Bloemen schilderen: makkelijk beginnen met acryl, stap voor stap

Bloemen schilderen begint met een vorm, niet met een blaadje. Zie een bloem als een cirkel of ovaal met een middelpunt, en schilder daaromheen de bloemblaadjes in korte, losse streken. Werk van donker naar licht, begin met een rustige achtergrond en gebruik acrylverf, die snel droogt. Zo lukt bloemen schilderen ook als je nog nooit een penseel hebt vastgehouden.

Bloemen zijn een populair onderwerp, en dat is geen toeval. Ze zijn kleurrijk, ze vergeven fouten en je vindt ze overal: in de tuin, in een vaas en op de markt. Een bloem hoeft ook niet precies te lijken. Een roos met een paar blaadjes te veel is nog steeds een roos. In deze uitleg lees je hoe je bloemen schilderen makkelijk maakt, een stap-voor-stapaanpak voor een boeket, en hoe je abstracte bloemen schildert of met wattenstaafjes werkt. De basis van verf en kleuren mengen vind je in ons stappenplan om te leren schilderen.

Waarom bloemen schilderen zo geschikt is voor beginners

Bij een gezicht of een gebouw valt elke afwijking op. Bij bloemen niet. Een blaadje dat iets schever staat, geeft je schilderij juist leven. Bloemen hebben ook herkenbare kleuren en vormen, waardoor je snel resultaat ziet. Dat is motiverend, zeker als je net begint.

Bloemen schilderen heeft ook een lange geschiedenis. In de Nederlandse Gouden Eeuw maakte Rachel Ruysch haar naam met bloemstillevens. Wikipedia beschrijft in het artikel over Rachel Ruysch dat ze op haar vijftiende in de leer ging bij de bloemschilder Willem van Aelst en meer dan zestig jaar schilderde. Haar boeketten zijn dynamisch en asymmetrisch, met kronkelende stelen, een donkere achtergrond en fijn uitgewerkte bloemblaadjes. Je hoeft niet zo ver te gaan, maar het laat zien wat je met een paar penselen en geduld kunt bereiken. Let op de donkere achtergrond: die laat de kleuren van de bloemen opvallen.

Een tweede reden: bloemen zijn een prima oefenmateriaal voor kleurmengen. Je gebruikt verzadigde kleuren naast zachte, warme naast koele, en je leert hoe licht en schaduw een bloem volume geven. Dat sluit aan op onze uitleg over landschap schilderen en lucht schilderen, waar dezelfde principes gelden.

Wat heb je nodig om bloemen te schilderen?

Bloemen schilderen met acryl vraagt niet veel. Acrylverf is een snel drogende verf. Wikipedia schrijft over acrylverf dat een of twee lagen meestal in 10 tot 20 minuten drogen, afhankelijk van merk, kwaliteit en luchtvochtigheid. Dat is handig bij bloemen, omdat je bloemblaadjes in lagen opbouwt. Dezelfde bron meldt dat verse acrylverf met water uit penselen en van je huid gaat, en dat droge verf waterbestendig is. Maak je penselen dus meteen schoon.

Je hebt dit nodig:

• Acrylverf in de basiskleuren, plus wit en een donkere kleur zoals zwart of donkere omber. Voor veel bloemen is een kleine set van zes tot acht kleuren genoeg.
• Penselen. Een plat penseel voor de achtergrond, een middelgroot rond penseel voor de bloemblaadjes en een fijn penseel voor de stelen en details.
• Een ondergrond. Een doek op spieraam van 30 × 40 cm, een paneel of acrylpapier.
• Een palet en een pot water. Een stuk karton of een wegwerpbord werkt prima.
• Een foto of een echte bloem als voorbeeld. Zet de bloemen in een vaas bij het raam, of print een scherpe foto.

Schilder je graag staand, zet je doek dan op een ezel. Zo zie je je boeket recht voor je en zie je de verhoudingen beter. Meer over de keuze lees je in de gids over de schildersezel.

Bloemen schilderen makkelijk: kies de juiste bloem

Niet elke bloem is even makkelijk. Kies voor je eerste schilderij een bloem met een duidelijke vorm en weinig bladeren. Dit zijn goede keuzes:

• Madeliefje of margriet. Een gele cirkel met witte blaadjes eromheen. Je kunt ze in een paar streken schilderen.
• Tulp. Een eenvoudige kelkvorm met een groene steel en twee bladeren. Een rij tulpen is een mooi eerste onderwerp.
• Zonnebloem. Een grote bruine schijf met gele blaadjes. Van Gogh schilderde ze in 1888 in Arles, en Wikipedia meldt in het artikel over de zonnebloemen van Van Gogh dat hij er meerdere versies van maakte, waarvan de bekendste, de versie in Londen, een gele achtergrond heeft. Dat een grote schilder dezelfde bloem steeds opnieuw schilderde, is een geruststelling: oefenen hoort erbij.
• Papaver. Een rode kelk met een donker hart. De kleuren zijn sterk en het contrast maakt het schilderij meteen herkenbaar.
• Lavendel. Een lange steel met paarse streepjes. Heel makkelijk met een plat penseel.

Bewaar roos, pioenroos en dahlia voor later. Die hebben veel blaadjes in lagen, en dan helpt het als je de basis al kent.

Bloemen schilderen stap voor stap

Hieronder een aanpak voor een eenvoudig boeket van drie tot vijf bloemen in een vaas. Bloemen schilderen stap voor stap werkt altijd in dezelfde volgorde.

Stap 1: schets met eenvoudige vormen

Teken met een potlood heel licht de grote vormen: een ovaal voor de vaas, cirkels voor de bloemen en lijnen voor de stelen. Zet de bloemen niet op één rij, maar wissel in hoogte en grootte. Laat er een of twee bijna aan de rand staan. Dat geeft een natuurlijker beeld dan een symmetrisch boeket.

Stap 2: schilder de achtergrond

Begin met de achtergrond, met een groot plat penseel. Voor bloemen werkt een donkere of rustige kleur het mooist, zoals donkergroen, diepblauw of warm grijs. Zo komen de kleuren van de bloemen er sterk uit, net als bij de bloemstillevens van Ruysch. Laat de achtergrond helemaal drogen voor je doorgaat.

Stap 3: zet de grote vlakken neer

Schilder de vaas en de stelen met dunne verf. Zet daarna in elke bloem de donkerste vlakken: het hart en de schaduwkant. Gebruik je middelgrote penseel. Bloemen opbouwen van donker naar licht werkt ook hier: de lichte delen kun je later dekkend overheen zetten.

Stap 4: schilder de bloemblaadjes

Dit is het leukste deel. Zet met een rond penseel korte, zachte streken van de rand van de bloem naar het hart. Elk blaadje is een druppelvorm: breed aan de buitenkant en smal bij het hart. Begin met de middentoon en voeg met een lichtere kleur de blaadjes toe waar het licht op valt. Maak niet elk blaadje precies hetzelfde; verschil in grootte en richting geeft leven.

Stap 5: bladeren en details

Schilder de bladeren met een platte streek: zet het penseel neer, druk en trek hem naar de punt toe omhoog. Meng het groen eerst: groen uit de tube is vaak te fel. Voeg wat geel toe voor licht groen en wat blauw of omber voor donker groen. Hoe je water en blauwtinten mengt, lees je in onze uitleg over zee schilderen.

Stap 6: de laatste lichtpunten

Zet met wit of een zeer lichte tint een paar accenten: de rand van een blaadje, een druppel dauw, de glans op de vaas. Meer is niet nodig. Stap achteruit en kijk of er genoeg contrast is. Zijn de donkerste plekken donker genoeg? Dan is je schilderij af.

Bloemen schilderen met wattenstaafjes

Een leuke, laagdrempelige manier is bloemen schilderen met wattenstaafjes. Je doopt een wattenstaafje in verf en zet er stempeltjes mee op papier of doek. Elke stip wordt een blaadje of een bloem. Een kind kan dit, en het geeft een mooi, zacht effect.

Zo pak je het aan:

1. Schilder eerst een achtergrond en laat die drogen.
2. Teken of schilder de stelen en bladeren met een penseel.
3. Doop een wattenstaafje in verf en zet bovenaan elke steel vijf stempels in een cirkel. Dat is een bloem.
4. Zet met een tweede wattenstaafje, een andere kleur, een stip in het midden.
5. Laat drogen en voeg eventueel met een fijn penseel details toe.

Het is een goede manier voor kinderen of voor wie weinig tijd heeft. Ook bij volwassenen levert het een mooi, impressionistisch resultaat op.

Bloemen schilderen abstract

Bij abstracte bloemen laat je de details weg en schilder je de indruk. Gebruik grote vlakken, sterke kleuren en losse penseelstreken. Een abstracte bloem kan een cirkel zijn met een aantal gekleurde vlekken eromheen, of een reeks lijnen in verschillende kleuren die samen een bloem suggereren.

Een paar manieren om te beginnen:

• Schilder met een groot penseel en zonder potlood. Laat de verf zelf de vorm bepalen.
• Beperk je tot drie of vier kleuren, bijvoorbeeld roze, oranje en groen, op een witte achtergrond.
• Werk met je mes of een spatel en zet dikke verf neer.
• Laat de achtergrond in kleur doorlopen en overlappen met de bloem.

Abstract bloemen schilderen is een fijne manier om los te komen van het precies willen lijken. Je let alleen op kleur, ritme en vorm. Als je een schilderij op nummer doet, leer je dezelfde dingen op een andere manier; lees daarover meer in onze uitleg over schilderen op nummer.

Kleur en licht in een bloemenschilderij

Bloemen zijn kleurrijk, en daar zit ook de valkuil: te veel kleuren naast elkaar maken een schilderij onrustig. Kies daarom een kleurplan voor je begint. Drie manieren die goed werken:

• Eén hoofdkleur met een accent. Een boeket witte en roze bloemen met een enkele gele. Het accent trekt de aandacht en houdt het geheel rustig.
• Buurkleuren. Rood, oranje en geel liggen op de kleurencirkel naast elkaar en geven een warm, harmonisch geheel.
• Tegenovergestelde kleuren. Paarse bloemen tegen een gele achtergrond, of oranje bloemen tegen blauw. Die contrasten maken het schilderij levendig.

Geef elke bloem ook een lichte en een donkere kant. Bedenk waar het licht vandaan komt, bijvoorbeeld van links boven, en maak de bloemblaadjes aan die kant lichter en de andere kant donkerder. Zo krijgt een platte cirkel meteen volume. Zet onder een bloem in de vaas ook een korte schaduw, anders lijkt het boeket te zweven.

Veelgemaakte fouten bij bloemen schilderen

Bij bloemen schilderen gaan dezelfde dingen steeds mis. Als je ze kent, kun je ze vermijden.

1. Alle bloemen even groot en even helder. Zet een paar bloemen groter en voor, en andere kleiner en iets gedempter erachter.
2. Te vroeg detail. Begin niet met de nerf van een blaadje terwijl de vorm nog niet staat. Eerst vlakken, dan details.
3. Groen uit de tube. Dat is vaak te fel. Meng met geel, blauw of een beetje van de complementaire kleur rood voor een natuurlijker groen.
4. Een te nat penseel. Met te veel water wordt acryl waterig en dekt het niet. Veeg je penseel af aan een doek.
5. Te lang doorgaan. Bloemen krijgen snel te veel lagen. Stop als het geheel klopt, ook als er nog een blaadje mist.

Geef jezelf toestemming om fouten te maken. Een bloemenschilderij dat een beetje los en speels is, ziet er vaak mooier uit dan een nauwkeurige kopie.

Voorbeelden van bloemen schilderen

Zoek je inspiratie? Kijk naar de bloemschilders uit de Gouden Eeuw, naar Van Gogh en naar moderne schilders die bloemen vaak groot en kleurrijk uitwerken. Neem hun idee, niet hun precisie. Een goed voorbeeld voor je eerste werk:

• Een enkele zonnebloem op een blauwe achtergrond.
• Een rij tulpen in drie kleuren.
• Een veld met papavers, waarbij je de bloemen als rode stippen schildert.
• Een kleine vaas met madeliefjes op een tafel bij het raam.

Elk van deze voorbeelden past op een doek van 30 × 40 cm en is binnen een middag klaar.

Veelgestelde vragen over bloemen schilderen

Bloemen schilderen aan je eigen ezel