Polymeer klei is een kunststofklei die zacht blijft tot je hem in een gewone oven verhardt. Je kneedt en vormt hem, bakt hem ongeveer een half uur op lage temperatuur en het werkstuk is hard. Het is daardoor de makkelijkste klei om sieraden, miniaturen en kleine decoraties van te maken zonder keramische oven of draaischijf. Je hebt klei, een bakplaat en een thermometer nodig.
Op deze pagina leg ik uit wat polymeerklei is en hoe het zich verhoudt tot andere klei. Je leest hoe je polymeer klei bakt, hoe je stap voor stap oorbellen maakt en waar je op let bij het kopen van een set. Ook behandel ik de veiligheid, want dat onderdeel verdient aandacht. Een bekend merk is Fimo klei; het hele onderwerp hoort bij de pijler over klei boetseren.
Kort samengevat
- Polymeerklei verhardt in de oven, niet aan de lucht. Daardoor kun je rustig aan een werkstuk werken.
- De bakwaarden verschillen per merk. Voor Fimo soft is dat volgens de fabrikantinstructies 110 °C gedurende 30 minuten. Lees de verpakking van jouw klei.
- Gebruik een oventhermometer, ventileer en blijf onder de maximumtemperatuur van het merk.
- Maak geen mokken, borden of andere voorwerpen die met eten in aanraking komen.
- Voor oorbellen heb je klei, een uitsteker, een prikker en oorbelhaakjes nodig.
Wat is polymeer klei?
Polymeerklei is een modelleerklei van kunststof. Ondanks de naam bevat hij geen klei in de zin van aarde. Volgens het overzicht op Wikipedia bestaat hij vooral uit pvc-hars met een vloeibare weekmaker en is hij in de jaren dertig ontstaan als mogelijke vervanger voor bakeliet. De naam klei komt van het gebruik: je vormt hem met je handen en hij gaat in de oven, net als aardewerk. Je kunt het achtergrondartikel over polymeerklei zelf lezen. Ik gebruik het alleen voor deze algemene achtergrond en niet voor de bakwaarden.
Het grote verschil met andere klei:
- Air dry klei droogt aan de lucht, is stugger en minder geschikt voor kleine details.
- Keramische klei wordt bij hoge temperatuur gestookt in een keramische oven en is daarna steenhard. Je leest er meer over in de gids over pottenbakken.
- Polymeer klei blijft zacht tot je hem bakt, heeft veel kleuren en past in een gewone oven.
- Boetseerklei blijft vaak altijd zacht en wordt gebruikt om te oefenen of een model te maken. Meer daarover staat bij boetseerklei.
Welke soorten polymeer klei zijn er?
Polymeerklei verschilt per merk en per lijn. Meestal vind je soorten met een andere zachtheid en een andere afwerking. Als voorbeeld nemen we de lijnen van Fimo. De instructies die een Britse webwinkel voor Fimo weergeeft noemen vier soorten: soft, professional, effect en leather-effect. De eerste drie bak je op 110 °C, leather-effect op 130 °C, telkens 30 minuten.
Andere merken hebben eigen waarden. Daarom is de eerste regel: bak nooit op een gok. Kijk op de verpakking van het merk dat je hebt. Veel merken hebben zachte klei voor beginners, stevigere klei voor fijn werk en lijnen met een effect, zoals glitter, metallic of doorschijnend.
Zachte klei kneed je makkelijk, ook met kleine handen. Hij is prettig voor beginners en voor kinderen, al blijft het advies om met een volwassene te werken en op leeftijdsaanduidingen te letten. Stevige klei houdt zijn vorm beter en is handig voor fijne details en miniaturen. Effectklei geeft een ander uiterlijk zonder dat je verf of poeder hoeft te gebruiken.
Polymeer klei bakken in de oven
Polymeerklei bakken is eenvoudig, maar nauwkeurigheid is belangrijk.
Stap 1: lees de verpakking
Elk merk geeft temperatuur en tijd. Houd je daaraan. Een hogere temperatuur maakt je werk niet sterker, maar kan de klei laten verbranden.
Stap 2: verwarm voor en meet de temperatuur
Verwarm de oven voor met boven- en onderwarmte. Zet een oventhermometer in de oven. De fabrikantinstructies voor Fimo adviseren een gewone huishoudthermometer, zoals een bimetaalthermometer, en geen glazen thermometer, omdat ovens vaak afwijken van wat je instelt.
Stap 3: leg je werk op bakpapier
Leg je figuurtjes of oorbellen op een bakplaat of een keramische tegel met bakpapier erop. Plat werk blijft zo vlak. Een figuurtje met een bolle kant krijgt geen platte plek als je het op een laagje watten of gekreukeld papier legt.
Stap 4: bak de aangegeven tijd
Voor Fimo soft is dat 30 minuten op 110 °C. Bak niet langer dan de verpakking zegt. Dikke werkstukken hebben soms meer tijd nodig. Lees daarom altijd wat de fabrikant daarover zegt.
Stap 5: laat afkoelen
Haal het stuk uit de oven en laat het afkoelen. Warme klei is nog buigzaam. Pas na afkoelen is hij hard.
Polymeer klei afbakken doe je dus in een gewone oven, niet in een magnetron. Wat je daarbij niet moet doen, lees je hieronder bij veiligheid.
Veiligheid bij polymeerklei
De fabrikantinstructies voor Fimo noemen onder meer dat je een temperatuur boven 130 °C niet moet gebruiken, dat je goed moet ventileren, dat je de oven niet tegelijk voor eten gebruikt en dat je de oven na het bakken schoonmaakt zonder pyrolytische reiniging. Ze raden aan om de klei weg te houden van meubels, vloeren, textiel, polystyreen en pvc zolang hij zacht is, en om afgewerkte stukken niet met eten, open vuur of warmtebronnen te gebruiken. Het Wikipedia-artikel meldt dat polymeerklei bij verbranding gassen kan geven en dat hij niet wordt aanbevolen voor bakjes voor eten en drinken.
Mijn praktische regels daarbij:
- Gebruik een eigen bakplaat of leg altijd bakpapier neer.
- Gebruik gereedschap dat je voor klei gebruikt niet meer voor voedsel.
- Was je handen na het werken en houd de klei weg van mond en ogen.
- Maak er alleen sieraden, decoraties en speelgoed voor decoratie van, geen servies.
Polymeer klei oorbellen maken in 7 stappen
Oorbellen zijn voor veel mensen de reden om met polymeerklei te beginnen. Ze zijn klein, snel klaar en je kunt er eindeloos mee variëren.
Wat heb je nodig?
- Polymeer klei in twee of drie kleuren, bijvoorbeeld terracotta, crème en een zachte kleur.
- Een roller of een glad glas om de klei uit te rollen.
- Een uitsteker of vormpje, bijvoorbeeld een druppel, cirkel of boog. Een set met vormpjes is handig.
- Een prikker of een tandenstoker voor het gaatje.
- Oorbelhaakjes en ringetjes, en een tangetje om te sluiten.
- Bakpapier, bakplaat en een thermometer.
Stap 1: kneed en meng
Kneed de klei tot hij zacht is. Wil je marmer, rol dan twee kleuren tot worstjes, draai ze om elkaar, vouw en rol een paar keer, maar niet te vaak. Meng je te lang door, dan krijg je een effen kleur.
Stap 2: rol een plaatje uit
Rol de klei uit tot een gelijkmatige plaat van een paar millimeter dik. Dat is een richtwaarde: te dun is breekbaar, te dik is zwaar in je oor.
Stap 3: steek de vormen uit
Druk je vormpje stevig door de klei en til hem op. Maak altijd twee gelijke stukken. Een draaiende beweging helpt voor een schone rand.
Stap 4: prik het gaatje
Prik met je prikker een gaatje bovenaan, niet te dicht bij de rand, zodat het ringetje straks niet uitscheurt.
Stap 5: maak de randen glad
Strijk de randen voorzichtig glad met je vinger. Een heel klein beetje babyolie of water op je vinger helpt tegen vingerafdrukken. Gebruik niet te veel.
Stap 6: bak ze
Leg de oorbellen op bakpapier en bak ze volgens je verpakking, bijvoorbeeld 30 minuten op 110 °C voor Fimo soft. Laat ze afkoelen.
Stap 7: monteer
Open een ringetje met twee tangetjes, haal het door het gaatje en door het haakje en sluit hem weer. Klaar.
Tip: wil je lichte oorbellen? Maak ze dan niet te groot. Een druppel van twee tot drie centimeter draagt veel prettiger dan een grote cirkel. Dit is een ervaringsrichtlijn.
Polymeer klei ideeën voor beginners
Zoek je polymeerklei ideeën? Dit zijn werkstukken die in een middag lukken.
Makkelijke ideeën
- Sleutelhangers: een letter of vorm met een oogje.
- Magneetjes: een figuurtje of fruitplakje, met een magneetje erop na het bakken.
- Hangertjes voor aan de kerstboom: uitgestoken vormen met een gaatje voor een lintje.
- Ringschaaltje: een klein, plat schaaltje voor je sieraden, bedoeld voor decoratie en niet voor eten.
- Kralen: rol bolletjes, prik er een gaatje in en rijg ze na het bakken aan een draadje.
Ideeën voor kerst
Maak sterren, kerstbomen, sneeuwvlokken en kleine cadeautjes. Rustige kleuren als wit, rood en groen geven een samenhangend geheel. Prik voor het bakken een gaatje in elk stuk.
Ideeën voor sieraden
Naast oorbellen kun je kettinghangers, armbandkralen en ringetjes maken. Een ring zelf vormen is lastiger. Begin liever met platte, uitgestoken vormen.
Voor kinderen
Kinderen kunnen met polymeerklei figuurtjes maken. Kies klei die bij de leeftijd past en zorg dat een volwassene de oven bedient. Fimo noemt in de instructies een leeftijd vanaf acht jaar met toezicht van een volwassene.
Polymeer klei kopen: waar let je op?
Polymeer klei kopen kan bij hobbywinkels, in webwinkels en soms bij winkelketens met een hobby-afdeling. Welke merken ze voeren, verschilt per winkel en per periode. Je ziet het assortiment bij ketens zoals Action of HEMA wisselen. Kijk dus eerst of je het merk en de kleuren vindt voor je erheen gaat.
Waar let je op?
- Het merk en de bakwaarden. Controleer de temperatuur en tijd en of je oven die kan halen.
- De zachtheid. Kies voor het eerst een zachte soort.
- Kleuren. Begin met een paar kleuren en wit. Witte klei is handig om tinten lichter te maken.
- Een set. Een set polymeerklei met een paar kleuren, vormpjes en een roller is een handige start. Let op de hoeveelheid klei: de blokjes zijn klein.
- Vormpjes. Een set polymeerklei vormpjes of uitstekers bespaart veel snijwerk, vooral voor oorbellen.
- De leeftijd. Op de verpakking staat voor welke leeftijd het geschikt is.
Kleuren mengen en bewaren
Een van de leukste dingen aan deze klei is dat je kleuren zelf kunt mengen. Kneed twee kleuren samen en je krijgt een derde. Met wit maak je een kleur lichter, met een klein beetje zwart donkerder. Wil je een zachte pasteltint, begin dan met veel wit en voeg een heel klein stukje kleur toe: het is makkelijker om kleur toe te voegen dan om weg te halen. Schrijf bij een mengsel dat je mooi vindt op hoeveel delen je van elke kleur hebt gebruikt, zodat je het later opnieuw kunt maken. Wil je een marmereffect, meng dan maar half en snijd de worst een paar keer door om te zien hoe het patroon verandert.
Bewaar blokjes die je niet gebruikt apart verpakt, koel en uit de zon, bijvoorbeeld in een doosje met bakpapier. Warmte en zonlicht kunnen de klei langzaam stug maken en kleuren veranderen. De Fimo-instructies waarschuwen daarnaast voor contact van zachte klei met polystyreen en pvc, dus gebruik geen doosjes van die materialen. Is een blokje krakerig geworden, kneed het dan geduldig door of meng er een stukje zachte klei doorheen. Heel oude klei geeft vaak niet meer mee en vervang je beter.
Je werkstuk afwerken
Na het bakken kun je je werkstuk afwerken.
- Schuren: met fijn nat schuurpapier haal je kleine oneffenheden weg. Doe dat onder water om stof te voorkomen.
- Verven: acrylverf past op gebakken klei. Laat de verf goed drogen.
- Vernissen: een laagje vernis maakt het oppervlak glanzend of juist mat en beschermt de verf. Kies een vernis die voor kunststof bedoeld is en volg de verpakking.
- Monteren: zet er haakjes, kettinkjes of een sleutelring aan.
Ook gebakken klei kun je beschilderen op dezelfde manier als je keramiek schildert, al is de ondergrond anders. Wil je de basis van het schilderen leren, kijk dan bij keramiek schilderen.
Veelgemaakte fouten met polymeerklei
1. De oven te heet zetten
Een hogere temperatuur maakt het werk niet sterker. Gebruik de temperatuur van de verpakking en een thermometer.
2. Te lang kneden met warme handen
Klei wordt zachter door de warmte van je handen en soms te zacht om mee te werken. Laat hem even afkoelen of leg hem kort in de koelkast.
3. Werken op een ondergrond die kleurt
Klei kan afgeven op papier of hout. Werk op een tegel, glas of een stuk bakpapier.
4. Alles te dun maken
Heel dunne delen breken. Houd het werkstuk een paar millimeter dik. Dat is een richtwaarde.
5. Gereedschap hergebruiken voor eten
Gebruik gereedschap dat je voor klei gebruikt niet meer in de keuken.
Veelgestelde vragen over polymeer klei
Wat is polymeer klei?
Een modelleerklei van kunststof die zacht blijft tot je hem in de oven bakt. Het bevat geen klei in de zin van aarde. Een bekend merk is Fimo.
Hoe lang moet je polymeer klei bakken?
Dat hangt af van het merk en de dikte. Voor Fimo soft is het volgens de instructies zoals een webwinkel ze weergeeft 30 minuten op 110 °C. Lees altijd de verpakking van jouw klei.
Kun je polymeer klei afbakken in een gewone oven?
Ja, polymeer klei is daarvoor gemaakt. Gebruik een thermometer, ventileer goed en gebruik de oven niet tegelijk voor eten. Bak niet in een magnetron.
Hoe maak je polymeer klei oorbellen?
Rol klei uit, steek twee gelijke vormen uit, prik een gaatje, bak ze volgens de verpakking en zet er ringetjes en haakjes aan. De stappen staan hierboven.
Waar kun je polymeer klei kopen?
Bij hobbywinkels, webwinkels en sommige winkelketens. Het assortiment wisselt, dus kijk bij de winkel zelf of de klei op voorraad is.
Is polymeer klei veilig?
Bij gebruik volgens de aanwijzingen wel, maar gebruik hem niet voor servies. Ventileer, houd de temperatuur onder het maximum en bak niet te lang. Kinderen werken met toezicht.
Kun je polymeerklei verven of vernissen?
Ja. Na het bakken kun je met acrylverf schilderen en een vernis aanbrengen die voor kunststof bedoeld is.
Wat is het verschil tussen polymeer klei en air dry klei?
Polymeerklei verhardt in de oven en blijft tot dan zacht. Air dry klei wordt hard aan de lucht en kan niet in de oven. Polymeerklei is fijner voor details.
Verder lezen
Polymeer klei is een mooie manier om kennis te maken met klei. Deze pagina’s helpen je verder.
- Het bekendste merk staat in Fimo klei.
- Het overzicht van alle soorten klei staat in de pijler over klei boetseren.
- Meer over zachte klei en oefenklei: boetseerklei.
- Meer technieken en werkstukken: boetseren en keramiek schilderen.