Een survival mes is een stevig mes met een vast lemmet, bedoeld voor taken in de natuur: hout splijten, takken snijden, vuur maken en een kamp bouwen. Kies bij voorkeur een model met een vast lemmet van ongeveer 10 tot 15 centimeter, een doorlopende angel (full tang) en een degelijke schede. Een rechte rug zonder trucjes is voor de meeste mensen handiger dan een mes vol extra’s.
Het woord survival mes roept beelden op van films en avonturen. In de praktijk gaat het om een werkpaard dat jarenlang meegaat als je het goed kiest en onderhoudt. In dit artikel lees je wat een survival mes onderscheidt van een gewoon mes, welke kenmerken ertoe doen, hoe je kiest tussen vast en inklapbaar en wat de wet zegt over het dragen van een mes. Bushcraft is een prettige hobby, maar een mes is gereedschap met risico. Daarom besteden we ook aandacht aan veiligheid. Een bredere kennismaking met de wereld van messen slijpen en onderhouden en met het bushcraft mes is een goede aanvulling.
Kort samengevat
- Een survival mes heeft meestal een vast lemmet van ongeveer 10 tot 20 cm en een doorlopende angel (full tang), zodat het tegen een stootje kan.
- Een vast mes is sterker en makkelijker schoon te houden, een inklapbaar mes is lichter en draagt makkelijker.
- Holle handgrepen met een inhoud en een kompas klinken handig, maar kunnen de sterkte verminderen.
- Kies een rechte rug, een goede grip en een schede die het mes veilig houdt.
- Voor dragen in het openbaar gelden regels. Lees de actuele wettekst voor je een mes meeneemt.
Wat is een survival mes?
Een survival mes is een mes dat is ontworpen voor gebruik in de buitenlucht en in noodgevallen. Volgens Wikipedia hebben de meeste survivalmessen een vast lemmet dat doorgaans 10 tot 20 centimeter lang is. Er bestaan ook inklapbare modellen, vooral om gewicht en volume in een overlevingspakket te besparen. De meeste hebben een volledig dikke angel, dat is het deel van het staal dat doorloopt in de greep.
Het verschil met een gewoon keukenmes zit in het gebruik. Een keukenmes snijdt eten, een survival mes moet ook hout kunnen bewerken, tegen een steen of een stuk staal kunnen en niet breken als je er iets mee doet wat het ontwerp niet voorziet. Daarom is een survival mes dikker, steviger en vaak voorzien van een schede.
Survival of bushcraft?
De twee woorden lopen door elkaar, maar de betekenis verschilt. Volgens Wikipedia over bushcraft draait survival om overleven in noodsituaties tot men gered wordt, terwijl bushcraft zich richt op comfortabel en duurzaam verblijf in de natuur en het vergroten van zelfredzaamheid. Voor de meeste hobbyisten is bushcraft de bedoeling: je loopt een weekend het bos in en wilt vuur maken, hout kloven en een tarp ophangen. Een goed survival mes is voor beide doelen geschikt, en veel winkels gebruiken de namen door elkaar.
Waar let je op bij een survival mes?
Een mes kiezen betekent keuzes maken. Dit zijn de kenmerken die ertoe doen, in volgorde van belang.
Vast of inklapbaar
Een vast lemmet is sterker, omdat er geen scharnier is dat kan breken, en het is gemakkelijker schoon te maken. Een inklapbaar mes past in je zak en is lichter, maar de sterkte van het scharnier en het slot bepaalt wat je er mee kunt doen. Voor zwaar werk als hout splijten kies je een vast mes. Een inklapbaar mes is een goede tweede keuze voor licht gebruik. Meer over dat type lees je bij het zakmes en de multitool.
Full tang
Bij een mes met doorlopende angel loopt het metaal door tot het einde van de greep. Dat maakt het mes stevig. Wikipedia noemt als bijkomend voordeel dat je bij een gebroken greep met een koord een noodgreep kunt maken. Messen met een korte angel kunnen prima zijn voor licht werk, maar bij belasting is full tang veiliger.
Lengte van het lemmet
Als richtlijn werkt een lemmet van ongeveer 10 tot 15 centimeter het best voor de meeste taken. Wikipedia noemt 10 tot 20 cm als gangbaar bereik. Een korter mes is handiger voor fijn werk, zoals houtsnijden en schaafsel maken. Een langer mes geeft meer hefboom voor kloven, maar is lastiger precies te besturen en zwaarder om te dragen.
Vorm van het lemmet
Een rechte rug met een vlak oppervlak is handig: je kunt er een vuurstaal mee afschrapen. Wikipedia noemt de platte rug als slagvlak voor het splijten van hout en scherpe hoeken van 90 graden op de rug om vonken van een ferrocerium-staaf te slaan. Een gebogen punt of buik helpt bij het snijden. Een zeer lange, dunne punt is minder sterk.
Holle greep en extra’s
In de jaren tachtig werden messen met een holle greep populair, om kleine spullen als lucifers in op te bergen. Sommige hebben een kompas in de dop. Wikipedia waarschuwt dat een mes met holle greep minder sterk kan zijn en makkelijker kan breken bij hakken of kloven. Voor serieus gebruik kies je liever een massief mes en neem je spullen apart mee. Zaaglagen op de rug of een gat in de greep om het mes als speerpunt te monteren zijn leuke gimmicks, maar zelden nuttig.
Grip en materiaal
De greep moet prettig in de hand liggen, ook als je handen nat zijn. Wikipedia noemt materialen als rubber, hout, bot, aluminium en kunststof, vaak omwikkeld met koord voor extra grip. Kies op gevoel: houd het mes in je hand en kijk of je vingers een vaste plek hebben en niet kunnen doorschieten naar het lemmet.
Staal en onderhoud
Er bestaat veel verschil in staalsoorten. Roestvast staal roest minder, maar is soms moeilijker te slijpen. Koolstofstaal wordt scherper en makkelijker aan te zetten, maar roest sneller en vraagt om olie en droog bewaren. Dit zijn algemene richtlijnen: lees de opgave van de fabrikant. Een mes dat je jaren wilt gebruiken, moet je kunnen slijpen, en daar leer je meer over bij mes slijpen en slijpsteen messen.
Neem de tijd om te vergelijken. Een betrouwbaar mes van een bekend merk kost vaak meer dan een goedkope variant, maar de verschillen zitten in staal, afwerking en degelijke schede. Een goed mes is een aankoop voor lange tijd.
Welke extra’s heb je nodig?
Een mes alleen is niet genoeg. Een paar spullen horen erbij.
- Een schede. Die beschermt het mes en jou. Kies een schede die het mes goed vasthoudt en niet doorsteekt. Leer en kunststof zijn allebei geschikt.
- Een slijpmiddel. Een klein slijpsteentje of aanzetstaal voor onderweg. Zie aanzetstaal.
- Een vuurstaal. Wikipedia noemt het gebruik van de rug van het mes om vonken te slaan. Een vuurstaal is een eenvoudige aanvulling.
- Koord en een tarp. Om een onderkomen te bouwen. Lees meer bij tarp.
- Handschoenen en verbandmiddelen. Een snijwond op een afgelegen plek is geen probleem als je een verbandset hebt.
Veilig werken met een survival mes
Een scherp mes is veiliger dan een bot mes, omdat je minder kracht nodig hebt. Toch ontstaan de meeste ongelukken met een mes door onachtzaamheid. Houd deze regels aan.
- Snijd van je af. Het mes beweegt altijd van je lichaam en van je andere hand weg.
- Houd een veilige zone aan. Zorg dat er niemand binnen bereik staat, een armlengte in alle richtingen.
- Zit of sta stabiel. Snijd nooit met je mes terwijl je op een instabiele plek staat.
- Geef een mes veilig door. Geef het met het heft naar de ander toe, niet met de punt.
- Batoning met mate. Hout klieven met het mes en een stok (batoning) is een bekende bushcrafttechniek, maar het belast het mes. Doe het alleen met een mes dat daarvoor gemaakt is, zoals een full tang-model, en gebruik dunne stukken hout.
- Houd het mes droog en schoon. Veeg het na gebruik af en bewaar het droog.
- Berg het op in de schede. Een mes zonder schede in je tas is een gevaar.
Heb je kinderen in de buurt, bewaar het mes dan buiten bereik. Deze regels zijn algemeen: ervaren bushcrafters volgen ook cursussen om de technieken veilig te leren.
Mag je een survival mes meenemen? De wet
Dit is een deel waar je zelf de actuele regels voor moet nakijken. In Nederland gelden regels voor wapens en munitie, en messen kunnen daaronder vallen, afhankelijk van type en gebruik. Wikipedia over de Wet wapens en munitie legt uit dat een wapen dragen betekent het voor het grijpen hebben terwijl je op een openbare plaats bent. Het artikel noemt categorie I als verboden, categorie IV als bezit toegestaan maar publiek dragen verboden, en noemt dat in principe elk voorwerp een wapen kan zijn, van een keukenmes tot een auto.
In de praktijk betekent dit het volgende:
- Een mes in je rugzak naar een bos brengen is een andere zaak dan het open dragen in een winkelstraat.
- Of een bepaald type mes verboden is, hangt af van de wettekst. Veel hobbyisten kiezen daarom voor een ongecompliceerd mes met een vast lemmet en geen opvallende extra’s.
- Op sommige plaatsen, zoals evenementen, openbaar vervoer en scholen, gelden eigen regels.
- Een lokale politieagent of een bevoegde instantie kan beoordelen of een mes in jouw situatie toegestaan is.
Dit artikel is geen juridisch advies. Raadpleeg de actuele regels bij de overheid voordat je een mes koopt of meeneemt. Dit geldt ook voor ‘survival mes legaal’ en messen met een kompas of vuursteen.
Een survival mes kopen
Wanneer je weet wat je zoekt, kijk je naar deze punten.
- Doel. Wil je hout bewerken, een kampje bouwen of vooral een noodmes in je rugzak? Dat bepaalt of je een stevig bushcraftmes of een compacter model kiest.
- Budget. Een goed mes kost meer dan een goedkoop, maar je hoeft niet het duurste te nemen. Zet je grens vooraf.
- Garantie en onderhoud. Een fabrikant die slijpen of vervangen van onderdelen aanbiedt, is een voordeel.
- Past het in je hand? Voel het mes in een winkel als dat kan.
- Wat zegt de wet? Controleer of het model dat je wilt, geen problemen oplevert.
- Wat heb je al? Een zakmes of multitool dekt een deel van de taken.
Beginners doen er goed aan eerst een basismes te kopen en te leren gebruiken. Wie later wil uitbreiden, kan een zwaardere variant bijkopen of zelf een mes maken.
Veelgestelde vragen over het survival mes
Wat is een survival mes?
Een survival mes is een stevig buitenmes, meestal met een vast lemmet van 10 tot 20 cm en een doorlopende angel. Het is bedoeld voor taken als hout bewerken, vuur maken en kamp bouwen, en voor gebruik in noodgevallen.
Welk survival mes is het beste?
Er is geen beste voor iedereen. Een degelijk vast mes met full tang, een lemmet van ongeveer 10 tot 15 cm, een rechte rug en een goede schede past bij de meeste mensen. Kies op basis van je doel, je hand en je budget.
Is een inklapbaar survival mes slecht?
Niet per se. Een inklapbaar mes is lichter en draagt makkelijker, maar het scharnier is een zwak punt bij zwaar werk. Voor licht gebruik is het prima, voor hout splijten is een vast mes beter.
Is een mes met holle greep handig?
Het klinkt handig, omdat je er spullen in kunt bewaren, maar Wikipedia waarschuwt dat het mes daardoor minder sterk kan zijn en makkelijker kan breken bij hakken. Voor serieus gebruik is een massief mes veiliger.
Is een survival mes legaal in Nederland?
Dat hangt af van het type mes en de situatie. Voor het dragen op een openbare plaats gelden regels onder de Wet wapens en munitie. Kijk voor je koopt of meeneemt naar de actuele regels van de overheid, en kies bij twijfel voor een eenvoudig model zonder opvallende extra’s.
Wat is full tang?
Een mes met full tang heeft een angel van het lemmet die doorloopt tot het einde van de greep. Dat maakt het mes sterker, en bij een gebroken greep kun je met een koord een noodgreep maken.
Hoe onderhoud ik een survival mes?
Veeg het mes na gebruik schoon en droog, olie het bij koolstofstaal af en toe in, en slijp het regelmatig bij. Bewaar het in de schede op een droge plek.
Kan ik met een survival mes vuur maken?
Ja, met een vuurstaal. Een mes met een scherpe, rechte rugkant kan vonken van een ferrocerium-staaf slaan. Oefen dit eerst op een veilige plek, op een stuk droog, onbrandbaar materiaal.
Verder lezen
Een survival mes is een gereedschap dat je goed moet leren kennen. Ga verder met deze pagina’s: