Kaarsenwas: soorten, kopen en welke wax past bij jouw kaars

Kaarsenwas is de verzamelnaam voor de waxen waarmee je kaarsen maakt. De drie die je het vaakst tegenkomt zijn paraffine, sojawas en bijenwas, daarnaast bestaat er kokoswas en plantaardige mengsels. Welke was je kiest hangt af van wat je maakt: een kaars in een glas, een kaars in een mal of een rolkaars. Elke was heeft een eigen smeltpunt, geur en manier van branden.

Wie voor het eerst kaarsenwas koopt, ziet meteen veel keuze en weinig uitleg. Op deze pagina leggen we de soorten naast elkaar, leggen we uit waar je op let bij kopen en geven we praktische tips voor kaarsenwas verwijderen. Alle basis over kaarsen maken vind je in de gids kaarsen maken, en het overzicht van gieten in de pijler epoxy, kaarsen en zeep.

Welke soorten kaarsenwas zijn er?

Paraffine

Paraffine is het meest gebruikte kaarsenmateriaal. Volgens Wikipedia over kaarsen is het een bijproduct van aardolieraffinage, en worden tegenwoordig vooral kaarsen van paraffine gemaakt. Het is goedkoop, goed verkrijgbaar en te gebruiken in mallen, glazen en voor waxinelichtjes. Er bestaan harde en zachte soorten voor verschillende toepassingen.

Wat je moet weten: paraffine is een fossiel product. Voor mensen die liever plantaardig of natuurlijk werken, is dat een reden om een andere was te kiezen. Dat is een persoonlijke keuze. We kunnen hier geen oordeel geven over gezondheidsverschillen.

Sojawas

Sojawas is een plantaardige was. Wikipedia noemt soja, palm, carnauba en bayberry als plantaardige waxen. Sojawas is voor beginners populair omdat het relatief zacht is en omdat je kaarsen in een glas ermee kunt gieten. Het komt vaak als vlokken, wat het afwegen en smelten gemakkelijk maakt. Alles over deze was staat in sojawas.

Volgens Wikipedia branden soja- en paraffinekaarsen korter dan kaarsen van bijenwas of kokoswas. Dat is een vergelijking tussen de soorten, geen belofte voor een specifieke kaars. De brandtijd hangt ook af van de lont en de breedte van de houder.

Bijenwas

Bijenwas is een natuurlijke was die door honingbijen wordt gemaakt. Het smeltpunt ligt volgens Wikipedia over bijenwas tussen 62 en 64 graden, en boven 85 graden verkleurt het. De kleur varieert van bijna wit tot bruin, meestal geel, en de was heeft een eigen geur. Vers was is kleurloos en wordt geelbruin door stuifmeelolie en propolis.

Bijenwas wordt van oudsher gebruikt voor kaarsen. In de middeleeuwen was het duur en dus vooral weggelegd voor de kerk en de elite. Alles over werken met deze was lees je in kaarsen maken met bijenwas.

Kokoswas en mengsels

Kokoswas brandt volgens Wikipedia langer dan paraffine of sojawas. Veel winkels verkopen ook mengsels, bijvoorbeeld soja met kokos of soja met paraffine. Een mengsel wordt vaak gemaakt om het uiterlijk, de geurafgifte of het gietgemak te verbeteren. Wat de precieze samenstelling is staat soms niet op de verpakking, dus lees het etiket goed.

Overige waxen en gel

Daarnaast bestaan palmwas, carnaubawas, microkristallijne was en gel. Dat zijn aanvullende materialen die je als beginner meestal niet nodig hebt. Je komt ze tegen als ingrediënt in mengsels of in speciale kaarsen.

Wat is het verschil in de praktijk?

Hieronder een overzicht van wat je in de praktijk merkt. Het is een algemene richtlijn, geen meting.

Aandachtspunten zoals loslaten van het glas en lontkeuze komen uit de praktijk van kaarsenmakers, niet uit onze bronnen. Test een proefkaars.

Waar let je op bij kaarsenwas kopen?

Je kunt kaarsenwas kopen in hobbywinkels, bij bouwmarkten, in webshops en bij groothandels. De zoekopdrachten kaarsenwas kopen, kaarsenwas kopen winkel en kaarsenwas groothandel laten zien dat mensen op allerlei manieren zoeken. Het aanbod en de prijzen wisselen, dus noemen we geen specifieke winkels of bedragen. Let op deze punten:

• Het type. Staat er soja, paraffine of bijenwas, en is het bedoeld voor kaarsen in een glas, in een mal of voor rolkaarsen?
• De aanbevolen giettemperatuur. Goede aanbieders geven die. De aanwijzing hoort bij de was.
• Het lontadvies. Veel aanbieders geven aan welke lont bij welke doorsnede past.
• De geurbelasting. Staat er hoeveel geurolie de was aankan?
• De verpakking. Vlokken zijn makkelijk af te wegen. Een blok moet je snijden of raspen.
• De hoeveelheid. Koop bij je eerste project een kleine verpakking. Wil je later meer, koop dan groot voor een lagere prijs per kilo.
• Zuiverheid en herkomst. Bij bijenwas wil je weten of het zuivere was is. Vraag de verkoper erom.

Een set of losse was?

Een startersset bevat meestal was, lonten en een houder die bij elkaar passen. Dat is handig voor je eerste kaars. Zie ook de gids kaarsen maken voor wat je nog meer nodig hebt.

Kaarsenwas smelten: zo doe je het veilig

Was smelt je zacht en gelijkmatig, au bain-marie: een pan met water waarin een metalen kan met was staat. Een elektrische kaarsenwas smelter kan ook, een apparaat waarin je was smelt en dat de temperatuur beheert. Voor beginners is een pan met een kan het goedkoopst. Blijf erbij, gebruik een thermometer en laat nooit was onbeheerd op het vuur staan. Hete was kan brandwonden geven, schrijft Wikipedia.

Volg altijd de aanwijzingen van de leverancier voor de giettemperatuur. Bijenwas verkleurt boven 85 graden, wat een reden is om niet te heet te gaan. Smelt geen was in een magnetron tenzij de fabrikant dat uitdrukkelijk zegt.

Wat je niet doet:

• Was direct op het vuur smelten.
• Water op hete was gooien.
• Was onbeheerd laten smelten.
• Een pan voor eten gebruiken die je daarna nog voor eten wilt gebruiken. Koop aparte spullen.

Kleur, geur en lont bij kaarsenwas

Zuivere kaarsenwas is wit tot crème, behalve bijenwas, die geel tot bruin is. Wil je een gekleurde kaars, gebruik dan kleurstof die voor kaarsen bedoeld is, in blokjes, chips of vloeibare vorm. Begin met weinig, want een donkere kaars kun je niet meer lichter maken. Kleurstoffen en geurolie die niet voor kaarsen zijn gemaakt, kunnen de lont verstoppen en de brandeigenschappen veranderen.

Geurolie voeg je toe nadat de was is gesmolten en iets is afgekoeld, op de temperatuur die de leverancier aangeeft. Wikipedia schrijft dat veel geurkaarsen bij hoge doses schadelijk kunnen zijn voor de lucht binnenshuis, en noemt kaarsen van kokos-, soja-, plantaardige en bijenwas als veiliger gezien. Dat zijn algemene uitspraken van een encyclopedie, geen advies voor een specifieke kaars. Wil je het rustig houden, dan kies je een ongeparfumeerde kaars of gebruik je weinig geur.

De lont hoort bij de was. Volgens Wikipedia bepaalt de dikte van de lont grotendeels de vlamhoogte, en trekt de lont de gesmolten was omhoog door capillaire werking. Een was met een hoger smeltpunt vraagt een andere lont dan een zachte was. Daarom geven goede aanbieders een lontadvies bij hun was. Bij een mengsel van waxen is dat advies extra belangrijk. Maak liever eerst een proefkaars van een uur, voordat je tien potjes giet.

Welke was past bij welke kaars?

Het helpt om eerst te bedenken wat je wilt maken:

• Een kaars in een glas voor in huis. Een zachtere was zoals soja of een zachte paraffine werkt hier goed. De was blijft in het glas.
• Een kaars die je uit een mal haalt. Je hebt een hardere was nodig die loslaat uit de mal. Paraffine voor mallen en bijenwas zijn gangbaar.
• Een rolkaars of taperkaars. Bijenwasplaten zijn hier het eenvoudigst voor. Je rolt de plaat om een lont.
• Waxinelichtjes. Voor kleine kaarsjes zijn speciale waxen en lonten beschikbaar. Sojawas wordt hiervoor ook gebruikt.
• Een kaars voor buiten. Je hebt een hardere was en een stevige houder nodig, want wind en weer verstoren de brand. Controleer de aanwijzingen van de leverancier.

Het is geen schande om te beginnen met één type en later andere te proberen. De meeste makers hebben na een paar maanden een voorkeur.

Kaarsenwas verwijderen

Een van de populairste zoekvragen is hoe je kaarsenwas verwijdert, bijvoorbeeld van een tafelkleed, hout of kleding. De volgende werkwijze is een gangbare praktijktip, geen bronuitspraak, dus test eerst op een onzichtbare plek.

1. Laat de was hard worden. Vloeibare was breek je beter niet uit elkaar. Wacht tot ze is afgekoeld, of koel een kleine plek met een ijsblokje in een zakje.
2. Schraap voorzichtig. Gebruik een stompe plastic schraper of een oude pasje en breek de was los.
3. Dep de restjes. Bij textiel leg je keukenpapier of een doekje over de plek en strijk je er met een niet te hete strijkijzer overheen, zodat de was in het papier trekt. Gebruik een lage stand en let op het kledinglabel.
4. Behandel vlekken. Zit er kleur of geur in, dan kan een vlek blijven. Volg de wasinstructies van het kledingstuk.

Op een hard oppervlak kun je de laatste resten verwijderen met een zachte doek. Wees voorzichtig met middelen die het oppervlak kunnen aantasten.

Veilig branden en bewaren

Kaarsenwas is veilig zolang je er verstandig mee omgaat. De regels voor het branden van kaarsen staan bij de National Candle Association: knip de lont voor elk gebruik tot ongeveer 6 millimeter, laat een brandende kaars nooit onbeheerd, houd kaarsen ongeveer 30 centimeter van brandbare spullen, stop met branden als er nog ongeveer 13 millimeter was over is en gebruik geen water om te doven.

Bewaar ongebruikte was op een koele, droge plek, buiten bereik van kinderen en huisdieren. Hoe lang was houdbaar is, verschilt per soort en leverancier en staat soms op de verpakking.

Kaarsenwas en kinderen

Was is niet giftig als je het aanraakt, maar gesmolten was is heet en kan een brandwond geven. Laat kinderen daarom nooit met de smeltpot werken. Voor een project met kinderen kun je beter werken met bijenwasplaten die je rolt, zonder smelten. Meer daarover staat in kaarsen maken met kinderen.

Veelgemaakte fouten bij kaarsenwas kiezen

• De was op prijs kiezen. Een goedkope was zonder gebruiksaanwijzing kan voor veel frustratie zorgen.
• De lont negeren. Was, lont en houder moeten bij elkaar passen.
• Geurolie te hoog doseren. Meer is niet beter.
• Te heet gieten. Dat geeft krimp, kuiltjes en bij bijenwas verkleuring.
• Resten door de gootsteen spoelen. Hete was stolt in de afvoer. Laat restjes in een oude pot stollen en gooi ze weg als gewoon afval.

Veelgestelde vragen over kaarsenwas

Verder lezen