Het verschil MDF en multiplex is dit: MDF is een gladde, zware plaat van houtvezels zonder nerf, goed voor schilderen en frezen, maar bang voor water. Multiplex is een lichtere, sterkere plaat van kruislings gelijmde fineerlagen met een mooie gelaagde rand en een betere weerstand tegen vocht en belasting. Voor schilderwerk binnen kies je meestal MDF, voor sterkte en zichtbaar hout multiplex.
Wie een kast, werkblad of plank wil maken, staat vaak voor deze keuze in de bouwmarkt. Daarom is het verschil MDF en multiplex een van de meest gezochte vragen bij houtbewerking. Hieronder staat het verschil MDF en multiplex op de punten die ertoe doen: opbouw, sterkte, vocht, gewicht, bewerken, afwerking en prijs. Daarna volgt een keuzehulp per project. Meer over elke plaat afzonderlijk lees je in ons artikel over MDF en over multiplex. Het geheel past binnen onze gids over houtbewerking.
Kort samengevat
- MDF bestaat uit fijne houtvezels, lijm en was en heeft een glad, nerfloos oppervlak. Multiplex bestaat uit kruislings verlijmde lagen fineer.
- Multiplex is sterker, lichter en beter bestand tegen vocht. MDF is vlakker, goedkoper en neemt verf mooier aan.
- Schroeven houden in de rand van multiplex beter dan in de rand van MDF.
- Kies MDF voor binnenwerk dat je gaat schilderen, multiplex voor dragende delen, zichtbare randen en vochtigere ruimtes.
- Het verschil MDF en multiplex in prijs is meestal duidelijk: multiplex kost per plaat doorgaans meer.
Verschil MDF en multiplex in opbouw
Het verschil MDF en multiplex begint bij de opbouw. Volgens het Wikipedia-artikel over medium-density fibreboard wordt MDF gemaakt van hout dat tot vezels is gemalen. De vezels worden gemengd met was en een harslijm (ureumformaldehyde) en onder hoge druk en temperatuur geperst. Een typische plaat bestaat uit ongeveer 82 procent houtvezel, 9 procent lijm, 8 procent water en 1 procent was. Het resultaat is een homogene plaat zonder nerf, knopen of jaarringen.
Multiplex is anders opgebouwd. Het Wikipedia-artikel over triplex en multiplex legt uit dat de plaat uit een oneven aantal lagen fineer bestaat, die kruislings op elkaar zijn gelijmd. Traditioneel heeft triplex drie lagen en multiplex vijf of meer, al worden de namen tegenwoordig vaak door elkaar gebruikt. Die kruislingse opbouw geeft sterkte in alle richtingen en beperkt krimp en zwelling, zoals het plywood-artikel beschrijft.
Het verschil MDF en multiplex zie je dus ook met het blote oog. Kijk naar de rand, want daar is het verschil MDF en multiplex het zichtbaarst: bij MDF is die egaal en korrelig, bij multiplex zie je de lagen als lijnen.
Verschil MDF en multiplex in sterkte en gewicht
Bij sterkte wint multiplex, en dat is het eerste verschil MDF en multiplex dat je voelt. Het plywood-artikel noemt multiplex sterker en lichter dan MDF, met weinig kruip, en daarom geschikt voor belaste panelen. MDF heeft volgens het MDF-artikel een buigsterkte van ongeveer 40 MPa en is dichter dan multiplex en spaanplaat. Dat maakt MDF zwaar, maar niet per se sterk. Een lange MDF-plank zakt bij belasting sneller door dan een plank van dezelfde dikte multiplex.
Schroeven houden ook verschillend. Het MDF-artikel meldt dat schroeven in de kant van MDF kunnen splijten zonder voorboren, terwijl ze in het vlak goed vastzitten. Bij multiplex houden schroeven in vlak en rand doorgaans beter, omdat de kruislings gelegde lagen de kracht verdelen. Voor planken met veel gewicht, werkbladen en dragende delen is multiplex daarom de veiligere keuze.
Het verschil MDF en multiplex in gewicht merk je bij het tillen: een plaat MDF van 18 mm is een stuk zwaarder dan een plaat berken multiplex van dezelfde dikte (praktische richting, het hangt van het merk af). Bij een grote kast scheelt dat.
Verschil MDF en multiplex bij vocht
Het grootste praktische verschil MDF en multiplex zit in de omgang met vocht. Het MDF-artikel zegt dat laagwaardig MDF kan zwellen en breken bij verzadiging met water, en dat het onbehandeld kan kromtrekken of uitzetten in vochtige omgevingen. Het is vooral geschikt voor binnentoepassingen. Een kapotte, opgezwollen rand door een natte doek of een lekkage herstel je niet.
Multiplex is niet waterdicht, maar gaat beter om met vocht, zeker als er waterbestendige lijm in zit. Het plywood-artikel noemt exterieurmultiplex met fenol- of resorcinolformaldehyde en marinemultiplex voor veeleisende omstandigheden. Gewoon binnenmultiplex is niet geschikt voor buiten, maar overleeft een spatje water beter dan MDF. Vochtbestendige MDF (vaak groen) is een tussenoplossing voor keukens en badkamers, maar blijft gevoelig als de rand blootligt.
Heb je dus een project in een vochtige ruimte of buiten? Dan is het verschil MDF en multiplex beslissend: kies multiplex met de juiste lijm, en werk de randen goed af.
Verschil MDF en multiplex bij afwerking
Bij afwerken is het verschil MDF en multiplex groot, en hier is MDF in het voordeel. Het oppervlak is glad en heeft geen nerf, dus verf geeft een strak resultaat. Het MDF-artikel merkt op dat er geen nerf doorheen komt zoals bij triplex. Ook fineer hecht goed op MDF. De randen vragen wel extra werk, want ze zuigen verf op. Je dicht ze eerst af met een primer of verdunde houtlijm, schuurt ze glad en verft daarna. Zie ons artikel over MDF voor de stappen.
Multiplex heeft een mooi zichtbaar oppervlak, vooral berken. Je kunt het oliën, lakken of beitsen, en de gelaagde rand is vaak een ontwerpkenmerk. Wil je multiplex schilderen, dan kan de nerf van het fineer zichtbaar blijven. Met een goede primer en schuren tussendoor wordt het ook glad, maar het kost iets meer werk dan MDF. Meer over afwerken lees je in hout afwerken.
Het verschil MDF en multiplex bij afwerken samengevat:
| Onderdeel | MDF | Multiplex |
|---|---|---|
| Oppervlak | Glad, geen nerf | Fineer met nerf |
| Schilderen | Heel goed, randen eerst afdichten | Goed, nerf kan zichtbaar blijven |
| Olie of lak | Niet mooi, geen nerf | Heel mooi, laat nerf zien |
| Rand | Egaal, neemt veel verf op | Gelaagd, mooi zichtbaar |
Verschil MDF en multiplex bij het bewerken
Beide platen bewerk je met gewone gereedschappen, maar het verschil MDF en multiplex zit in het gedrag.
Zagen. MDF zaagt strak en zonder uitscheuren als het blad scherp is, maar maakt veel fijn stof. Het artikel noemt hardmetaal vrijwel verplicht, omdat MDF HSS-gereedschap snel bot maakt. Multiplex kan aan de zaagrand uitscheuren. Plak tape langs de zaaglijn en gebruik een fijn getande zaag. Meer tips bij multiplex.
Frezen. MDF is de favoriet voor profielen en lijsten, omdat de plaat overal even dicht is. Multiplex frees je ook, maar de lagen kunnen aan de rand rafelen. Een bovenfrees werkt op beide.
Schroeven en lijmen. Zie hierboven: multiplex houdt schroeven in de rand beter. Voor lijmen geldt voor beide dat vlak op vlak sterker is dan op de kop. Combineer met deuvels of een pocket-holeverbinding voor een stevige hoek, bijvoorbeeld met deuvels.
Stof en gezondheid. Beide platen geven stof en bevatten lijm. Het MDF-artikel meldt dat MDF maandenlang formaldehyde afgeeft, een stof die volgens het IARC kankerverwekkend is, en adviseert alle zijden met verf af te werken. Draag bij beide een stofmasker en werk met afzuiging.
Verschil MDF en multiplex in prijs
Het verschil MDF en multiplex in prijs hangt af van soort, dikte en winkel. Als vuistregel is MDF per plaat goedkoper dan multiplex, en is multiplex goedkoper dan massief hardhout. Berken multiplex en marinemultiplex behoren tot de duurdere platen. Vergelijk prijzen altijd per plaat of per vierkante meter, inclusief eventuele zaagkosten, en let op het gewicht bij bezorging. Beide platen koop je bij de bouwmarkt, de houthandel en online, meestal in 2,44 × 1,22 meter of 2,5 × 1,22 meter (richtwaarde). Meer over inkopen staat bij hout kopen.
Een derde plaat om te kennen is OSB: grover, goedkoper en geschikt voor onzichtbare delen.
Welke plaat kies je per project?
Hier de keuzehulp. Het verschil MDF en multiplex vertaalt zich als volgt naar jouw project:
- Kast die je gaat schilderen (binnen). MDF. Het is vlak, goedkoop en strak te schilderen. Voor zwaardere planken versterk je met een steunlat of kies je multiplex. Zie kast maken van MDF.
- Kast met zichtbare houtstructuur. Berken multiplex, geolied of gelakt.
- Werkblad of werkbank. Multiplex van 18 mm of dikker, of OSB als het ruw mag. MDF is te zwak en te gevoelig voor vocht.
- Planken met veel belasting. Multiplex.
- Lades. Multiplex van 9 of 12 mm, vanwege de sterkere rand.
- Achterwanden. Dunne MDF of dun multiplex, allebei prima.
- Frezen en lijsten. MDF.
- Lasergesneden en gefreesde hobbyprojecten. Allebei, afhankelijk van de uitstraling.
- Buiten of vochtige ruimte. Buitenmultiplex, goed afgewerkt.
- Prototype of mal. MDF, vanwege de lage prijs en gladde oppervlakte.
Twijfel je ondanks het verschil MDF en multiplex? Wees dan eerlijk over twee vragen: komt er vocht bij, en moet de plaat veel dragen of is de rand zichtbaar? Antwoord je ja, kies dan multiplex. Antwoord je nee en ga je schilderen, kies dan MDF.
Veelgestelde vragen over het verschil MDF en multiplex
Wat is het verschil MDF en multiplex in één zin?
MDF bestaat uit samengeperste houtvezels en is glad, zwaar en gevoelig voor vocht. Multiplex bestaat uit kruislings gelijmde lagen fineer en is sterker, lichter en beter bestand tegen vocht.
Wat is sterker, MDF of multiplex?
Multiplex. Het is sterker en lichter dan MDF, zakt minder door onder belasting en houdt schroeven in de rand beter vast. MDF is dichter en zwaarder, maar minder sterk.
Wat is beter om te schilderen, MDF of multiplex?
MDF, omdat het oppervlak glad is en er geen nerf doorheen komt. Dicht wel de randen eerst af. Multiplex kun je ook schilderen, maar de nerf kan zichtbaar blijven.
Is multiplex waterbestendig?
Niet waterdicht, maar beter dan MDF, zeker met waterbestendige lijm (buitenmultiplex). Werk ook dan de randen goed af. Binnenmultiplex is niet geschikt voor buiten.
Wat is goedkoper, MDF of multiplex?
MDF is per plaat meestal goedkoper. Multiplex kost doorgaans meer, vooral berken en marine. Prijzen verschillen per winkel, dus vergelijk per plaat of per vierkante meter.
Welke plaat is het beste voor een kast?
Voor een kast die je gaat schilderen is MDF prima, zolang het droog blijft. Voor zwaardere belasting of een zichtbare houtlook kies je multiplex. Beide zijn geschikt voor een goede kast.
Kan ik MDF buiten gebruiken?
Nee, tenzij je de plaat zeer goed afwerkt, en dan nog is het riskant. Onbehandeld MDF zwelt bij vocht. Voor buiten kies je buitenmultiplex of massief hout.
Wat is het verschil tussen multiplex en triplex?
Traditioneel heeft triplex drie lagen en multiplex vijf of meer, maar de namen worden vaak door elkaar gebruikt. Kijk in de winkel naar het aantal lagen en de lijm in plaats van alleen de naam.
Verder lezen
Meer over platen en hout vind je op deze pagina’s: