Keramiek schilderen betekent dat je een voorgebakken voorwerp van keramiek, zoals een mok, bord of vaas, met speciale verf of een porseleinstift versiert. Je kunt het op twee manieren doen. In een atelier schilder je met keramiekverf en laat het atelier het stuk glazuren en bakken. Thuis gebruik je een porseleinstift, die je daarna in je eigen oven vastzet. Voor een eerste keer is het meestal het handigst om te beginnen met een mok of een klein bord.
Keramiek schilderen is populair omdat het snel gaat en je meteen resultaat ziet. Je hoeft niet te kunnen tekenen: met een patroon van stippen, streepjes of eenvoudige bloemen heb je al een mooi stuk. Op deze pagina leg ik uit welke materialen je nodig hebt, hoe je stap voor stap een mok beschildert en wat je het beste kunt schilderen. Wil je liever zelf een kom of vaas maken voordat je hem versiert, begin dan bij onze pijler over klei boetseren.
Kort samengevat
- Keramiek schilderen kan in een atelier, met glazuur en een stook door het atelier, of thuis met een porseleinstift.
- Een porseleinstift zet je vast door het stuk in de oven in te branden. De tijd en temperatuur staan op de verpakking.
- Begin met een wit, glad voorwerp en een eenvoudig patroon. Schets licht en werk van licht naar donker.
- Vaatwasserbestendig of niet hangt af van de verf en de manier van afwerken: lees de aanwijzing van de fabrikant.
- Schilder je op porselein, dan lees je ook de pagina over porselein schilderen.
Wat is keramiek schilderen precies?
Keramiek is een verzamelnaam voor voorwerpen van gebakken klei: aardewerk, steengoed en porselein. Een voorwerp dat al een keer is gebakken maar nog geen glazuur heeft, noemt een pottenbakker een biscuit. Dat ruwe, matte oppervlak neemt verf goed op. Er bestaan ook voorwerpen die al geglazuurd zijn: een gewone witte mok bijvoorbeeld. Daarop werk je met een stift die op glazuur hecht.
Bij keramiek schilderen kies je dus eerst waarop je schildert. Dat bepaalt welke verf je nodig hebt en hoe je het resultaat afwerkt.
- Biscuit (voorgebakken, onbeglazuurd): je schildert met keramiekverf of onderglazuurverf. Daarna wordt het stuk geglazuurd en gebakken in een oven die zo heet kan worden. Dat doet een atelier voor je.
- Geglazuurd aardewerk of porselein: je gebruikt een porseleinstift of speciale verf voor glazuur en brandt die thuis in je gewone oven in.
De meeste cafés en ateliers waar je keramiek kunt schilderen, werken met de eerste methode. Je kiest een voorwerp, schildert het en krijgt het na een paar weken terug, geglazuurd en gebakken. De tweede methode doe je zelf thuis, en je hebt het resultaat dezelfde dag. De keuze is dus eigenlijk een afweging tussen gemak en een zo duurzaam mogelijk eindresultaat.
Welke materialen heb je nodig voor keramiek schilderen?
Voor keramiek schilderen thuis heb je weinig nodig. Een basisset kost niet veel en je kunt hem uitbreiden als je merkt dat je het leuk vindt.
Voor thuis met een porseleinstift:
- Een voorwerp van wit keramiek of porselein, met een glad glazuur. Een gewone mok of bord uit de winkel werkt prima, mits er geen reliëf of gouden rand op zit die je niet wilt overschilderen.
- Een of meer porseleinstiften in de kleuren die je wilt. Meestal zijn er stiften met een fijne punt en stiften met een penseelpunt.
- Een schoon doekje en een beetje alcohol om het voorwerp van vet te ontdoen.
- Een potlood of een met water uitwasbare stift om je ontwerp voor te tekenen, en eventueel een stuk papier om op te oefenen.
- Een oven waarin je het stuk kunt inbranden.
Voor een atelier of bij een keramiekcafé:
- Meestal hoef je niets mee te nemen. Penselen, verf en voorwerpen zijn aanwezig en je betaalt per stuk of per sessie.
- Een idee, of een foto van wat je wilt maken. Een voorbeeld op je telefoon bespaart je een kwartier staren naar een leeg bord.
Wat is een porseleinstift?
Een porseleinstift is een stift met verf op waterbasis waarmee je op porselein, geglazuurd keramiek of ovenvast glas kunt tekenen. De fabrikanten leggen uit dat je het resultaat na het tekenen laat drogen en daarna in de oven inbrandt. Volgens de tekst van een Nederlandse winkel voor de Edding 4200 laat je de decoratie eerst een kwartier drogen. Daarna bak je het volgens de aanwijzing van de fabrikant in een voorverwarmde oven (bij de Edding 4200 volgens de winkelpagina 25 minuten op 160 °C) en laat je het in de oven afkoelen. Het resultaat is volgens dezelfde pagina na het inbranden vaatwasserbestendig tot 50 °C. Dat zijn gegevens van één product. Lees voor jouw stift altijd de verpakking, want merken en kleuren kunnen verschillen. Je kunt de productomschrijving van de Edding 4200 bij 123inkt zelf bekijken.
Ook kleuren als zwart, wit, goud en blauw zijn als porseleinstift te koop. Goud en wit zijn handig voor details op een donkere ondergrond of voor een rand. Zwart gebruik je voor lijnen en omtrekken. Een stift in blauw is een klassieker, omdat hij het meest lijkt op de beroemde blauwe schilderingen op Delfts aardewerk.
Keramiek schilderen in 8 stappen
Dit stappenplan werkt voor een mok of een bord en gaat uit van een porseleinstift. Bij een atelier volg je dezelfde volgorde, alleen laat je het bakken over aan het atelier.
Stap 1: kies je voorwerp en je ontwerp
Begin met iets kleins en eenvoudigs, zoals een witte mok of een theeschotel. Een bord is ook leuk, maar daarop heb je veel vlak om te vullen. Schets op papier wat je wilt: een rij blaadjes, een patroon van stippen of een initiaal. Een ontwerp met losse elementen is makkelijker dan een volledig plaatje.
Stap 2: maak het oppervlak schoon
Veeg de mok af met een doekje en een beetje alcohol. Zo verdwijnen vingerafdrukken en vet, waar de verf niet op hecht. Laat het goed drogen en raak de plek waar je gaat schilderen daarna niet meer met je vingers aan.
Stap 3: teken licht voor
Zet je ontwerp op het keramiek met een potlood of een stift die uitwasbaar is. Houd het licht, zodat je er nog iets aan kunt veranderen. Op glad glazuur kun je potloodstrepen met een vochtig doekje weer wegvegen.
Stap 4: begin met de lijnen
Pak je stift en zet eerst de omtrekken of de basislijnen neer. Schud de stift en druk hem een paar keer op een stuk papier, tot de verf vloeit. Werk met rustige halen en til de stift op aan het eind van een lijn, zodat je geen vlekjes krijgt.
Stap 5: vul vlakken in
Daarna kleur je de vlakken in. Werk van licht naar donker en laat natte verf met rust: raak je een nat stuk aan, dan veeg je het uit. Heb je een penseelpunt, dan kun je dunne lagen over elkaar leggen voor een zachte kleurovergang.
Wat als er iets misgaat?
Heb je een foutje gemaakt en is de verf nog nat, dan veeg je het weg met een doekje en een beetje alcohol of een wattenstaafje. Is de verf droog maar nog niet ingebrand, dan lukt dat meestal ook nog. Na het inbranden krijg je de verf er niet meer zo makkelijk af.
Stap 6: laat het drogen
Laat het geschilderde stuk drogen volgens de aanwijzing op je stift. Voor de Edding 4200 noemt de winkelpagina een kwartier. Leg het stuk neer op een plek waar niemand eraan komt.
Stap 7: brand het in
Zet het stuk in een koude of voorverwarmde oven, zoals de verpakking aangeeft. Leg het op een rooster of een bakplaat en gebruik de temperatuur en tijd van je stift. Laat het stuk daarna afkoelen in de oven. Een heet stuk dat je plotseling uit de oven haalt, kan scheuren door het temperatuurverschil.
Stap 8: ga voorzichtig om met je werk
Een ingebrand ontwerp is stevig, maar niet onverwoestbaar. Was het stuk liever met de hand en gebruik geen schuurspons. Gebruik een beschilderd stuk alleen voor eten en drinken als de fabrikant van je verf of stift dat uitdrukkelijk toestaat. Houd bij een mok voor de zekerheid de rand waar je lippen komen vrij van verf. Dat is een voorzichtige richtlijn van mij, geen eis van een merk.
Tip: oefen eerst op een oud bord of een stuk keramiek dat je niet erg vindt. Zo zie je hoe de stift loopt, hoe dik de lijnen worden en hoe de kleur eruitziet voordat je op je mooie mok begint.
Keramiek schilderen ideeën: wat kun je maken?
Een van de meest gestelde vragen is: wat kan ik schilderen? Hieronder vind je ideeën per type voorwerp. Ze zijn gesorteerd van makkelijk naar iets uitdagender.
Keramiek schilderen ideeën voor een mok
- Een initiaal of een naam in schreefloze letters.
- Een rij stippen of streepjes rond de rand, in een kleur die past bij je keuken.
- Een eenvoudige lijntekening van een plant, een berg of een kat.
- Een aquarelachtig effect: lichte kleuren die in elkaar overlopen.
- Een vrolijk patroon van geometrische vormen.
Keramiek schilderen ideeën voor een bord
- Een krans van blaadjes rond de rand, met leeg midden.
- Een Delfts blauwe bloemenrand.
- Een seizoensthema: sterren voor de winter, bloemen voor de lente.
- Een bord met de namen van je gezin, als cadeau voor een familiefeest.
- Een bordje voor sieraden met een stippenpatroon.
Keramiek schilderen ideeën voor een vaas
- Verticale strepen in verschillende dikte.
- Een gebogen tak met bladeren die om de vaas heen loopt.
- Een kleurverloop van onder naar boven.
- Een patroon van kleine bloemetjes met een gouden middelpunt.
Keramiek schilderen ideeën voor beginners en makkelijke ideeën
Het makkelijkst zijn ontwerpen die niet perfect hoeven te zijn: stippen, streepjes, blaadjes en losse bloemetjes. Een klein foutje valt in zo’n patroon niet op. Voorbeelden voor beginners zijn ook een rij van kleine cirkels, golvende lijnen of een enkele grote bloem. Een stempel of sjabloon uit een hobbywinkel kan ook helpen, vooral als je liever niet uit de losse hand tekent.
Heb je een thema, zoals kerst, dan werkt een rood-wit patroon met sneeuwvlokken of sterren. Zoek je meer inspiratie, bekijk dan musea voor ideeën. Op de website van het Rijksmuseum kun je zien hoe Delftse pottenbakkers in de zeventiende eeuw een schotel beschilderden: een blauw beschilderde schotel uit Delft rond 1660 tot 1670 heeft bloemen en een vogel in het midden, en op de rand acht vakken met afwisselend bloemen en Chinese geluksymbolen. Zo’n verdeling in vakken is een prachtig voorbeeld voor een bord dat je zelf wilt maken.
Waar kun je keramiek schilderen?
Veel mensen zoeken keramiek schilderen in hun eigen stad. In bijna elke grotere stad zijn ateliers en keramiekcafés waar je een stuk kunt kiezen en beschilderen. Je vindt ze onder meer in Den Haag, Rotterdam, Utrecht, Delft, Dordrecht, Gouda en Leiden. Ook in Scheveningen en andere kustplaatsen zijn er plekken waar je kunt aanschuiven. Een atelier is een leuke plek voor een vriendinnenmiddag, een kinderfeestje of een teamuitje, en je hoeft niets mee te nemen.
Wat kun je verwachten van een bezoek? Meestal kies je een voorwerp uit een rek, schilder je een uur of twee met keramiekverf en rond je af bij de balie. Het atelier glazuurt en bakt je werk daarna in zijn oven. Na een tot twee weken kun je het ophalen, al verschilt dat per plek. Vraag bij het boeken hoelang je moet wachten en of het resultaat geschikt is voor eten en drinken. De prijzen verschillen per atelier en per voorwerp, dus kijk op de website van het atelier zelf.
Atelier of thuis: wat past bij jou?
| Atelier of keramiekcafé | Thuis met een porseleinstift | |
|---|---|---|
| Materiaal | Alles aanwezig | Je koopt stiften en een voorwerp |
| Bakken | Door het atelier, na een paar dagen of weken | Zelf in je gewone oven, dezelfde dag |
| Gezelligheid | Hoog, vooral samen | Afhankelijk van je gezelschap |
| Kosten | Per voorwerp of per sessie | Eenmalig een stift en een mok |
| Duurzaamheid | Geglazuurd en hoog gebakken | Afhankelijk van de stift en de verzorging |
Het antwoord hangt af van wat je wilt. Zoek je een gezellige middag, boek dan een atelier. Wil je thuis oefenen en het liefst meteen resultaat, koop dan een paar stiften en een witte mok. Veel mensen doen beide.
Veelgemaakte fouten bij keramiek schilderen
De meeste problemen bij keramiek schilderen zijn eenvoudig te voorkomen.
1. Een vet of vuil oppervlak
Verf hecht niet op een mok met vingerafdrukken. Reinig het voorwerp altijd met alcohol voordat je begint.
2. Te dikke lagen
Een te dikke laag verf of stift kan gaan lopen of krimpen. Werk liever in dunne lagen en laat ze tussendoor drogen.
3. Voortekenen met een permanente stift
Gebruik voor schetsen een potlood of een uitwasbare stift. Een permanente stift laat zich niet meer verwijderen.
4. Aanraken van natte verf
Zet je vingers op een natte plek, dan is het ontwerp weg. Werk van boven naar beneden en van je schrijfhand af, of leg een stuk papier onder je hand.
5. Onvoldoende inbranden
Een stuk dat niet lang genoeg of te koud wordt ingebrand, laat de verf bij het afwassen los. Volg de aanwijzing van de fabrikant en gebruik een oventhermometer als je oven niet nauwkeurig is.
Van keramiek schilderen naar zelf keramiek maken
Als je blijft schilderen, krijg je vanzelf zin om ook het voorwerp zelf te maken. Dat kan stap voor stap. Je begint met air dry klei en kleine werkstukken, zoals je leest in de pijler over klei boetseren. Daarna kun je een workshop pottenbakken volgen, waar je een kom opbouwt of op een draaischijf draait. Wil je weten hoe een glanzende, waterdichte laag ontstaat, dan lees je alles over glazuur. En wie serieus gaat, kijkt uiteindelijk naar een eigen keramiek oven.
Het Keramiekmuseum Princessehof in Leeuwarden laat zien hoe breed dit vak is. Op de pagina over de collectie staat dat het museum ruim 35.000 objecten heeft, met keramiek uit Azië, Europa en het Midden-Oosten, uit het verleden en nu. Wie gaat schilderen, kan daar veel zien: van Chinese blauw-witte borden tot Nederlandse jugendstilkeramiek.
Veelgestelde vragen over keramiek schilderen
Is keramiek schilderen moeilijk voor beginners?
Nee. Met een eenvoudig patroon, zoals stippen, blaadjes of streepjes, lukt keramiek schilderen ook als je nog nooit hebt geschilderd. Begin klein, bijvoorbeeld met een mok, en oefen eerst op een oud bord of een stuk papier.
Welke verf gebruik je voor keramiek schilderen?
Dat hangt af van het voorwerp. Op een voorgebakken, onbeglazuurd stuk gebruikt een atelier keramiekverf of onderglazuurverf, waarna het stuk wordt geglazuurd en gebakken. Op een glad, geglazuurd stuk thuis gebruik je een porseleinstift die je daarna in de oven inbrandt.
Wat is een porseleinstift en hoe werkt hij?
Een porseleinstift is een stift met verf waarmee je op porselein, geglazuurd keramiek en ovenvast glas tekent. Je laat de tekening drogen en brandt hem daarna in de oven in. De Edding 4200 bijvoorbeeld wordt volgens een winkelpagina 25 minuten op 160 °C ingebrand. Lees voor andere merken de verpakking.
Moet je een porseleinstift afbakken?
Ja, als je wilt dat de verf blijft zitten. Zonder inbranden gaat de tekening bij afwassen vaak verloren. Volg de aanwijzing van de fabrikant voor temperatuur en tijd en laat het stuk afkoelen in de oven.
Is geschilderd keramiek vaatwasserbestendig?
Soms wel, soms niet. Bij de Edding 4200 geeft een winkelpagina aan dat het resultaat na het inbranden vaatwasserbestendig is tot 50 °C. Wil je er zeker van zijn, was het stuk dan liever met de hand en lees de aanwijzing bij je stiften.
Kan je op een gewone mok uit de winkel schilderen?
Ja, als hij glad en geglazuurd is. Reinig hem met alcohol en gebruik een porseleinstift. Een mok met reliëf, een gouden rand of een mat oppervlak werkt minder goed.
Waar kun je keramiek schilderen in je eigen stad?
In veel steden zijn ateliers en keramiekcafés, bijvoorbeeld in Den Haag, Rotterdam, Utrecht, Delft, Dordrecht, Gouda en Leiden. Zoek op de naam van je stad plus keramiek schilderen, bekijk de beoordelingen en vraag hoelang het duurt voordat je werk is gebakken.
Wat zijn makkelijke ideeën om te schilderen op keramiek?
Een rij stippen, een bloemenkrans, een initiaal, golvende lijnen of een eenvoudige plant. Ontwerpen met herhaling zijn het vergevingsgezindst, omdat een klein foutje in het patroon opgaat.
Verder lezen
Keramiek schilderen is een hobby waarin je kunt blijven leren. Deze pagina’s helpen je verder.
- De pijler over klei boetseren legt uit welke kleisoorten er zijn en hoe je zelf een voorwerp maakt.
- Schilder je op wit porselein? Lees dan porselein schilderen.
- Zelf vormen en bakken? Begin bij pottenbakken.
- Meer weten over de glanzende laag op keramiek? Zie glazuur.