Een tekenfilm tekenen begint met een figuur die uit eenvoudige vormen bestaat: een cirkel voor de kop, een peer voor het lijf, korte lijnen voor armen en benen. Daarna geef je hem een duidelijke uitdrukking, teken je hem in drie houdingen en laat je hem bewegen door de tekeningen na elkaar te tonen. Dat is de hele basis van een tekenfilm, en je kunt vandaag met een potlood en een stapel papier beginnen.
Een tekenfilm lijkt ingewikkeld, maar de techniek is eeuwenoud. Je maakt een reeks tekeningen die steeds een klein beetje van elkaar verschillen en speelt ze snel achter elkaar af. Wil je eerst de basis van tekenen oefenen? Lees dan leren tekenen voor lijnen, vormen en schaduw.
Kort samengevat
- Bouw je tekenfilmfiguur op uit eenvoudige vormen: cirkels, ovalen, peren.
- Een duidelijk silhouet en een grote uitdrukking maken een figuur herkenbaar.
- Teken je figuur eerst in drie houdingen: voorkant, zijkant en een actie.
- Een flipboek is de eenvoudigste manier om je eerste animatie te maken.
- Een app zoals Procreate Dreams helpt als je digitaal wilt animeren.
Wat is een tekenfilm?
Een tekenfilm is een film van getekende beelden. Volgens Wikipedia ontstaat animatie doordat beelden achter elkaar worden getoond, zodat het lijkt alsof ze bewegen. Bij traditionele handgetekende animatie tekenen animators elk beeld met de hand en worden de tekeningen op doorzichtige vellen, cels genoemd, overgenomen en één voor één gefilmd. De bron noemt Émile Cohl’s Fantasmagorie uit 1908 als oudste bekende complete handgetekende animatie op film.
Bij een volledig geanimeerde film heb je 12 tot 24 tekeningen nodig voor één seconde film, volgens dezelfde bron. Dat verklaart waarom grote tekenfilms zoveel werk zijn. Voor een eigen eerste animatie hoef je dat niet na te doen. Een scène van twee seconden met 12 tekeningen is al een heel project, en genoeg om te zien hoe het werkt.
Deze pagina gaat over het zelf tekenen van een tekenfilmfiguur en je eerste eenvoudige animatie. Wil je meer over de verschillende tekenstijlen, zoals het Japanse manga tekenen, lees dan die pagina.
Stap 1: bedenk een eenvoudig figuur
Een goed tekenfilmfiguur is eenvoudig. Hoe minder lijnen, hoe makkelijker je hem honderden keren kunt tekenen. Kies een basisvorm:
- Een cirkel geeft een vriendelijk, zacht figuur.
- Een vierkant geeft een stevig, betrouwbaar figuur.
- Een driehoek geeft een scherp, speels of slim figuur.
Kijk naar bekende tekenfilmfiguren en je ziet het meteen: ze hebben vaak één dominante vorm. Teken je figuur als een silhouet in zwart. Als je het nog steeds herkent, werkt het ontwerp. Dit is een eenvoudige proef die ontwerpers gebruiken.
Geef je figuur één opvallend kenmerk: grote oren, een hoed, een bijzondere staart. Meer niet. Elke extra eigenschap is iets wat je bij elke tekening opnieuw moet maken.
Stap 2: teken je figuur in vormen
Teken de kop als een grote cirkel of ovaal. De ogen zijn bij tekenfilmfiguren vaak groot en zetten ver uit elkaar, de neus is klein. Teken het lijf als een peer of ei, met korte armen en benen als eenvoudige lijnen of buisjes. Voeg handen toe als ronde vormen met drie of vier vingers. Dat bespaart je werk en ziet er juist stijlvol uit.
Houd de verhoudingen overdreven: een grote kop op een klein lijf werkt goed. Het zogeheten kindchenschema, beschreven door Konrad Lorenz, noemt een grote kop, grote ogen, een rond gezicht en een kleine neus en mond als kenmerken die een wezen schattig doen lijken. Die kenmerken zie je daarom veel in tekenfilms. In onze pagina over tekenen schattig lees je meer over die vormen.
Stap 3: geef je figuur een uitdrukking
Een tekenfilmfiguur leeft door zijn gezicht. Oefen vijf basisuitdrukkingen: blij, verdrietig, boos, verbaasd en bang. Verander niet het hele gezicht, maar alleen de wenkbrauwen, de ogen en de mond. Bij blij gaan de mondhoeken omhoog, bij verdrietig omlaag en de wenkbrauwen schuin naar boven.
Teken elke uitdrukking drie keer en kies de duidelijkste. Overdrijf: wat je in een echt gezicht subtiel ziet, moet in een tekenfilm groot en duidelijk zijn. Een figuur die verrast kijkt, heeft ogen van bijna twee keer zo groot. Zo begrijpt de kijker meteen wat er speelt, ook zonder geluid.
Stap 4: teken je figuur in drie houdingen
Een tekenfilm heeft figuren die in elke richting kunnen staan. Maak daarom een eenvoudig ontwerpblad met drie houdingen: voorkant, zijkant en een actiehouding, zoals lopen of springen. Zo houd je het figuur herkenbaar in elke tekening.
Gebruik dezelfde maten: de kop even groot, de ogen op dezelfde hoogte. Leg een stukje transparant papier over je eerste tekening en teken de volgende erop. Zo zie je meteen of je figuur gelijk blijft. Dit overtrekken is in de animatiewereld normaal. Het heet ook wel onion skinning wanneer het digitaal gebeurt, en je ziet het terug in apps als Procreate Dreams.
Stap 5: maak een flipboek
Een flipboek is de eenvoudigste animatie. Je hebt een stapeltje kleine kaartjes of een blocnote nodig, een potlood en een fineliner. Het idee: je tekent op elke pagina hetzelfde figuur, maar steeds een klein beetje verder in een beweging. Als je de pagina’s met je duim snel omslaat, lijkt het te bewegen.
Begin met een eenvoudige beweging, zoals een bal die stuitert of een figuur die zwaait. Teken op de laatste pagina van het boekje, zodat je er van achteren naar voren doorheen bladert. Teken op pagina 1 de bal bovenin, op pagina 4 halverwege, op pagina 7 op de grond en daarna weer omhoog. Elke pagina verplaatst de bal ongeveer een centimeter.
Houd de tekeningen licht en let op de plek: gebruik een lichttafel of een raam om door te kijken naar de vorige pagina. Zo kun je de afstand tussen de tekeningen gelijk houden. Tien tot twintig pagina’s is genoeg voor een eerste proef.
Stap 6: animeer met een app
Wil je liever digitaal werken? Dan zijn er apps waarmee je tekeningen als frames achter elkaar zet. Procreate Dreams noemt een flipboek, onion skinning, keyframes en een tijdlijn waarin je meerdere sporen over elkaar legt. Is Procreate nieuw voor je, begin dan met onze uitleg over Procreate, en lees daarna verder.
Bij digitaal animeren geldt hetzelfde als bij papier: begin klein. Een lus van acht tot twaalf frames die zich herhaalt, zoals een knipperend oog of een stuiterende bal, leert je het meeste. Voeg pas later geluid en achtergronden toe.
Heb je een tekentablet of een iPad, dan kun je daarmee ook klassiek tekenen en meteen controleren hoe je animatie loopt. Het voordeel van digitaal is dat je tekeningen verplaatst en kopieert. Het nadeel is dat het verleidt tot te veel details. Houd je figuur eenvoudig.
Een bal die stuitert: je eerste animatie in tien tekeningen
Een stuiterende bal lijkt te simpel, maar animators gebruiken hem al decennia als oefening. Er zit alles in wat je nodig hebt: timing, ruimte en overdrijving.
Teken eerst een horizontale lijn als vloer. Teken de bal bovenaan op tekening 1. Bij de volgende tekeningen valt hij steeds sneller: de afstand tussen de ballen wordt groter naarmate hij valt, want een vallend voorwerp versnelt. Op tekening 5 raakt hij de grond en wordt hij een beetje plat. Op tekening 6 is hij weer rond en gaat hij omhoog, eerst snel en dan langzamer naarmate hij de top bereikt. Op tekening 10 hangt hij even stil bovenin en kun je opnieuw beginnen.
Dit principe, versnellen en vertragen, maakt het verschil tussen een bal die echt valt en een bal die over het papier schuift. Je past het later toe op alles wat beweegt: een arm die zwaait, een hoofd dat knikt, een dier dat springt.
Een tweede trucje is de plattere en langere vorm. Als de bal snel valt, maak je hem iets langer. Op het moment van de botsing maak je hem platter. Dat overdrijven geeft het gevoel van gewicht. Probeer het eens met een bal en daarna met een figuur die op zijn tenen springt.
Filmpjes van echte bewegingen helpen. Film jezelf met je telefoon terwijl je een sprongetje maakt, speel het langzaam af en teken de belangrijkste houdingen over. Dat heet rotoscopie in de animatiewereld, en het is een prima manier om te leren hoe een beweging werkt.
Tips voor je eerste tekenfilm
- Begin met één beweging. Een bal die stuitert, een oog dat knippert, een hand die zwaait.
- Houd het kort. Een scène van één tot twee seconden is genoeg.
- Overdrijf. Beweging in een tekenfilm is groter en duidelijker dan in het echt.
- Teken met lichte lijnen. Zo kun je makkelijker corrigeren en overtrekken.
- Gebruik een referentie. Film jezelf met je telefoon terwijl je de beweging doet en bekijk die beelden.
- Neem je tijd. Een goede animatie is veel werk. Tien goede tekeningen zijn beter dan vijftig slordige.
Veelgemaakte fouten bij een tekenfilm
- Een figuur met te veel details. Wat je honderd keer moet tekenen, moet eenvoudig zijn.
- De figuur verandert van grootte. Gebruik hulplijnen voor de kop en de ogen.
- Te kleine bewegingen. Als niemand ziet dat het beweegt, maak het dan groter.
- Geen duidelijke vorm. Test je figuur als silhouet.
- Te ambitieus beginnen. Een film van een minuut is een hele klus. Start met een lus van twee seconden.
Veelgestelde vragen over tekenfilm
Hoe teken je een tekenfilmfiguur?
Begin met eenvoudige vormen: een cirkel voor de kop, een peer of ei voor het lijf, korte lijnen voor armen en benen. Maak de ogen groot, de neus klein en geef het figuur één opvallend kenmerk. Test het ontwerp als zwart silhouet. Herken je het nog, dan werkt het.
Hoe maak je een eenvoudige tekenfilm thuis?
Het eenvoudigst is een flipboek: teken op elke pagina van een blocnote hetzelfde figuur iets verder in een beweging en blader snel door. Voor digitaal werk kun je een app gebruiken, zoals Procreate Dreams op de iPad, waarin je frames achter elkaar zet.
Hoeveel tekeningen heb je nodig voor een tekenfilm?
Bij volledig geanimeerde films zijn dat 12 tot 24 tekeningen per seconde. Voor een eerste proef is een lus van 8 tot 12 tekeningen genoeg. Houd je animatie kort, en breid pas uit als het lukt.
Wat is het verschil tussen een tekenfilm en animatie?
Animatie is de brede term voor beelden die achter elkaar worden getoond zodat ze lijken te bewegen. Handgetekende animatie, ook tekenfilm genoemd, is er één type van. Andere vormen zijn stop-motion en computeranimatie.
Welke app is geschikt om een tekenfilm te maken?
Op de iPad is Procreate Dreams een app voor animatie met een flipboek, onion skinning en keyframes. Er zijn ook andere apps voor tablet en computer. Kies er één, leer die goed kennen en maak er een korte lus mee.
Kan ik een tekenfilm maken zonder tekentalent?
Ja. Een eenvoudig figuur van cirkels en lijnen is genoeg. Veel bekende tekenfiguren zijn heel simpel getekend. Het gaat om de beweging en de uitdrukking, niet om realistische details.
Hoe lang duurt het om een tekenfilm te maken?
Een lus van twee seconden met twaalf tekeningen maak je in een paar uur. Een film van een minuut kost, bij volledige animatie, honderden tekeningen en dus weken werk. Begin klein en bouw op.
Wat heb ik nodig om te beginnen met animeren?
Een stapel papier of een blocnote, een potlood en een fineliner zijn genoeg voor een flipboek. Voor digitaal animeren heb je een tablet of iPad met een animatie-app. Een telefoon om je beweging te filmen als referentie is handig.
Verder lezen over tekenen
Je hebt nu een plan voor je eerste tekenfilm. Lees verder:
- Leren tekenen voor de basis.
- Tekenen hond voor een dierfiguur als start.
- Tekenen schattig voor ronde, vriendelijke vormen.
- Schetsen om snel te oefenen.
- Kleurboek volwassenen om kleur te oefenen.