Knoflook kweken: planten, verzorgen en oogsten

Knoflook kweek je door een teentje met de punt omhoog in de grond te zetten, bij voorkeur in de herfst, tussen oktober en half november. De plant overwintert, groeit in het voorjaar en je oogst de bollen in de zomer, meestal tussen juni en augustus, als het loof grotendeels geel is. Een zonnige plek met doorlatende grond is het belangrijkste wat je nodig hebt.

Veel mensen denken dat knoflook lastig is, maar het is een van de meest geduldige gewassen voor een beginner. Je hoeft er weinig aan te doen, behalve het juiste moment kiezen en overmatig water vermijden. In dit artikel leer je wanneer en hoe je knoflook plant, hoe je het in een pot of binnen kweekt, hoe je verzorgt, wanneer je oogst en hoe je de bollen droogt en bewaart. Het hoort bij moestuin beginnen, waar je meer vindt over het aanleggen van een moestuin.

Wanneer kun je knoflook kweken?

Het beste moment voor knoflook planten is de herfst. Een kweker met praktijkinformatie, Plukkers, adviseert planten van oktober tot half november, vóór de eerste vorst. De oogst volgt dan eind juni tot half augustus. Planten in het voorjaar, eind februari tot maart, kan ook, maar geeft kleinere bollen en een oogst in augustus.

Waarom de herfst? Knoflook heeft koude nodig om meerdere teentjes te vormen. Volgens Wikipedia is knoflook een bolgewas dat in de winter energie opslaat in de bol, waardoor het in het voorjaar een voorsprong heeft en snel kan groeien en bloeien. Plukkers noemt dat knoflook koude nodig heeft om meerdere teentjes te vormen. Je hoeft dus niet bang te zijn dat een winter hem beschadigt: de bol groeit dan juist onder de grond.

Zoek je een zaaikalender met meer gewassen? Kijk bij de zaaikalender voor de moestuin.

Een goed moment voor jouw tuin

Het beste moment verschilt per regio en per jaar. Plant ruim voor de eerste strenge vorst, zodat de teentjes wortel kunnen schieten, maar niet zo vroeg dat ze al een lange groene scheut maken. Loop je achter, dan is voorjaar een goede tweede kans. Verwacht dan wel een kleinere oogst.

Knoflook planten: stap voor stap

Hieronder het stappenplan voor knoflook zelf kweken in de volle grond. De maten volgen de richtlijnen van Plukkers; verschillen per bron komen voor.

1. Kies je plek. Een zonnige plek met goed doorlatende grond met een zuurgraad (pH) van ongeveer 6,0 tot 7,0 volgens Plukkers. Zware kleigrond blijft nat en laat de knoflook rotten.
2. Bereid de grond voor. Werk compost door de grond voor het planten.
3. Haal de teentjes uit de bol. Doe dat vlak voor het planten. Gebruik de grootste en gezondste teentjes, en eet de kleine op.
4. Plant de teentjes met de punt omhoog, ongeveer 10 cm diep. Plukkers noemt in een snelle samenvatting 4 cm op klei en 10 cm op zand. Houd 10 tot 15 cm tussen de teentjes en 25 cm tussen de rijen.
5. Bedek met grond en druk licht aan.
6. Geef een laag mulch. Een dun laagje stro, bladeren of compost houdt vocht vast en houdt onkruid tegen. Meer over mulchen lees je in het artikel over mulchen.

Wissel de plek elk jaar. Als algemene richtlijn laat je knoflook niet elk jaar op dezelfde plek groeien: wissel af met andere gewassen en wacht enkele jaren.

Welke knoflook gebruik je om te planten?

Gebruik geen gewone knoflook uit de supermarkt. Die is vaak behandeld en kiemt slecht. Koop plantknoflook bij een tuincentrum of kweker, of bewaar goede bollen van je eigen oogst. Plukkers adviseert om je beste bollen te bewaren als plantmateriaal voor het volgende seizoen.

Er zijn twee soorten. Hardhalsknoflook maakt een bloemstengel, een scape genoemd, en bewaart minder lang. Zachthalsknoflook maakt dat niet en blijft langer goed. Plukkers noemt ongeveer zes tot twaalf maanden voor zachthals en drie tot vijf maanden voor hardhals.

Knoflook kweken in een pot of binnen

Heb je geen tuin, dan kan knoflook ook in een pot of bak. Gebruik een diepe pot van minstens 20 tot 25 centimeter met goede afvoer, volgens Plukkers. In een kleine pot passen ongeveer drie teentjes en in een grotere tot zes. Plant ze met de punt omhoog en laat de pot buiten of op een beschutte, zonnige plek staan, zodat de knoflook de koude van de winter krijgt.

Knoflook kweken binnen

Knoflook kweken binnen kan op twee manieren, met heel verschillende uitkomsten.

• Voor de groene scheuten. Volgens de Universiteit Utrecht kun je ontkiemde teentjes in een pot met grond planten, goed uit elkaar en met de papierachtige schil erop, op een zonnige plek binnen en met vochtige grond. Na ongeveer een week zie je groene scheuten, die je kunt gebruiken zoals lente-ui. Dat levert geen bol op, maar wel een snelle oogst voor in de keuken.
• Voor een echte bol. Wil je een volwassen knoflookbol, dan heeft de plant tijd, licht en koude nodig. Een pot binnen op een warme vensterbank geeft meestal geen mooie bol. Zet de pot dan buiten.

Is knoflook in een pot dus de moeite waard? Voor de scheuten zeker. Voor bollen is een tuinbed of een grote pot buiten beter.

Knoflook kweken in water

Een teentje in een glas water laat wortels en groene scheuten ontstaan. Dit is een leuk experiment voor kinderen of voor wie snel groen wil. Het levert geen bol op, en de scheuten smaken zacht naar knoflook. Verwacht niet meer dan dat. Het is dezelfde techniek als voor de scheuten in een pot hierboven.

Knoflook kweken in een plastic fles

Je ziet ook voorbeelden van knoflook in een afgesneden plastic fles. Dat werkt als pot, zolang de fles gaten heeft voor afvoer en je de grond niet te nat houdt. Een gewone pot is steviger en stabieler. Gebruik een fles alleen als je er geen pot voor hebt.

Knoflook kweken in een kas

Een kas of tunnel kan de oogst vervroegen. Plukkers noemt dat knoflook in een kas al eind mei kan worden geoogst. Zorg voor goede ventilatie en gebruik het alleen als je de kas ook echt koel kunt houden in de winter. Een kas is voor knoflook niet nodig.

Verzorging tijdens het groeiseizoen

Knoflook vraagt weinig, maar een paar dingen helpen.

Water

Geef matig water en vooral bij droogte, vooral in april en mei als de bollen vormen, volgens Plukkers. Vermijd waterlogging, want dat geeft rot. Stop met water geven twee tot drie weken voor de oogst, dan drogen de bollen beter.

Voeding

Werk compost door de grond voor het planten. In het voorjaar kun je een beetje compost of organische meststof toevoegen. Overdrijf niet.

Onkruid en mulch

Houd de grond rond de plantjes onkruidvrij. Knoflook heeft smalle bladeren en geeft weinig schaduw, dus onkruid krijgt snel kans. Mulch helpt tegen onkruid en houdt de grond vochtig.

Bloemstengels verwijderen

Bij hardhalsknoflook ontstaan bloemstengels. Plukkers adviseert ze te verwijderen zodat de energie naar de bol gaat. De stengels zijn eetbaar.

Ziekten en plagen

Let op deze drie:

• Roest: oranje vlekken op de bladeren. Verwijder aangetaste bladeren en doe ze niet in de compost.
• Rot: komt van te natte grond. Zorg voor goede afvoer.
• Uienvlieg: bedek de planten met insectengaas, zoals Plukkers adviseert. Gemengd telen met wortelen wordt in tuinadviezen ook vaak genoemd.

Knoflook oogsten, drogen en bewaren

Wanneer oogsten?

Oogst als het loof geel of bruin wordt en afsterft. Plukkers noemt als richtlijn: ongeveer tweederde van het loof is dan verdord. Dat is meestal eind juni tot juli, of eind mei in een kas. Oogst bij droog weer. Til de bollen voorzichtig met een tuinvork uit de grond en was ze niet.

Drogen

Laat de bollen drogen op een luchtige, droge plaats. Plukkers geeft twee tot vier weken, waarbij de bronnen op die pagina een beetje uiteenlopen (drie tot vier weken in de tekst, twee tot drie in de veelgestelde vragen). Ze zijn klaar als de schil aanvoelt als papier. Hang ze bijvoorbeeld op met het loof eraan.

Bewaren

Bewaar de bollen koel, droog, donker en goed geventileerd. Zachthalsknoflook houdt het langst, hardhals korter. Bewaar de mooiste bollen voor het volgende plantseizoen.

Wat als de bollen klein blijven?

Kleine bollen komen vaak door te dicht planten, te weinig zon, te veel of te weinig water, of een kleine plant-teen. Plant het volgend seizoen grotere teentjes met meer ruimte en op een zonnigere plek.

Veelgestelde vragen over knoflook kweken

Verder lezen