Vurenhout en grenenhout: goedkoop hout voor je projecten

Vurenhout is het goedkope, lichte naaldhout van de gewone spar, en grenenhout is het hout van de den met roodachtig kernhout. Allebei zijn ze zacht, makkelijk te zagen en te schroeven en in elke bouwmarkt te koop. Ze zijn ideaal voor een eerste kast, een werkbank of een plantenbak, maar buiten gaan ze zonder behandeling niet lang mee.

Wie net begint met houtbewerking heeft al snel te maken met deze twee. Ze lijken op elkaar, ze hebben een andere kleur, andere geur en andere eigenschappen. In dit artikel zetten we ze naast elkaar, laten we zien waar je ze voor gebruikt en hoe je ze beitst, verft of impregneert. Het overzicht van houtbewerking laat zien waar dit in je hobby past.

Wat is vurenhout?

Volgens Wikipedia is vurenhout de Nederlandse standaardnaam voor het hout van de gewone spar (Picea abies). Het is bleek tot witgeel, met een zachte, grove nerf, en het wordt na lange blootstelling aan licht geelbruin. Het ruikt anders dan grenen: vurenhout heeft geen sterke harsgeur.

Dat vurenhout niet erg duurzaam is, komt terug in de tabel met duurzaamheidsklassen. Volgens Wikipedia over duurzaamheidsklassen valt vuren in klasse 4, weinig duurzaam: in contact met de grond vaak 5 tot 10 jaar. Het kan met impregneren, verf, beits en vernis veel langer meegaan. Wikipedia schrijft dat vurenhout dat soort behandelingen goed opneemt en dat het ook onder water, bijvoorbeeld in palen, lang meegaat.

Het meeste vurenhout dat in Nederland wordt verkocht, komt uit Scandinavië, het Baltische gebied en Midden-Europa. De beste kwaliteit komt volgens Wikipedia uit koudere streken, waar de bomen langzaam groeien en fijne jaarringen vormen. Fijn vuren uit Midden-Europa wordt zelfs gebruikt voor muziekinstrumenten, zoals violen.

Waar gebruik je vurenhout voor?

Vurenhout is bedoeld voor constructie, zoals dakconstructies, binnenkozijnen en regelwerk. Betere sortering gaat naar geverfd binnenwerk. Ook boekenkasten en planken zijn er vaak van gemaakt. Voor een hobbyist betekent dat: tuinhout, werkbanken, kasten, kratten, plantenbakken en veel prototypes.

Let wel op de sortering. Volgens Wikipedia zitten in lagere kwaliteit veel kwasten die kunnen uitvallen als het hout droogt. Als het hout zichtbaar blijft, kijk dan goed naar het uiterlijk voordat je koopt.

Wat is grenenhout?

Grenenhout is volgens Wikipedia hout van verschillende Pinus-soorten. Het is relatief eenvoudig te bewerken en wordt gebruikt voor meubels, kozijnen, lambrisering, vloeren, daken en soms tuinhout. Meestal gaat het om de grove den (Pinus sylvestris). Het kernhout is roodachtig en het spinthout veel lichter, en het hout voelt meestal vettig aan.

Goedkoop grenen bevat vaak veel kwasten, vooral als het uit snelgroeiende productiebossen komt. Kwaliteitsmeubels van grenen zijn volgens Wikipedia vaak van Noord-Amerikaans hout, dat minder kwasten heeft. Een ander verschil: grenen verwar je niet met dennenhout, dat is volgens de bron iets anders.

Grenen of vuren: waar zit het verschil?

Wikipedia geeft twee kenmerken waarmee je met het blote oog verschil ziet: grenen heeft roodachtig kernhout en voelt vettig aan, vuren is bleker en heeft geen sterke harsgeur. De tabel zet de belangrijkste punten naast elkaar.

Voor een hobbyist maakt het verschil in de praktijk minder uit dan je denkt. Beide zijn zacht, goed te zagen en geschikt voor een kast, een rek of een werkbank. Kies op de beschikbare maat, de sortering en de prijs. In de handel wordt vuren soms onder de verzamelnaam “vuren/grenen” verkocht, dus controleer wat je koopt als het uitmaakt.

Vurenhout kopen: waar let je op?

Goedkoop vurenhout kopen kan in bouwmarkten en bij houthandels. De prijs hangt af van sortering en afmeting, en een vaste prijs per meter bestaat niet. Let bij het kopen op de volgende punten.

1. Kwasten. Kijk hoeveel en hoe groot ze zijn. Grote of losse kwasten zijn zwakke plekken, en kunnen uitvallen als het hout droogt.
2. Rechtheid. Kijk langs de lat. Een krom of gedraaid stuk is moeilijk recht te krijgen. Dat geldt vooral voor lange balken.
3. Droogte. Hout dat nog nat is, werkt en krimpt na het werk. Kies gedroogd hout voor meubels en kasten.
4. Maat. Hout wordt vaak in standaardafmetingen verkocht. Controleer de werkelijke dikte en breedte, want het hout is soms ruw gezaagd of geschaafd.
5. Uiterlijk. Ga je beitsen of verven, dan zijn kleine kwasten geen probleem. Blijft het hout zichtbaar, kies dan een nette sortering.
6. Geschikt voor buiten? Gebruik buiten geïmpregneerd vuren of kies een duurzamere soort. Meer hierover vind je bij houtsoorten voor buiten.

Vurenhout bestellen kan ook online, maar het voordeel van een bouwmarkt of houthandel is dat je zelf de rechte stukken uitzoekt. Meer algemene tips vind je in onze gids over hout kopen. Een overzicht van alle soorten staat bij houtsoorten.

Vuren in plaats van hardhout?

Voor veel projecten is vuren de verstandige keuze. Het is licht, goed te bewerken en goedkoper dan tropisch hout. Wil je alles weten over de dure kant, dan lees je dat bij hardhout. Een tweede plus: voor je eerste werkbank of kast mag een fout. Je hoeft geen duur hout te verprutsen.

Vurenhout buiten gebruiken

Vurenhout zit in klasse 4 en gaat buiten zonder bescherming maar een paar jaar mee, vooral in contact met de grond of in de regen. Met een goede behandeling duurt dat langer. Er zijn grofweg drie manieren.

• Geïmpregneerd vuren kopen. Dit hout is in de fabriek onder druk met een middel behandeld. Het is meestal duurder, maar je hoeft zelf niet te beschermen. Zaagsneden en boorgaten behandel je na met een middel.
• Zelf impregneren. Je smeert of dompelt het hout in een impregneermiddel voor buiten. Dit werkt minder diep dan fabrieksimpregnatie. Lees de verpakking over veilig werken en wat je met het restafval doet.
• Beits of verf. Dit beschermt de buitenkant. Zorg dat alle kanten, ook de zaagkanten, zijn behandeld.

Waar je ook voor kiest: laat het hout drogen kunnen en voorkom dat water blijft staan. Een plantenbak met losse vulling of een tuintafel met kleine openingen in de naden houdt het hout langer gezond. Dit zijn algemene richtlijnen en geen cijfers uit een bron.

Vurenhout behandelen: beits, verf of olie

Vuren neemt impregneren, verf, beits en vernis goed op, zegt Wikipedia. Wil je de natuurlijke kleur houden, kies dan een transparante beits of olie. Een extra tip uit dezelfde bron: het hout wordt na lange tijd in het licht donkerder, dus werk het vroeg af. Meer over afwerken lees je in onze gids over hout afwerken.

Vurenhout verwerken: zagen, schroeven, lijmen

Vuren en grenen zijn de makkelijkste houtsoorten om mee te beginnen. Dit zijn de belangrijkste punten.

• Zagen. Een gewone handzaag of decoupeerzaag gaat er makkelijk doorheen. Om splinters te beperken, plak je tape op de zaaglijn of zaag je met de zaag zo laag mogelijk aan het hout. Meer bij handzaag.
• Schroeven. Zacht hout neemt schroeven snel op, maar kan splijten aan de rand. Boor voor als je dicht bij de rand schroeft.
• Lijmen. Houtlijm werkt prima. Klem het werk tot de lijm is uitgehard. Zie houtlijm.
• Schuren. Vuren is zacht, dus je schuurt snel te veel weg. Begin met korrel 120 en werk af met 180.
• Draaien. Wikipedia noemt vuren, grenen en beuk als geschikt voor beginners met een draaibank, na populier.

Kwasten en hars

Kwasten zijn de donkere knopen in het hout. Ze zijn harder dan het omringende hout en kunnen beitels en zaagbladen afstompen. In grenen kan hars uit het hout komen, zeker onder de zon of bij warmte. Behandel kwasten met een kwastenzegel of sluitlak voordat je verft als je dat wilt voorkomen. Dat is een algemene richtlijn.

Welk project past bij vuren of grenen?

Vuren en grenen zijn de standaardkeuze voor veel beginnersprojecten. Bijvoorbeeld:

• een werkbank of werkblad voor je hobbyhoek;
• een eenvoudige boekenkast of schoenenrek;
• een houten kistje, zie houten kistje maken;
• een nestkast of vogelhuisje, zie vogelhuisje maken;
• een plantenbak met geïmpregneerd hout.

Voor platen, zoals de achterwand van een kast, ga je liever naar multiplex of osb plaat.

Een eerste project in vurenhout: zo pak je het aan

Wie nog nooit iets heeft gemaakt, doet er goed aan klein te beginnen. Een simpele plantenbak of een krat is genoeg om alle basisstappen te oefenen.

1. Teken en reken. Schets het werkstuk met maten en tel de benodigde lengtes bij elkaar op. Reken een paar centimeter extra voor zaagverlies.
2. Zoek rechte stukken uit. Neem in de winkel de tijd om langs de latten te kijken. Dat bespaart later veel frustratie.
3. Meet, markeer en zaag. Gebruik een winkelhaak voor een haakse streep en zaag net naast de lijn, zodat je de lijn kunt wegschuren.
4. Schuur de delen voordat je ze in elkaar zet. Zo bereik je ook de hoeken goed.
5. Boor voor en schroef. Gebruik schroeven die ongeveer twee tot drie keer zo lang zijn als de dikte van het bovenste stuk. Dat is een algemene richtlijn.
6. Werk af. Beits, verf of olie het werkstuk en laat het goed drogen.

Veilig werken en afval

Bij zagen en schuren van naaldhout komt stof vrij dat je niet wilt inademen. Draag een stofmasker en een veiligheidsbril, en gebruik gehoorbescherming bij elektrisch gereedschap (zie gehoorbescherming). Hout dat je zelf met impregneermiddel hebt behandeld, hoort niet in de kachel of open haard. Dit is een algemene veiligheidsrichtlijn: lees ook altijd de verpakking van het middel zelf.

Veelgestelde vragen over vurenhout

Verder lezen