Een schilderij maken doe je in vijf stappen. Kies een eenvoudig idee, zet acrylverf en een doek klaar en bepaal waar het oog naartoe moet. Schilder dan van grote vlakken naar kleine details en werk het af met je handtekening en vernis. Meer heb je niet nodig om je eerste schilderij te maken.
Veel mensen denken dat je eerst jaren les moet hebben. Dat klopt niet.
Wie zelf een schilderij wil maken, heeft vooral baat bij een plan dat klein begint. Een abstract werk in drie kleuren is een betere eerste stap dan een portret van je oma. In ons stappenplan om te leren schilderen voor beginners vind je de basis van verf, penselen en kleuren mengen. Hier gaat het om één ding: een schilderij maken dat echt aan je muur kan, van leeg doek tot vernis.
Kort samengevat
- Begin met een makkelijk idee: abstract, aardetinten of zwart-wit.
- Acrylverf is voor een eerste schilderij het fijnst: hij droogt snel en je wast je penselen met water.
- Kies één focuspunt en zet het niet precies in het midden.
- Werk van groot naar klein en van dun naar dik.
- Signeer je werk, laat het goed drogen en bescherm het met vernis.
Stap 1 van 5
Stap 1: kies een idee dat bij je past
Het moeilijkste aan een schilderij maken is vaak niet het schilderen, maar beslissen wat je gaat schilderen. Wil je een schilderij maken dat makkelijk lukt, houd het dan voor je eerste keer bewust eenvoudig. Een goed idee voor beginners heeft weinig kleuren, grote vormen en geen details die precies moeten kloppen.
Deze ideeën om een schilderij te maken lukken voor beginners bijna altijd:
- Abstract schilderij in aardetinten. Oker, terracotta, zand, gebroken wit en een beetje bruin. Grote, rustige vlakken die in elkaar overlopen. Past in bijna elke woonkamer.
- Abstract schilderij in zwart-wit. Alleen zwart, wit en wat grijzen. Je leert er veel van over licht en donker, en het oogt modern.
- Wabi sabi schilderij. Wabi sabi is een Japans idee over de schoonheid van wat onaf en onvolmaakt is. Denk aan één ruwe cirkel of een paar losse strepen op een gebroken witte ondergrond, met zichtbare textuur.
- Minimalistisch schilderij. Eén lijn, één vorm, veel lege ruimte. Lastiger dan het lijkt, omdat elke streek telt.
- Een lucht of landschap. Een horizon met een lucht erboven is een klassiek eerste onderwerp. Zie onze uitleg over wolken schilderen voor een volledig stappenplan.
Wat is abstract eigenlijk? Volgens Tate is abstracte kunst kunst die niet probeert de zichtbare werkelijkheid precies weer te geven. Het werkt met vorm, kleur, lijn en streek. Dat maakt het zo geschikt om een schilderij te maken als je nog geen ervaring hebt: niemand kan zeggen dat het niet lijkt.
Zoek je schilderij ideeën voor de woonkamer? Kijk dan eerst naar de kleuren die al in de kamer zitten: een kussen, een kleed, een vaas. Neem twee van die kleuren over en voeg er één neutrale tint aan toe. Zo kun je een schilderij maken voor de woonkamer dat er meteen bij past, ook als het een groot schilderij voor boven de bank wordt.
Tip: maak voor je eerste groot schilderij eerst een klein proefje op papier of op een doekje van 20 × 20 cm. Je ziet dan of de kleuren samen werken voordat je een groot doek vol schildert.
Stap 2 van 5
Stap 2: zet je spullen klaar en kies je verf
Welke verf voor een schilderij? Voor een beginner is acrylverf de logische keuze. Hij droogt in een kwartier tot een uur, je mengt en verdunt hem met water en je penselen zijn na afloop met water en zeep weer schoon. Olieverf mengt mooier op het doek, maar droogt veel langer. Om een schilderij te maken met acryl heb je dit nodig:
- Een doek op spieraam. Kies voor je eerste werk iets tussen 30 × 40 en 50 × 70 cm. Groot genoeg voor losse streken, klein genoeg om in een middag af te krijgen.
- Vier tot zes tubes acrylverf. Altijd titaniumwit, plus de kleuren van je idee. Voor aardetinten: gele oker, gebrande sienna, omber en een warm rood.
- Drie penselen. Een breed plat penseel van een paar centimeter voor de grote vlakken, een middelgroot plat penseel en een klein rond penseel voor lijnen en details.
- Een paletmes. Om verf te mengen en om textuur aan te brengen.
- Een palet, een pot water en een doek om je penseel af te vegen.
Zet je doek rechtop, liefst op ooghoogte. Op een ezel zie je je schilderij zoals het straks aan de muur hangt, en zet je makkelijk een stap achteruit om te kijken. Aan een tafel kijk je de hele tijd schuin naar beneden, en dan lopen verhoudingen al snel scheef.
Meer over werken met acryl, zoals verdunnen en hoe je voorkomt dat je verf te snel droogt op je palet, lees je in onze gids over schilderen met acrylverf.
Heb je nog een oud schilderij liggen dat je niet meer mooi vindt? Een oud schilderij overschilderen is een prima manier om te oefenen. Maak het oppervlak schoon, schuur glimmende plekken licht op en zet er een laag gesso of wit overheen. Dan heb je een nieuwe ondergrond.
Stap 3 van 5
Stap 3: bepaal je compositie en je focuspunt
De compositie van een schilderij is de manier waarop je de vormen over het doek verdeelt. Het is het verschil tussen een schilderij dat rustig voelt en een schilderij waar je oog niet weet waar het moet kijken. Bij elk schilderij maken loont het om hier vijf minuten voor te nemen, voordat je ook maar één penseel natmaakt.
Kies eerst je focuspunt: de plek waar het oog als eerste naartoe gaat. Dat is meestal het plekje met het meeste contrast, de felste kleur of de scherpste rand. Zet het liever niet precies in het midden. Een bekende hulp is de regel van derden: verdeel je doek in gedachten met twee horizontale en twee verticale lijnen in negen gelijke vlakken. De punten waar die lijnen elkaar kruisen, zijn sterke plekken voor je focuspunt.
De gulden snede werkt op dezelfde manier, maar met een verhouding van ongeveer 1 op 1,618 in plaats van een derde. In de praktijk liggen de punten dicht bij elkaar. Voor een eerste schilderij maken is de regel van derden makkelijker te onthouden.
Zet de grote vormen daarna licht neer met een potlood of met een dun penseel en sterk verdunde verf. Kijk ook naar de lege ruimte. Bij een minimalistisch schilderij of een wabi sabi schilderij is die lege ruimte net zo belangrijk als de vorm zelf.
Tip: maak een foto van je schets met je telefoon en bekijk hem in zwart-wit. Zie je meteen waar het oog heen gaat? Dan klopt je compositie.
Stap 4 van 5
Stap 4: schilder van groot naar klein
Nu begint het echte schilderij maken. De belangrijkste regel: begin met de grote vlakken en de achtergrond, en bewaar de details voor het laatst. Wie bij het schilderij maken meteen een klein stukje perfect wil krijgen, raakt het overzicht kwijt.
Zet eerst met je brede penseel een dunne laag in de grote vlakken. Bij een abstract schilderij in aardetinten is dat bijvoorbeeld een warme zandkleur als basis, met daarover vlakken van oker en terracotta. Laat de randen gerust in elkaar overlopen zolang de verf nog nat is. Bij een abstract schilderij in zwart-wit begin je met de middengrijzen en zet je het diepste zwart en het helderste wit pas aan het eind.
Werk daarna van dun naar dik. De eerste lagen zijn dun en snel, de laatste lagen mogen dikker. Zo krijgt je schilderij diepte, en barst er niets. Deze volgorde geldt bij elk schilderij dat je maakt, abstract of niet.
Textuur aanbrengen
Wil je een textuur schilderij maken, of zelfs een 3D schilderij maken? Dan breng je in deze stap structuur aan. Dat kan op een paar manieren:
- Met een paletmes. Neem dikke verf op je mes en strijk hem over het doek, net als boter op brood. Je krijgt ribbels en randen die het licht vangen.
- Met structuurpasta of modelleerpasta. Die zet je op het doek voordat je gaat schilderen. Laat hem goed drogen en schilder er daarna overheen. Zo maak je een 3D schilderij met reliëf.
- Met materialen. Een schilderij maken met schelpen, zand of stukjes touw kan ook. Druk ze in een dikke laag pasta of verf en schilder ze daarna mee in de kleur van je achtergrond.
Een schilderij maken met verf gooien of laten druipen is een andere, speelse manier om textuur te krijgen. Leg het doek dan plat op de grond, op een oud laken, en spat of giet de verf met een lepel of een stokje. Het resultaat is onvoorspelbaar. Juist dat maakt het leuk.
Stap 5 van 5
Stap 5: maak je schilderij af, signeer en vernis het
Wanneer is een schilderij af? Die vraag stelt bijna iedereen zich. Een goed teken: je ziet niets meer dat je echt wilt veranderen, alleen nog plekjes waar je aan zou kunnen blijven poetsen. Stop dan.
Zet je schilderij een dag weg en kijk er daarna opnieuw naar. Zie je dan nog iets storends, pas het aan. Zo niet, dan is het klaar. Een schilderij afmaken is vooral een kwestie van op tijd durven stoppen. Dat is misschien wel het lastigste deel van een schilderij maken.
Je schilderij signeren
Een schilderij signeren doe je meestal rechtsonder of linksonder, klein en met een dun penseel. Gebruik een kleur die al in het schilderij zit, iets donkerder of lichter dan de ondergrond. Zo valt je naam op zonder te schreeuwen. Je kunt op de achterkant ook de titel, het jaar en je volledige naam zetten.
Je schilderij vernissen
Vernis beschermt je schilderij tegen stof, vuil en vergeling, en het geeft alles een gelijke glans. Een acryl schilderij vernissen doe je pas als de verf echt door en door droog is. Verfmaker Golden adviseert om dunne lagen acryl een dag of twee te laten drogen en daarna nog twee dagen tot een week te wachten met vernissen. Bij dikke lagen met veel textuur is dat één tot twee weken.
Zo pak je het aan:
- Leg je schilderij plat, dan loopt de vernis niet uit.
- Gebruik een brede, zachte kwast en werk in één richting.
- Zet liever twee of drie dunne lagen dan één dikke. Een dikke laag kan zacht blijven of wit uitslaan.
- Laat elke laag goed drogen voordat je de volgende zet.
Een vernis spuitbus geeft de meest gelijkmatige laag, ook over reliëf. Spuit dan in lichte lagen, buiten of in een goed geventileerde ruimte. Wil je een schilderij mat vernissen? Golden raadt aan om bij matte of zijdeglans vernis nooit meer dan twee lagen te zetten, omdat het anders troebel kan worden.
Wil je juist een schilderij glans geven, kies dan een glanzende vernis. Golden noemt ook een tussenlaag, de isolatielaag, die het later makkelijker maakt om de vernis te verwijderen. Voor een eerste schilderij thuis is dat niet nodig, maar wel goed om te weten.
Een schilderij maken van een foto
Een schilderij maken van een foto is een slimme manier om iets persoonlijks te schilderen: je huis, je hond of een vakantieplek. Zo pak je een schilderij maken van foto stap voor stap aan.
Kies een foto met een duidelijk onderwerp en een duidelijke lichtrichting. Zet hem op je telefoon of print hem uit. Leg er in gedachten een raster van negen of zestien vakken overheen en teken hetzelfde raster heel licht op je doek. Zo neem je vak voor vak de grote vormen over, zonder dat de verhoudingen scheef lopen.
Kijk dan met half dichtgeknepen ogen naar je foto. De details vallen weg en je ziet alleen nog vlakken licht en donker. Precies die vlakken schilder je eerst. Je hoeft de foto niet na te maken. Laat gerust een auto of een paal weg als je schilderij er rustiger van wordt.
Wil je een portret maken van iemand die je kent? Dan helpt onze uitleg over portret schilderen, met de verhoudingen van het gezicht. Bij een vakantiefoto met heuvels of zee werkt dezelfde aanpak: eerst de lucht, dan het land, dan de details.
Een schilderij maken met kinderen of met je gezin
Een schilderij maken met kinderen is een fijne manier om samen een middag bezig te zijn. Houd het simpel en geef iedereen een eigen rol. Een schilderij maken met een kind van vier vraagt om andere spullen dan met een tiener, maar het principe is hetzelfde.
- Samen één groot doek. Een schilderij maken met je gezin kan op één groot doek: ieder kiest een kleur en een vak. Spreek vooraf drie of vier kleuren af, dan blijft het geheel rustig.
- Handjes en vingers. Voor jonge kinderen werkt een schilderij maken met hun handen of vingers het best. Gebruik dan wel verf die voor kinderen geschikt is.
- Verf gooien en druppelen. Buiten of op een oud laken. Kinderen vinden het prachtig, en het resultaat is vaak verrassend mooi.
- Plakken en stempelen. Schelpen van het strand, blaadjes of een stuk aardappel als stempel. Zo wordt een schilderij maken met kinderen ook een knutselproject.
Leg de vloer vooraf af met kranten of een oud laken en trek oude kleren aan. Acrylverf gaat er vers nog uit met water, maar droog gaat hij niet meer uit kleding.
Een schilderij maken workshop is ook een leuk uitje, voor een verjaardag of met collega’s. Een docent zorgt voor de spullen en een voorbeeld, en jij gaat met een eigen doek naar huis. Wil je daarna thuis zelf een schilderij maken, dan weet je al hoe het voelt.
Je schilderij ophangen, cadeau doen of verkopen
Een zelfgemaakt schilderij is ook een persoonlijk cadeau. Een schilderij maken als cadeau lukt het best als je de kleuren afstemt op het huis van de ontvanger. Geef het pas als de vernis goed is uitgehard. Verpak het dan met een laag papier tussen het doek en het cadeaupapier, zodat er niets aan blijft plakken.
Hang je schilderij uit de volle zon en niet direct boven een verwarming. Wil je je schilderij beschermen tegen stof, neem het dan af en toe af met een droge, zachte kwast of doek. Gebruik geen natte doek of schoonmaakmiddel.
Wil je eigen schilderijen verkopen? Dat kan via online marktplaatsen, je eigen sociale media, een lokale kunstmarkt of een café dat wisselende exposities heeft. Een paar tips voordat je begint:
- Maak goede foto’s bij daglicht, recht van voren en zonder schaduw.
- Noem altijd de afmetingen, de verf, of het gevernist is en of er een ophangsysteem op zit.
- Houd je prijzen gelijk per formaat, zodat kopers snappen waarom het ene werk meer kost dan het andere.
Een schilderij verkopen voelt in het begin spannend. Begin klein, bijvoorbeeld bij vrienden of op een markt, en kijk wat mensen aanspreekt.
Lees ook: schilderen op keramiek, schilderen dieren, glas schilderen, schilderen op nummer.
Veelgestelde vragen over een schilderij maken
Wat zijn makkelijke schilderijen om te maken als beginner?
Makkelijke schilderijen zijn werken met weinig kleuren en grote vormen. Denk aan een abstract schilderij in aardetinten, een zwart-wit schilderij met losse vlakken, een minimalistische lijn of een eenvoudige lucht boven een horizon. Daarbij hoeft niets precies te kloppen, zodat je kunt oefenen met verf en compositie.
Welke verf gebruik je om een schilderij te maken?
Voor je eerste schilderij is acrylverf het makkelijkst. Hij droogt snel, je verdunt hem met water en je penselen zijn met water en zeep weer schoon. Olieverf mengt mooier op het doek, maar heeft veel meer tijd nodig om te drogen.
Hoe lang duurt het om een schilderij te maken?
Een eenvoudig abstract schilderij van 40 × 50 cm lukt vaak in een middag. Met textuur of meerdere lagen ben je een paar dagen bezig, omdat elke laag eerst moet drogen. Reken daarna nog een paar dagen tot een paar weken voordat je kunt vernissen.
Moet je een acryl schilderij vernissen?
Het hoeft niet, maar het is wel verstandig. Vernis beschermt je schilderij tegen stof en vuil en geeft het een gelijke glans of juist een matte uitstraling. Vernis pas als de verf helemaal droog is, en zet liever een paar dunne lagen dan één dikke.
Waar zet je je handtekening op een schilderij?
De meeste schilders signeren rechtsonder of linksonder, klein en met een dun penseel. Kies een kleur die al in het schilderij zit. Op de achterkant kun je de titel, het jaar en je volledige naam zetten.
Hoe maak je een 3D schilderij?
Voor een 3D schilderij breng je eerst reliëf aan met structuurpasta, modelleerpasta of dikke verf op een paletmes. Je kunt er ook schelpen, zand of touw in drukken. Laat alles goed drogen en schilder er daarna overheen.
Hoe weet je wanneer een schilderij af is?
Een schilderij is af als je niets meer ziet dat je echt wilt veranderen, alleen nog details waar je aan zou kunnen blijven werken. Zet het een dag weg en kijk opnieuw. Valt je dan niets storends op, dan stop je.
Heb je een ezel nodig om een schilderij te maken?
Nee, maar bij het schilderij maken helpt het wel. Op een ezel staat je doek rechtop en op ooghoogte, zodat je de verhoudingen goed ziet en makkelijk een stap achteruit zet. Er zijn tafelezels voor kleine doeken en staande ezels voor grotere werken, zoals bij de schildersezels van AYOO.
Je eerste schilderij maken aan je eigen ezel
Een schilderij maken gaat het fijnst staand, met je doek op ooghoogte en ruimte om even achteruit te stappen. De Rembrandt is daarvoor gemaakt: een stevige ezel van FSC-gecertificeerd beukenhout op vier poten, in hoogte verstelbaar van 150 tot 192 cm, voor doeken tot 92 cm hoog. In de lade onder het werkvlak liggen je penselen en tubes binnen handbereik. Je krijgt er het e-book Ontdek de wereld van kunstschilderen bij, met oefenopdrachten om meteen te beginnen.
Kies een idee, knijp drie kleuren op je palet en zet de eerste streek. De rest volgt vanzelf.