of gebarsten glas. Wikipedia noemt dat glazen houders kunnen barsten door hitte. Kies dus een stevig glas of potje dat bedoeld is voor kaarsen, of test een restje vooraf.

Stap 2: weeg de was af

Hoeveel was past er in je glas? Vul het glas met water tot de rand die je wilt halen, giet dat water in de weegschaal en gebruik dat gewicht als richtlijn. Voor sojawas en paraffine is dat geen exacte wetenschap, maar het geeft je een goed startpunt. Rekent je leverancier met een andere verhouding, volg dan zijn aanwijzingen.

Maak er liever te veel dan te weinig van. Resten kun je opnieuw smelten en in een kleine mal gieten, waarover straks meer.

Stap 3: smelt de was

Zet een pan met water op het vuur en plaats de smeltkan met de was erin. Zo smelt de was langzaam. Roer af en toe en gebruik de thermometer. Blijf erbij: gesmolten was die te heet wordt, kan gaan roken, en hete was is een brandrisico. Het vlampunt verschilt per was, dus controleer de gegevens van je leverancier.

Laat de was nooit onbeheerd achter. Zet de pan buiten bereik van kinderen en huisdieren, zeker als er gesmolten was in zit.

Stap 4: zet de lont vast

Terwijl de was smelt, zet je de lont in het midden van het glas. Het metalen voetje plak je met een druppel gesmolten was of met een stukje lonthechter op de bodem. Boven aan het glas laat je de lont rechtop houden met een stokje of wasknijper, zodat hij in het midden blijft staan.

Een scheve lont geeft een scheef brandende kaars. Neem dus de tijd om dit goed te doen.

Stap 5: kleur, geur en gieten

Is de was gesmolten en op de giettemperatuur die je leverancier adviseert, haal dan de kan van het vuur. Voeg kleurstof toe, dan geurolie, en roer rustig maar grondig. Geurolie en kleurstof die niet voor kaarsen bedoeld zijn, kunnen de brandeigenschappen veranderen. Gebruik dus alleen producten die voor kaarsen zijn gemaakt.

Giet de was in een dunne, gelijkmatige straal tegen de wand van het glas, zodat er weinig luchtbellen ontstaan. Houd een bodempje achter dat je later gebruikt om de bovenkant bij te werken als de kaars is gekrompen.

Stap 6: laat de kaars stollen en knip de lont

Laat de kaars langzaam afkoelen bij kamertemperatuur, uit de tocht en zonder erin te porren. Zet hem niet in de koelkast, want te snelle afkoeling kan scheuren of vlekken geven. Is de kaars ingezakt, giet dan een dun laagje opnieuw gesmolten was bovenop.

Knip de lont tot ongeveer 6 millimeter voor je hem aansteekt. Dat is wat de National Candle Association adviseert: de lont voor elk gebruik inkorten tot een kwart inch om hoge vlammen en roet te voorkomen. Veel makers laten een kaars bovendien een of twee dagen rusten voor het eerste gebruik. Dat is geen vaste regel, maar een gewoonte die bij sojawas vaak gevolgd wordt.

Kaarsen gieten in een mal

Kaarsen gieten in mal of kaarsen maken met mal verloopt iets anders dan in glas. Je giet de was in een vorm, laat hem stollen en haalt de kaars eruit. Je kunt kiezen uit siliconen mallen, kunststof en metalen mallen. Siliconen mallen zijn voor beginners het fijnst omdat ze flexibel zijn. Wikipedia schrijft dat flexibele mallen doorgaans 25 tot 100 afgietsels leveren voordat details verslappen, al is dat getal over mallen in het algemeen en hangt het af van het type.

De lont komt hier bovenin of door een gaatje onderin. Voor een mal met een gaatje trek je de lont door, sluit je het gaatje met kneedgom of plakband en zet je de lont boven vast met een stokje. Na het stollen knip je de lont op de gewenste lengte.

Een paar aandachtspunten:

• Kaarsen maken met siliconen mal vraagt meestal dat je de was iets koeler giet, zodat de mal niet vervormt. Volg de advies van de maker van de mal.
• Gietstukken krimpen soms. Houd een bodempje achter om gaatjes rond de lont te vullen.
• Laat de kaars helemaal stollen voor je hem uit de mal haalt. Een kaars die nog zacht is, krijgt vingerafdrukken.

Welke lont kies je?

De lont is het onderdeel waar de meeste beginners fouten maken. Een lont die te dun is, brandt een tunnel in de was. Een lont die te dik is, geeft een grote vlam, roet en een heet glas. Wikipedia stelt dat de pitdikte de vlamhoogte grotendeels bepaalt, en dat te veel capillaire werking was langs de kaars kan laten lopen. Een algemene regel: hoe breder het glas, hoe dikker of meer lonten je nodig hebt.

Kies de lont daarom altijd op basis van drie dingen: de doorsnede van de kaars, het type was en of er geurolie in zit. Leveranciers geven tabellen. Hou je daaraan en test een kaars voor je er tien maakt. Een proefkaars van een uur brandtijd laat zien of de was gelijkmatig smelt tot de rand.

Merk je dat de kaars blijft doorbranden in het midden en een gat achterlaat dat steeds dieper wordt? Dan is de lont waarschijnlijk te dun voor de breedte van het glas. Wordt het glas heel heet en geeft de kaars roet? Dan is de lont te dik.

Kleur en geur toevoegen

Kleur en geur maken van kaarsen maken een persoonlijk project. Je kiest zelf of je ze gebruikt, en een kaars zonder kleur of geur is prima.

• Kleur. Gebruik kleurstof die bedoeld is voor kaarsen: blokjes, chips of vloeibare kleur. Gewone verf of kleurpotlood laat de lont verstoppen. Begin met weinig en voeg toe, want een donkere kaars is niet terug te draaien.
• Geur. Gebruik geurolie voor kaarsen. De hoeveelheid staat per product, vaak als percentage van het gewicht van de was. Teveel geur is niet beter. Het maakt de kaars vaak juist rokerig of vettig, en volgens Wikipedia kunnen veel geurkaarsen bij hoge doses schadelijk zijn voor de lucht binnenshuis.
• Temperatuur. Voeg geur toe bij de temperatuur die op je product staat. Te heet en de geur verdampt.

Kaarsen maken met geurolie vraagt dus iets meer aandacht dan een ongeparfumeerde kaars. Als je net begint, kies dan eerst voor een kaars zonder geur en voeg in de tweede ronde geur toe.

Kaarsen maken van oude kaarsen of restjes

Veel mensen vragen of je kaarsen maken van restjes kunt doen. Dat kan. Je smelt de restjes, haalt de oude lonten eruit en giet de was in een nieuwe houder met een nieuwe lont. Een paar dingen om te weten:

• Een mengsel van verschillende waxen brandt niet altijd goed, dus verwacht dat de eerste kaars een proefkaars is.
• Kleuren mengen tot een bruin of grijs. Sorteer dus op kleur als je een mooie kaars wilt.
• Verwijder roet, stof en stukjes lont door de gesmolten was door een zeef of oude panty te gieten.
• Kies de lont op basis van de breedte van de houder, niet op basis van de oude kaars.

Het is een goede manier om weinig weg te gooien. Als je een mooie, gelijkmatig brandende kaars wilt, begin dan toch met verse was. Dan weet je zeker wat je gebruikt.

Veilig kaarsen maken en branden

Kaarsen maken is rustig werk, maar je werkt met hete was en open vuur. Voor het maken gelden deze regels:

• Smelt was nooit direct op het vuur, maar au bain-marie.
• Laat gesmolten was niet onbeheerd achter.
• Gooi nooit water op hete was. Doe een brand in een pan met was uit door de pan af te dekken, niet door te blussen met water. Dat is een algemene brandweerregel, geen uitspraak van een van onze bronnen.
• Werk op een stabiele ondergrond en houd kinderen en huisdieren weg van de pan.

Voor het branden gelden de regels van de National Candle Association:

• Laat een brandende kaars nooit onbeheerd achter.
• Houd kaarsen ongeveer 30 centimeter uit de buurt van gordijnen en andere brandbare spullen.
• Stop met branden als er nog ongeveer 13 millimeter was over is.
• Gebruik geen water om een kaars te doven. Gebruik een kaarsendover of blaas voorzichtig uit.

De verzekeraar NN voegt daaraan toe dat je alle kaarsen uitblaast als je de kamer of woning verlaat, en dat je kaarsenstandaards gebruikt die stevig staan en niet van plastic zijn, zie hun pagina over brandpreventie. Geef je zelfgemaakte kaarsen cadeau, voeg dan een kaartje toe met deze regels.

Veelvoorkomende problemen

Als zelf kaarsen maken niet meteen lukt, ligt het meestal aan een van deze dingen:

• De kaars tunnelt. De lont is te dun voor de breedte, of je hebt de kaars te kort laten branden. Laat een kaars bij het eerste gebruik zo lang branden dat de bovenkant volledig smelt.
• Kuiltjes of gaatjes in de bovenkant. De was is gekrompen tijdens het stollen. Giet een tweede, dunne laag.
• Een mat of vlekkerig oppervlak. De was is te snel afgekoeld of op een te hoge of lage temperatuur gegoten. Laat kaarsen rustig bij kamertemperatuur stollen.
• Roet. De lont is te lang of te dik. Knip hem tot ongeveer 6 millimeter.
• De kaars laat los van het glas. Dat komt vaak voor bij sojawas en is meestal een uiterlijk probleem. Zie sojawas voor tips.
• Geur is zwak. Je hebt te weinig geurolie gebruikt of de olie te heet toegevoegd. Volg het advies van de leverancier.

Cursus of workshop?

Wil je eerst zien hoe het gaat? Een workshop is een goede manier om te leren. Je leert de bewegingen, ziet hoe de was zich gedraagt en gaat met een eigen kaars naar huis. Meer over wat je van een workshop mag verwachten, lees je in kaarsen maken workshop. Voor een kinderfeestje of een thuisactiviteit met kinderen staat alles in kaarsen maken met kinderen.

Zoek je meer variatie in je kaarsen? Dan is kaarsen maken met bijenwas een mooie volgende stap. Bijenwas smelt volgens Wikipedia tussen 62 en 64 graden en heeft een eigen geur, waardoor je meestal geen geurolie nodig hebt.

Veelgestelde vragen over kaarsen maken

Verder lezen