Een jachtmes is een mes met een enkelvoudig geslepen lemmet dat is ontworpen voor snijwerk in het veld: ontweiden, villen en uitbenen. De meeste hebben een vast lemmet met een drop point of een clip point. Voor een beginner is een vast mes met een lemmet van ongeveer 9 tot 12 centimeter, een stroeve greep en een goede schede een logische keuze. Een inklapbaar model is lichter en draagt makkelijker.
Het woord jachtmes verwijst naar het gebruik, maar veel mensen kopen zo’n mes ook voor kamperen, bushcraft en de keuken van een buitenkeuken. In dit artikel lees je wat een jachtmes onderscheidt van andere buitenmessen, welke vormen er zijn, waar je op let bij lemmet, greep en schede en wat je moet weten over de regels in Nederland. Zoek je een breder mes voor het bos, kijk dan ook naar het bushcraft mes of het survival mes. Een overzicht van de hele wereld van messen slijpen en onderhouden vind je op onze pijlerpagina.
Kort samengevat
- Een jachtmes is gebouwd om te snijden, met meestal een enkelvoudig geslepen lemmet en een licht gebogen buik.
- De twee bekendste lemmetvormen zijn drop point en clip point. Een villersmes heeft een afgeronde punt om de huid niet te beschadigen.
- Een vast mes is sterk en simpel, een inklapbaar mes is makkelijker mee te nemen en wordt vaak als veiliger gezien.
- Let op de greep (ook nat goed vast te houden), de schede en het onderhoud van het staal.
- Het bezit en het dragen van messen is in Nederland aan regels gebonden. Een jachtmes meenemen in het openbaar is iets anders dan het gebruiken in het veld. Lees de actuele regels.
Wat is een jachtmes?
Een jachtmes is een mes voor het werk dat na de jacht komt: het wild verwerken. Volgens Wikipedia zijn jachtmessen gebouwd om te snijden in plaats van te steken en hebben ze meestal één geslepen snijkant. De meeste lemmetten hebben een lichte kromming. Sommige combineren een gebogen deel voor het villen met een recht deel voor het snijden van vlees. Een aantal heeft een ontweidhaak, een kleine haak op de rug om de buikwand open te trekken.
Je kunt het jachtmes zien als een gespecialiseerd gereedschap, vergelijkbaar met een keukenmes voor een bepaalde taak. Een jachtmes hoeft niet te kappen of te hakken, daar gebruik je een bijl voor. Daarom is het lemmet meestal dunner en scherper dan dat van een survival mes. Het mes moet na een lange sessie nog steeds goed snijden en makkelijk schoon te maken zijn.
Jachtmes en jachtakte
Een mes kopen en jagen zijn verschillende dingen. Jagen mag in Nederland alleen onder voorwaarden. Volgens Wikipedia over jacht is vrij jagen verboden en mogen alleen mensen met een jachtakte bepaalde wilde dieren doden, in een gebied waar ze het recht hebben. De jachtakte vraag je aan bij de politie, je moet minimaal 18 jaar zijn en een jachtexamen halen. Het artikel zegt dat de juridische details gedeeltelijk verouderd kunnen zijn door de Omgevingswet, dus controleer de actuele voorwaarden. Voor dit artikel is het vooral van belang dat het mes zelf een gewoon gereedschap is dat ook buiten de jacht wordt gebruikt, bijvoorbeeld voor vis, kamperen en koken buiten.
Soorten jachtmessen
Het type mes bepaalt waar het goed in is. Volgens Wikipedia zijn dit de gangbare vormen.
Drop point
Het lemmet loopt met een vloeiende kromming naar de punt, die laag ligt. Dat geeft een sterke, stompe punt die minder snel in een orgaan prikt. Wikipedia noemt de drop point dik en gebogen, gebruikt voor ontweiden en villen, en populair gemaakt door Bob Loveless. Voor de meeste hobbyisten is dit het veiligste en veelzijdigste vormtype.
Clip point
De clip point heeft een dunne, goed gedefinieerde punt en een relatief vlak lemmet. Volgens Wikipedia wordt dit gebruikt voor ontweiden en villen. De punt is handig voor fijn werk, maar minder sterk dan die van een drop point. Hij is wel prettig voor precisiesneden.
Villersmes
Een villersmes is ontworpen om snel en netjes de huid van het vlees te scheiden. Wikipedia schrijft dat villers meestal een afgeronde punt hebben, zodat de huid niet wordt beschadigd.
Ontweidmes en ontweidhaak
Voor het openen van de buikholte bestaan messen met een ontweidhaak. Zo’n haak helpt, als algemene richtlijn, bij het openen van de buikwand zonder dat je de organen raakt. Het is een gespecialiseerd model dat je alleen koopt als je het echt nodig hebt.
Vast, inklapbaar of wisselmes
Wikipedia onderscheidt vaste messen (sterk en betrouwbaar, vooral voor groot wild en ruig terrein), inklapbare messen (makkelijker mee te nemen, minder opvallend en gezien als veiliger) en messen met wisselbare lemmetten, waarbij je een stomp lemmet vervangt in plaats van te slijpen. Een zogenaamd wisselmes is praktisch onderweg, maar je blijft afhankelijk van reserve-lemmetten.
Waar let je op bij een jachtmes?
Dit zijn de punten die er in de praktijk toe doen.
De lengte van het lemmet
Als richtlijn is een lemmet van ongeveer 9 tot 12 centimeter voor veel taken goed. Een korter mes geeft meer controle bij fijn werk, een langer mes is handig voor groter wild maar lastiger te sturen. Heb je een mes nodig voor één doel, kies dan op dat doel.
De greep
Een jachtmes wordt vaak met natte of vette handen gebruikt. De greep moet daarom stroef zijn en niet glad worden. Rubber, kunststof en geprofileerd hout of gewei zijn gangbaar. Vingerbeschermers voorkomen dat je handen naar het lemmet glijden. Sierlijke grepen van gewei of hout zijn mooi, maar vragen meer onderhoud.
Het staal
Roestvast staal blijft schoner en roest niet snel, wat nuttig is bij nat, bloederig werk. Koolstofstaal wordt vaak scherper en is makkelijker bij te slijpen, maar roest sneller. Dit zijn algemene richtlijnen. De fabrikant vermeldt het staaltype en de hardheid. Een mes moet je regelmatig kunnen slijpen, en dat leer je in het artikel over mes slijpen.
De schede
De schede is net zo belangrijk als het mes. Hij beschermt het lemmet en jou, en bepaalt hoe je het mes meeneemt. Leer ziet er mooi uit, maar neemt vocht op; kunststof is makkelijker schoon te houden. Een goede schede houdt het mes vast zonder dat hij los gaat zitten, en heeft een afdekking over de greep of een sluitband.
Onderhoud en gebruiksgemak
Een mes dat moeilijk schoon te maken is, wordt door gebruikers minder goed onderhouden. Kies een eenvoudige vorm zonder veel gleuven en gaten, en maak het na elk gebruik schoon en droog.
Houd je budget in het oog. Een degelijk jachtmes van een bekend merk is vaak een investering, maar gaat bij goed onderhoud tientallen jaren mee. Een goedkoop mes waarvan het staal snel stomp wordt, kost je uiteindelijk meer door slijpen en vervangen.
Hoe gebruik je een jachtmes veilig?
Een jachtmes is scherp en wordt vaak in een situatie gebruikt waarin je handen nat zijn en je iets vastpakt dat beweegt. Dat is een combinatie waarbij ongelukken kunnen gebeuren.
- Snijd van je af. Zorg dat het lemmet nooit richting je hand of lichaam beweegt.
- Gebruik een stabiele ondergrond. Werk op een plek waar je goed kunt staan of zitten.
- Houd je andere hand achter het lemmet. Dat geldt ook bij een inklapbaar model.
- Reinig het mes na gebruik. Dat voorkomt roest en bacteriën.
- Berg het mes veilig op. In een schede, uit het bereik van kinderen.
- Houd het mes scherp. Een bot mes vraagt meer kracht en glijdt gemakkelijker weg.
- Draag handschoenen die snijbestendig zijn als je veel beweegt of in het donker werkt, en gebruik een hoofdlamp.
Hygiëne is bij wild extra belangrijk. Houd je werkplek schoon, maak je mes en je handen goed schoon en volg de regels voor het verwerken van wild. Deze zaken vallen buiten dit artikel, dus vraag bij een jachtvereniging naar de juiste werkwijze.
Jachtmes en de wet: wat mag er in Nederland?
Het bezit en dragen van messen is wettelijk geregeld, en dat geldt ook voor een jachtmes. De Wet wapens en munitie deelt wapens in categorieën in. Wikipedia noemt onder meer categorie I (verboden wapens) en categorie IV (wapens die je thuis mag hebben maar niet in het openbaar mag dragen), en geeft aan dat dragen betekent het voor het grijpen hebben terwijl je op een openbare plaats bent. Het artikel zegt ook dat in principe elk voorwerp als wapen kan dienen, van keukenmes tot auto.
Wat betekent dat voor jou als hobbyist? Een paar praktische punten.
- Een mes in de kofferbak of rugzak mee naar een bos of een kampeerplek is een ander verhaal dan het open dragen in de stad.
- Of een bepaald type mes verboden is, ligt aan de wettekst en niet aan de naam op de verpakking. Zoek je ‘jachtmes verboden’, lees dan de actuele regels bij de overheid en niet alleen een webwinkel.
- Een jachtmes is geen vrijbrief. Het hebben van een jachtakte geeft geen toestemming om overal met een mes rond te lopen.
- Bij twijfel is een eenvoudig, vast mes zonder opvallende kenmerken minder snel een probleem dan een mes dat op een wapen lijkt.
Dit artikel is geen juridisch advies. Het is jouw verantwoordelijkheid om de actuele regels te raadplegen voor je een mes koopt of meeneemt.
Een jachtmes slijpen en onderhouden
Een jachtmes snijdt alleen goed als het scherp is. Dat betekent regelmatig aanzetten en af en toe slijpen.
- Reinig het mes. Maak het schoon en droog voor je slijpt.
- Kies je slijpmiddel. Een slijpsteen of wetsteen werkt het best. Meer over de keuze lees je bij slijpsteen messen en wetsteen.
- Houd een constante hoek aan. Een vaste hoek is belangrijker dan kracht.
- Begin grof en eindig fijn. Gebruik eerst een grovere korrel en eindig met een fijne.
- Controleer de braam. Zorg dat je aan beide kanten een kleine braam voelt voor je overgaat op het afwerken.
- Haal de braam weg en test het resultaat op een stuk papier of een tomaat.
Voor onderweg is een klein slijpmiddel handig. Een aanzetstaal houdt de snede scherp tussen twee slijpbeurten. Bewaar het mes droog en olie koolstofstaal af en toe in.
Veelgestelde vragen over het jachtmes
Wat is een jachtmes?
Een jachtmes is een mes met meestal één geslepen snijkant, bedoeld om te snijden in het veld: ontweiden, villen en uitbenen. Het heeft vaak een licht gebogen lemmet en kan vast of inklapbaar zijn.
Wat is het verschil tussen een drop point en een clip point?
Een drop point heeft een vloeiende kromming naar een lage, sterke punt, goed voor ontweiden en villen. Een clip point heeft een dunne, scherp gedefinieerde punt, handig voor fijn werk maar minder sterk.
Welk jachtmes is het beste voor een beginner?
Een vast mes met een drop point, een lemmet van ongeveer 9 tot 12 cm, een stroeve greep en een goede schede. Het is sterk, makkelijk schoon te maken en veelzijdig.
Is een inklapbaar jachtmes beter dan een vast mes?
Dat hangt af van hoe je het gebruikt. Een inklapbaar mes is lichter en makkelijker mee te nemen. Een vast mes is sterker en simpeler. Voor zwaar werk of groot wild kies je liever een vast mes.
Is een jachtmes verboden in Nederland?
Dat hangt af van het type mes en de situatie. Er gelden regels voor het bezit en het dragen van wapens. Veel jachtmessen zijn niet per definitie verboden, maar dragen in het openbaar kan tot problemen leiden. Lees de actuele wettekst bij de overheid.
Heb ik een jachtakte nodig om een jachtmes te kopen?
Voor het kopen van een gewoon mes geen jachtakte. Voor het jagen zelf heb je er wel een nodig. Een jachtakte vraag je aan bij de politie, je moet minimaal 18 zijn en een examen halen.
Hoe slijp ik een jachtmes?
Met een slijpsteen of wetsteen, een vaste hoek en eerst een grove en dan een fijne korrel. Een aanzetstaal houdt de snede tussendoor scherp. Veeg het mes na gebruik schoon.
Kan ik een jachtmes ook voor bushcraft gebruiken?
Ja, voor snijwerk is het uitstekend. Voor hakken en kloven is een dikker bushcraft- of survival mes geschikter, omdat een jachtmes dunner is en daar minder voor is gemaakt.
Verder lezen
Een jachtmes is één van de messen voor buiten. Ga verder met deze pagina’s: