• Gratis verzending
  • Voor 20:00 besteld, morgen in huis
  • 14 dagen bedenktijd

Tag: Wol en garen

  • Wol winkel kiezen: fysiek of online, en waar let je op?

    Wol winkel kiezen: fysiek of online, en waar let je op?

    Een goede wol winkel herken je aan drie dingen: een assortiment dat past bij wat jij wilt maken, advies van mensen die zelf breien of haken en eerlijke informatie over garen, dikte en wasbaarheid. Een fysieke wolwinkel is het fijnst om garen te voelen en advies te krijgen. Een webwinkel heeft meestal meer keuze en kleuren. Wie beide combineert, koopt het beste: voelen in een winkel, bijbestellen online.

    In deze koopgids vergelijken we onafhankelijk wat je van een wolwinkel mag verwachten. We leggen uit waar je op let in een winkel in de buurt, hoe je een webwinkel beoordeelt en welke vragen je kunt stellen. Ook lees je hoe je in je eigen regio zoekt, zoals in Delft, Den Haag, Leiden, Pijnacker of Rotterdam, en wat je kunt doen als er geen winkel dichtbij is. We noemen bewust geen winkelnamen of prijzen, omdat die vaak veranderen en we ze niet voor je kunnen controleren. Zoek je eerst de basis over garen? Lees dan wol kopen of garen.

    Kort samengevat

    • Een goede wolwinkel geeft advies, laat je voelen en kent haar garen.
    • Fysiek kies je voor voelen, kleur en advies, online voor keuze en vergelijken.
    • Controleer samenstelling, meters per bol, wasvoorschrift en partijnummer, niet alleen de prijs.
    • Koop alles voor één project in één keer, met hetzelfde partijnummer.
    • Zoek in je regio op de plaatsnaam plus wolwinkel of handwerkwinkel, en lees recente reviews.

    Wat maakt een goede wolwinkel?

    Prijs is belangrijk, maar zegt weinig over een goede winkel. Het gaat om vijf dingen.

    1. Assortiment dat past. Een winkel met alleen dik garen helpt je niet als je een sjaal in fijn merino wilt breien. Kijk of er breedte en diepte is: meerdere diktes, vezels en kleuren.
    2. Kennis en advies. Goede medewerkers breien of haken zelf. Ze kunnen zeggen hoeveel garen je nodig hebt, welke naald erbij hoort en of een garen geschikt is voor jouw project.
    3. Eerlijke informatie. Op de wikkel of in de webshop staan samenstelling, dikte, lengte in meters, wasvoorschrift, naaldmaat en partijnummer. Ontbreekt dat, dan kun je niet vergelijken.
    4. Voelen en kleur zien. Een kleur op een scherm klopt zelden helemaal. Een winkel laat je het garen voelen en in daglicht bekijken.
    5. Service. Denk aan ruilen, een bol bijbestellen, hulp als je vastloopt, en eventueel workshops of een breicafé.

    Fysieke wolwinkel of webwinkel?

    Beide hebben voordelen. Welke je kiest, hangt af van wat je zoekt.

    Een klant voelt aan een bol wol in een wolwinkel
    In een winkel voel je het garen voor je het koopt.
    Winkel in de buurtWebwinkel
    Garen voelen en kleur zienjanee
    Advies ter plekkejavia chat of mail
    Keuze en kleurenbeperkt tot de voorraadmeestal groter
    Vergelijkenlastigermakkelijk
    Direct meenemenjaverzendtijd
    Workshops en hulpvaaksoms

    Wanneer kies je voor een winkel?

    Voor je eerste project, of als je twijfelt over garen. Je kunt vragen stellen, de bollen vastpakken en laten uitrekenen hoeveel je nodig hebt. Ook handig als je een specifieke kleur zoekt en die in het echt wilt zien. Wil je leren breien of haken? Dan geven veel winkels workshops of hulp.

    Wanneer kies je voor een webwinkel?

    Als je weet wat je wilt en gericht zoekt: een bepaald garen, een kleur of een grote hoeveelheid. Online kun je makkelijk vergelijken en bijbestellen. Let wel op het partijnummer en op verzendkosten. Bij twijfel over de kleur kun je vaak eerst één bol bestellen.

    De combinatie

    Veel handwerkers combineren beide. Ze oriënteren zich in een winkel, voelen aan het garen en kopen daar of online bij. Dat is een prima aanpak, zolang je let op het partijnummer van elke bol.

    Een wolwinkel in je buurt vinden

    Een wolwinkel in je regio vind je het snelst door op je plaatsnaam te zoeken, bijvoorbeeld “wolwinkel Delft”, “handwerkwinkel Leiden” of “garen winkel Rotterdam”. Dezelfde aanpak werkt voor Den Haag, Pijnacker en elke andere plaats. Zo ga je te werk.

    • Zoek op een kaart. Typ de plaatsnaam en wolwinkel of handwerkwinkel in je kaartenapp. Je ziet adressen, openingstijden en beoordelingen.
    • Lees recente reviews. Winkels verdwijnen en veranderen. Reviews van het afgelopen jaar zeggen meer dan oude.
    • Bel of mail vooraf. Vraag of ze het garen hebben dat je zoekt. Zo voorkom je een reis voor niets.
    • Kijk naar de uitstraling. Een winkel met een zorgvuldig ingericht assortiment en een actieve website of social media is vaak ook goed in advies.
    • Zoek ook in omliggende plaatsen. Een goede winkel is soms een kwartier verder weg, en dat is het waard als je een groot project plant.

    We geven bewust geen lijst met namen. Aanbod en openingstijden veranderen snel, en we kunnen niet voor elke winkel garanderen wat er nu is.

    Vragen die je kunt stellen in een wolwinkel

    Met een paar vragen test je snel of een winkel je goed kan helpen.

    • Welk garen raden jullie aan voor dit project, en waarom?
    • Hoeveel bollen heb ik nodig, en kan ik er later nog bijkopen?
    • Is dit garen machinewasbaar?
    • Is er een proeflapje of voorbeeldwerk te zien?
    • Welke naalden of haaknaald hoort erbij?
    • Kan ik ongebruikte bollen terugbrengen als ik te veel heb?

    Een goede winkel beantwoordt dit rustig en eerlijk. Als je het gevoel hebt dat er alleen naar verkoop wordt gestuurd, kijk dan verder. Een winkel die zegt “dit garen is niet geschikt voor dit project” is vaak betrouwbaarder dan een winkel die alles aanraadt.

    Waar let je op bij het garen zelf?

    Ook in de beste winkel moet je zelf kijken. Dit zijn de punten.

    Samenstelling

    Wol, katoen, acryl of een mengsel? De Nederlandstalige Wikipedia noemt wol veerkrachtig en een goede isolator, maar ook gevoelig voor pillen en lastig te wassen, zie de pagina over wol. Katoen heeft volgens de pagina over katoen weinig elasticiteit. Kies wat past bij je project. Meer lees je in merino wol, katoen garen en sokkenwol.

    Dikte en lengte

    Kijk naar het aantal meters per bol, niet alleen naar het gewicht. Twee bollen van 50 gram kunnen een heel verschillende lengte hebben. Voor het uitrekenen van hoeveel je nodig hebt, is de lengte het belangrijkst.

    Drie bollen garen in verschillende dikte naast elkaar
    Kijk naar de meters per bol, niet alleen naar het gewicht.

    Partijnummer

    Garen wordt in partijen geverfd. Twee bollen met verschillende partijnummers kunnen in kleur verschillen, ook al staat er dezelfde kleurnaam op. Controleer dat voor je afrekent, vooral bij grotere projecten.

    Twee bollen garen met een klein kleurverschil door verschillende partijen
    Bollen uit een andere partij kunnen net anders van kleur zijn.

    Wasvoorschrift en naaldmaat

    Het label vertelt hoe je het werk wast en welke naald erbij hoort. Dat zijn belangrijke dingen als je een cadeau maakt.

    Een checklist voor je bezoek aan een wolwinkel

    Wie voorbereid een winkel in loopt, krijgt beter advies en koopt minder verkeerd. Neem dit mee.

    • Je patroon of een foto van wat je wilt maken. Daarop staat meestal de aanbevolen garendikte, de naaldmaat en het aantal bollen.
    • Je stekenproef, als je die al hebt gebreid of gehaakt. Een medewerker kan dan zien of het garen past.
    • Je naalden of haaknaald. Sommige winkels laten je een proeflapje maken om het garen uit te proberen.
    • Een meetlint en een notitieboekje. Noteer samenstelling, meters, partijnummer en kleurcode van elk garen dat je overweegt.
    • Een budget per project. Zo voorkom je dat je meer koopt dan je nodig hebt.

    Vraag ook naar het retourbeleid voor ongebruikte bollen en naar het bijbestellen van dezelfde partij. Een winkel die dat goed regelt, heeft haar zaken op orde. Heb je nog geen project in gedachten? Vraag dan om een tip voor een eerste project in het garen dat je aanspreekt. Vaak krijg je een patroon mee of een idee waar je mee verder kunt.

    Online wol bestellen: tips voor een goede aankoop

    Online bestellen is handig, maar je mist het voelen. Met een paar gewoonten verklein je het risico op een verkeerde bol.

    1. Lees de productinformatie volledig. Samenstelling, lengte, naaldmaat, wasvoorschrift en kleurcode horen erbij. Staat er weinig, vraag dan na of kies een andere winkel.
    2. Kijk naar meerdere foto’s. Zoek foto’s van het garen verwerkt tot een gebreid of gehaakt stuk, niet alleen van de bol.
    3. Bestel één bol als test als je twijfelt over kleur of gevoel. Bestel daarna de rest in één keer.
    4. Controleer het partijnummer bij ontvangst en vergelijk bollen onderling.
    5. Let op verzendkosten en levertijd. Een goedkope bol met dure verzending is niet goedkoop.
    6. Lees het retourbeleid. Ongebruikte bollen terugsturen moet kunnen, maar niet elke winkel staat dat toe.

    Zoek je een specifieke kleur die niet meer te krijgen is? Vraag aan de winkel of zij nog voorraad hebben uit dezelfde partij, of kijk of een vergelijkbare kleur bij een ander merk past. Mix nooit twee partijen in een groot vlak zonder te testen.

    Workshops, hulp en een breicafé

    Veel wolwinkels zijn meer dan een plek om garen te kopen. Ze geven workshops voor beginners, houden een breicafé waar je samen kunt werken en helpen als je vastloopt in een patroon. Voor wie nog moet leren haken of breien, is dat vaak waardevoller dan een paar euro besparen op een bol garen.

    Informeer naar het aanbod voordat je gaat. Vraag of je een eigen project mee mag nemen, of het gratis is en of je je vooraf moet aanmelden. Een breicafé is ook een goede manier om andere handwerkers te ontmoeten en tips uit te wisselen. Wil je zelf eerst thuis oefenen? Begin dan met onze uitleg over haken en lees hoe je steken opzet.

    Wat als er geen wolwinkel in de buurt is?

    Niet iedereen woont naast een goede wolwinkel. Dat hoeft geen probleem te zijn. Je kunt veel zelf doen.

    Bestel een kleine hoeveelheid van een garen dat je wilt proberen en brei of haak een proeflapje. Dat is goedkoper dan een heel project in het verkeerde garen. Gebruik de uitleg op de wikkel en in patronen om te bepalen hoeveel je nodig hebt. En stel je vragen op een forum of in een groep voor handwerkers: daar zit veel ervaring die je gratis kunt gebruiken.

    Combineer verder een bezoek aan een winkel met een dagje uit. Een goede wolwinkel een uur verderop is een reden om er een uitstapje van te maken, en je kunt dan in één keer genoeg kopen voor meerdere projecten. Plan die aankoop wel zorgvuldig, zodat je niet te veel of te weinig meeneemt. De gids over wol kopen helpt je daarbij.

    Wat kost wol? Een eerlijke blik

    We noemen geen prijzen, maar wel wat het bepaalt. De prijs van garen hangt af van de vezel (wol, merino en zijde zijn duurder dan acryl), de kwaliteit, de hoeveelheid en het merk. Een goedkope bol hoeft niet slecht te zijn, en een dure bol is niet altijd beter. Voor een oefenstuk of een kinderproject kun je goedkoop garen gebruiken. Voor kleding of een cadeau dat jaren moet meegaan, loont het om iets meer te investeren.

    Reken altijd uit wat je hele project kost, niet alleen een bol. Een trui of deken kost snel enkele honderden gram garen, en dat telt op. Vergelijk daarom op prijs per honderd gram of per honderd meter, niet per bol.

    Veelgemaakte fouten bij het kopen van wol

    Te weinig kopen

    Als de kleur later niet meer te krijgen is, zit je vast. Koop liever een bol extra.

    Op prijs per bol letten

    Een goedkope bol met weinig meters is niet goedkoop. Vergelijk per meter.

    Niet op het partijnummer letten

    Je ziet het verschil pas in het werk, als het al groot is.

    Een kleur online kiezen zonder te controleren

    Schermen verschillen. Bestel bij twijfel één bol om te testen.

    Veelgestelde vragen over een wolwinkel

    Hoe kies je een goede wolwinkel?

    Kijk naar assortiment, advies en service. Een goede winkel laat je het garen voelen, geeft eerlijk advies en vermeldt samenstelling, lengte en wasvoorschrift. Lees recente reviews en bel vooraf.

    Is een fysieke wolwinkel beter dan een webwinkel?

    Niet beter, maar anders. In een winkel voel je het garen en krijg je advies. Online heb je meer keuze en kun je makkelijker vergelijken. Veel mensen combineren beide.

    Hoe vind je een wolwinkel in je buurt?

    Zoek op je plaatsnaam plus wolwinkel of handwerkwinkel in een kaartenapp. Lees recente reviews en bel vooraf. Zoek ook in omliggende plaatsen.

    Waar let je op bij het kopen van wol?

    Op de samenstelling, de lengte in meters, het wasvoorschrift en het partijnummer. Koop genoeg voor je hele project in één keer.

    Kun je advies krijgen in een wolwinkel?

    Ja, goede winkels hebben medewerkers die zelf handwerken en je kunnen helpen met garen, hoeveelheid en naalden. Vraag er gewoon naar.

    Wat kost wol?

    Dat hangt af van de vezel, kwaliteit en merk. Vergelijk per honderd gram of per honderd meter, en reken je hele project uit.

    Kan ik wol terugbrengen als ik te veel heb gekocht?

    Dat verschilt per winkel. Vraag het vooraf en bewaar de bon en de ongebruikte bollen in hun verpakking.

    Zijn er workshops in een wolwinkel?

    Veel winkels geven workshops of hebben een breicafé. Bel of kijk op de website van de winkel voor het actuele aanbod.

    Verder lezen

    Een winkel is maar een deel van het verhaal. Deze gidsen helpen je bij het kiezen van garen en bij je eerste project.

  • Katoen garen kiezen: soorten, dikte en waar je het voor gebruikt

    Katoen garen kiezen: soorten, dikte en waar je het voor gebruikt

    Katoen garen is garen gesponnen van de zaadvezels van de katoenplant. Het is glad, stevig en goed wasbaar, maar het heeft weinig rek en is minder warm dan wol. Daarom gebruik je katoen garen vooral voor haken en breien van dingen die vaak in de was gaan en hun vorm moeten houden: washandjes, onderzetters, tassen, manden, babydekens en zomerkleding.

    In dit artikel lees je hoe katoen garen is opgebouwd, welke soorten en diktes er zijn en welke haaknaald of breinaald erbij past. We bespreken de voor- en nadelen, geven projectideeën en leggen uit waar je op let als je katoen garen wilt kopen. Zoek je een algemeen overzicht? Lees dan eerst de gids over garen of de pijler haken en breien.

    Kort samengevat

    • Katoen garen is plantaardig, sterk, glad en goed wasbaar, maar weinig elastisch.
    • Het is ideaal voor washandjes, tassen, manden, babykleding en zomerse projecten.
    • Kies een naald die iets kleiner is dan op de wikkel staat, want katoen geeft nauwelijks mee.
    • Gemerceriseerd katoen heeft een mooie glans en neemt kleur beter op.
    • Koop alles voor één project in één keer, met hetzelfde partijnummer.

    Wat is katoen garen?

    Katoen garen komt van de katoenplant. De vezel groeit volgens de Nederlandstalige Wikipedia over katoen uit de zaden van de plant en bestaat na reiniging uit een natuurlijk polymeer van zuivere cellulose. De lengte van de vezel loopt uiteen van 10 tot 50 millimeter. De langste vezels zijn het geschiktst voor fijne, gladde garens en zijn het duurst. Dat verklaart waarom het ene katoen garen glad en glanzend is en het andere wat ruwer en pluizig.

    Die vezels worden net als wol gekaard en gesponnen tot een draad. Meerdere draden worden vaak getwijnd, wat het garen sterker en ronder maakt. Katoen garen is daardoor stevig en een beetje gedraaid, wat je zichtbaar ziet in je haak- of breiwerk: de steken zijn scherp en duidelijk.

    Eigenschappen op een rij

    De Nederlandstalige Wikipedia noemt de elasticiteit van katoen gering. De buitenkant van de vezel is bedekt met een waslaag, de cuticula, die waterafstotend is en voor natte behandelingen wordt verwijderd. Voor jou als handwerker betekent dat dit:

    • Weinig rek. Katoen veert niet terug zoals wol. Je werk behoudt zijn vorm, maar geeft ook minder mee.
    • Sterk en slijtvast. Het garen kan tegen een stootje en tegen veel wassen.
    • Goed wasbaar. De meeste katoensoorten kunnen op 40 graden in de machine, maar lees altijd het label.
    • Minder warm. Katoen isoleert minder dan wol, dus het is geschikt voor lente, zomer en dingen die geen warmte hoeven te geven.
    • Kan krimpen. Een eerste keer wassen kan katoen een beetje laten krimpen. Was je proeflapje dus eerst.

    Soorten katoen garen

    Er is meer dan één soort katoen garen. De belangrijkste:

    Drie klosjes katoen garen in verschillende kleuren
    Katoen garen is er in veel diktes.

    Gewoon katoen garen

    De standaard: een gedraaid garen van ruwe of licht behandelde katoenvezels. Het is mat, stevig en goedkoop. Voor dagelijkse projecten zoals washandjes en onderzetters is het de eerste keus.

    Gemerceriseerd katoen

    Bij mercerisatie wordt het garen behandeld met een loogoplossing, waardoor het glanst, sterker wordt en kleur beter opneemt. Gemerceriseerd katoen is gladder en vaak ook duurder. Het is geschikt voor fijne projecten en voor kleding, omdat het zacht aanvoelt en mooi valt.

    Katoen met een andere vezel

    Je vindt ook katoen gemengd met acryl, linnen of bamboe. Een mengsel met acryl is zachter en rekt iets meer. Katoen-linnen is matter en frisser. Een katoen-acrylmengsel is goedkoper en gaat goed in de machine. Welk mengsel past, hangt af van je project.

    Biologisch katoen

    Biologisch katoen wordt geteeld zonder synthetische bestrijdingsmiddelen. Volgens de Nederlandstalige Wikipedia was dat in 2018/19 ongeveer 1 procent van de totale katoenteelt. Dezelfde bron stelt dat katoen goed is voor circa 16 procent van het gebruik van chemische bestrijdingsmiddelen. Wil je je keuze daarop baseren? Zoek dan naar garen met een erkend keurmerk op het label.

    Dikte en naalden: welke maat kies je?

    Katoen garen is er in alle diktes, van heel fijn tot dik. De dikte bepaalt welke naald je gebruikt en wat je ermee maakt.

    DikteHaaknaald (ca.)Breinaald (ca.)Geschikt voor
    Fijn2 tot 2,5 mm2,5 tot 3 mmkant, zomertopjes, babykleding
    Middel3 tot 4 mm3,5 tot 4,5 mmwashandjes, tassen, kleding
    Dik5 mm5 tot 6 mmmanden, tassen, dekens

    Dit zijn richtwaarden. Lees altijd de aanbeveling op de wikkel van je garen en haak of brei een proeflapje. Omdat katoen weinig rek heeft, kies je vaak een naald die een halve tot een hele maat kleiner is dan voor wol. Zo wordt je werk dicht en netjes. Voor katoen garen van 5 mm bij het haken is een naald van 5 mm een gebruikelijke keuze, maar probeer ook 4,5 mm als je werk te los wordt.

    Meer over haaknaalden vind je bij haaknaald, en over breinaalden bij breinaalden.

    Tip: haak je met katoen garen een tas of mand? Neem dan een kleinere naald dan je gewend bent. Een dicht, stevig werk behoudt zijn vorm en voorkomt dat de inhoud er doorheen zakt.

    Wat kun je maken met katoen garen?

    Katoen garen is breed inzetbaar. Dit zijn de projecten waarvoor het het meest wordt gebruikt.

    • Washandjes, dweilen en onderzetters. Katoen is sterk en wasbaar, dus ideaal voor alles wat vaak nat wordt.
    • Tassen en manden. De lage rek houdt de vorm vast. Haak met een kleine naald en dik katoen voor een stevige mand.
    • Babykleding en dekens. Katoen is zacht, goed wasbaar en prikt niet. Zie haken deken voor een deken.
    • Zomertops en sjaals. Een luchtig stuk in katoen draagt prettig in warm weer.
    • Amigurumi en knuffels. Een dicht, stevig werk met katoen houdt de vulling vast. Lees meer bij amigurumi.
    • Sleutelhangers en kleine cadeaus. Een restje is genoeg. Zie haken sleutelhanger.

    Katoen of wol: wat kies je?

    KatoenWol
    Warmteminderveel
    Rekweinigveel
    Wassenmakkelijkvoorzichtig
    Zachtheidwat strakkerzachter
    Geschikt voortassen, washandjes, zomersjaals, mutsen, trui
    Katoen en wol naast elkaar met een haakproefje
    Katoen is koeler, wol warmer.

    Wol veert volgens de Nederlandstalige Wikipedia over wol terug in zijn vorm en isoleert goed, maar het is lastiger te wassen. Katoen is het omgekeerde: sterk en wasbaar, maar met weinig rek. Wil je weten wat wol kan? Lees dan merino wol en de gids over wol kopen. Voor sokken blijft wol of sokkenwol de beste keuze, zie sokkenwol.

    Een eerste project met katoen garen: een washandje

    Een washandje is het beste eerste project met katoen garen. Het is klein, nuttig en vergeeft fouten. Je hebt een bol middeldik katoen van 50 gram nodig en een haaknaald van 3,5 tot 4 mm. Dat is een richtwaarde, kijk ook op de wikkel.

    Gebreid washandje van katoen garen met zeep
    Een washandje is een mooi eerste project.
    1. Haak een ketting van 26 lossen.
    2. Haak in de tweede losse vanaf je naald een vaste, en haak in elke volgende losse een vaste. Je hebt dan 25 vasten.
    3. Haak 1 losse als draaiketting en keer je werk.
    4. Haak in elke steek een vaste. Herhaal dit tot je werk ongeveer 20 centimeter lang is, dus vierkant.
    5. Hecht af en werk de draadjes weg.

    Een vierkant van 20 bij 20 centimeter is een prima washandje. Wil je er een rand omheen? Haak een ronde vasten rondom, met drie steken in elke hoek. Katoen wordt na een paar keer wassen zachter en pluist een beetje, wat juist prettig is voor een washand. Meer over de steken staat in de pijler haken en bij haken halve vaste.

    Katoen garen en het milieu

    Veel mensen kiezen voor katoen omdat het een natuurlijke vezel is. Dat klopt, maar de teelt heeft ook nadelen. De Nederlandstalige Wikipedia meldt dat katoen ongeveer 2,5 procent van de landbouwgrond beslaat, maar goed is voor circa 16 procent van het gebruik van chemische bestrijdingsmiddelen. Kunstmest en bestrijdingsmiddelen kunnen volgens dezelfde bron bodemuitputting, erosie en water- en luchtverontreiniging veroorzaken. Ook irrigatie kan tot waterproblemen leiden.

    Wat kun je als handwerker doen? Je kunt biologisch katoen kiezen, dat zonder synthetische bestrijdingsmiddelen wordt geteeld, al is het volgens de bron maar een klein deel van de markt. Je kunt ook bewust kiezen voor projecten die lang meegaan, zoals een stevige tas of een deken, in plaats van snel weggooien. En je kunt restjes gebruiken. Een gehaakt washandje of onderzetter van restjes is een duurzamer idee dan iets nieuws kopen.

    Controleer bij biologisch katoen of er een erkend keurmerk op het label staat. Zonder keurmerk kun je niet zeker weten hoe het garen is gemaakt. Dat is geen oordeel over een merk, maar een manier om te kunnen vergelijken.

    Katoen garen combineren met andere garens

    Je hoeft niet altijd één soort garen te gebruiken. Een combinatie geeft vaak een mooier resultaat.

    • Katoen en wol: gebruik wol voor de zachte delen en katoen voor delen die veel slijten, zoals een rand of hengsel.
    • Katoen en linnen: een mengsel geeft een frisse, matte stof voor zomerkleding.
    • Katoen in strepen: wissel een paar rijen katoen met een ander garen voor een speelse look. Let wel op dat beide garens dezelfde dikte hebben en op dezelfde temperatuur gewassen kunnen worden.

    Haak je met twee verschillende garens in één project, was dan eerst een proeflapje met beide garens. Zo zie je of ze even sterk krimpen of verkleuren. Een project met één garen is voor beginners het makkelijkst.

    Katoen garen kopen: waar let je op?

    Er is veel aanbod, van goedkoop tot duur. Let op deze dingen.

    1. Samenstelling. Zuiver katoen, katoen met acryl of met linnen? Dat bepaalt gevoel en onderhoud.
    2. Dikte en lengte. Kijk niet alleen naar het gewicht, maar ook naar de meters per bol. Twee bollen van 50 gram kunnen een heel verschillende lengte hebben.
    3. Wasvoorschrift. De meeste katoen kan op 40 graden. Controleer het label.
    4. Partijnummer. Koop alles voor één project in één keer, met hetzelfde partijnummer, want kleuren kunnen per partij verschillen.
    5. Het gevoel. Pak de bol vast. Glad en stevig of juist wat pluizig? Voor een tas wil je glad, voor een knuffel mag het zachter.

    Katoen garen is op veel plekken te koop: hobbywinkels, wolwinkels, online en bij grotere winkelketens. Prijzen en aanbod veranderen vaak, dus we noemen ze hier niet. Heb je een goedkoper garen nodig voor een oefenstuk? Dan is een eenvoudig katoen of katoen-acryl voor je eerste proefjes prima. Meer over waar je kunt kopen lees je in wol winkel.

    Katoen garen wassen en verzorgen

    Katoen is makkelijk in het onderhoud. Een paar regels:

    • Was volgens het label, meestal op 30 of 40 graden.
    • Was het proeflapje eerst. Je ziet dan of het krimpt en of de kleur loslaat.
    • Gebruik een gewoon wasmiddel. Een speciaal wolwasmiddel is niet nodig.
    • Laat plat drogen voor kleding en dekens, om uitrekken te voorkomen.
    • Strijk op lage temperatuur als je het werk wilt strekken.

    Katoen kan bij het eerste wassen kleur verliezen. Was donkere kleuren daarom apart, en voeg eventueel een kleurvanger toe. Een katoenen tas of washand die veel wordt gebruikt, is na een paar keer wassen zachter en mooier.

    Veelgestelde vragen over katoen garen

    Wat is katoen garen?

    Katoen garen is garen gesponnen van de zaadvezels van de katoenplant. Het is stevig, glad en goed wasbaar, maar heeft weinig rek.

    Waarvoor gebruik je katoen garen?

    Voor washandjes, onderzetters, tassen, manden, babykleding, zomertopjes en amigurumi. Het is ideaal voor alles wat veel gewassen wordt of zijn vorm moet houden.

    Welke haaknaald hoort bij katoen garen?

    Dat hangt van de dikte af. Voor middeldik katoen meestal 3 tot 4 mm, voor dik katoen 5 mm. Kies liever een iets kleinere naald dan voor wol, omdat katoen weinig rek heeft.

    Is katoen garen goed voor beginners?

    Ja, omdat het glad is en je steken goed ziet. Het nadeel is dat het weinig meegeeft, en dat is lastig voor wie spanning nog moet leren. Wol vergeeft kleine fouten meer.

    Krimpt katoen garen?

    Het kan bij de eerste keer wassen een beetje krimpen. Was daarom eerst een proeflapje, voordat je aan een groot project begint.

    Wat is gemerceriseerd katoen?

    Katoen dat met een loogoplossing is behandeld. Het glanst meer, is sterker en neemt kleur beter op.

    Wat is het verschil tussen katoen en acryl garen?

    Katoen is plantaardig, sterk en wasbaar maar weinig elastisch. Acryl is synthetisch, goedkoop en zacht, maar ademt minder.

    Kun je met katoen garen breien?

    Ja, katoen is geschikt voor breien. Omdat het weinig rek heeft, breit het wat strakker dan wol. Neem een kleinere naald dan je bij wol zou doen.

    Verder lezen

    Katoen garen is één van de garens waaruit je kunt kiezen. Op AYOO lees je verder over wol en garen.

  • Wol stof: soorten, eigenschappen en waar je op let bij het kopen

    Wol stof: soorten, eigenschappen en waar je op let bij het kopen

    Wol stof is stof die geweven, gebreid of gevilt is van wolvezels. Het is warm, veerkrachtig en neemt vocht op zonder meteen nat aan te voelen, en daarom wordt het gebruikt voor jassen, rokken, dekens en vilten knutselwerk. Bij het kopen let je op het soort (geweven, gevilt of gebreid), het gewicht in gram per vierkante meter, het percentage wol in de samenstelling en het wasadvies.

    Wie met wol gaat naaien, ontdekt snel dat er veel soorten zijn onder de naam wol stof. Een dikke tweed voor een jas is iets anders dan een zachte merinoflanel voor een blouse of een gevilte plaat voor een knutselproject. Op deze pagina leggen we uit wat de verschillen zijn, wat de eigenschappen van wol zijn en waar je op let. Zoek je garen om te breien of haken, kijk dan bij wol kopen. Voor de overige onderwerpen kijk je op de pagina over haken en breien.

    Kort samengevat

    • Wol stof is er in geweven, gebreide en gevilte vorm, elk met een eigen gebruik.
    • Wol isoleert goed en neemt vocht op: volgens Wikipedia kan wol bijna een derde van zijn gewicht aan water opnemen.
    • Merinowol is het fijnste en zachtste type wol.
    • Was wol stof voor je het verwerkt of stoom het goed uit, zodat het vooraf krimpt.
    • Kijk naar het wolpercentage: een mengsel met polyester of viscose gedraagt zich anders dan zuivere wol.

    Wat is wol stof?

    Wol is de vezel van schapen, en soms van andere dieren zoals geiten of alpaca’s. Uit die vezel maak je een garen, en uit het garen een stof. Dat kan op drie manieren:

    • Geweven: garens kruisen elkaar haaks, zoals bij tweed of gabardine.
    • Gebreid: een stof van lussen, zoals wolfleece of tricot.
    • Gevilt: de vezels zijn zonder weven aan elkaar gehecht door vocht, warmte en beweging. Dit heet vilt of vilten wol.

    De opbouw bepaalt hoe de stof valt, hoe warm hij is en waar je hem voor gebruikt.

    Eigenschappen van wol

    Wol heeft een paar eigenschappen die andere vezels niet hebben. Wikipedia beschrijft in het artikel over wol de belangrijkste.

    • Isolerend. De vezel heeft een natuurlijke golf, een krul. Daardoor houdt wollen stof lucht vast en dus warmte. Wol wordt ook gebruikt in warme gebieden, omdat het tegen overdag hitte en ’s nachts kou beschermt.
    • Vochtopnemend. Wolvezels nemen makkelijk vocht op, tot bijna een derde van hun gewicht aan water, zonder dat het meteen nat aanvoelt.
    • Vilt. Door beweging en vocht haken de schubbetjes op de vezel in elkaar. Dat heet vilten. Het is een nadeel als je een wollen trui te heet wast, en een voordeel als je vilt wilt maken.
    • Veerkrachtig. Een gekreukelde wollen stof trekt vaak vanzelf glad.

    Soorten wollen stof

    Tweed

    Een stevige, gestructureerde stof met een ruw oppervlak, vaak met vlekjes van verschillende kleuren. Wikipedia noemt Harris Tweed als bekend voorbeeld van een streekgebonden wollen stof. Tweed wordt gebruikt voor jassen, blazers en rokken.

    Vier soorten wollen stof opgevouwen
    Soorten wollen stof

    Loden

    Een gewalkte, dichte wollen stof die waterafstotend is. Wikipedia noemt loden als een bekende gewalkte wollen stof. Vooral populair voor jassen en capes.

    Vilt

    Geen geweven stof, maar een plaat van aan elkaar gevilte wolvezels. Wikipedia beschrijft vilt als een stof die gemaakt wordt door vilten van de vezels, en gebruikt voor onder meer geluiddempende bekleding. Voor knutselen is het het makkelijkst te verwerken stof, omdat de randen niet rafelen.

    Flanel

    Een zachte, geruwde wollen of katoenen stof. Wollen flanel is licht, warm en drapeert mooi. Voor overhemden, rokken en lichte jasjes.

    Gabardine en kamgaren

    Kamgaren is een glad, sterk garen van lange vezels die gekamd zijn, waardoor de stof glad en strak wordt. Wikipedia beschrijft deze als worsted. Een gladde wollen stof, goed voor pakken en pantalons.

    Merinowol

    Merino komt van een bepaald schapenras met heel fijne vezels. Volgens Wikipedia is merino de fijnste wol en ligt de vezeldikte tussen ongeveer 12 en 24 micron, waarbij de fijnste soorten onder de 15,5 micron liggen. Fijne vezels prikken minder, dus merinostof is geschikt voor kleding die op de huid draagt. Meer over merino lees je bij merino wol.

    Gekookte wol

    Gebreide wol die licht gevilt is. Het resultaat is een dichte, soepele stof die nauwelijks rafelt en goed isoleert. Populair voor jasjes en mutsen.

    Bouclé

    Een stof met lusjes in het oppervlak, waardoor een ruwe textuur ontstaat. Mooi voor een jasje of jurk, lastiger te verwerken.

    Wol stof kopen: waar let je op?

    Bij het kopen van wol stof zijn er een paar dingen die je bij andere stoffen minder tegenkomt.

    1. Het wolpercentage. Zuiver wol, of een mengsel met polyester, viscose of nylon. Een mengsel is vaak goedkoper en sterker, maar heeft minder van de eigenschappen van wol.
    2. Het gewicht. In gram per vierkante meter. Lichte stof (150 tot 250 g) is voor blouses en rokken, middelzwaar (250 tot 350 g) voor broeken en jurken, zwaar (350 g en meer) voor jassen. Dit zijn richtwaarden uit de naaipraktijk.
    3. De breedte. Wollen stof is vaak 140 tot 150 cm breed. Reken je lengte daarop.
    4. Het wasadvies. Veel wollen stof is alleen te stomen of chemisch te reinigen, maar sommige soorten kunnen op wolwas in de machine.
    5. Het uiterlijk. Bekijk de stof in het daglicht. Een dikke tweed kan er op een foto anders uitzien dan in het echt.
    6. De hand. Voel hoe de stof valt en of hij prikt. Dat kan alleen in de winkel of met een stalen.

    Bestel je online, vraag dan een stalen aan. Dat kost weinig en voorkomt een misser. Voor het kopen van wol voor kleding geldt hetzelfde als voor garen: een winkel die goede informatie geeft, is te vertrouwen. Voor het kiezen van winkels lees je ook onze pagina over een breiwinkel.

    Wol stof verwerken

    Wol is prettig om mee te werken, maar vraagt wat voorbereiding.

    Wollen stof met krijt, schaar en spelden
    Wol stof knippen
    • Voorwassen of stomen. Stoom de stof met een stoomstrijkijzer en een vochtige doek, zodat hij vooraf krimpt. Bij sommige stoffen is voorwassen verstandig, maar volg het advies van de verkoper.
    • Gebruik een goede naald. Een universele naald, maat 80 tot 90, is genoeg voor de meeste wol. Bij dikke tweed een maat 100.
    • Knip met een scherpe schaar. Een snijmat en rolmes werken goed, maar let op de draad.
    • Rafelrand afwerken. Geweven wol rafelt. Gebruik een zigzagsteek of een lockmachine.
    • Strijk met stoom. Gebruik een persdoek, zodat de stof niet glimt.

    Daarnaast helpt het om voor je naait een proeflapje te maken, zodat je weet hoe de stof zich gedraagt.

    Verzorging van wol stof

    • Hang je jas of rok op een goede hanger. Wol herstelt van kreuken als je hem laat hangen.
    • Borstel de stof. Een kledingborstel haalt stof en haren weg.
    • Was alleen als het moet. Wol hoeft minder vaak gewassen te worden dan katoen.
    • Gebruik wolwasmiddel en een koud of lauw programma als de stof wasbaar is.
    • Laat plat drogen. Hang wol niet nat op, want hij rekt uit.
    • Berg het op met cederhout of lavendel. Het houdt motten weg.

    Wol stof en breiwol: wat is het verband?

    Wol stof en garen komen uit dezelfde vezel. Het verschil zit in de verwerking. Garen gebruik je om te breien of te haken, stof om te naaien. Een paar types garen komen overeen met types stof: kamgaren is de gladde, sterke variant, en wollen garen de zachte, bolle variant. Voor breiwerk zijn zachte garens populair, zoals sokkenwol en merino wol. Meer over garens in het algemeen staat bij garen.

    Wol stof kopen op meter of als coupon

    Wie wol stof kopen wil, komt twee verkoopvormen tegen: per meter van de rol, of als coupon. Een coupon is een restant, meestal tot ongeveer twee meter, vaak met korting. Voor een kussenhoes of een kleine tas is dat genoeg. Voor een jas of rok heb je meer nodig en koop je beter per meter.

    Reken vooraf uit hoeveel je nodig hebt. Meet de patroondelen, tel de stofbreedte erbij en neem altijd iets extra voor krimp en foutjes. Wol stof is vaak 140 tot 150 centimeter breed, maar dat verschilt per kwaliteit. Vraag het bij de verkoper, want de breedte bepaalt of je patroondelen naast elkaar passen.

    • Vraag naar de samenstelling. Zuivere wol voelt anders dan een mengsel met polyester of viscose.
    • Vraag naar het gewicht. Dun wol stof valt soepel, dik stof is warm en stevig.
    • Vraag een stukje stof. Een staaltje laat je voelen en testen voordat je meters bestelt.

    Wol fleece stof en andere varianten

    Je ziet ook wol fleece stof in winkels. Dat is een zachte, pluizige stof die op wol lijkt, maar vaak van synthetische vezels is gemaakt. Echte wol komt van schapen en heeft andere eigenschappen: warmte, ademend vermogen en vochtregulatie. Fleece is licht, goedkoper en wast makkelijk, maar ademt minder.

    Lees daarom altijd het etiket of de productomschrijving. Staat er alleen “wol look” of “wolachtig”, dan is het waarschijnlijk geen echte wol. Bij een stof die als wolfleece wordt verkocht, controleer je de samenstelling voordat je beslist.

    Wil je liever zelf iets maken met de wol zelf in plaats van met stof? Lees dan de pagina over wol kopen, waar je ziet waar je op let bij garen voor breien en haken.

    Voor welk project past welke wollen stof?

    Niet elke wollen stof is geschikt voor elk project. Een paar voorbeelden helpen bij de keuze.

    Een wollen jas en stof
    Wol voor een jas
    • Jas of mantel. Kies een dik, gevilt of gewalkt wol stof. Het is warm en rafelt minder.
    • Rok of broek. Een middelzware stof met een goede val is prettig. Voeringstof zorgt dat de wol niet prikt.
    • Sjaal of omslagdoek. Een dun, zacht wol stof is aangenamer op de huid dan een grof exemplaar.
    • Kussens en plaids. Hier is slijtvastheid belangrijker dan zachtheid.
    • Knutselwerk. Vilt en walkstof zijn handig voor kleine projecten, omdat de randen niet rafelen.

    Was een stukje stof voordat je een heel project begint. Zo zie je of de stof krimpt, kleurt of pluist. Heb je geen staaltje, was dan een klein reststuk op dezelfde manier als het eindproduct. Dat voorkomt dat een genaaid kledingstuk na de eerste wasbeurt te klein is.

    Veelgestelde vragen over wol stof

    Wat is wol stof?

    Stof gemaakt van wolvezels: geweven, gebreid of gevilt. Het is warm, vochtopnemend en veerkrachtig. Voorbeelden zijn tweed, loden, vilt en flanel.

    Waar koop ik wol stof?

    In stoffenwinkels, bij gespecialiseerde online stoffenzaken en op stoffenmarkten. Vraag bij online bestellen om een stalen. Kijk naar wolpercentage, gewicht en wasadvies.

    Wat is het verschil tussen wol stof en vilt?

    Wol stof is meestal geweven of gebreid van garen. Vilt wordt gemaakt door wolvezels met vocht en beweging aan elkaar te laten haken, zonder garen. Vilt rafelt niet, en is daarom handig voor knutselprojecten.

    Is merinowol beter dan gewone wol?

    Merino heeft fijnere vezels en prikt minder, dus het is prettiger op de huid. Volgens Wikipedia is merino de fijnste wol. Voor een jas is een gewone wol of tweed vaak sterker en goedkoper.

    Hoe was ik wol stof?

    Kijk naar het label. Veel wollen stof kan alleen gestoomd of chemisch gereinigd worden. Sommige soorten kunnen op wolwas in de machine, op laag toerental en koud of lauw, en laat je ze plat drogen.

    Krimpt wol stof?

    Ja, vaak. Daarom stoom of was je de stof voordat je naait, zodat de krimp niet in je afgewerkte kledingstuk zit. Volg het advies van de verkoper.

    Prikt wol stof?

    Dat hangt af van de vezeldikte. Fijne wol zoals merino prikt weinig, grovere soorten zoals tweed meer. Voor kleding op de huid kies je fijne wol of een voering.

    Welke naald gebruik ik om wol stof te naaien?

    Een universele naald, maat 80 tot 90, voor lichte tot middelzware wol. Voor dikke tweed een maat 100. Gebruik een scherpe naald en vervang hem regelmatig.

    Verder lezen

    Wil je meer weten over wol en garen? Deze pagina’s helpen verder:

  • Merino wol: eigenschappen, voordelen en nadelen voor breien en haken

    Merino wol: eigenschappen, voordelen en nadelen voor breien en haken

    Merino wol is wol van het merinoschaap, een schapenras dat bekendstaat om zijn bijzonder fijne vezels. Daardoor voelt merino wol zacht aan en kriebelt het minder dan gewone wol. Het is warm, ademend en veerkrachtig, maar ook gevoeliger voor slijtage en vilten dan sterkere wolsoorten. Voor breien en haken is merino wol een favoriet voor alles wat tegen de huid komt, zoals sjaals, mutsen, babykleding en dekens.

    In dit artikel lees je wat merino wol precies is, welke voor- en nadelen het heeft en waarvoor je het gebruikt. We bespreken ook hoe je het wast en waar je op let als je merino wol wilt kopen. Zoek je een overzicht van garens in het algemeen? Dan staat dat in onze gids over garen en in de pijler over haken en breien.

    Kort samengevat

    • Merino wol komt van het merinoschaap en heeft zeer fijne vezels.
    • Fijne vezels kriebelen minder: boven ongeveer 28 micrometer begint wol te prikken.
    • Merino is warm, ademend en veerkrachtig, maar pilt en vilt sneller dan sterkere wol.
    • Het is geschikt voor sjaals, mutsen, babykleding, truien en zachte dekens.
    • Was merino wol koel en mild, en laat het plat drogen.

    Wat is merino wol?

    Merino wol is wol van het merinoschaap. Volgens de Nederlandstalige Wikipedia over wol geldt de merino als het oorspronkelijke ras dat fijne scheerwol produceert. Het ras komt uit Spanje en kwam ongeveer tweehonderd jaar geleden in Australië terecht. De vezels van de merino zijn sterk gekruld en geschikt voor zachte stoffen zoals sjaals.

    De dikte van de vezel bepaalt hoe zacht wol aanvoelt. Die dikte wordt gemeten in micrometer, ook wel micron genoemd. Dezelfde bron noemt een bereik van ongeveer 10 micrometer voor het fijne binnenhaar van de merino tot 40 micrometer voor het buitenste haar van een Shetlander. Mensen beginnen volgens die bron boven ongeveer 28 micrometer jeuk te voelen. Dat verklaart waarom merino zo geliefd is: de vezels blijven ruim onder die grens.

    Hoe komt wol tot garen?

    Het hele proces begint met scheren. Schapen worden volgens de Nederlandstalige Wikipedia elk voorjaar geschoren. Daarna wordt de ruwe wol gewassen, gekaard en gesponnen tot een draad. Meerdere draden worden vaak getwijnd, wat het garen dikker en sterker maakt. Daarna wordt het garen geverfd of in zijn natuurlijke kleur gelaten. Wat je in de winkel koopt, is dus het eindproduct van meerdere stappen, en de kwaliteit hangt af van hoe zorgvuldig elke stap is gedaan.

    Merinoschaap en een mand met ruwe wol naast gesponnen garen
    Van schaap naar garen: scheren, wassen, kaarden en spinnen.

    De voordelen van merino wol

    Zacht en weinig kriebel

    Het grootste voordeel. Doordat de vezels fijn zijn, buigen ze mee als ze de huid raken, in plaats van te prikken. Daardoor is merino geschikt voor kleding die direct op de huid komt, zoals een muts, een sjaal of een babytrui. Gevoelige huid verdraagt het vaak beter dan gewone wol, al verschilt dat per persoon.

    Warm en ademend

    Wol heeft volgens de Nederlandstalige Wikipedia een sterke kroezing, tot wel twintig bochten per 2,5 centimeter. Die kroezing houdt stilstaande lucht vast, waardoor wol goed isoleert. Dezelfde bron meldt dat wol tot 40 procent van zijn gewicht aan vocht kan opnemen zonder nat aan te voelen. Dat maakt merino fijn voor kleding die je ook in vochtig weer draagt.

    Veerkrachtig

    Wol veert terug in zijn oorspronkelijke vorm, zodat kreukels er vanzelf uit verdwijnen. Een gebreid merino vest behoudt zijn vorm daardoor beter dan een vest van katoen. Wol kan volgens de bron 30 tot 40 procent uitrekken zonder te breken.

    Prettig om mee te werken

    Merino glijdt soepel over de naald en haakt gemakkelijk. De steken zijn gelijkmatig en het werk ziet er netjes uit. Daarom adviseren veel breiers en haaksters het voor een eerste kleding project met een mooi resultaat.

    De nadelen van merino wol

    Merino wol is niet voor alles de beste keuze. De belangrijkste nadelen:

    • Het pilt. Zachte, fijne vezels vormen sneller pluisjes op plekken waar het werk schuurt, zoals onder de armen. De Nederlandstalige Wikipedia noemt pillen als nadeel van wol in het algemeen.
    • Het is lastig te wassen. Heet water, wrijven en centrifugeren laten wol vervilten. Daarom was je het liefst met de hand in lauw water, of kies je machinewasbare (superwash) merino.
    • Het is minder sterk. Wol heeft een lagere treksterkte dan linnen, katoen of synthetische vezels. Voor dingen die veel slijtage krijgen, zoals sokken, wordt merino vaak gemengd met nylon.
    • Het is duurder. Merino kost meer dan gewone wol of acryl. Voor een deken heb je veel garen nodig, en dat tikt aan.
    • Het kan motten aantrekken. Zoals alle dierlijke vezels moet je merino droog en afgesloten bewaren.

    Dat laatste is geen reden om merino te mijden. Het betekent alleen dat je moet kiezen voor het project waar de vezel het beste in tot zijn recht komt.

    Waarvoor gebruik je merino wol?

    Sjaals, mutsen en handschoenen

    Voor alles wat tegen je hals, hoofd of handen komt is merino een goede keuze, omdat het zacht is. Een eenvoudige sjaal in ribbelsteek is een mooi eerste project met merino. Wil je beginnen met een patroon? Lees dan hoe je een breipatroon leest.

    Kleding

    Truien, vesten en tops van merino zijn comfortabel en gaan lang mee als je ze goed verzorgt. Een dunne merino trui is warm zonder dik te zijn. Voor een vest of trui heb je ruime hoeveelheden garen nodig, en dus ook een stevige portemonnee.

    Babykleding

    Baby’s hebben een gevoelige huid, en merino is zacht. Kies een machinewasbare merino voor babykleding, want die gaat vaak in de was. Een babydekentje of vestje is klein en dus snel af.

    Dekens en plaids

    Een merino deken is zacht en warm. Het vraagt wel veel garen, dus het wordt een investering. Een gehaakt of gebreid plaid in merino is een cadeau dat jaren meegaat. Voor het haken van een deken lees je meer in ons artikel over een gehaakte deken.

    Sokken

    Merino zit vaak in sokkenwol, meestal gemengd met nylon voor extra sterkte. De Nederlandstalige Wikipedia zegt dat wol of merinowol een sok warmer maakt. Wil je weten hoe je sokkenwol kiest? Lees sokkenwol.

    Merino wol kopen: waar let je op?

    Er is veel verschil in kwaliteit en prijs. Let op deze punten.

    1. Samenstelling. Pure merino, of een mengsel met nylon, zijde of kasjmier. Zuivere merino is zachter, een mengsel is sterker.
    2. Dikte van het garen. Dun garen voor fijn breiwerk, dik voor snelle projecten.
    3. Wasbaarheid. Superwash merino kan in de machine, gewone merino moet je met de hand wassen.
    4. Hoeveelheid. Check de lengte in meters per bol, niet alleen het gewicht.
    5. Partijnummer. Koop genoeg voor je hele project in één keer, met hetzelfde partijnummer.

    Een overzicht van waar je wol koopt en hoe je kiest, vind je bij wol kopen en in ons artikel over de wolwinkel. Prijzen noemen we niet, omdat die per winkel en per periode verschillen.

    Tip: twijfel je of merino bij je past? Koop eerst één bol voor een klein project, zoals een muts of een paar wanten. Zo voel je het verschil met gewone wol zonder dat je veel investeert.

    Merino wol wassen en verzorgen

    Goede verzorging bepaalt hoe lang je werk mooi blijft.

    Merinotrui wordt met de hand gewassen in lauw water
    Handwas in lauw water met een mild wasmiddel.
    1. Was met de hand in lauw water, met een mild wasmiddel voor wol. Wrijf niet en wring niet.
    2. Laat het werk even weken, ongeveer een kwartier, en spoel met water van dezelfde temperatuur.
    3. Druk het water eruit tussen een handdoek, in plaats van het uit te wringen.
    4. Laat plat drogen, uit de zon en niet op de verwarming.
    5. Bewaar droog, opgevouwen in plaats van gehangen, zodat het niet uitrekt.

    Heeft je werk pluisjes gekregen? Verwijder ze voorzichtig met een pluizenschaar of ontpluizer. Doe dat regelmatig, want pillen worden vanzelf meer.

    Merino wol in verschillende diktes

    Merino wol is er in alle diktes, van zeer fijn tot extra dik. Dat bepaalt waar je het voor gebruikt en met welke naald je werkt.

    Merinogaren in vier verschillende diktes naast elkaar
    Van fijn tot extra dik: de dikte bepaalt het gebruik.

    Dun merino garen, vaak als sokkenwol of lace-garen verkocht, breit en haakt met kleine naalden. Het geeft een fijn, soepel resultaat. Een dunne merino trui of een kanten omslagdoek is een project voor wie geduld heeft, want je hebt veel steken en rijen.

    Middeldik merino garen is de meest gebruikte dikte. Het past bij een naald van ongeveer 4 tot 5 mm en geeft bij breien en haken een gemakkelijke verhouding tussen tijd en resultaat. Truien, vesten, mutsen en sjaals worden meestal in deze dikte gemaakt.

    Dik merino garen werkt snel. Met naalden van 8 mm of meer maak je in één weekend een sjaal of een kussenhoes. Dat is leuk als beginnerproject, omdat je snel resultaat ziet. Voor een groot deken heb je wel veel bollen nodig. Kijk altijd naar de aanbeveling op de wikkel, want die verschilt per merk. De genoemde naaldmaten zijn richtwaarden.

    Merino wol voor beginners: is het een goede keuze?

    Ja, met een paar kanttekeningen. Merino glijdt soepel over de naald en geeft een mooi, gelijkmatig resultaat. Fouten zie je goed bij een effen kleur, en dat helpt bij het leren. Het nadeel is de prijs, en dat je een verkeerde steek moeilijker terugtrekt als het garen al een beetje is gaan vilten. Haal je werk dus voorzichtig uit.

    Wie net begint, kan het best starten met een klein project in merino, zoals een muts of een paar polswarmers. Zo leer je hoe het garen zich gedraagt voor je aan een groot project begint. Kun je nog niet breien of haken? Begin dan bij de basis in onze pijler over haken en breien en kies daarna je eerste project.

    Merino wol bewaren en motten voorkomen

    Wol is een dierlijke vezel, en motten houden daarvan. Een paar gewoonten verkleinen de kans op schade aanzienlijk.

    • Bewaar je wol schoon. Motten gaan het liefst af op vuil, zweet en etensresten, dus was gebreide kleding voordat je haar opbergt.
    • Berg op in een afsluitbare doos of zak. Een luchtdichte verpakking houdt motten buiten.
    • Leg er een natuurlijk middel bij, zoals cederhout of gedroogde lavendel. Dat is een hulpmiddel, geen garantie.
    • Controleer af en toe je voorraad. Vind je een gaatje of een klein spinseltje, haal dan alles tevoorschijn en was het.

    Heb je restjes merino over? Bewaar ze apart, met een briefje met de kleur en het merk. Met een handjevol restjes maak je een muts, een paar wanten of een kleine knuffel.

    Kleuren van merino wol

    Merino neemt kleur goed op en is daardoor verkrijgbaar in een grote reeks tinten, van natuurlijke kleuren zoals crème, grijs en bruin tot diepe, verzadigde kleuren. De Nederlandstalige Wikipedia vermeldt dat wol voor het spinnen, als garen of na het weven kan worden geverfd. In de praktijk betekent dat dat je bij de ene fabrikant een egale kleur vindt en bij de andere een gemêleerde.

    Voor je eerste project is een lichte of middelgrote effen kleur het fijnst, omdat je steken dan goed zichtbaar zijn. Donkere kleuren zien er mooi uit als eindresultaat, maar maken het lastig om fouten te vinden. Wil je een kleurverloop? Dan kies je een gemêleerd of verlopend garen, en houd je je patroon eenvoudig.

    Merino of andere garens?

    Merino of gewone wol

    Gewone wol is sterker en goedkoper, maar kan kriebelen. Voor buitenkleding is het prima. Voor alles wat tegen je huid komt, geven veel mensen de voorkeur aan merino.

    Merino of katoen

    Katoen is een plantaardige vezel, sterk en wasbaar, maar met weinig rek. Merino is warmer en rekbaarder. Voor een zomertop kies je katoen, voor een wintersjaal merino. Meer over katoen lees je in katoen garen.

    Merino of acryl

    Acryl is goedkoop, machinewasbaar en niet gevoelig voor motten. Het ademt minder en voelt minder zacht. Voor een kleed dat vaak in de was gaat is acryl handig. Voor iets dat je op je huid draagt, is merino prettiger.

    Veelgestelde vragen over merino wol

    Wat is merino wol?

    Merino wol is wol van het merinoschaap, een ras met zeer fijne vezels. Het voelt zacht aan, is warm en kriebelt weinig. Het ras komt uit Spanje en kwam zo’n tweehonderd jaar geleden in Australië terecht.

    Kriebelt merino wol?

    Meestal niet of nauwelijks. De vezels zijn zo fijn dat ze meebuigen met de huid. Wol begint volgens de Nederlandstalige Wikipedia boven ongeveer 28 micrometer te prikken, en merino blijft daar ruim onder. Elke huid is anders, dus probeer het eerst uit.

    Wat zijn de nadelen van merino wol?

    Het pilt sneller, vilt bij te heet wassen, is minder sterk dan katoen of synthetische vezels en kost meer. Het is ook gevoelig voor motten als je het niet droog en afgesloten bewaart.

    Is merino wol geschikt voor baby’s?

    Ja, vaak wel, omdat het zacht is en weinig prikt. Kies een machinewasbare soort, want babykleding gaat vaak in de was. Voor de allerkleinsten is een proef op de huid altijd verstandig.

    Hoe was je merino wol?

    Met de hand in lauw water en een mild wolwasmiddel. Niet wrijven, niet wringen en plat laten drogen. Superwash merino kan op een laag programma in de wasmachine, als het label dat zegt.

    Kun je merino wol haken?

    Ja. Merino is soepel en haakt prettig, en geeft een zachte stof. Voor een gehaakte deken heb je wel veel garen nodig.

    Wat is het verschil tussen merino en gewone wol?

    Merino heeft veel fijnere vezels en is daardoor zachter en kriebelt minder. Gewone wol is vaak sterker en goedkoper, maar grover.

    Waar koop je merino wol?

    In hobbywinkels, wolwinkels en online. Let op samenstelling, wasbaarheid en hoeveelheid, en koop genoeg voor je hele project met hetzelfde partijnummer.

    Verder lezen

    Merino wol is één van de garens waaruit je kunt kiezen. Op AYOO lees je verder over wol en garen.

  • Sokkenwol kiezen: welke wol past bij gebreide sokken?

    Sokkenwol kiezen: welke wol past bij gebreide sokken?

    Sokkenwol is garen dat speciaal is gemaakt voor gebreide sokken. Meestal is het een mengsel van wol en een beetje nylon, zodat de sok warm en zacht is én niet snel doorslijt. Voor een paar sokken heb je ongeveer 100 gram nodig. Kies je 4-draads sokkenwol, dan brei je een fijne, dunne sok. Met 6-draads sokkenwol brei je sneller en wordt de sok dikker.

    Voor beginners is een effen 4-draads sokkenwol met nylon in een lichte kleur de beste eerste keus. In dit artikel lees je waaruit sokkenwol bestaat, hoe je tussen 4- en 6-draads kiest, welke naalden erbij passen en waar je op let als je sokkenwol wilt kopen. Zoek je algemene informatie over garen? Kijk dan bij garen of in de pijler over haken en breien.

    Kort samengevat

    • Sokkenwol is een wol-nylonmengsel: wol voor warmte, nylon voor sterkte.
    • 4-draads geeft een fijne sok, 6-draads een dikkere sok die sneller klaar is.
    • Voor een paar sokken heb je ongeveer 100 gram nodig, bij grote maten iets meer.
    • Effen sokkenwol laat patronen goed zien, gemêleerde sokkenwol maakt van een simpele sok al iets bijzonders.
    • Was handgebreide sokken koel of volgens het label, want wol kan vervilten.

    Wat is sokkenwol?

    Sokkenwol is garen waarvan de samenstelling is afgestemd op wat sokken te verduren krijgen. Een sok slijt aan de hiel en de teen, wordt vaak gewassen en moet toch zacht zijn op de huid. Pure wol is warm, maar slijt sneller. Daarom bevat sokkenwol meestal een deel nylon. De Nederlandstalige Wikipedia zegt over gewone sokken dat nylon de duurzaamheid verhoogt en dat wol, bijvoorbeeld merinowol, een sok warmer maakt, zie de pagina over sokken. Dat principe zit ook in sokkenwol.

    Een gebruikelijke samenstelling is ongeveer driekwart wol en een kwart nylon. Dat is een richtwaarde die je vaak op het label ziet, maar het verschilt per merk. Kijk dus altijd naar de wikkel. Sokkenwol kan ook een mengsel met katoen of bamboe zijn, voor wie wol te warm of te kriebelig vindt.

    Waarom geen gewone wol voor sokken?

    Je kunt best sokken breien van gewone wol, maar ze slijten sneller. Zeker als je vaak op blote voeten in schoenen loopt, merk je dat aan de hiel. Zacht, dik garen is ook minder geschikt omdat het in een schoen veel ruimte inneemt. Sokkenwol is dun en stevig genoeg om een sok te breien die past, en toch lang meegaat.

    4-draads of 6-draads sokkenwol?

    Het aantal draden zegt iets over de dikte van het garen. Een 4-draads garen is dunner dan een 6-draads garen. In de praktijk gebruik je ze zo.

    Dunne en dikkere sokkenwol naast elkaar met een breiproefje
    4-draads is dunner dan 6-draads sokkenwol.
    SoortDikteNaaldGeschikt voor
    4-draadsfijnca. 2,5 tot 3 mmdunne sokken, fijn patroon, binnen schoenen
    6-draadsdikkerca. 3,5 tot 4 mmwarme sokken, huissokken, snel resultaat

    De naaldmaten zijn richtwaarden. Kijk altijd naar de aanbeveling op de wikkel en brei een proeflapje om te zien welke naald bij jouw hand past.

    Voor wie is 4-draads?

    Voor wie dunne, nette sokken wil breien die in een schoen passen. Een 4-draads sok heeft meer steken en meer rijen, en vraagt dus meer tijd. Het resultaat is een fijne sok met mooi patroon. Veel gevorderde breiers kiezen hier voor.

    Voor wie is 6-draads?

    Voor beginners en voor wie warme huissokken wil. Sokkenwol 6-draads breit sneller, omdat het dikker is. Een sok is in een paar avonden klaar en je ziet snel resultaat. Als eerste project is dat prettig.

    Sokkenwol kopen: waar let je op?

    Er is veel keuze. De prijs loopt uiteen van een paar euro tot ruim tien euro per bol. Let op deze punten.

    • Samenstelling. Zoek een wol-nylonmengsel. Bevat het geen nylon, dan slijten je sokken sneller.
    • Wasbaarheid. Sommige sokkenwol is machinewasbaar (superwash), andere niet. Als je niet van handwas houdt, kies dan machinewasbaar. De Nederlandstalige Wikipedia over wol noemt wol lastig te wassen en zegt dat wol kan vervilten bij te heet wassen, volgens de pagina over wol.
    • Bolgewicht. Sokkenwol komt meestal in bollen van 50 of 100 gram. Reken op ongeveer 100 gram voor een paar sokken in damesmaat, iets meer voor grote maten.
    • Kleur. Effen sokkenwol laat een patroon goed zien. Gemêleerde of zelfstrepende sokkenwol maakt een gewone sok al bijzonder. Voor een eerste project is effen of een rustige gemêleerde kleur het makkelijkst.

    Sokkenwol kopen kan online en in winkels. Veel hobbywinkels en grote ketens hebben sokkenwol in hun assortiment, vaak ook in aanbieding. Meer over waar je wol het best koopt en waar je op let, vind je in onze gids over wol kopen en in het artikel over de wolwinkel. Een prijsvergelijking per winkel geven we hier bewust niet, omdat prijzen en aanbod vaak veranderen.

    Tip: koop voor een eerste sok één bol van 100 gram en een tweede als je een grotere maat hebt of een lange schacht wilt. Nog een bol later bijkopen kan, maar kleuren kunnen per partij verschillen.

    Hoeveel sokkenwol heb je nodig?

    Voor een gemiddeld paar sokken in damesmaat heb je ongeveer 100 gram nodig. Voor herenmaten of lange schachten reken je op 125 tot 150 gram. Dat zijn richtwaarden. Bij 4-draads garen zit er meer meters in dezelfde gewichtseenheid dan bij 6-draads, dus kijk ook naar de lengte in meters op de wikkel. Voor een paar gewone sokken heb je ongeveer 350 tot 400 meter fijn garen nodig.

    Wil je zeker weten dat je genoeg hebt? Weeg je eerste sok als hij af is. Weegt die 45 gram, dan weet je dat je voor de tweede ook 45 gram nodig hebt en dat een bol van 100 gram ruim genoeg is.

    Een sok breien: hoe is hij opgebouwd?

    Een sok heeft meer onderdelen dan je denkt. De Nederlandstalige Wikipedia beschrijft de opbouw: een boord als bovenrand, een beenstuk dat zich splitst in de hiel (onder) en de spie (boven), een voet en een teen. Bij handbreien wordt de hiel volgens dezelfde bron als een uitdaging gezien, omdat je moet minderen en meerderen.

    Half gebreide sok op sokkennaalden met sokkenwol
    Een sok wordt van boord naar hiel en teen gebreid.

    Voor een eerste sok volg je daarom een patroon met stap-voor-stapuitleg. Je zet op met een rekbare opzet, zoals de lange draad, breit een boord met afwisselend rechte en averechte steken en gaat dan verder met het been. Daarna volgt de hiel, de voet en de teen. Hoe je steken opzet leg je uit in onze pagina over breien opzetten steken. Sokken brei je meestal in het rond, op vijf naalden of op een rondbreinaald, zodat er geen naad in je sok zit.

    Wil je beginnen met een eenvoudig project voordat je sokken breit? Brei dan eerst een breipatroon zoals een sjaal of muts. Zo leer je rechts en averechts en het ritme van rondbreien zonder dat de hiel meteen in de weg zit.

    Sokkenwol of merinowol?

    Sokkenwol is geen apart materiaal, maar een garen dat is gemaakt voor sokken. Merinowol is een wolsoort die vaak wordt gebruikt voor het wollen deel van sokkenwol. De Nederlandstalige Wikipedia noemt merino de oorspronkelijke ras voor fijne wol, waarvan de vezels zacht zijn en weinig kriebelen. Veel sokkenwol bevat daarom merino, aangevuld met nylon. Wil je meer weten over wat merino is en wat het kan? Lees dan ons artikel over merino wol.

    Gemêleerde, zelfstrepende en effen sokkenwol

    Bij sokkenwol kies je niet alleen een dikte, maar ook een kleurtype. Dat bepaalt hoe je sok eruitziet en welk patroon past.

    Zelfstrepende, gemêleerde en effen sokkenwol
    Drie soorten sokkenwol geven drie looks.

    Effen sokkenwol heeft één kleur. Het laat steekpatronen, kabels en kantjes goed zien. Als je een patroon met structuur breit, is effen de beste keuze. Het is ook het makkelijkst voor een eerste sok, omdat je een gevallen steek of een fout in één oogopslag ziet.

    Gemêleerde sokkenwol heeft kleurschakeringen binnen één draad, zoals grijs met blauwe vlekjes. Het geeft een levendige sok zonder dat je iets hoeft te doen, en verbergt kleine ongelijkheden in je breiwerk. Een eenvoudig patroon, zoals tricot of boord, past hier het best bij.

    Zelfstrepende sokkenwol wisselt in lange stukken van kleur, waardoor er vanzelf strepen of een patroon ontstaat. Hoe breed de strepen worden, hangt af van je aantal steken en de lengte van elk kleurvak. Het resultaat is leuk, maar bij een druk patroon verdwijnt je steekpatroon. Kies daarom een eenvoudige steek.

    Twee sokken die gelijk worden

    Wie met zelfstrepende of gemêleerde wol breit, wil vaak dat beide sokken gelijk zijn. Begin de tweede sok dan op hetzelfde punt in de kleurwisseling als de eerste. Zoek in de tweede bol het stuk dat overeenkomt met waar je begon en knip daar het begin af. Dat kost wat garen, maar je krijgt een mooi paar. Wie het niet erg vindt als de sokken iets verschillen, begint gewoon opnieuw vanaf het begin van de bol. Veel breiers vinden een ongelijk paar juist leuk.

    Sokkenwol voor kinderen en baby’s

    Kindersokken zijn klein en dus snel af, en een goed project om met sokkenwol te oefenen. Kies een zacht garen dat tegen de huid kan, bij voorkeur machinewasbaar, want kindersokken gaan vaak in de was. Voor een kind van een paar jaar heb je zo’n 40 tot 50 gram garen nodig, voor een baby minder. Dat zijn richtwaarden. Een restje sokkenwol is vaak al genoeg, wat het een goede manier maakt om restjes op te maken.

    Gebruik voor kleine sokken een iets dunnere naald dan je voor volwassen sokken zou doen, zodat het breiwerk stevig is en niet snel doorslijt. Kinderen kunnen hard zijn voor hun sokken.

    Sokkenwol bewaren en restjes gebruiken

    Sokkenwol is een garen waarvan je vaak restjes overhoudt, omdat een bol van 100 gram niet altijd precies opgaat. Bewaar die restjes in een doos of mand, bij voorkeur apart van andere wol zodat ze niet in de war raken. Wol bewaar je droog en bij voorkeur in een afsluitbare doos, want motten houden van natuurlijke vezels.

    Met restjes kun je meer doen dan stoppen. Je kunt er sokken van breien met een gestreepte hiel en teen, handschoenen, een kleine muts of een sjaal van kleine blokken. Een groot restendeken, haakpatroon of breipatroon, is een bekende manier om alle restjes in een keer op te maken. Wil je weten hoe je restjes combineert in een haakwerk? Zie dan haken voor de basis.

    Een laatste tip: noteer op een kaartje de merknaam, de kleur en het partijnummer van elke bol die je gebruikt. Zo kun je later een bol bijkopen of een stopklus uitvoeren in dezelfde kleur. Zonder die gegevens is de kans groot dat je een net iets andere kleur koopt, wat je op een sok meteen ziet.

    Sokken wassen en verzorgen

    Handgebreide sokken gaan langer mee als je ze goed verzorgt.

    1. Lees het label. Superwash-sokkenwol kan meestal in de machine op een laag programma. Gewone wol was je het best met de hand.
    2. Gebruik lauw water en een mild wasmiddel. Heet water laat wol vervilten.
    3. Wring de sok niet uit, maar druk hem tussen een handdoek.
    4. Laat de sok plat drogen, niet op de verwarming.

    Heb je een gat in je sok? Stop het zo snel mogelijk. Een klein gat is met een stopnaald en een restje sokkenwol in vijf minuten gerepareerd. Bewaar daarom altijd een klein bolletje van het garen dat je voor je sokken gebruikte.

    Veelgestelde vragen over sokkenwol

    Wat is sokkenwol?

    Sokkenwol is garen dat gemaakt is voor gebreide sokken. Het is meestal een mengsel van wol en nylon, zodat de sok warm, zacht en stevig is. Het is dunner dan gewone breiwol, zodat de sok in een schoen past.

    Hoeveel sokkenwol heb je nodig voor een paar sokken?

    Voor een paar sokken in damesmaat heb je ongeveer 100 gram nodig. Voor herenmaten of een lange schacht reken je op 125 tot 150 gram. Dat is een richtwaarde, want het hangt af van je maat en van de dikte van het garen.

    Wat is het verschil tussen 4-draads en 6-draads sokkenwol?

    4-draads is dunner en geeft een fijne sok die in een schoen past. 6-draads is dikker, breit sneller en geeft een warme sok, geschikt als huissok. Voor beginners is 6-draads vaak het makkelijkst.

    Welke naald heb je nodig voor sokkenwol?

    Voor 4-draads meestal een naald van ongeveer 2,5 tot 3 mm, voor 6-draads ongeveer 3,5 tot 4 mm. Kijk altijd op de wikkel en brei een proeflapje, want elke breier heeft een eigen spanning.

    Kan sokkenwol in de wasmachine?

    Alleen als het label dat zegt. Superwash-sokkenwol is vaak machinewasbaar op een laag programma. Gewone wol kan bij te heet wassen vervilten, dus was die met de hand in lauw water.

    Waarom zit er nylon in sokkenwol?

    Nylon maakt het garen sterker, zodat de sok minder snel doorslijt aan hiel en teen. De wol zorgt voor warmte en zachtheid. Samen geven ze een sok die langer meegaat dan van alleen wol.

    Waar koop je sokkenwol?

    Online, in hobbywinkels en bij grotere winkelketens. Kijk naar de samenstelling, het bolgewicht en de wasbaarheid, en niet alleen naar de prijs. Meer tips staan in onze gids over wol kopen.

    Kan ik sokkenwol ook haken?

    Ja, je kunt sokkenwol ook haken, bijvoorbeeld voor haaksokken of kleine dingen als sleutelhangers en onderzetters. Het garen is fijn, dus je werkt met een kleinere haaknaald.

    Verder lezen

    Sokkenwol is een van de vele garens waaruit je kunt kiezen. Op AYOO lees je verder over wol en garen.

  • Garen: soorten, dikte en welk garen je kiest voor haken en breien

    Garen: soorten, dikte en welk garen je kiest voor haken en breien

    Garen is een draad die ontstaat door vezels te spinnen, zoals Wikipedia het omschrijft. Voor haken en breien kies je garen op drie dingen: de vezel (wol, katoen, acryl of een mix), de dikte en de draaiing. Voor een eerste project werkt een glad, middeldik garen van wol of katoen het prettigst, omdat je de steken goed ziet.

    Wie in de winkel voor een muur vol garen staat, ziet vooral kleuren. Toch bepalen de eigenschappen van het garen of je project gaat lukken. In deze uitleg lees je hoe garen gemaakt wordt, welke soorten garen er zijn, hoe je de dikte kiest en wat je bij garen kopen moet controleren. Ben je nog aan het oriënteren op het hele vak? Begin dan bij onze pagina over haken en breien.

    Kort samengevat

    • Garen bestaat uit gesponnen vezels, die daarna vaak worden samengedraaid.
    • Kies de vezel op het gebruik: wol voor warmte, katoen voor koel en stevig, acryl voor makkelijk wassen.
    • De dikte van het garen bepaalt de naald- of haaknaaldmaat en de snelheid van je werk.
    • Lees altijd het label: samenstelling, meters per bol, maat, stekenproef en badnummer.
    • Koop garen voor één project tegelijk, met hetzelfde badnummer.

    Hoe wordt garen gemaakt?

    Het begint bij vezels. Bij wol worden die van het schaap geschoren, gewassen, gekaard en daarna gesponnen. Volgens Wikipedia over wol draaien spinners de vezels tot één draad, en wordt die draad daarna vaak met andere draden samengedraaid, meestal in tegengestelde richting. Dat samendraaien heet twijnen en geeft het garen kracht en volume.

    Dunnere vezels geven dunner garen. Dat is ook de reden dat fijne wol, zoals merino, zo soepel en dun gesponnen kan worden. Katoen, linnen en acryl gaan op een vergelijkbare manier door een spinproces, al start acryl als een chemische vezel die uit een spindop wordt geperst.

    Soorten garen op basis van vezel

    Wol

    Wol is warm, veerkrachtig en neemt vocht op. Volgens Wikipedia kan wol bijna een derde van het eigen gewicht aan water opnemen zonder nat aan te voelen. Wil je meer weten over wat je bij aankoop moet doen? Lees onze gids om wol te kopen. Fijne wol heet merino wol en is geschikt voor alles wat je dicht op de huid draagt.

    Katoen

    Katoen is een plantaardige vezel. Het garen is koel, rekt weinig en is goed te wassen. Daarom wordt het vaak gebruikt voor dishcloths, tasjes, zomerkleding en amigurumi. Voor een deken is het zwaar, omdat katoen niet veert zoals wol.

    Acryl

    Acryl is een kunstvezel. Het is goedkoop, kleurvast en makkelijk te wassen. Het ademt minder dan wol en kan sneller pluizen of kleverig aanvoelen bij warmte. Veel winkels verkopen garen in een mix van wol en acryl, zodat je de wasbaarheid van acryl krijgt met iets meer warmte van wol.

    Sokkenwol

    Sokkengaren is dun en stevig, vaak met een deel nylon voor slijtvastheid. Wat er allemaal bij komt kijken, lees je bij sokkenwol.

    Overige vezels

    Alpaca, mohair, linnen, bamboe en viscose zijn de meest gebruikte overige vezels. Ze hebben ieder een eigen gevoel en zijn vaak duurder. Alpaca en mohair zijn warm en zacht, linnen en bamboe zijn koel en glanzend.

    Hoe dik moet je garen zijn?

    De dikte van garen noem je ook wel de maat. Er is geen strakke internationale standaard, daarom werk je met een naald- of haaknaaldmaat die op het label staat. Als richtwaarde:

    Garen in vier diktes van fijn naar dik met naalden in oplopende maat
    Hoe dikker het garen, hoe dikker de naald.
    DikteNaald of haaknaaldGebruik
    Fijn2 tot 3 mmsokken, baby, kant
    Middel3,5 tot 5 mmsjaals, vesten, truien
    Dik5,5 tot 8 mmmutsen, snelle projecten
    Extra dik9 mm en dikkerdekens, kussens

    Breinaalden lopen volgens Wikipedia over breinaalden van ongeveer 2 mm voor fijn garen tot 25 mm voor de dikste wol. Haaknaalden gaan van ongeveer 2,5 tot 19 mm, schrijft Wikipedia over de haaknaald.

    Kies als beginner middeldik garen. Je ziet de steken goed, je werk groeit sneller dan met dun garen en je hand wordt niet moe van het zware gewicht dat extra dik garen geeft.

    Het label van het garen lezen

    Het bandje om de bol heeft alle informatie die je nodig hebt.

    Een bol garen met bandje, weegschaaltje en meetlint
    Gewicht en lengte op het bandje vertellen hoeveel je nodig hebt.
    1. Samenstelling: percentages van de vezels.
    2. Gewicht en lengte: bijvoorbeeld 50 gram en 125 meter. Vergelijk altijd op meters.
    3. Naald- of haaknaaldmaat: de aanbevolen maat.
    4. Stekenproef: het aantal steken en toeren op 10 bij 10 cm.
    5. Wasadvies: symbolen voor handwas, machinewas of niet wassen.
    6. Badnummer: het nummer van de verfbeurt. Garen met een ander nummer kan licht afwijken in kleur.

    Garen kopen: waar en waar op letten

    Wil je garen kopen, dan zijn er grofweg drie plekken.

    • Een wolwinkel of garenwinkel. Je kunt het garen voelen en krijgt advies. Zie ook onze uitleg over de wol winkel.
    • Een grote keten. Bij Action, Zeeman, Wibra en HEMA vind je eenvoudig garen voor een lage prijs. Het aanbod wisselt, dus je kunt een kleur niet altijd bijkopen. Garen bij Action of garen bij Zeeman is handig voor oefenwerk.
    • Online. Je hebt de keuze uit veel merken. Kleuren kunnen op een scherm afwijken, dus bestel voor een groot project eerst één bol.

    Een paar tips voor garen kopen:

    • Koop alle bollen voor één project tegelijk met hetzelfde badnummer.
    • Neem één bol extra, zeker bij een kleur die lastig te vinden is.
    • Voor amigurumi garen kopen: kies een glad, strak gedraaid garen zoals katoen. Daarin zie je je steken en het vulsel schemert niet door.
    • Bewaar het label voor het wasadvies.

    Garen bewaren en verzorgen

    Bewaar garen droog en donker in een afsluitbare bak. Wol kan motten aantrekken, dus bewaar het schoon. Was je werk volgens het label. Wol wast je volgens Wikipedia bij voorkeur met de hand, omdat het kan vervilten. Droog het plat en hang het niet op, want het gewicht rekt je werk uit.

    Een afsluitbare bak met garen in een kast
    Bewaar garen droog en donker in een bak met deksel.

    Garen en patroon samen kiezen

    Een patroon werkt het best met het garen waarvoor het is ontworpen. Staat er in het patroon een dikte, dan zoek je een garen met vergelijkbare meters per 50 gram en een vergelijkbare stekenproef. Een ander garen kan prima, maar maak dan altijd eerst een stekenproef. Zo ontdek je op een lapje van 10 bij 10 cm of je werk te groot of te klein uitvalt, voordat je een hele trui breit.

    Welk garen past bij welk project?

    Een project vraagt om een bepaalde combinatie van vezel en dikte. Een paar voorbeelden, als richtlijn en niet als wet.

    • Sjaal of muts. Kies middeldikke wol of een wolmix. Het is warm en veert terug. Heb je een gevoelige huid, kies dan merino.
    • Trui of vest. Een middeldik, soepel garen met een beetje stevigheid. Te gladde, glanzende vezels zoals viscose kunnen gaan uitzakken.
    • Babyspullen. Zacht, wasbaar en kleurvast: merino met een wasbaarheidsbehandeling, katoen of een zachte acrylmix. Controleer altijd het wasadvies.
    • Dishcloths en onderzetters. Katoen. Het kan tegen heet water en neemt vocht goed op.
    • Amigurumi. Glad, strak gedraaid katoen of acryl. Een meerdraads garen laat de steken goed zien.
    • Deken. Een garen dat je in grote hoeveelheden betaalbaar kunt kopen en makkelijk wast. Wolmix of acryl is dan praktisch.
    • Sokken. Sokkenwol met nylon, vanwege de slijtage.

    Veelgebruikte garentermen op een rij

    Een paar woorden die je in patronen en op labels ziet:

    • Enkel- en meerdraads. Enkeldraads garen is één draad. Meerdraads garen bestaat uit twee of meer samengedraaide draden, wat sterker is en een gelijkmatiger steek geeft.
    • Gemêleerd en gradiënt. Garen met meerdere kleuren in één draad. Gemêleerd garen verbergt kleine ongelijkheden, maar maakt het tellen van steken moeilijker.
    • Bouclé, mohair en fancy garens. Garens met een lus- of haarstructuur. Mooi, maar lastig voor beginners, want je ziet je steken nauwelijks.
    • Kluwen en bol. Een kluwen is een opgerolde streng. Sommige garens worden als streng geleverd en moet je eerst opwinden, bijvoorbeeld om het garen te kunnen verwerken zonder knopen.
    • Badnummer. Het nummer van de verfbeurt, voor een gelijke kleur.
    • Rest of restantje. Wat overblijft na een project. Prima voor pompons, kleine amigurumi of een gestreepte deken.

    Veelgemaakte fouten bij garen kiezen

    Een aantal valkuilen die vaak voorkomen:

    1. Alleen op kleur kopen. De mooiste kleur is niet altijd het best werkbare garen. Voel eerst, en draai het garen tussen je vingers om te zien hoe het zich gedraagt.
    2. Te weinig bollen kopen. Moet je er later één bijkopen, dan is het badnummer vaak anders. Het verschil zie je in een sjaal als een streep.
    3. Een ander garen dan in het patroon nemen zonder stekenproef. Je werk kan te groot of te klein worden.
    4. Een te dik garen als beginner. Het ziet er snel uit, maar het is zwaar voor je handen en je mist het gevoel voor de steek.
    5. Wasadvies negeren. Een wollen trui in de wasmachine kan vervilten en krimpen.

    Garen hergebruiken en restjes verwerken

    Rest-garen is nuttig. Je kunt van losse restjes een gestreepte deken haken, pompons maken of kleine cadeautjes zoals sleutelhangers. Bewaar restjes per vezel, zodat je ze later bij elkaar kunt gebruiken. Wil je een breiwerk uithalen? Haal dan de steken uit, wind het garen om een boek of stoel en wasem het even, zodat het weer recht wordt.

    Veelgestelde vragen over garen

    Wat is het verschil tussen garen en wol?

    Wol is een vezel van schapen. Garen is de draad die uit vezels gesponnen wordt, van wol, katoen, acryl of een mix. In de winkel heet alles wat je kunt haken of breien vaak wol, maar op het label zie je de echte samenstelling.

    Welk garen is het best voor beginners?

    Een glad, middeldik garen in een effen, lichte kleur. Wol-acryl of katoen werkt goed. Vermijd in het begin mohair, bouclé en donkere kleuren, want daar zie je je steken moeilijk in.

    Hoeveel garen heb ik nodig?

    Dat staat in het patroon, in meters. Deel dat door de meters per bol van jouw garen. Voor een sjaal is dat grofweg 300 tot 500 meter, voor een muts 100 tot 200 meter. Koop liever een bol extra.

    Waar kan ik garen kopen?

    In een wolwinkel, bij grote ketens als Action, Zeeman, Wibra en HEMA, en online. Een winkel biedt advies, een keten is goedkoop en online heb je de meeste keuze.

    Welk garen is geschikt voor amigurumi?

    Gebruik een strak gedraaid, glad garen, zoals katoen, met een kleinere haaknaald dan op het label staat. Wikipedia noemt bij amigurumi dat er met een kleine haaknaald wordt gewerkt, zodat het werk strak genoeg is om te vullen.

    Kun je garen van verschillende merken combineren?

    Ja, als de dikte en de verzorging overeenkomen. Bij kleine projecten is dat prima, bij een groot stuk werk is één merk met één badnummer veiliger.

    Wat is een stekenproef?

    Een lapje van 10 bij 10 cm dat je met je garen en je naalden maakt, om te tellen hoeveel steken en rijen erin passen. Zo weet je of je werk de goede maat krijgt.

    Hoe voorkom je dat garen in de knoop raakt?

    Haal het garen uit het midden van de bol, bewaar bollen los en gebruik een garenhouder of een kommetje om te voorkomen dat de bol wegrolt.

    Verder lezen

  • Wol kopen: zo kies je de juiste wol voor haken en breien

    Wol kopen: zo kies je de juiste wol voor haken en breien

    Wol kopen doe je op basis van je project, niet op basis van de mooiste kleur. Bij wol kopen kies je eerst wat je gaat maken, dan de vezel, dan de dikte, en pas daarna de kleur. Voor een sjaal of muts is een middeldikke wol met een beetje stevigheid de veiligste keuze. Voor iets wat op de huid ligt kies je zachte merinowol of katoen.

    Veel mensen die voor het eerst wol kopen, gaan naar de winkel met een patroon in de hand en komen thuis met een bol die er mooier uitziet dan hij werkt. Dat is niet erg, maar met een paar vragen vooraf voorkom je het. Deze gids over wol kopen loopt ze langs: welke soorten er zijn, wat het label zegt, hoeveel je nodig hebt en waar je goede wol kunt kopen. Wil je daarna direct aan de slag met een eerste project? Lees dan eerst onze uitleg over haken en breien.

    Kort samengevat

    • Kies eerst je project, dan de vezel, dan de dikte, dan pas de kleur.
    • Voor beginners werkt een middeldikke, gladde wol of een wol-acrylmix het prettigst.
    • Op het label staat de naald- of haaknaaldmaat, de stekenproef, de lengte en het badnummer.
    • Koop alle bollen voor één project tegelijk, met hetzelfde badnummer.
    • Merinowol is zacht, katoen is stevig en koel, acryl is goedkoop en makkelijk te wassen.

    Wat is wol precies, en wat noemen we ook wol?

    In het dagelijks gebruik betekent wol kopen: een bol of kluwen om mee te haken of te breien. Strikt genomen is wol alleen de haardos van dieren, vooral schapen. Volgens Wikipedia hebben wolvezels schubben en een natuurlijke krul, met veel kleine bochten (crimp). Daarin zit lucht gevangen, en daarom isoleert wol zo goed.

    In de winkel zie je het woord wol ook op bollen die van acryl, katoen of een mix zijn gemaakt. Wil je zeker weten wat je gaat kopen, lees dan de samenstelling op het label en niet de naam op de verpakking. Een bol die “Soft Wool” heet kan best uit acryl bestaan. Meer over de verschillen tussen wol en andere garens lees je in onze uitleg over garen.

    Soorten wol en garen: welke vezel past bij je project

    De vezel bepaalt hoe je werk aanvoelt, hoe warm het is en hoe je het wast. Dit zijn de vezels die je het vaakst tegenkomt als je wol wilt kopen.

    Zes bollen garen in verschillende kleuren en vezels naast elkaar, links glad en rechts pluizig
    Verschillende vezels voelen en zien er anders uit.

    Schapenwol en scheerwol

    Dit is de klassieke wol. Ze is warm, veerkrachtig en neemt vocht op zonder meteen nat aan te voelen. Volgens Wikipedia kan wol bijna een derde van het eigen gewicht aan water opnemen. Het nadeel is dat sterke wol bij sommige mensen prikt en dat je haar met zorg moet wassen. Voor truien, mutsen en dekens is het een prima keuze. Schapenwol die op het label als scheerwol staat komt van een levend schaap dat is geschoren.

    Merinowol

    Merinowol komt van het merinoschaap en heeft een veel fijnere vezel dan gewone schapenwol. Dat voel je: het is zachter en prikt minder. Volgens Wikipedia merken de meeste mensen een prikkend effect pas boven een vezeldikte van ongeveer 30 micrometer, en merino ligt daar ruim onder. Kies merino voor sjaals, babykleertjes en alles wat om je hals of op de huid komt. Het is wel duurder dan gewone wol en vraagt meer zorg bij het wassen.

    Sokkenwol

    Een sokkengaren is gemaakt om te slijten: meestal wol met een deel nylon of polyamide erin. Het is dun en stevig, waardoor je sokken langer meegaan. Wat daarbij hoort, lees je in onze gids over sokkenwol. Handig om te weten: sokkenwol is ook geschikt voor kleine, fijne projecten zoals lapjes, vingerloze handschoenen en kleine tasjes.

    Katoen

    Katoen garen is plantaardig, rekt nauwelijks en voelt koel aan. Daarom is het favoriet voor dishcloths, onderzetters, zomertopjes en amigurumi. Katoen is zwaarder dan wol en kan door het gewicht van een grote deken gaan uitzakken. Het gaat daarentegen wel goed in de wasmachine, en de steken blijven goed zichtbaar.

    Acryl en mixgarens

    Acryl is kunstmatig, goedkoop en eenvoudig te wassen. Het is ook warm, al ademt het minder dan wol. Veel breisters en haaksters kiezen een mix, bijvoorbeeld wol met acryl, om het beste van beide te combineren: de warmte van wol met de wasbaarheid van acryl. Voor een kinderdeken die vaak de wasmachine in moet is dat een goede keuze.

    Overige vezels

    Daarnaast zijn er alpaca, mohair, linnen, bamboe en viscose. Alpaca en mohair zijn zacht en warm maar kunnen haren verliezen en vragen een zorgvuldige wasbeurt. Linnen en bamboe zijn koel en glanzend. Ze zijn mooi voor zomerse projecten, maar ze rekken weinig, waardoor het werk in het begin wat strak aanvoelt.

    Dikte: hoe dik moet de wol zijn die je wilt kopen?

    De dikte van het garen bepaalt de naald- of haaknaaldmaat en hoe snel je werk groeit. Er is geen wereldwijd vaste benaming, maar je kunt deze indeling aanhouden als richtwaarde:

    SoortTypische naaldmaatGeschikt voor
    Fijn (sokkenwol)2 tot 3 mmsokken, baby, kant
    Middel3,5 tot 5 mmtruien, vesten, sjaals
    Dik5,5 tot 8 mmmutsen, snelle projecten
    Extra dik9 mm en groterdekens, kussens, mandjes

    Volgens Wikipedia lopen breinaalden van ongeveer 2 mm voor fijn garen tot 25 mm voor de dikste wol. Bij het wol kopen vind je de juiste maat op het label. Heb je net een eerste patroon uitgezocht? Dan helpt het om dezelfde dikte te kopen als in het patroon staat. Een dikker garen geeft een groter resultaat, een dunner garen een kleiner, tenzij je het patroon aanpast.

    Als beginner is middeldikke wol het makkelijkst. Je ziet je steken goed en je werk groeit sneller dan met dun garen. Heel dik garen lijkt aantrekkelijk, maar het is zwaarder voor je handen en minder vergevingsgezind bij fouten.

    Zo lees je het label bij het wol kopen

    Op het bandje om de bol staat alles wat je nodig hebt. Het is de moeite waard om dit te leren lezen, want het scheelt gokken.

    Een bol wol met bandje, meetlint en breinaald op tafel
    Op het bandje staat samenstelling, lengte en aanbevolen naaldmaat.
    1. Samenstelling. Welke vezels en in welk percentage. Zo zie je meteen of wat “wol” heet echt wol is.
    2. Lengte en gewicht. Bijvoorbeeld 50 gram en 125 meter. De lengte zegt meer dan het gewicht, want twee garens van 50 gram kunnen heel verschillend in meters zijn.
    3. Naald- of haaknaaldmaat. De aanbevolen maat. Bij strak werken kun je een maat groter nemen, volgens de uitleg op Wikipedia over breinaalden.
    4. Stekenproef. Het aantal steken en toeren op 10 bij 10 cm, bij de aanbevolen naalden. Zo weet je of jouw werk even groot wordt als in het patroon.
    5. Wasadvies. De symbolen voor handwas, wasmachine of niet wassen.
    6. Badnummer of partijnummer. Dit is het nummer van de verfbeurt. Bollen met een ander nummer kunnen een tikje afwijken in kleur.

    Hoeveel wol moet je kopen voor een project?

    Voordat je wol gaat kopen, kijk je in het patroon: dat vertelt meestal hoeveel meter of hoeveel bollen je nodig hebt. Reken dat om naar het garen dat je kiest. Wil je de juiste hoeveelheid wol kopen? Staat er 600 meter in en heeft jouw bol 125 meter, dan heb je vijf bollen nodig. Koop er liever één extra, zeker als je een andere kleur of een ander merk dan het patroon kiest.

    Een paar praktische regels:

    • Wol kopen doe je in één keer. Zelfs bij dezelfde kleur kan een nieuwe verfpartij net anders zijn. Het verschil zie je in een sjaal als een streep.
    • Controleer het badnummer. Alle bollen moeten hetzelfde nummer hebben.
    • Bewaar het label. Je hebt het nodig voor het wasadvies en voor als je later nog een bol wilt bijkopen.
    • Maak een stekenproef. Brei of haak een lapje van 10 bij 10 cm met je eigen naalden en meet na. Dit lijkt een omweg, maar voorkomt dat een trui te klein wordt.

    Wil je wol kopen voor een sjaal? Dan heb je vaak 300 tot 500 meter nodig, voor een muts ongeveer 100 tot 200 meter en voor een volwassen trui al snel 1.000 meter of meer. Dit zijn richtwaarden. Het hangt af van het patroon, de dikte en je steek.

    Waar kun je wol kopen?

    Goede wol kopen kan op meerdere plekken.

    Je hebt grofweg drie mogelijkheden, en alle drie hebben hun plek.

    In een wolwinkel

    Een speciaalzaak laat je het garen voelen, adviseert bij je patroon en weet vaak welke combinaties werken. De prijs is meestal hoger, maar je betaalt ook voor kennis. Meer over wat je daar kunt verwachten lees je bij de wol winkel.

    In een warenhuis of bij een groot filiaal

    Bij ketens als Action, Zeeman, Wibra en HEMA vind je eenvoudige garens voor een kleine prijs. Dat is handig voor oefenwerk, voor kinderen en voor projecten waarbij de kleur belangrijker is dan de kwaliteit. Het aanbod wisselt per periode en per winkel, dus reken er niet op dat je dezelfde bol later nog kunt bijkopen.

    Online

    Wol online kopen of wol bestellen is handig als je een bepaald merk, een speciale kleur of een pakket wilt. Lees de samenstelling goed, en kijk bij kleuren naar foto’s van meerdere klanten, want een scherm geeft kleuren nooit precies weer. Veel webwinkels verkopen ook een compleet wol pakket met garen, naalden en patroon. Dat is een fijne manier om te beginnen. Let bij uitverkoop en outlet op het badnummer: restpartijen komen vaak uit meerdere batches.

    Wol kopen als beginner: onze aanbeveling

    Wil je als beginner wol kopen en weten wat je als eerste moet pakken? Kies garen dat je makkelijk kunt uithalen en opnieuw kunt beginnen, want dat ga je doen.

    • Dikte: middel tot dik, met naalden of haaknaald van 4 tot 6 mm.
    • Structuur: glad en niet te donker. In zwart en donkerblauw zie je je steken slecht.
    • Vezel: wol-acrylmix of katoen. Mohair, bouclé en garens met veel haren zijn voor later.
    • Kleur: effen. Gemêleerd en gestreept garen verbergt fouten, maar maakt het tellen lastiger.
    • Hoeveelheid: een bol of twee om te oefenen, en pas daarna een grote aankoop voor een project.

    Wol bewaren en wassen

    Heb je wol gekocht? Bewaar wol droog, donker en luchtdicht, zodat er geen motten in komen. Een bak met deksel is genoeg. Laat de bandjes aan de bollen zitten.

    Een droge bak met bollen wol met bandjes erom
    Bewaar wol droog, donker en in een bak met deksel.

    Wassen doe je volgens het label. Wol wordt volgens Wikipedia bij voorkeur met de hand gewassen, omdat het sterk kan vervilten en pluizen. Gebruik lauw water en een milde wolwas, druk het water eruit zonder te wringen en laat het werk plat drogen. Hang natte wol nooit op, want het gewicht rekt je werk uit.

    Hoe wol zich later als stof gedraagt, lees je bij onze uitleg over wol stof, voor het geval je ook wilt naaien met wol.

    Veelgestelde vragen over wol kopen

    Waar kun je het beste wol kopen als beginner?

    Wil je wol kopen voor je eerste bollen, dan zijn een grote winkelketen of een online winkel prima. Je betaalt weinig en kunt rustig oefenen. Heb je wensen, bijvoorbeeld voor een babydeken, dan loont een speciaalzaak, omdat je daar de wol kunt voelen en advies krijgt.

    Hoeveel wol heb ik nodig voor een sjaal?

    Voor een gemiddelde sjaal heb je ruwweg 300 tot 500 meter garen nodig. Dat zijn drie tot vier bollen van 125 meter. Het precieze aantal hangt af van de breedte, de lengte en de dikte van het garen. Koop liever een bol extra.

    Wat is het verschil tussen wol en acryl?

    Wol is een dierlijke vezel: warm, veerkrachtig en vochtopnemend. Acryl is kunstmatig, goedkoper en makkelijker te wassen, maar ademt minder. Veel garens bevatten een mix van beide.

    Prikt merinowol?

    Merinowol is veel fijner dan gewone schapenwol en prikt daardoor veel minder. Volgens Wikipedia merken de meeste mensen een prikkel pas boven ongeveer 30 micrometer vezeldikte. Gevoelige huid kan toch reageren, dus test eerst een bol bij je nek.

    Wat betekent het badnummer op het label?

    Het badnummer geeft aan in welke verfbeurt het garen is gekleurd. Bollen met hetzelfde nummer hebben exact dezelfde kleur. Koop daarom alle bollen voor één project tegelijk en met hetzelfde nummer.

    Is online wol bestellen veilig voor de kleur?

    Als je online wol wilt kopen: niet altijd. Schermen geven kleuren verschillend weer. Bestel bij twijfel eerst één bol of vraag om een staal, en kijk of de webwinkel een retourperiode heeft.

    Kan ik wol van verschillende merken mengen?

    Ja, zolang de dikte en de verzorging overeenkomen. Voor kleine projecten is dat geen probleem. Voor één groot stuk werk is één merk met één badnummer veiliger.

    Hoe bewaar ik wol zodat er geen motten in komen?

    Bewaar wol schoon en droog in een afsluitbare bak. Wassen voordat je opbergt helpt, want motten komen af op vuil en zweet in de vezel.

    Verder lezen

    Je weet nu waar je op let bij het wol kopen en hoe je wol kopen slim aanpakt. Hieronder staan de pagina’s waarmee je verder kunt.

De waardering van ayoo.nl bij WebwinkelKeur Reviews is 8,7/10 gebaseerd op 255 reviews.