Manga tekenen begint met een gezicht van eenvoudige vormen: een ovaal, hulplijnen voor de ogen, grote ogen met een duidelijke lichtreflectie, een kleine neus en mond en haar in grote lokken. Daarna bouw je het lichaam op uit blokken, geef je het figuur een uitdrukking en trek je de lijnen over met een fineliner. Wie dit stap voor stap doet, tekent na een paar weken een eigen figuur die duidelijk als manga herkenbaar is.
Manga is de Japanse stijl van striptekenen. Volgens Wikipedia betekent het woord in Japan alle cartoons en strips, terwijl het buiten Japan meestal Japanse strips aanduidt. Manga is meestal zwart-wit gedrukt, en het wordt traditioneel van boven naar beneden en van rechts naar links gelezen. Die zwart-wit stijl bepaalt hoe je tekent: sterke lijnen, duidelijke vlakken en schaduw met patronen. Heb je nog geen ervaring met tekenen? Lees dan eerst leren tekenen voor de basis van lijnen en vormen.
Kort samengevat
- Begin met een ovaal en hulplijnen, en zet de ogen op de horizontale middenlijn.
- Manga-ogen zijn groot, met een dikke bovenrand en een duidelijke lichtreflectie.
- Het haar bestaat uit grote lokken, niet uit losse haartjes.
- Teken het lichaam eerst als blokken en lijnen, en bouw daarna op.
- Trek je lijnen over met een fineliner en gebruik patronen, de zogeheten screentone, voor schaduw.
Wat is manga en wat maakt de stijl herkenbaar?
Manga is een brede stroming met veel genres. Wikipedia noemt onder meer shonen, gericht op jongens met actie, sciencefiction en sport, en shojo, gericht op meisjes met romantiek en emotionele verhalen. Binnen die genres verschillen de tekenstijlen sterk, maar een paar kenmerken keren steeds terug.
Het eerste is de uitdrukking. Manga-figuren laten emoties groot en duidelijk zien, vaak met overdreven ogen, wenkbrauwen en monden. Het tweede is de eenvoud van lijnen: schone contouren met weinig details. Het derde is het gebruik van zwart-wit. Omdat manga meestal zonder kleur wordt gedrukt, noemt de bron tijdsdruk, de overtuiging dat kleur de impact kan verzwakken en lagere drukkosten als redenen. Dat betekent dat je met licht, donker en patronen werkt in plaats van met kleur.
Het vierde kenmerk is de verhouding tussen realisme en vereenvoudiging. Gezichten zijn gestileerd, maar achtergronden en voorwerpen kunnen heel gedetailleerd zijn, met echt perspectief. Wie ook dat wil leren, kan doorlezen bij perspectief tekenen.
Wat heb je nodig om manga te tekenen?
Je hebt weinig nodig:
- Een potlood (HB of 2B) voor de schets, met een gum.
- Een fineliner of inktpen voor de uiteindelijke lijnen. Een set met verschillende dikten, bijvoorbeeld 0,1, 0,3 en 0,5 mm, is handig.
- Glad papier dat de inkt niet laat uitlopen. Kies tekenpapier of speciaal mangapapier. Dik papier is prettig.
- Een liniaal voor panelen en rechte lijnen.
- Optioneel: screentone-vellen of een tablet voor het toevoegen van patronen.
Mangaka, de tekenaars, gebruiken ook speciale pennen waarmee je dikke en dunne lijnen trekt. Voor een beginner is een fineliner veel makkelijker. Hou het simpel en breid later uit. Teken je liever digitaal, lees dan onze uitleg over Procreate of tekenen op een tablet.
Stap 1: het hoofd en de hulplijnen bij manga tekenen
Teken een ovaal die aan de onderkant iets smaller wordt, met een puntige of afgeronde kin. Manga-gezichten hebben vaak een kleine kin en een rond voorhoofd. Teken een verticale lijn door het midden en een horizontale lijn precies halverwege de ovaal. Die horizontale lijn is de ooglijn.
Dit is een gangbare richtwaarde: de ogen zitten bij echte gezichten ongeveer halverwege het hoofd. Bij manga zet je ze vaak iets lager, om een jeugdiger uitstraling te geven. De neus en de mond komen in het onderste deel. Zet de neus ongeveer halverwege tussen de ooglijn en de kin, en de mond iets daaronder.
Oefen het hoofd vanuit een paar hoeken: recht van voren, driekwart en zijkant. Een bol met een kruis erop helpt je de richting te zien. Bij driekwart verschuift het kruis naar de kant waarnaar het gezicht kijkt.
Stap 2: de ogen bij manga tekenen
Ogen zijn het meest herkenbare onderdeel van manga tekenen. Begin met de bovenste ooglijn: een dikke, gebogen lijn die het oog omlijst. Daaronder teken je de iris als een grote, hoge ovaal, met een donkere pupil in het midden. Voeg een of twee lichtreflecties toe als witte cirkeltjes: dat geeft het oog direct leven. Laat de onderlijn dun en licht.
Houd de ogen uit elkaar op een afstand van ongeveer één oogbreedte. Veel beginners zetten ze te dichtbij. Teken ook de wimpers, als een paar korte streepjes aan de bovenrand, vooral bij vrouwelijke figuren. Wenkbrauwen zijn eenvoudige gebogen lijnen boven de ogen, die de stemming bepalen.
Varieer per figuur: scherpe, smalle ogen geven een stoer of slim figuur, grote ronde ogen een zachter of jonger figuur. In tekenen schattig lees je meer over waarom grote ogen zo aantrekkelijk zijn.
Stap 3: neus, mond en oren
Bij manga zijn neus en mond eenvoudig. De neus is vaak niet meer dan een korte lijn of een klein hoekje. De mond is een zachte boog of een kleine ovaal bij een open mond. Houd ze klein, zodat de ogen de aandacht krijgen. De oren zitten tussen de ooglijn en de neuslijn, en worden als een eenvoudige, gebogen vorm getekend.
Teken ook de hals: een eenvoudige cilinder die onder de kaak begint. Een veelgemaakte fout is een te dikke of te korte hals. Houd hem dun, en laat hem iets schuin onder de kaak beginnen.
Stap 4: het haar bij manga tekenen
Haar is bij manga tekenen een kans om te laten zien wie het figuur is. Begin met de haarlijn op het voorhoofd en het kruin. Teken het haar niet als losse haren, maar als grote lokken die in groepen vallen. Elke lok begint bij de haarlijn en loopt naar beneden in een zachte S-vorm of een scherpe punt.
Houd de volgende regels aan: het haar komt vanuit één punt op het hoofd, de kruin of het draaipunt. Het volgt de vorm van het hoofd en valt daarna naar buiten. Geef het haar volume: teken het iets groter dan de schedel. Gebruik een paar dunne lijnen in de lokken voor glans en laat een lichte plek open als lichtreflectie.
Stap 5: het lichaam bij manga tekenen
Teken het lichaam als een eenvoudige bouwconstructie. Het hoofd is een ovaal. De hals is een kleine buis. De schouders zijn een lijn, de borstkas een ei of blok, de heupen een tweede blok. De armen en benen zijn buizen met bollen bij de gewrichten. Met zulke eenvoudige vormen bepaal je de houding voor je details toevoegt.
Een mangafiguur is meestal zo’n 6 tot 8 hoofden hoog, afhankelijk van de stijl: een grappig figuur is kleiner, een stoer figuur langer. Dit is een richtwaarde. Teken eerst de houding in een paar lijnen, de zogenoemde lijn van de beweging. Daar bouw je het lichaam omheen op. Oefen ook de handen: teken ze als eenvoudige blokken met vingers als cilinders, zoals beschreven in tekenen moeilijk.
Stap 6: kleding en details
Kleding volgt het lichaam. Teken eerst het lichaam als een lijn en blokken, en pas daarna de stof erover heen. Let op plooien: ze ontstaan bij gewrichten, zoals ellebogen en knieën, en waar de stof gespannen is. Een paar goed geplaatste lijnen zijn genoeg, je hoeft niet elke plooi te tekenen.
Voeg tot slot details toe: knopen, zakken, een tas, een sieraad. Houd het eenvoudig. Een figuur met drie goed gekozen details oogt sterker dan één met twintig kleine dingetjes. Dieren in manga-stijl bouw je op dezelfde manier op, zie dieren tekenen.
Stap 7: inkten en screentone na het manga tekenen
Als de schets klopt, trek je de lijnen over met een fineliner. Gebruik een dikkere lijn voor de buitenste omtrek en een dunnere voor details zoals plooien en haarlokken. Dat geeft diepte. Wacht tot de inkt droog is, en gum dan voorzichtig de potloodlijnen weg.
Voor schaduw gebruikt manga screentone. Volgens Wikipedia is dat een techniek om texturen en schaduw toe te voegen aan tekeningen, als alternatief voor arceren. Traditioneel zijn het voorgedrukte vellen met een patroon, een doorzichtige drager en een plakkerige laag. Je legt het vel op het papier, wrijft er met een stylus over en trekt de drager weg, zodat de inkt op het papier blijft. De bron noemt merken als Zip-A-Tone (1937), Chart-Pak (1949) en Letratone (1966). Digitaal kun je patronen met een tabletprogramma toevoegen.
Voor je eerste tekeningen is arceren met je pen prima: korte, parallelle lijnen voor schaduw, en kruislijnen voor donkerder plekken. Begin met het donkerste deel dat je ziet en werk naar licht.
Een eigen mangafiguur ontwerpen
Als je de basis kent, wordt het tijd voor een eigen figuur. Bedenk eerst wie het is: een naam, een leeftijd, een eigenschap. Een stoere reiziger, een verlegen bibliothecaris, een nieuwsgierig kind. Dat bepaalt hoe je het gezicht, het haar en de kleding tekent.
Gebruik drie ontwerpkeuzes om je figuur herkenbaar te maken. Kies een haarstijl die in silhouet opvalt, bijvoorbeeld een staart, een pony of een bos stekels. Kies één kenmerkend kledingstuk, zoals een sjaal of een hoed. En kies één bijzonder detail, zoals een litteken of een sieraad. Meer is niet nodig, en wat je vaak moet tekenen, houd je liever simpel.
Teken je figuur daarna in drie houdingen en vijf uitdrukkingen, zodat je een ontwerpblad hebt. Zo blijft het figuur herkenbaar als je later een verhaal maakt. Een figuur die blij, boos, verdrietig, verbaasd en bang kan kijken, kan een hele strip dragen. Dit werkt hetzelfde als bij een tekenfilm, waar je figuur ook in elke tekening gelijk moet blijven.
Veelgemaakte fouten bij manga tekenen
- Ogen te dicht bij elkaar. Laat ongeveer één oogbreedte ertussen.
- Te veel details in het gezicht. Houd neus en mond klein en eenvoudig.
- Haar als losse haren. Teken lokken in groepen.
- Geen houding. Teken eerst de beweginglijn voor je het lichaam opbouwt.
- Overal dezelfde lijndikte. Varieer: dik buiten, dun binnen.
- Alleen nadoen. Kopieer uit je favoriete manga om te leren, maar ontwerp daarna zelf een figuur.
Oefeningen om beter te worden in manga tekenen
Oefen de ogen apart: vul een pagina met veertig ogen in verschillende stemmingen. Teken daarna een pagina met haarstijlen. Vervolgens zes verschillende gezichten uit hetzelfde ovaal. Teken een figuur in vijf houdingen. Maak een mini-strip van vier vakjes met een eenvoudig verhaal, en leg daarbij de leesrichting van rechts naar links vast, zoals manga traditioneel wordt gelezen. Gebruik een portret tekenen als aanvulling op realistisch kijken naar gezichten, want ook mangaka beginnen bij echte verhoudingen. Wie meer tijd wil investeren, kan pastelkrijt proberen voor een kleurige afwerking van losse tekeningen.
Veelgestelde vragen over manga tekenen
Hoe begin je met manga tekenen?
Begin met een ovaal met hulplijnen voor het gezicht, teken grote ogen op de horizontale lijn, een kleine neus en mond en haar in grote lokken. Bouw daarna het lichaam op uit blokken. Trek je schets over met een fineliner en voeg schaduw toe met arcering of screentone.
Welke materialen heb ik nodig voor manga tekenen?
Een potlood, een gum, een fineliner of inktpen en glad papier zijn genoeg. Een liniaal is handig voor panelen. Later kun je overstappen op speciale pennen of een tekentablet met een programma voor screentone.
Hoe teken ik manga-ogen?
Teken een dikke bovenrand, een grote ovale iris met een donkere pupil en een of twee witte lichtreflecties. De onderlijn is dun en licht. Houd ongeveer één oogbreedte tussen de ogen. Varieer de vorm om verschillende karakters te maken.
Wat is screentone?
Screentone is een techniek om texturen en schaduw toe te voegen aan een tekening, als alternatief voor arceren. Traditioneel zijn het vellen met een gedrukt patroon die je op het papier legt en met een stylus aanwrijft. Digitaal bestaan er ook patronen in tekenprogramma’s.
In welke richting lees je manga?
Traditioneel van boven naar beneden en van rechts naar links. Sommige uitgevers spiegelen de pagina’s voor westerse lezers, wat volgens critici de bedoeling van de maker aantast. Als je zelf een strip tekent, houd je rekening met die leesrichting.
Waarom is manga meestal zwart-wit?
Volgens Wikipedia komt dat door tijdsdruk, de opvatting dat kleur de impact kan verzwakken en lagere drukkosten. Daardoor werken mangaka met licht, donker en patronen. Er bestaan wel kleurenmanga’s, maar die zijn minder gebruikelijk.
Hoe lang duurt het om manga te leren tekenen?
Met dagelijks oefenen zie je na enkele weken verbetering en na enkele maanden een eigen stijl. Dit zijn richtwaarden. Leer eerst de basis: hoofd, ogen, haar en lichaam, en bouw daarna op.
Kan ik manga tekenen zonder te kunnen tekenen?
Ja. Manga bestaat uit eenvoudige vormen en regels die je kunt leren. Begin met de stappen hierboven en oefen elke dag een paar tekeningen. Lees ook onze gids leren tekenen voor de basis.
Verder lezen over tekenen
Je hebt nu een stappenplan voor manga tekenen. Lees verder:
- Leren tekenen voor de basis.
- Portret tekenen voor verhoudingen van het gezicht.
- Perspectief tekenen voor achtergronden.
- Dieren tekenen voor dierfiguren.
- Pastelkrijt voor een kleurrijke afwerking.