Multitool kiezen: waar let je op bij een tang met gereedschap?

Een goede multitool kies je op de gereedschappen die je echt gebruikt: een tang, een mes en een schroevendraaier zijn de basis, de rest is een bonus. Een multitool met tang is steviger dan een zakmes met veel hulpstukken, maar ook zwaarder. Let daarom op het formaat, op een veilig slot op mes en tang, en op de kwaliteit van het staal en de scharnieren.

Dit gereedschap is een oplossing voor wie weinig wil meenemen en toch voorbereid wil zijn: op de fiets, bij het kamperen, op een boot of bij de klusjes thuis. Toch is niet elk model geschikt voor elk gebruik. In dit artikel lees je wat voor soorten er zijn, waar je op let bij een multitool kopen, en hoe je hem schoon en scherp houdt. Voor andere outdoor-messen zie je ook ons overzicht van bushcraft messen of de gids over messen slijpen.

Wat is een multitool eigenlijk?

Zo’n tool combineert meerdere gereedschappen in één compact formaat. Het idee is eeuwenoud. Volgens Wikipedia maakten Romeinse ambachtslieden al zilveren vouwgereedschap met lepel, vork en spatel. In de negentiende eeuw maakte Sheffield messen met veel bladen, en in 1891 begon Victorinox het Zwitserse leger van een soldatenmes te voorzien. In 1897 volgde een patent voor een officiers- en sportmes met een tweede lemmet en een kurkentrekker.

De doorbraak van het moderne model kwam in 1983, toen Tim Leatherman een ontwerp met een opklapbare tang introduceerde. Volgens het artikel veranderde dat de multitool van “een zakmes met accessoires” in “een stevige draagbare gereedschapskist”.

Twee soorten: tang of zakmes

Er zijn twee hoofdvormen.

• Multitool met tang. De tang is het hart. In de handvatten zitten de andere gereedschappen: mes, schroevendraaiers, vijl, zaag, schaar, blikopener. Deze vorm is stevig, ook voor werk dat kracht vraagt. Het nadeel is gewicht en formaat.
• Zakmes met extra gereedschap. Dit is het klassieke Zwitserse zakmes. Hij bevat een of twee messen en hulpstukken als schaar, kurkentrekker, schroevendraaier en pincet. Hij is lichter en dunner, maar minder krachtig. Meer daarover lees je in ons artikel over het zakmes.

Daarnaast bestaan er speciale versies, zoals de multitool voor de fiets met inbussleutels, een kettingpons en spaaksleutel, of een kleine multitool als sleutelhanger. Volgens het Wikipedia-artikel bestaan ook uitvoeringen voor golf, jacht, vissen en fietsen.

Welke gereedschappen heb je echt nodig?

De catalogus van een multitool lijkt eindeloos. In de praktijk gebruik je maar een handvol gereedschappen regelmatig. Denk na over wat jij doet.

De tang

De tang is de reden dat veel mensen een multitool kopen. Let op of hij een vlakke bek heeft met een snijdeel voor draad. Een neustang (spitse bek) pakt kleine dingen, een platte bek is stevig. Probeer of de tang soepel opent en sluit en of de kaken precies op elkaar passen.

Mes en zaag

Een mes in de multitool is handig voor touw, voedsel en klusjes. Een mes met een slot is veiliger, omdat het niet dicht kan klappen op je vingers. Een zaagje werkt voor takken en kunststof. Het mes in zo’n tool vervangt geen goed bushcraftmes, maar voor lichte taken is het ideaal.

Schroevendraaiers en bits

Schroevendraaiers zijn een veelgebruikt onderdeel. Sommige modellen hebben wisselbare bits, met een bithouder. Dat is flexibeler dan vaste draaiers. Kijk of de maten overeenkomen met wat je thuis tegenkomt.

Schaar, blikopener en flesopener

De schaar is bruikbaar voor tape en verband. De blikopener en flesopener zijn handig onderweg.

Gereedschappen die je zelden gebruikt

Lijkt een multitool met twintig functies aantrekkelijk? Meestal zit er veel bij dat je nooit gebruikt. Hoe meer gereedschap, hoe zwaarder en dikker het geheel. Kies liever een model met minder, maar betere gereedschappen.

Waar let je op bij een multitool kopen?

Zoek je welke multitool het beste is, dan helpt een eenvoudige lijst:

1. Gebruiksdoel. Fiets, kamperen, klussen, dagelijks in je zak. Dat bepaalt de gereedschappen en het formaat.
2. Gewicht en formaat. Houd hem vast. Past hij in je zak? Een zware multitool leg je al snel in een la.
3. Sloten. Hebben mes, tang en schroevendraaiers een vergrendeling? Dat voorkomt dat ze dichtklappen.
4. Bediening met één hand. Kun je het mes openen zonder de tang open te maken? Dat is handig in het veld.
5. Staal en afwerking. Roestvast staal is gemakkelijk, het is niet het hardst, maar het is onderhoudsarm. Kijk naar de scharnieren: ze moeten geen speling hebben.
6. Reparatie en garantie. Een fabrikant die onderdelen vervangt of repareert is een goed teken.
7. Wettelijke regels. Zie het deel hieronder.

Vergelijk twee of drie modellen met dezelfde basisgereedschappen en kijk dan pas naar extra’s. Een goed model gaat jaren mee, dus het loont om in kwaliteit te investeren.

Voor welk gebruik kies je welke uitvoering?

Het beste model hangt af van waar je het gebruikt. Een paar veelvoorkomende situaties:

Op de fiets

Fietsers hebben iets anders nodig dan klussers: inbussleutels in de maten van je fiets, een kettingpons, een spaaksleutel en eventueel een bandenlichter. Een speciaal fietsmodel is lichter en slanker dan een model met tang. Bekijk welke bouten er op jouw fiets zitten en kies op die maten.

Bij het kamperen en wandelen

Onderweg telt gewicht. Kies een compact model met tang, mes, schaar en blikopener. Een schroevendraaier met vlakke bit en een kruiskop dekken de meeste reparaties aan tenten en rugzakken. Een zaagje is handig voor kleine takken, maar voor hout klieven en snijden pak je een aparte bushcraftmes.

Thuis en in de auto

Voor klusjes in huis ligt een grotere uitvoering met vergrendelbare gereedschappen goed in de hand. Leg hem in de la of in het dashboardkastje voor kleine reparaties. Een extra: een model met wisselbare bits kan veel schroeven aan.

Als sleutelhanger

Een kleine uitvoering van ongeveer 50 tot 70 gram past aan je sleutelbos. Hij is niet bedoeld voor zwaar werk, maar handig voor een schroefje, een stukje tape of een pakketje openen. Let op dat een mes aan je sleutelbos ook onder de wapenwet kan vallen.

Mag je een multitool bij je hebben?

Een tool met mes is niet zomaar een gereedschap. In Nederland geldt de Wet wapens en munitie. Volgens het infoblad Messen en de wapenwet van Scouting Nederland zijn onder meer stiletto’s (springmessen), valmessen, vlindermessen en dichtklapbare messen met een uitgeklapte lengte boven 28 centimeter of met meer dan één snijkant verboden. Een gewoon exemplaar valt daar normaal gesproken niet onder.

Daarnaast noemt het infoblad dat de wet ook andere voorwerpen kan verbieden als aannemelijk is dat ze bedoeld zijn om letsel toe te brengen. Dat kan ook een zakmes of schroevendraaier zijn, bijvoorbeeld tijdens het uitgaan of bij een voetbalwedstrijd. Locaties als school, werk en openbaar vervoer hebben hun eigen regels. Ook gemeenten kunnen eigen regels maken. Over de grens gelden andere regels: in sommige landen is meer toegestaan, in andere minder. Het infoblad is van 2020, controleer dus de actuele regels bij de politie of de rijksoverheid.

Een praktische tip: neem je multitool met mes niet mee naar een uitgaansgelegenheid of evenement en leg hem in de auto of in je tas als je reist. Reis je met het vliegtuig, controleer dan vooraf de regels van de luchthaven en de maatschappij: scherp gereedschap hoort meestal niet in de handbagage.

Onderhoud van een multitool

Met goed onderhoud gaat hij lang mee.

• Schoonmaken. Spoel hem af in lauw water en een beetje zeep. Gebruik een tandenborstel voor de hoekjes. Droog hem goed af.
• Smeren. Een druppel lichte olie op de scharnieren en het slot houdt alles soepel. Veeg het overtollige af.
• Draai los geraakte schroefjes aan als de tang of het mes speling krijgt.
• Bewaar hem droog. Zout en vocht zijn de vijanden van elk gereedschap, ook van roestvast staal.
• Niet als beitel of koevoet gebruiken. Je beschadigt het scharnier of breekt het mes.

Het mes scherp houden

Het mes is meestal klein en dun. Een slijpsteen is de beste keuze, want met de steen houd je de hoek vast. Een fijne waterslijpsteen of een fijn diamantblokje werkt goed. Leg het lemmet op een stabiel oppervlak, neem een vaste hoek (ongeveer 15 tot 20 graden is een richtwaarde) en trek het lemmet met lichte druk over de steen. Doe dat aan beide kanten even vaak.

Let op: bij een klein mes is het gemakkelijk je vingers te raken. Houd je vingers achter de snijkant en werk met rustige bewegingen. Meer over de techniek lees je in ons artikel over bushcraft en de gids over messen slijpen. Sommige multitools hebben een eigen slijpvlak of vijl. Gebruik die alleen voor het gereedschap waarvoor hij bedoeld is.

Multitool of zakmes: wat past bij jou?

Soms is zo’n tool te veel. Een korte afweging:

• Je wilt vooral een mes en een schroevendraaier: kies een zakmes met een paar hulpstukken. Het is lichter en dunner.
• Je wilt ook een tang: kies een multitool met tang. Je betaalt met gewicht, maar je kunt veel meer.
• Je wilt een speciaal gereedschap, zoals een fietsmultitool: dan kies je een dedicated model.
• Je kampeert of loopt veel: hier komt het op gewicht aan. Een compacte multitool of zakmes is dan genoeg, aangevuld met een goed bushcraftmes en een tarp om onder te schuilen.

Voor je start in de outdoor hobby, hoef je niet alles tegelijk te hebben. Begin met een eenvoudig model en breid uit naarmate je weet wat je mist.

Veelgestelde vragen over de multitool

Verder lezen