Tekenen gezicht: zo teken je een gezicht stap voor stap

Een gezicht tekenen begint met een ovaal en een kruis van hulplijnen. De verticale lijn zet je in het midden, de horizontale lijn voor de ogen ongeveer halverwege het hoofd. Daarop plaats je de rest: neus, mond en oren. Tekenen gezicht gaat zo van groot naar klein, en dat is precies wat het makkelijk maakt.

Veel beginners beginnen met een oog en bouwen vandaaruit het gezicht op. Dan klopt de rest vaak niet meer. Wie eerst de opbouw tekent, hoeft minder te gummen en krijgt sneller een gezicht dat op een echt mens lijkt. In dit artikel lees je het stappenplan, de belangrijkste verhoudingen en wat je kunt doen om je gezichten levendiger te maken. Voor een bredere start lees je onze gids leren tekenen.

De opbouw van het hoofd bij tekenen gezicht

Een gezicht is geen vlak plaatje, maar een bolle vorm. De Amerikaanse illustrator Andrew Loomis beschreef in zijn boek over het tekenen van hoofd en handen een methode die van het hoofd een bol met vlakken maakt. De Loomis-methode is nog steeds een veelgebruikte manier om een hoofd te leren zien, omdat je met een bol en een paar hulplijnen elk hoofd van elke kant kunt opzetten.

Voor een gezicht van voren is een eenvoudiger opzet voldoende:

1. Teken een ovaal, iets breder bovenaan en smaller bij de kin.
2. Trek een verticale middenlijn en een horizontale ooglijn halverwege.
3. Verdeel het onderste deel in tweeën voor de onderkant van de neus.
4. Verdeel de afstand tussen neus en kin in drieën voor de mond.
5. Zet de oren tussen ooglijn en neusbasis aan beide zijden.

Tekenen gezicht: de verhoudingen

Dit zijn richtwaarden. Gezichten verschillen, maar met deze verhoudingen heb je een goede start.

• Ogen: halverwege het hoofd. Tussen de ogen past ongeveer één oog.
• Neus: de onderkant van de neus zit halverwege tussen ooglijn en kin.
• Mond: ongeveer een derde van neus tot kin. De mondhoeken liggen onder de pupillen.
• Oren: boven op ooghoogte of wenkbrauw, onder op neusbasis.
• Kin en kaak: de kaaklijn loopt van oor naar kin in een zachte boog.

Een praktische controle: meet je tekening na met je potlood. Houd het potlood op armlengte voor je model, leg je duim op de afstand en vergelijk. Wie dat een paar keer heeft gedaan, ziet verhoudingen zonder te meten.

Een gezicht tekenen in zes stappen

Gebruik een HB-potlood voor de opzet en een 2B voor de schaduw. Over materiaal lees je meer in onze uitleg over tekenen met potlood. Volgens de uitleg over potloodgraderingen staat de H voor hardheid en de B voor zwartheid, en zijn de gradaties per merk verschillend.

Stap 1: ovaal en hulplijnen voor je gezicht tekenen

Teken licht, zodat je alles kunt weghalen. Kies een afmeting van ongeveer een handpalm: groot genoeg voor detail, klein genoeg om te overzien.

Stap 2: de ogen

Teken de ogen als vormen, niet als amandels met een bolletje. Het bovenooglid is dikker dan het onderooglid. De iris wordt deels bedekt door het bovenooglid. Zet een klein lichtpuntje in de pupil, dat geeft meteen leven. Wenkbrauwen volgen de vorm van de oogkas.

Stap 3: de neus

Teken de neus niet met lijnen, maar met schaduw. Een neus is een blok met een schaduwkant. Zet de neusgaten als zachte vlakken, niet als zwarte stippen. Een lichte lijn voor de neusrug is genoeg.

Stap 4: de mond

De mondlijn, waar de lippen elkaar raken, is het donkerst. De bovenlip is meestal donkerder dan de onderlip, omdat hij naar beneden kantelt en minder licht vangt. De onderlip krijgt een lichtpunt. Teken niet elke tand, maar suggereer ze met een tint.

Stap 5: de contour en het haar

Werk de kaaklijn, kin en oren uit. Haar teken je als groepen met een richting. Zoek waar het licht pakt en waar het donker is, en laat losse haartjes tot het einde.

Stap 6: schaduw

Kijk met half dichtgeknepen ogen naar je voorbeeld. De donkere vlakken die je ziet, zet je als eerste neer. Bouw op in lagen. Een gezicht krijgt volume door de overgang tussen licht en schaduw, niet door omlijning. Voor meer verdieping in portretten, zie onze gids portret tekenen.

Realistisch tekenen gezicht

Wil je dat je gezicht echt lijkt, dan helpen deze dingen.

• Teken wat je ziet. Je hersenen vertellen je hoe een oog eruitziet. Kijk naar het echte oog.
• Werk met tonen. Realisme komt uit schaduw, niet uit lijnen.
• Houd de verhoudingen in de gaten. Kijk regelmatig naar het hele gezicht.
• Draai je tekening om. Ondersteboven zie je fouten in afstanden die je anders mist.
• Neem afstand. Leg je tekening elke tien minuten een paar meter weg en kijk.

Meer over deze aanpak lees je in onze pagina over realistisch tekenen.

Een gezicht tekenen van opzij en schuin

Bij een gezicht dat draait, verandert de opbouw. De middenlijn buigt mee met de bolling van het hoofd, en de ooglijn wordt een boog. Een gezicht van driekwart laat één oog kleiner zien dan het andere, de neus steekt voor de wang uit en de verste oogkas verdwijnt gedeeltelijk achter de neus. In een profiel zie je het voorhoofd, de neus, de lippen en de kin als een doorlopende lijn, en zit het oor midden in het hoofd, iets achter de middenlijn.

Oefen elk van de drie standen met dezelfde bol en hulplijnen. Je zult merken dat de logica gelijk blijft, alleen de lijnen kantelen mee. Wie bol en hulplijnen eenmaal begrijpt, kan een hoofd van elke hoek opzetten.

Gezicht tekenen naar een foto

Een foto is het makkelijkst om mee te beginnen. Kies een foto waarop het licht van de zijkant komt, zodat de schaduwen duidelijk zijn, en print hem op ongeveer het formaat van je tekening. Zo kun je afstanden direct overnemen. Teken eerst de hulplijnen over de foto in je hoofd, of leg een stuk transparant papier op de foto en teken er een raster van vier bij vier vakken op. Een zelfde raster teken je dan licht op je papier. Wat in een vak van de foto zit, teken je in het bijbehorende vak van je tekening. Het is een oude methode die je leert kijken naar kleine stukjes in plaats van naar het hele gezicht.

Wil je een gezicht tekenen naar een levend model, houd de sessies dan kort. Een kwartier is genoeg voor een eerste opzet. Een model dat van houding verandert, laat je juist beter kijken: je leert de grote lijnen vasthouden en je hoeft er niet aan te twijfelen of je het goed doet.

Gezicht tekenen met verschillende materialen

Met potlood leer je de basis. Met een pen zie je meteen wat je beslist. Met houtskool krijg je krachtig donker, en met kleurpotlood leer je de kleur van de huid. Huid is zelden één kleur: er zit roze in de wangen, geel op het voorhoofd en blauwig in de schaduwen onder de ogen. Wie dat leert zien, tekent levendiger. Voor beginners is grafiet het prettigst, omdat je alleen op tonen let.

Een tekentablet is ook een keuze, zeker voor wie graag lagen gebruikt. Op een tablet kun je makkelijk een schets en een nette lijn los van elkaar werken. Daarover lees je meer in onze gids over tekenen op iPad.

Oefeningen om gezichten te leren tekenen

• Een oog per dag. Teken één oog uit vier kanten.
• Snelle gezichten. Teken in vijf minuten een gezicht uit een tijdschrift, met alleen de grote vormen.
• Zelfportret met een spiegel. Eén half uur, licht van de zijkant.
• Gezichten uit de krant. Alleen het hoofd, snel, zonder gum.
• Uitdrukkingen. Teken hetzelfde gezicht blij, verdrietig en verbaasd. Je ziet hoe weinig lijnen daarvoor nodig zijn.

Een schetsboek is hier ideaal. Hoe je dat gebruikt, lees je bij schetsen.

Veelgemaakte fouten bij tekenen gezicht

• Ogen te hoog. De ogen horen halverwege.
• Te kleine schedel. Het bovenhoofd is groter dan je denkt. Teken eerst de hele bol.
• Te symmetrisch. Echte gezichten zijn nooit helemaal symmetrisch.
• Te donkere omlijning. Harde lijnen maken een gezicht plat.
• Te vroeg details. Zet de grote vormen neer voordat je wimpers tekent.
• Geen licht. Een gezicht zonder lichtpunten ziet er dof uit. Gebruik een kneedgum.

Veelgestelde vragen over tekenen gezicht

Verder lezen