Fimo klei: bakken, kopen en ideeën voor beginners

Fimo klei is een merk polymeerklei dat zacht blijft tot je het in de oven verhardt. Je vormt een figuurtje, een sleutelhanger of een oorbel, zet het ongeveer een half uur op 110 graden in een gewone oven en het is hard. Daarom is Fimo zo populair bij beginners: je hebt geen oven voor keramiek nodig en geen draaischijf. Je hebt alleen kleur, geduld en een bakplaat nodig.

Op deze pagina lees je wat Fimo klei precies is, welke soorten er zijn, hoe je Fimo bakt en wat er mis kan gaan. Ook lees je waar je op let bij het kopen en welke ideeën het makkelijkst zijn voor een eerste keer. Het onderwerp is een onderdeel van klei boetseren, en Fimo is een bekend voorbeeld van polymeer klei.

Wat is Fimo klei?

Fimo is een merknaam voor polymeerklei, een modelleerklei die bestaat uit kunststof en geen echte klei bevat. Volgens het overzicht op Wikipedia bestaat polymeerklei vooral uit pvc-hars met een vloeibare weekmaker. Het materiaal is in de jaren dertig van de vorige eeuw ontstaan en de naam Fimo komt van de bijnaam van de dochter van poppenmaakster Käthe Kruse. Daarna werd het door Eberhard Faber op de markt gebracht. Je kunt dit achtergrondartikel over polymeerklei zelf nalezen als je daar meer over wilt weten. Het wordt hier alleen als algemene achtergrond gebruikt.

Voor jou is dit vooral belangrijk: Fimo klei droogt niet aan de lucht. Je kunt er dagenlang aan werken, en het blijft zacht tot je hem bakt. Daardoor is Fimo heel geschikt voor werkstukken met veel details, zoals miniatuur eten, dieren en sieraden. Het is een andere klei dan air dry klei, die aan de lucht hard wordt en minder fijn is voor details, en een heel andere dan keramische klei, die in een speciale oven wordt gestookt. Een overzicht van alle soorten vind je in de pijler over klei boetseren.

Welke soorten Fimo klei zijn er?

Het merk heeft meerdere lijnen, die je vaak naast elkaar in de winkel ziet. De bakinstructies verschillen per lijn. Volgens de fabrikantinstructies zoals een Britse webwinkel die weergeeft gaat het om deze waarden:

De pagina geeft ook aan dat je met boven- en onderwarmte bakt, de oven voorverwarmt en op een bakplaat met bakpapier werkt.

Fimo soft is de zachtste en de beste keuze voor beginners. Hij is makkelijk te kneden en er is een grote kleurkeuze. Fimo professional is wat steviger en blijft beter in vorm, wat prettig is voor fijn werk. Fimo effect heeft een bijzondere afwerking, zoals glitter, metallic of doorschijnend. Leather-effect lijkt na het bakken op leer en is geschikt voor kleine sieraden en accessoires.

De exacte productnamen en kleuren wisselen, dus kijk op de verpakking wat je koopt. Voor de eerste keer koop je het best een kleine set van een paar kleuren en een wit blokje voor menging.

Fimo klei bakken: stap voor stap

Fimo bakken is eenvoudig, maar het gaat om nauwkeurigheid met de temperatuur.

Stap 1: verwarm de oven voor

Zet je oven op de temperatuur voor jouw soort klei, bijvoorbeeld 110 °C voor Fimo soft. Gebruik boven- en onderwarmte en geen heteluchtstand, tenzij de verpakking dat aangeeft. Voorverwarmen is belangrijk, zodat je klei niet langzaam langs het verkeerde temperatuurbereik gaat.

Stap 2: gebruik een oventhermometer

Een gewone oven wijkt vaak af van de ingestelde temperatuur. De instructies adviseren een gewone thermometer voor huishoudelijk gebruik, bijvoorbeeld een bimetaalthermometer, en geen glazen thermometer. Zet die in de oven om te controleren of je echt op de juiste temperatuur zit.

Stap 3: leg je werkstuk op bakpapier

Leg je figuurtje op een bakplaat met bakpapier. Gebruik geen aluminiumfolie zonder papier eronder, want de klei kan er glanzende plekken van krijgen. Dit is een algemene ervaringsregel en geen instructie van de fabrikant.

Stap 4: bak 30 minuten

Bak het stuk volgens de verpakking, voor de lijnen hierboven 30 minuten. Dezelfde instructies waarschuwen dat je de hardingstijd niet moet overschrijden. Heb je een dik stuk? Kijk dan op de verpakking of het langer moet, en bak niet te heet om dit te compenseren.

Stap 5: laat afkoelen

Haal het stuk uit de oven en laat het afkoelen. Pas als het koud is, is het echt hard. Warme Fimo voelt nog buigzaam, en als je er dan aan duwt, kan hij vervormen.

Veiligheid bij Fimo klei bakken

Ook al is Fimo klei bedoeld voor thuis, het blijft een kunststof dat je op de juiste manier moet gebruiken. De instructies van de fabrikant, zoals de Britse webwinkel ze weergeeft, noemen onder meer:

• Overschrijd 130 °C niet, want dan kunnen schadelijke gassen vrijkomen.
• Ventileer goed tijdens het bakken.
• Gebruik de oven niet tegelijk om te koken en bak Fimo niet in de magnetron.
• Laat de klei niet in contact komen met meubels, vloeren, kleding, polystyreen en pvc zolang hij nog zacht is.
• Reinig de oven na het bakken goed en gebruik geen pyrolytische reiniging.
• Houd klei uit de mond en uit de ogen en was je handen na het werken.
• Het is aanbevolen voor kinderen vanaf acht jaar, met toezicht van een volwassene.
• Gebruik afgewerkte stukken niet met eten, open vuur of warmtebronnen.

Het achtergrondartikel op Wikipedia bevestigt dat een te hoge temperatuur of een slecht werkende oven gassen kan geven, en dat polymeerklei niet wordt aanbevolen voor bakjes voor eten en drinken. Mijn advies is daarom: bewaar je Fimo en je gereedschap voor de klei apart van je keukengerei. Gebruik een eigen bakplaat of leg altijd bakpapier neer, en maak er geen mok, bord of bestek van.

Fimo klei kopen: waar let je op?

Wil je Fimo klei kopen, dan heb je een paar keuzes. Fimo is te koop bij hobbywinkels, bij webwinkels en soms bij winkelketens met een hobby-afdeling. Welke winkels het wel of niet voeren, wisselt per vestiging en per periode, dus kijk zelf bij je dichtstbijzijnde winkel voor je erheen gaat. Dat geldt ook als je op zoek bent naar Fimo bij Action of HEMA: het assortiment kan er anders zijn dan een gespecialiseerde hobbywinkel.

Let bij het kopen op deze punten:

• De soort. Kies voor beginners Fimo soft. Voor fijn werk kan professional beter zijn.
• Het aantal kleuren. Een set met een paar kleuren is voor een eerste keer genoeg. Je kunt kleuren mengen, en met wit en zwart maak je lichter en donkerder.
• Wit. Een blokje wit is handig voor lichtere tinten. Witte Fimo kopen is vaak mogelijk als losse blok.
• Het gewicht. Een blokje is klein. Voor sieraden en miniaturen is een paar blokjes genoeg, maar voor een groter werkstuk heb je meer nodig.
• De houdbaarheid. Klei in een gesloten verpakking blijft lang goed, maar klei die lang open heeft gelegen of warm heeft gestaan, kan stug worden.
• Een set met voorbeelden. Er zijn sets met een boekje met stappenplannen, handig voor het eerste werkstuk. Een voorbeeldboekje met stap voor stap voorbeelden helpt je op weg.

Gereedschap heb je weinig nodig: een glad werkblad of tegel, een deegroller of een glad flesje, een scherp mesje, een prikker en bakpapier. Een tandenstoker doet het uitstekend voor details.

Werken met Fimo klei: zo pak je het aan

Voor je gaat bakken, ga je eerst werken met de klei.

Kneden. Fimo klei is in de verpakking vaak stug. Kneed hem eerst met je handen en rol hem tot een worstje, vouw hem dubbel en herhaal. De warmte van je handen maakt hem zacht. Dit kost een paar minuten en is nodig voor een gelijkmatig materiaal.

Kleuren mengen. Je kunt kleuren mengen door ze samen te kneden. Zo maak je zelf een tint die je niet in de winkel vindt. Is het mengsel streperig? Dan heb je een marmereffect, wat vaak mooi is voor oorbellen en hangers.

Vormen. Rol, plet en snijd. Een ronde bol maak je tussen je handpalmen, een worstje onder je vingers op het werkblad. Met een mesje maak je snedes, met een prikker gaatjes en lijntjes.

Verbinden. Twee stukken Fimo hechten door druk. Druk ze zacht aan en strijk de naad glad met je vinger.

Werkbladen schoon houden. Fimo neemt kleur en stof op. Houd je handen en je werkblad schoon, en wissel van kleur met een vochtig doekje of babydoekje om je handen te reinigen.

Fimo klei ideeën en voorbeelden voor beginners

Zoek je Fimo ideeën? Deze werkstukken zijn eenvoudig genoeg voor een eerste keer en laten zien wat het materiaal kan.

Makkelijke ideeën

• Paddenstoeltjes: een witte steel, een rode bol als hoed en witte stippen.
• Fruitschijfjes: een gekleurde cilinder met patroon, in plakjes gesneden, als magneet of hanger.
• Sleutelhangers: een vormpje of letter met een oogje voor de ring.
• Magneetjes: kleine figuurtjes met een magneetje op de achterkant na het bakken.
• Kerstballen en hangertjes: uitgestoken vormpjes met een gaatje voor een lint.

Fimo klei ideeën voor sieraden

Oorbellen zijn een favoriet voor beginners. Rol een plaatje, steek met een vormpje twee gelijke figuurtjes uit, prik een gaatje en bak ze. Na het bakken zet je er een oorbelhaakje aan. Je kunt marmer maken door twee kleuren half te mengen. Op de pagina over polymeer klei staat meer over sieraden maken.

Ideeën met dieren en eten

Miniatuurdieren, zoals een egel, een kat of een uil, zijn leuk en laten zien hoe vormen opgebouwd worden uit bollen en worstjes. Miniatuur eten, zoals een croissant, een donut of een ijsje, is populair als hanger of decoratie. Houd er rekening mee dat ze er alleen uitzien als eten en nooit gegeten mogen worden.

Ideeën voor kerst

Maak sneeuwmannen, sterren, kerstbomen en kleine pakjes. Prik voor het bakken een gaatje, zodat je er een draadje door kunt halen. Houd de kleuren rustig, bijvoorbeeld wit, rood en groen, voor een samenhangend geheel.

Je werkstuk afwerken na het bakken

Na het bakken is je werkstuk hard maar nog mat. Je kunt het op verschillende manieren afwerken.

• Schuren: met nat schuurpapier haal je oneffenheden weg. Doe dat onder water of met een masker, zodat je geen stof inademt.
• Verven: met acrylverf kun je details toevoegen. Laat de verf goed drogen.
• Vernissen: een laagje vernis geeft glans en beschermt de verf. Kies een vernis die voor kunststof of polymeerklei bedoeld is en volg de aanwijzing op de verpakking.
• Sieraden afmaken: met een oogje, een ringetje en een haakje maak je er een oorbel of hanger van.

Fimo klei bewaren

Een aangebroken blokje klei bewaar je het best apart verpakt, op een koele plek en uit de zon. Warmte laat de klei langzaam stug worden, en zonlicht kan kleuren aantasten. Veel mensen wikkelen een restje in bakpapier of doen het in een dicht doosje. Gebruik geen kunststof dat zacht wordt door contact met de klei, want de weekmaker in polymeerklei kan sommige plastics aantasten. Dat staat ook in de bovengenoemde instructies, die waarschuwen voor contact met polystyreen en pvc zolang de klei nog zacht is. Rolt je klei na lang liggen krakerig, kneed hem dan geduldig door of meng er een nieuw, zacht stukje klei doorheen. Heel oude klei geeft dikwijls niet meer mee en kun je beter vervangen.

Veelgemaakte fouten met Fimo klei

1. Te heet of te lang bakken

Een te hoge temperatuur kan de klei bruin maken en schadelijke dampen geven. Gebruik altijd een thermometer en houd je aan de tijd op de verpakking.

2. Zachte klei laten liggen

Fimo klei blijft zacht in de warmte en kan aan kleding en meubels plakken of vlekken geven. Werk op een tegel of een stuk glad papier.

3. Stof en pluisjes in het werkstuk

Klei trekt vezels en stof aan. Werk met schone handen en op een schoon blad, en haal pluisjes met een tandenstoker weg voor het bakken.

4. Te dun werken

Heel dunne stukjes breken makkelijk, vooral bij oorbellen en hangers. Houd het stuk ten minste enkele millimeters dik. Dit is een richtwaarde, geen merkregel.

5. Keukengerei gebruiken voor klei en daarna voor eten

Gebruik je een mesje of rolletje voor klei, gebruik het dan niet meer voor voedsel. Bewaar het apart.

Veelgestelde vragen over Fimo klei

Verder lezen