Tag: Naaien

Borduren met de naaimachine kan op twee manieren. Bij vrij borduren laat je de transporteur zakken, span je de stof in een ring en beweeg je de ring zelf onder de naald, zodat je met de machine tekent. Bij borduren met een borduureenheid beweegt de machine de ring volgens een digitaal ontwerp. Voor de eerste manier heb je alleen een gewone naaimachine met een zakkende transporteur nodig, plus een ring en een borduurvoet.

Dat maakt borduren met naaimachine een toegankelijke start voor wie wil proberen of machinaal borduren bij hem past. Je hoeft geen aparte borduurmachine te kopen. Wel is het even wennen: je werkt op gevoel en leert de snelheid van de machine en de beweging van je handen op elkaar af te stemmen. In dit artikel lees je hoe vrij borduren werkt, wat je nodig hebt, hoe je begint, welke fouten vaak voorkomen en wanneer een borduureenheid of een borduurmachine een betere keuze is. Wil je eerst de machine zelf leren kennen, lees dan onze uitleg over de naaimachine.

Twee manieren van borduren met de naaimachine

Een naaimachine maakt steken. Of je daarmee borduurt, hangt af van wie de stof beweegt.

Vrij borduren: jij beweegt de stof

Bij vrij borduren, ook wel vrij machinaal borduren of free motion embroidery genoemd, zet je de transporteur uit of laat je hem zakken. Normaal schuift de transporteur de stof vooruit. Volgens de Engelstalige Wikipedia over de sewing machine rijzen bij het gewone systeem getande transporteurs door de steekplaat en schuiven ze de stof horizontaal langs de naald. Als je die transporteur uitschakelt, beweegt de stof niet meer vanzelf en bepaal jij waar de volgende steek komt.

Je spant de stof in een ring en beweegt die onder de naald, alsof je met de machine tekent. Zo maak je lijnen, letters, schaduwen en vlakken. Het is een vrije, creatieve techniek, maar het kost oefening.

Borduren met een borduureenheid

Sommige elektronische naaimachines hebben een losse borduureenheid die je aankoppelt. De eenheid beweegt het raam met de stof computergestuurd onder de naald, op basis van een ontwerp. Dat is wat Wikipedia over de borduurmachine beschrijft: het borduurraam wordt computergestuurd heen en weer bewogen onder de naald, zodat een voorgeprogrammeerd patroon automatisch wordt gestikt. Je hoeft zelf niets te sturen, maar je bent beperkt tot ontwerpen die je machine kan lezen en tot de grootte van het raam.

Siersteken

Daarnaast hebben veel naaimachines ingebouwde siersteken, zoals zigzagvariaties, bloemetjes en randen. Daarmee kun je zomen en randen versieren zonder ring. Het is geen borduren in de strikte zin, maar het geeft een geborduurd effect op kleding en huishoudtextiel.

Wat heb je nodig voor borduren met de naaimachine?

Je hebt niet veel nodig, maar een paar dingen zijn essentieel.

• Een naaimachine met zakkende transporteur. Controleer de handleiding: bij de meeste machines is er een knop of schuif om de transporteur te laten zakken. Heeft je machine dat niet, dan kun je soms een afdekplaatje gebruiken.
• Een borduurvoet of stopvoet. Een speciale voet die licht boven de stof zweeft en bij elke steek even neerkomt. Hierdoor kun je de stof soepel bewegen. De exacte naam verschilt per merk.
• Een borduurring. Een kleine, stevige ring, liefst met een rand die plat op de steekplaat ligt. Plastic en hout zijn mogelijk. De stof moet strak staan. Zie onze uitleg over de borduurring.
• Borduurgaren. Een dun, glanzend machinegaren voor de bovendraad en een dun spoelgaren voor de onderdraad.
• Een naald voor borduren. Een naald met groter oog, die past bij je garen en stof.
• Stabilisator. Een laag onder de stof die voorkomt dat de stof trekt. Bij rekbare of dunne stoffen is die onmisbaar.
• Een uitwasbare stift om je ontwerp op de stof te tekenen.

Zo begin je met borduren met de naaimachine

Volg deze stappen voor je eerste proefstuk.

Stap 1: zet de machine klaar

Laat de transporteur zakken en kies de rechte steek. Bevestig de borduurvoet. Zet de snelheid op een rustige stand als je machine een snelheidsregeling heeft. Zie je geen transporteur-knop, kijk dan in de handleiding.

Stap 2: ondersteun en span de stof

Leg een laag stabilisator onder de stof en span beide samen in de ring. De stof moet strak staan, zonder trekken. Een strakke stof is de basis voor netjes werk. Zet de ring onder de naald en laat de naaivoet zakken. Dat is belangrijk: bij vrij borduren staat de naaivoetlifter omlaag, ook al lijkt de voet te zweven.

Stap 3: haal de onderdraad omhoog

Zakt de naald één keer en komt hij weer omhoog, dan trek je aan de bovendraad en komt de onderdraad als een lusje omhoog. Trek beide draden een stukje naar achteren en houd ze bij de eerste steken vast.

Stap 4: beweeg de ring rustig

Begin met de machine op gematigde snelheid en beweeg de ring met beide handen. Hoe sneller je de machine laat lopen en hoe langzamer je de ring beweegt, hoe kleiner de steken. Hoe sneller je de ring beweegt, hoe langer de steken. Zoek een ritme waarbij de steken gelijkmatig zijn.

Stap 5: oefen eenvoudige vormen

Begin met rechte lijnen, krullen en cirkels. Teken een spiraal en vul die in. Probeer daarna een eenvoudig motief zoals een blad of een bloem. Het gaat om de beheersing van de beweging, niet om een perfect resultaat.

Stap 6: wissel van kleur en werk af

Wil je van kleur wisselen, hef dan de naaivoet en knip de draad af. Rijg de nieuwe kleur in. Werk bij het einde de draden weg door een paar steken op dezelfde plek te zetten en knip de draadeinden dan af. Verwijder de stabilisator volgens het type, en strijk het werk aan de achterkant.

Spanning en steeklengte bij borduren met de naaimachine

De draadspanning is bij borduren extra belangrijk. Volgens Wikipedia is de spanning de trek op de draad tussen de naald en de spoel, die door spanningsschijfjes en een regelaar wordt bijgesteld, en is spanning de meest waarschijnlijke oorzaak als steken te los of te strak zijn. Bij vrij borduren wil je dat de bovendraad net aan de onderkant van de stof verschijnt, terwijl de onderdraad niet aan de bovenkant te zien is. Zie je onderdraad aan de bovenkant, verlaag dan de bovenspanning een klein beetje, en andersom. Test op een restje.

De steeklengte regel je met je hand. Bij vrij borduren speelt de steeklengteknop meestal geen rol, omdat de transporteur niet meer meewerkt. Onthoud: snelle machine, langzame ring geeft kleine steken. Langzame machine, snelle ring geeft grote steken.

Borduren met de naaimachine op kleding

Je kunt met de naaimachine ook op kleding borduren, bijvoorbeeld een naam, bloem of lijntekening. Gebruik ondersteuning aan de achterkant, span alleen het deel dat je gaat borduren in de ring en zorg dat de rest van het kledingstuk vrij onder de machine ligt, zodat het niet vastzit. Bij rekbare stof is een knipbare stabilisator aan te raden. Meer over de basis van deze hobby lees je in onze gids over borduren.

Volgens Wikipedia over borduren ging machineborduren veel sneller dan borduren met de hand. Het idee is dus ruim een eeuw oud, en het werkt nog steeds op dezelfde basis.

Veelgemaakte fouten

De draad breekt

Controleer de inrijging, vervang de naald en gebruik goed garen. Bij vrij borduren kan een te hoge snelheid of een te strakke spanning de draad breken. Zet de snelheid lager.

Lussen aan de onderkant

De bovendraad lag niet in de spanning, of de naaivoet stond omhoog bij het starten. Zorg dat de naaivoetlifter omlaag staat en rijg opnieuw in.

Het werk trekt of rimpelt

Te weinig stabilisator of een te los ingespannen stof. Gebruik een steviger laag en span strak. Bij rekbare stof werkt een knipbare stabilisator beter.

De naald breekt of raakt de ring

De ring zit te dicht bij de naald of de naald is krom. Beweeg de ring niet te ver omhoog en gebruik een nieuwe naald.

Ongelijke steken

Het ritme tussen machine en handen is nog niet gelijk. Oefen op een restje en probeer een constante snelheid van de machine te houden.

Het ontwerp verschuift

De stof zit niet strak in de ring. Span opnieuw in en kijk of de ring niet tegen de machine wordt gedrukt.

Wat levert borduren met de naaimachine op?

Een geborduurd werkstuk met de machine ziet er anders uit dan handwerk. De steken zijn strak en gelijkmatig, de lijnen scherper, en je kunt vlakken in korte tijd opvullen. Daar staat tegenover dat het werk minder zacht en minder persoonlijk oogt dan handborduren. Veel mensen gebruiken borduren met de naaimachine voor versiering van kleding, tassen, kussens en kaarten, en kiezen voor handborduren als ze iets willen maken met een fijne, gedetailleerde uitstraling.

Een praktisch voordeel is de snelheid: wat met de hand uren duurt, lukt met de machine in een kwartier. Een nadeel is de leercurve. In het begin zul je merken dat je steken ongelijk zijn en dat de draad vaker breekt. Dat is normaal en wordt snel beter met oefening. Bewaar je proefstukken: ze laten zien hoeveel je vooruitgaat.

Wanneer kies je een borduureenheid of borduurmachine?

Vrij borduren met een gewone naaimachine is leuk en goedkoop, maar je zet elke steek zelf. Wil je namen, logo’s of herhaalde motieven, dan is een borduureenheid of een aparte borduurmachine handiger. Je laadt een ontwerp, je machine doet het werk. Weet je nog niet zeker of machinaal borduren iets voor je is, dan is vrij borduren een goede proef.

Kijk ook of je misschien liever met de hand blijft borduren. Dat is rustiger, kost minder en geeft je volledige controle. Voor wie veel kleding naait, is machinaal borduren een mooie aanvulling, zie ons artikel over kleding naaien en naaipatronen. Voor het afwerken van naden past een lockmachine, en meer overzicht vind je in de pijler naaien en borduren.

Veelgestelde vragen over borduren met de naaimachine

Verder lezen

Kleding naaien begint met een eenvoudig patroon, een stof die weinig rekt en niet te dun is, en een naaimachine of naald en draad. Als eerste kledingstuk kies je iets met rechte naden en weinig onderdelen, zoals een wijde rok met elastiek, een kimono-achtig topje of een eenvoudige broek. Je meet jezelf op, knipt het patroon uit, speldt de delen aan elkaar en naait ze rustig in de goede volgorde.

Zelf kleding naaien klinkt ingewikkeld, maar de basis is overzichtelijk. Kleding naaien is vooral een kwestie van volgorde. Het gaat om vier dingen: de juiste maat, de juiste stof, een duidelijk patroon en het goed volgen van de volgorde. In dit artikel lees je wat je nodig hebt, hoe je maten opneemt, hoe je een patroon en stof kiest, met welk kledingstuk je het best begint en hoe je stap voor stap naait. We bespreken ook de gebruikelijke fouten en hoe je kleding afwerkt. Wil je eerst de machine leren kennen, lees dan het artikel over de naaimachine.

Wat heb je nodig voor kleding naaien?

Je hebt minder nodig dan je denkt, maar een paar dingen zijn belangrijk.

• Een naaimachine. Voor kleding werkt een eenvoudige mechanische machine met rechte steek en zigzag. Volgens Wikipedia over de naaimachine werkt een huishoudelijke machine met een bovendraad en een onderdraad. Je hoeft geen dure machine te hebben om te beginnen.
• Naalden en garen. Naalden die passen bij je stof en polyestergaren van goede kwaliteit.
• Een goede schaar. Een stoffenschaar, alleen voor stof. Papier maakt de snijkant stomp.
• Spelden of klemmetjes. Om stof op elkaar te houden voor het naaien.
• Een centimeter. Om maten op te nemen en af te meten.
• Een kleermakerskrijt of uitwasbare stift. Om lijnen en merktekens op de stof te zetten.
• Een strijkijzer en strijkplank. Strijken hoort bij elke stap.
• Een tornmesje. Voor fouten. Iedereen maakt ze.

Kleding naaien zonder machine kan ook. Met de hand naaien lukt voor kleine kledingstukken, en het is een prima manier om de basis te leren. Voor een volledig kledingstuk is een machine veel sneller. Wil je naden mooi afwerken, kijk dan eens naar de lockmachine.

Welk kledingstuk is het best om met kleding naaien te beginnen?

De keuze van je eerste kledingstuk bepaalt je ervaring met kleding naaien. Een kledingstuk met weinig onderdelen en weinig pasvorm gaat het snelst en geeft het meeste plezier.

Goede eerste projecten

• Een rok met elastische band. Twee rechthoeken, twee zijnaden en een tailleband. Een maat is niet kritiek omdat het elastiek meegeeft.
• Een wijde broek met elastiek. Een stap moeilijker, maar nog steeds met rechte naden.
• Een eenvoudig topje of een tuniek. Weinig onderdelen en een losse pasvorm.
• Een schort of een jumpsuit zonder rits. Praktisch en vergevingsgezind.
• Een kinderrokje of een kinderbroekje. Klein, snel en gemakkelijk om te oefenen.

Wat beter kan wachten

• Een jas of blazer, met voering en veel onderdelen.
• Een jurk met ingezette mouwen, een rits en een taille.
• Kleding van stretchstof, zoals tricot, als je geen lockmachine of rekbare steek hebt.
• Dunne of gladde stoffen zoals zijde en satijn, die snel verschuiven.

Met een eenvoudig kledingstuk leer je het hele proces van kleding naaien: meten, knippen, spelden, naaien, strijken en afwerken. Daarna kun je stap voor stap moeilijkere kleding aan.

Maten opnemen en een patroon kiezen

Een kledingstuk dat past, begint met goede maten. Neem je maten op over dun ondergoed, met een centimeter die strak maar niet krap zit. Vraag zo mogelijk iemand om te helpen.

Welke maten heb je nodig?

Voor de meeste patronen zijn dit de borstomvang, de tailleomvang en de heupomvang. Voor broeken en rokken komen daar de lengte en de binnenbeenlengte bij. Schrijf je maten op en vergelijk ze met de maattabel van het patroon. Kies de maat die bij je grootste maat past en pas de rest aan. Dit is een gebruikelijke werkwijze, geen vaste regel: patroonmakers verschillen in pasvorm.

Let op: de maat op een patroon komt zelden overeen met de maat in een winkel. Een winkelmaat kan veel verschillen per merk. Vertrouw daarom op je centimeters, niet op wat je meestal draagt.

Een patroon kiezen

Een goed beginnerspatroon heeft duidelijke stappen, tekeningen bij elke stap en een lijst met benodigde stof en materialen. Lees het hele patroon voordat je koopt. Er zijn patronen in tijdschriften, op papier en als download. Over het kiezen en lezen lees je meer in ons artikel over naaipatronen. Kleding naaien patronen zijn er in veel soorten, voor dames, heren en kinderen.

Naadtoeslag

Bij sommige patronen is de naadtoeslag, het randje stof buiten de naadlijn, al inbegrepen. Bij andere moet je die zelf toevoegen. Controleer dit voor je knipt. Een gebruikelijke naadtoeslag is ongeveer anderhalve centimeter, maar het patroon bepaalt de maat. Dit is een richtwaarde.

Welke stof kies je?

De stof bepaalt hoe makkelijk het naaien gaat. Voor beginners zijn stabiele, matig dikke stoffen het fijnst.

Stoffen die goed gaan

• Katoen. Stevig, niet rekbaar, makkelijk te strijken.
• Linnen en linnenmengsels. Mooi, ademend en goed te naaien, al kreukelt het snel.
• Viscose en tencel met wat gewicht. Valt mooi, maar kan glad zijn.
• Flanel en dikkere katoen. Warm en gemakkelijk.

Stoffen met extra aandacht

• Tricot en jersey. Rekt en rolt op. Gebruik een rekbare steek of een lockmachine en een jersey-naald.
• Zijde, satijn en chiffon. Glad en verschuift. Voor ervaren naaisters.
• Leer en kunstleer. Heeft speciale naalden en voeten nodig.
• Dikke stoffen zoals denim en canvas. Een stevige naald en een machine met kracht.

Hoeveel stof heb je nodig?

Het patroon vermeldt de benodigde hoeveelheid per maat en stofbreedte. Koop liever iets meer dan te weinig, zodat je een proefstuk kunt maken en fouten kunt herstellen. Was de stof voor het knippen, zodat hij niet meer krimpt na het naaien.

Zo werkt kleding naaien in stappen

Hieronder staat de standaard volgorde voor kleding naaien. De details staan in je patroon.

Stap 1: was en strijk de stof

Was en droog de stof zoals je het kledingstuk later wilt wassen. Strijk hem plat. Daarmee voorkom je dat het kledingstuk na de eerste keer wassen krimpt.

Stap 2: knip het patroon uit

Knip de patroondelen uit het papier. Leg ze op de stof volgens het knipschema, met de draadlooprichting parallel aan de zelfkant. Speld ze vast en knip rustig langs de lijn, met lange knippen.

Stap 3: teken de merktekens over

Breng de merktekens over op de stof: plooien, naden, midden voor en achter, en de plaats van zakken. Met krijt, stift of kleine knipjes in de naadtoeslag.

Stap 4: speld en rijg

Leg de delen met de goede kanten op elkaar en speld de naden vast. Heb je twijfels over de pasvorm, rijg dan met grote steken zodat je het kledingstuk kunt passen voordat je naait.

Stap 5: naai de naden

Naai op de naadlijn met een rechte steek. Begin en eindig met een paar steken achteruit. Haal de spelden weg voordat de naald erover gaat. Vooral in een eerste kledingstuk is rustig naaien belangrijker dan snel.

Stap 6: strijk na elke naad

Strijk elke naad open of naar een kant voordat je de volgende naait. Dit lijkt veel werk, maar het is het verschil tussen een thuis genaaid en een netjes kledingstuk.

Stap 7: werk de naden af

Rafelende randen werk je af met een zigzagsteek, een afgeknipte rand met een tandjesschaar of een lockmachine. Een lockmachine maakt de naad in één keer netjes, zoals je kunt lezen in ons artikel over de lockmachine.

Stap 8: zoom en afwerking

Vouw de onderkant om, strijk hem en naai de zoom met een rechte steek. Voor een nette zoom vouw je twee keer, zodat de rafelrand in de vouw verdwijnt. Werk de losse draden weg en strijk het kledingstuk nog een keer.

Kleding naaien met de hand

Met de hand kleding naaien lukt zeker. Volgens Wikipedia over handwerken is handwerken het zonder machines maken of herstellen van kleding, huishoudtextiel en siervoorwerpen van textiel. Vroeger leerden meisjes het op de lagere school als nuttige handwerken. Voor kleine kledingstukken of reparaties is een handsteek prima. Gebruik een stiksteek voor sterke naden en een zoomsteek voor onzichtbare zomen. Het kost meer tijd dan de machine, maar je hebt er weinig voor nodig en het is een mooie manier om rustig te beginnen.

Veelgemaakte fouten bij kleding naaien

Verkeerde maat gekozen bij kleding naaien

Kies je maat op basis van je lichaamsmaten en de maattabel, niet op wat je in de winkel draagt. Een proefmodel voorkomt teleurstelling.

Niet strijken

Bijna elke naaiersfout wordt erger als je niet strijkt. Strijk elke naad voor je verder gaat.

Stof niet gewassen

De stof krimpt na de eerste wasbeurt, en dan past het kledingstuk niet meer. Was en strijk de stof vooraf.

Draadlooprichting vergeten

Als je delen niet langs de draad knipt, valt het kledingstuk scheef. Leg het patroon volgens het knipschema.

Te snel naaien

Rustig naaien geeft rechte naden. Haal je voet van het pedaal in bochten en bij hoeken.

Verkeerde naald of garen

Een stompe of verkeerde naald geeft overgeslagen steken. Vervang de naald na enkele projecten en gebruik garen van goede kwaliteit.

Waarom kleding naaien zelf doen?

Zelf kleding naaien geeft je controle over pasvorm, stof en kleur. Je kunt kleding maken in een maat of model die je in de winkel niet vindt, en je kiest stoffen die je mooi vindt. De Rijksoverheid schrijft in een bericht over een toekomstbestendige textielsector dat kleding langer meegaat als hij beter te repareren is, en dat verhuur, doorverkoop en reparatie kansen zijn. Wie zelf kan naaien, kan ook repareren en aanpassen. Daarmee houdt je kleding langer in gebruik.

Daarnaast is het een leuke hobby. Veel mensen genieten van het proces: kiezen, knippen, naaien en dan iets dragen wat je zelf hebt gemaakt. Wil je het versieren, dan past borduren mooi bij zelfgemaakte kleding.

Veelgestelde vragen over kleding naaien

Verder lezen

Werkt je naaimachine niet meer goed, probeer dan eerst drie dingen: vervang de naald, rijg boven- en onderdraad opnieuw in en haal het pluis onder de steekplaat weg. Daarmee los je het grootste deel van de storingen op. Blijft de machine hakkelen, geeft hij een raar geluid of loopt de motor niet, dan is naaimachine reparatie door een vakman verstandiger dan verder te proberen.

Veel mensen bewaren hun oude machine in een kast en geloven dat hij stuk is, terwijl een paar eenvoudige handelingen volstaan. Naaimachine reparatie begint dus bij zelf kijken. In dit artikel lees je de bekende storingen en wat je eraan doet, hoe je een machine schoonmaakt en onderhoudt, wanneer reparatie loont, en waar je hulp vindt. Wil je de machine eerst beter leren kennen, begin dan bij onze pagina over de naaimachine.

Eerst de eenvoudige dingen controleren

Voordat je aan naaimachine reparatie begint en de machine openschroeft, loop je een korte lijst af. Een groot deel van de problemen heeft een van deze oorzaken.

1. Vervang de naald

Een naald wordt stomp of krom, soms zonder dat je het ziet. Een slechte naald geeft overgeslagen steken, een brekende draad en gaatjes in de stof. Zet een nieuwe naald in, met de platte kant naar achteren, tot hij helemaal aan de bovenkant zit. Gebruik een type dat past bij je stof. Dit kost een minuut en helpt vaker dan je denkt.

2. Rijg de machine opnieuw in

Verkeerd inrijgen is de grootste oorzaak van problemen. Haal beide draden eruit en begin opnieuw, met de naaivoet omhoog. Op die manier staan de spanningsschijfjes open en loopt de draad op de juiste plek. Controleer ook of het spoeltje goed in het spoelhuis zit en of de draad in de juiste richting afrolt, zoals in de handleiding staat.

3. Haal pluis weg

Onder de steekplaat en rond het spoelhuis verzamelt zich pluis van garen en stof. Dat belemmert de transporteur en de spoel. Haal de naald en de naaivoet eruit, schroef de steekplaat los en verwijder het pluis met een kwastje. Blaas het niet weg met je mond of met perslucht, want dan duw je het dieper in de machine.

4. Controleer de spanning

Volgens de Engelstalige Wikipedia over de sewing machine is spanning de trek op de draad tussen de naald en de spoel, die wordt geregeld met spanningsschijfjes en een regelaar. Zijn de steken te los of te strak, dan is spanning de meest waarschijnlijke oorzaak. Probeer op een restje stof en draai de spanningsknop in kleine stapjes.

Storingen en wat je bij naaimachine reparatie zelf doet

Hieronder staan de klachten die het vaakst voorkomen, met de oorzaken om eerst na te lopen.

De bovendraad breekt steeds

Rijg opnieuw in, vervang de naald en controleer of het garen niet oud of ruw is. Is de spanning te hoog, zet hem dan een stapje lager. Let ook op een scherpe rand aan de steekplaat of de naaivoet, waardoor de draad kan schuren. Zo’n bramen kun je soms voelen met een vingernagel.

De onderdraad vormt lussen of een kluwen

Een kluwen onder de stof betekent meestal dat de bovendraad niet in de spanning lag, omdat de naaivoet omlaag stond tijdens het inrijgen. Haal de draad eruit, zet de voet omhoog en rijg opnieuw in. Knip het kluwen voorzichtig weg onder de stof.

De machine slaat steken over

Meestal een stompe of verkeerde naald. Soms zit de naald niet goed vast of is hij net niet recht. Zet een nieuwe naald in. Gaat het niet over, dan kan de afstelling tussen naald en spoelhuis verschoven zijn. Dat is werk voor een reparateur.

De stof schuift niet of loopt scheef

Kijk of de transporteur niet vol pluis zit en of de naaivoet goed vastzit. Controleer ook of de transporteur niet per ongeluk is verlaagd, wat bij veel machines met een knop of schuif kan. Volgens Wikipedia schuiven de tandjes de stof horizontaal vooruit nadat ze door de steekplaat omhoog zijn gekomen.

De machine maakt een rammelend of slijpend geluid

Stop direct. Dit wijst vaak op een naald die tegen de steekplaat tikt, op een vastgelopen spoelhuis of op slijtage. Haal de naald eruit en draai het handwiel rustig met de hand. Voel je weerstand of hoor je een schurend geluid, forceer dan niets en breng de machine naar iemand die hem kan nakijken.

De motor loopt niet of langzaam

Controleer eerst het pedaal, het snoer en het stopcontact. Probeer een ander stopcontact. Loopt de machine alleen met het handwiel, dan zit het probleem in de motor of het pedaal. Dat is geen klus voor beginners, zeker niet bij elektronische machines.

Het display of de elektronica doet raar

Bij een elektronische machine kan het helpen de stekker even uit het stopcontact te halen en na een minuut weer in te steken. Verandert dat niets, dan is er een probleem met de printplaat. Volgens Wikipedia gaan elektronische machines doorgaans minder lang mee dan mechanische, en dat zie je terug in de reparaties: het mechanische deel is vaak goed te herstellen, een defecte printplaat meestal een stuk duurder.

Zo houd je je naaimachine in goede staat

Veel storingen voorkom je met een beetje onderhoud, en dan heb je minder naaimachine reparatie nodig. Het kost weinig tijd en je machine loopt er beter van.

• Reinig na elk groot project. Haal pluis weg onder de steekplaat en rond de spoelhouder met een kwastje.
• Olie volgens de handleiding. Niet elke machine moet geolied worden, sommige hebben dat zelfs niet nodig. Gebruik alleen naaimachineolie en pas het volgens de handleiding toe. Over olie lees je meer in onze pagina over naaimachine olie.
• Vervang de naald regelmatig. Na een paar projecten of bij het eerste teken van slijtage.
• Dek de machine af. Stof is een vijand van het mechaniek. Een hoes of het hoesje van de machine zelf helpt.
• Gebruik goed garen. Goedkoop garen pluist en laat veel stof achter in de machine.
• Laat hem niet drogen en koud staan. Een machine die tegen een koude buitenmuur staat, kan vocht opnemen.

Het mechaniek rond het spoeltje is volgens Wikipedia over de naaimachine het kwetsbaarste deel. Te lange lussen of draadbreuk kunnen daar problemen geven. Reden genoeg om die plek schoon te houden en geen draden te forceren, want dat voorkomt dure naaimachine reparatie.

Wanneer is naaimachine reparatie door een vakman nodig?

Niet elke storing is geschikt voor zelf doen en niet elke naaimachine reparatie is een klus voor thuis. Laat de machine nakijken als je een van deze dingen ziet:

• De machine geeft vonken, een brandgeur of schokt je bij aanraking. Haal de stekker eruit en gebruik hem niet meer.
• De motor draait niet of alleen af en toe.
• De naald raakt de steekplaat of het spoelhuis, ook met een nieuwe naald.
• De steken zijn slecht, ook na nieuwe naald, opnieuw inrijgen, schoonmaken en spanning instellen.
• Een tandwiel, riem of draaiende as lijkt versleten of kapot.
• Elektronica reageert niet meer op knoppen of het scherm.

Een reparateur voor naaimachine reparatie zoeken

Naaimachinewinkels en servicepunten bieden vaak reparatie aan. Vraag vooraf naar de kosten van een diagnose en een globale prijs. Houd er rekening mee dat bij een goedkope machine een reparatie soms duurder is dan een nieuwe. Bij een degelijk mechanisch apparaat dat decennia meegaat, loont reparatie bijna altijd. Zoek je een reparateur in je eigen regio, bijvoorbeeld voor naaimachine reparatie in Den Haag, kijk dan bij lokale naaimachinewinkels en servicepunten.

Repair Café en reparatiebijeenkomsten

Een Repair Café is een bijeenkomst waar vrijwilligers helpen bij het repareren van kapotte spullen, dus ook bij kleine naaimachine reparatie. Gemeente Den Haag organiseert bijvoorbeeld een Reparatiefeest met een Repair Café, workshops en een kledingruil, waar onder meer workshops over onderhoud, inrijgen en het repareren van naaimachines worden gegeven. Zulke initiatieven voor naaimachine reparatie zijn er in veel gemeenten. Kijk op de website van je eigen gemeente of in de buurt voor een bijeenkomst. Neem de machine mee en vraag een vrijwilliger om mee te kijken.

Naaimachine reparatie of een nieuwe machine?

Bij naaimachine reparatie is het een afweging tussen kosten, leeftijd en het type machine. Een paar vragen helpen.

• Wat is het type? Een mechanische machine kan volgens Wikipedia meer dan honderd jaar meegaan, dus reparatie heeft hier vaak zin. Bij een elektronische machine hangt de keuze voor naaimachine reparatie af van de storing.
• Wat kost de reparatie ten opzichte van een nieuwe machine? Vraag een prijs vooraf. Is hij ruim de helft van een vergelijkbaar nieuw apparaat, dan kun je beter vergelijken. Dit is een praktische vuistregel, geen vaste grens.
• Zijn er onderdelen? Bij oudere machines van bekende merken zijn onderdelen meestal te vinden. Bij een onbekend merk niet altijd.
• Hoe vaak gebruik je hem? Naai je elke week, dan is een goede machine zijn geld waard.

Repareren is ook beter voor het milieu. De Rijksoverheid schrijft in een bericht over een toekomstbestendige textielsector dat kleding langer meegaat en beter te repareren moet zijn, en dat er minimale eisen komen voor levensduur en repareerbaarheid. Dat gaat over textiel, niet over naaimachines, maar de gedachte is dezelfde: gebruik wat je hebt zo lang mogelijk.

Wil je weten waar je op let bij een nieuwe machine, lees dan onze pagina over naaimachines en de koopgids. Wie ook wil versieren, kan met de machine leren borduren. Kijk voor verdere uitleg over afwerken ook bij de lockmachine.

Een logboekje voor je machine

Wie regelmatig naait, heeft baat bij een klein logboekje. Schrijf op wanneer je de machine voor het laatst hebt schoongemaakt, welke naald erin zit en welke storingen je hebt gehad. Zo zie je patronen. Breekt de draad steeds bij hetzelfde garen, dan ligt het aan het garen. Gebeurt het bij elke stof, dan is het de machine. Voor een reparateur is zo’n lijstje ook handig: hij ziet meteen wat je al hebt geprobeerd. Maak bovendien een foto van de inrijgroute en van de plek van het spoeltje voordat je iets losschroeft. Dan weet je later hoe alles terug moet. Bij een vakman helpt een goede omschrijving van het probleem, zoals wanneer het geluid optreedt en bij welke stof, om de reparatie sneller en goedkoper te maken.

Veelgestelde vragen over naaimachine reparatie

Verder lezen

Naaipatronen zijn de bouwtekeningen van kleding en andere genaaide spullen: ze laten zien welke stukken je uit je stof knipt en hoe je ze aan elkaar zet. Als beginner kies je een eenvoudig patroon met weinig onderdelen, zoals een rok met elastiek of een kussenhoes. Je vindt naaipatronen in tijdschriften, in winkels, als download en gratis online.

In dit artikel lees je waar je goede naaipatronen vindt, hoe je een patroon leest en hoe je de juiste maat kiest. Ook bespreken we de verschillen tussen papieren patronen en pdf-patronen, en welke patronen geschikt zijn voor kinderen en baby’s. Weet je nog niet goed hoe je moet beginnen? Dan helpt onze gids over naaien je op weg.

Wat is een naaipatroon?

Een naaipatroon is een set patroondelen waarmee je stof in de juiste vorm knipt. Elk deel is een stukje van het eindresultaat: een voorpand, een achterpand, een mouw of een zak. Leg je ze op de stof en knip je ze uit, dan zet je ze volgens de uitleg aan elkaar en heb je een kledingstuk.

Het commerciële naaipatroon voor thuis is een relatief nieuwe uitvinding. Volgens het Engelstalige Wikipedia-artikel over sewing patterns bedacht Ebenezer Butterick in 1863 het eerste gegradeerde patroon voor thuisgebruik, dat bouwde op de systemen van kleermakers. Hij verkocht eerst patronen voor mannen en jongens. In 1866 volgden patronen voor vrouwen. Patronen worden doorgaans op vloeipapier gedrukt en verkocht met een instructieblad. Tegenwoordig koop je ze ook als bestand om zelf te printen.

Een Duitse uitgever speelde later een grote rol. Aenne Burda begon in 1949 met een eigen uitgeverij in Offenburg, en in 1950 verscheen het eerste nummer van Burda Moden. Volgens het artikel over Burda Style kwamen er na 1952 patronen bij het tijdschrift, voor elk model van die maand. Dat idee, een blad met patronen erbij, bestaat nog steeds. In Nederland is Knipmode het bekendste voorbeeld: een maandblad over zelf kleding maken, met patronen in maten 34 tot 54, zo meldt de Nederlandse Wikipedia.

Naaipatronen voor beginners: waar let je op?

Niet elk patroon is geschikt als je net begint. Een patroon met veertig onderdelen en een verdekte rits is een uitdaging die je beter voor later bewaart. Dit zijn de kenmerken van een goed beginnerspatroon:

• Weinig patroondelen. Een rok, een eenvoudige broek met elastiek of een tuniek heeft er twee tot vijf.
• Rechte of licht gebogen naden. Hoe meer rondingen, hoe moeilijker het naaien.
• Geen ingewikkelde sluitingen. Een elastiek of een lus is makkelijker dan een rits of knoopsgaten.
• Duidelijke uitleg. De beschrijving heeft foto’s of tekeningen per stap.
• Een stabiele stof. Het patroon beveelt katoen, linnen of tricot aan, geen glad satijn.
• Een omschrijving van het niveau. Veel uitgevers geven een niveau aan, zoals beginner of gevorderd.

Zoek je makkelijke naaipatronen voor beginners die ook leuk zijn om te dragen? Denk aan een wikkelrok, een wijde broek met elastiek, een eenvoudige top zonder sluiting, een schort of een tote bag. Je draagt ze vaak, en een kleine fout valt minder op.

Eenvoudige naaipatronen voor beginners per project

• Rok met elastiek: twee rechthoeken, twee zijnaden en een tailleband. In een middag klaar.
• Kussenhoes met envelopsluiting: drie rechthoeken, geen rits, een mooi oefenproject.
• Tote bag: vier rechthoeken en twee hengsels. Leert je ook een zoom afwerken.
• Shirtje zonder knopen: twee pandstukken, twee mouwen en een halsboord. Gebruik een stof met een beetje stretch pas als je klaar bent voor het werken met rekbare stof.

Waar vind je naaipatronen?

Er zijn drie hoofdbronnen: tijdschriften, losse patronen (papier of pdf) en gratis patronen online. Alle drie hebben hun plek.

Naaipatronen in tijdschriften

Een naaipatronen tijdschrift als Knipmode of Burda biedt elke maand een stapel nieuwe modellen, met patroonvellen of downloads erbij. Bij de papieren vellen staan alle modellen over elkaar heen gedrukt en moet je het jouwe overtrekken. Dat is even zoeken, maar wennen gaat snel: elk model heeft een eigen lijntype of kleur. Het voordeel is de prijs per model, het nadeel is dat je veel patronen krijgt waar je misschien niets mee doet.

Losse patronen kopen

Naaipatronen kopen kan in de winkel of online. Een los patroon in een envelop bevat de patroondelen en een gedetailleerde beschrijving, vaak met meerdere versies van één model. Veel patronen bevatten meerdere maten op één vel: je knipt dan alleen de maat die je nodig hebt, of je trekt de delen over zodat het origineel heel blijft, zoals het Wikipedia-artikel over naaipatronen beschrijft. Zo kun je het patroon later in een andere maat opnieuw gebruiken.

Waar je naaipatronen koopt, bepaal je zelf: in een stoffen- of hobbywinkel, bij een uitgever of in een online winkel. Kijk bij een winkel naar het aanbod en of ze je kunnen helpen bij maatkeuze. Lees ook onze uitleg over een goede naaimachine winkel, want veel van wat daar staat geldt ook voor het kiezen van een winkel voor patronen en stof.

Pdf-patronen en printen

Een pdf-patroon download je en print je zelf, meestal op losse A4-vellen. Je plakt die aan elkaar volgens een schema en knipt je patroon uit. Er is bijna altijd een testvierkant van bijvoorbeeld 10 bij 10 centimeter: meet dat na met een liniaal om te controleren of de printer het goed afdrukt. Print altijd op 100 procent of ware grootte, zonder schaalaanpassing.

Een pdf-patroon is handig als je meteen wilt beginnen en geen winkel in de buurt hebt. Het nadeel is het plakwerk. Sommige makers bieden ook een projectorversie of een versie voor een copyshop aan, waarbij je het patroon op groot formaat laat printen.

Gratis naaipatronen

Gratis naaipatronen vind je op blogs, bij stoffenwinkels en bij makers die hun kleine patronen weggeven om je naar hun betaalde aanbod te leiden. Er zit veel goeds tussen, maar let op een paar dingen:

• Maten. Klopt de maattabel bij je lichaam? Veel gratis patronen bevatten maar een paar maten.
• Naadtoeslag. Staat vermeld of de naadtoeslag erbij zit?
• Uitleg. Een patroon zonder foto’s of duidelijke stappen is voor beginners lastig.
• Proefversie. Naai eerst een toile als je een gratis patroon gebruikt, zeker als er weinig reacties van andere naaiers zijn.
• Gebruiksrechten. Gratis betekent niet altijd dat je er producten mee mag verkopen. Lees de voorwaarden.

Naaipatronen beginners gratis vind je vooral voor tassen, kussens, rokken en kinderkleding. Voor wie net begint, is dat een mooie manier om te oefenen zonder veel geld uit te geven.

Een naaipatroon lezen

Elk patroon gebruikt dezelfde basissymbolen. Het Wikipedia-artikel geeft een goed overzicht, en wij vatten het samen:

• Draadlijn: een lange pijl die je parallel aan de zelfkant van je stof legt. Een pijl met twee punten betekent dat je het patroon in beide richtingen mag leggen, een pijl met één punt dat de richting van de stof ertoe doet.
• Knipjes: kleine driehoekjes of streepjes aan de rand van het patroon. Ze laten zien waar delen op elkaar passen en waar bijvoorbeeld een rits komt.
• Cirkels, driehoeken en vierkantjes: passerpunten of markeringen voor zakken, figuurnaden en knopen.
• Dubbele lijnen: hier kun je het patroon langer of korter maken.
• Vouwlijn: het patroondeel leg je op de vouw van de stof, zodat je een symmetrisch geheel krijgt.

Naadtoeslag

De naadtoeslag is de ruimte tussen de snijrand en de naadlijn. Niet elk patroon heeft die erbij, en sommige zijn juist zonder gemaakt. Staat het nergens, dan geldt als vuistregel een toeslag van ongeveer een centimeter bij naden en drie tot vier centimeter bij een zoom. Dat is een richtwaarde: de uitleg van het patroon gaat voor.

De werkbeschrijving

Lees de beschrijving helemaal door voordat je begint. Je ziet dan welke volgorde nodig is, hoeveel stof je nodig hebt en welke materialen je moet kopen. Op de omslag of aan het begin staat vaak een stofverbruiktabel: per maat en stofbreedte hoeveel meter je nodig hebt. Neem liever iets te veel, want als je te weinig koopt is dezelfde stof soms niet meer te krijgen.

Je maat kiezen

Een patroon is gemaakt voor een gemiddelde figuur. Jij bent dat waarschijnlijk niet, dus kijk naar je eigen maten.

1. Meet jezelf. Gebruik een rolmaat op je blote lichaam of op dunne kleding. Meet borst, taille en heupen, en bij broeken en rokken ook de lengte.
2. Vergelijk met de maattabel van het patroon. Kijk niet naar je confectiemaat: patronen vallen anders dan winkelkleding.
3. Kies de maat die het best past bij het belangrijkste punt. Bij een jurk is dat vaak je borst of heup, bij een rok je heup, bij een broek je heup en kruislengte.
4. Zit je tussen twee maten? Je kunt het patroon bijtekenen: vloeiend van de ene naar de andere maat tussen borst, taille en heup.
5. Naai een proefversie. Een toile van goedkope stof laat zien of het past voordat je je mooie stof knipt.

Naaipatronen dames bestaan er in vele maten, en bij Knipmode lopen die van 34 tot 54. Zit je buiten dat bereik, kijk dan naar uitgevers die meer maten leveren. Er zijn tegenwoordig veel zelfstandige patroonmakers met een breed maatbereik.

Naaipatronen voor kinderen en baby’s

Naaipatronen kinderen en naaipatronen kinderkleding hebben een voordeel: kleine stukken, weinig stof en snelle resultaten. Kinderen groeien echter, dus gebruik de maat die past bij de lengte van het kind, niet alleen bij de leeftijd. Kijk naar de maattabel op het patroon en meet het kind op borst, taille en lengte.

Voor naaipatronen babykleding of naaipatronen baby geldt: kies zachte, wasbare stoffen zonder knoopjes of kleine versieringen die los kunnen raken. Een eenvoudige romper of broekje van tricot is een mooi eerste project. Kies voor baby’s liever poppers of elastiek dan kleine knopen, en werk naden zo af dat ze niet schuren.

Begin je met naaien voor je kind, kies dan een zacht, rekbaar model dat vergevingsgezind is. Een kinderrok met elastiek of een wijde broek is in een uurtje klaar en past meestal ook als de maat een beetje afwijkt.

Hoe sla je je patronen op?

Wie een tijdje naait, heeft al snel een stapel patronen. Hier drie manieren om overzicht te houden:

• In een enveloppe of map per patroon. Vouw de delen op en leg de beschrijving erbij. Schrijf op de buitenkant de maat en het model.
• Op een hanger of in een doorzichtige hoes. Dan zie je wat je hebt.
• Digitaal. Bewaar pdf-patronen in een map met een duidelijke naam. Een printlijst met testvierkant helpt je later snel op weg.

Kopieer je patroon op overtrekpapier, vloeipapier of patroonfolie voordat je knipt als je het in meerdere maten wilt gebruiken. Zo blijft het origineel intact.

Welke machine heb je nodig voor patronen?

De meeste naaipatronen voor beginners zijn te maken met een eenvoudige naaimachine met rechte steek en zigzag. Meer weten? Lees onze pagina over de naaimachine. Voor rekbare stoffen zoals jersey is een lockmachine handig, maar niet nodig: veel patronen voor tricot zijn ook met zigzag te naaien. Wil je je kleding versieren, dan past borduren mooi bij een zelfgenaaid kledingstuk.

Veelgestelde vragen over naaipatronen

Verder lezen

Een lockmachine, ook overlockmachine of locker genoemd, naait een naad, snijdt de overtollige stof weg en werkt de rand in één keer netjes af met lusjes garen. Hij vervangt je gewone naaimachine niet. Je gebruikt hem vooral om naden af te werken en om rekbare stof zoals tricot te naaien. Als beginner met rechte naden en gewone stof kom je een heel eind met alleen een naaimachine.

Waarom hebben zoveel mensen dan toch een lockmachine? Omdat het resultaat er professioneel uitziet. Binnenkant van kleding zonder rafelranden, naden die meerekken met een shirt en een snelle afwerking van kussenhoezen: daar is hij op zijn best. In deze pagina lees je wat het verschil is met een gewone naaimachine, hoe de draden lopen, welk garen en welke naalden je nodig hebt, wat je ermee kunt maken en welke fouten bij een lockmachine vaak voorkomen.

Wat is een lockmachine?

Een lockmachine is een soort naaimachine, maar de steek werkt anders. Volgens Wikipedia over de lockmachine borgen bij een lockmachine lusjes van een of meer draden elkaar, terwijl een gewone naaimachine een bovendraad en een onderdraad om elkaar heen slaat. Er is in principe maar één klos garen nodig, omdat elk lusje door het volgende wordt geborgd.

De meeste moderne machines hebben vier klossen. Drie draden vormen samen een afgewerkte kantsteek en de vierde draad maakt een kettingsteek die een dragende naad vormt. Veel lockmachines hebben bovendien een mes dat de overtollige stof langs de naad afsnijdt. Zo ontstaat in één handeling een afgewerkte, afgestikte naad.

Waarom noemen mensen hem ook overlock?

Overlock is een andere naam voor dezelfde machine. Je ziet ook locker en kettingsteekmachine. Het gaat om dezelfde techniek: een naad die de rand omslaat, zodat er niets meer kan rafelen. De steek heet overlocksteek of lockssteek. In winkels staan de machines vaak onder de naam overlock, en in het Nederlands is lockmachine de meest gezochte benaming.

Een korte geschiedenis

De kettingsteekmachine werd eerder ontwikkeld als borduurmachine dan als naaimachine, volgens dezelfde bron. In 1866 kwamen er patenten, en de machine van Ernst Bourry uit Sankt Gallen met meerdere naalden bleef tot ongeveer 1890 in gebruik. Het principe van het frame dat bewogen kon worden, leidde tot de naam Cornely voor machinaal kettingsteekborduurwerk. De de lock voor de kledingindustrie komt voort uit dit gedachtegoed. Voor thuis kwamen er pas veel later compacte versies.

Lockmachine of naaimachine: wat is het verschil?

Het zijn twee gereedschappen met een verschillend doel. Een gewone naaimachine maakt de schuitjessteek: twee draden die in elk gaatje in elkaar haken. Dat is de steek voor stevige naden, zomen en versieringen, en je kunt hem op elke plek van de stof gebruiken. De lockmachine werkt langs de rand.

De Engelstalige Wikipedia over de sewing machine legt uit dat een kettingsteek niet zelfvergrendelend is en uitrafelt als de draad breekt. Dat geldt ook voor de lusjes van een lockmachine: trek je aan het draadeinde, dan kun je de naad lostrekken. Volgens de Nederlandse bron heeft een lockmachine daarnaast nadelen zoals een hoog garenverbruik en het feit dat je alleen vooruit kunt stikken. Voordelen zijn de snelheid, de beperkte spoelwissels en de nette afwerking.

Wanneer pak je welke machine?

• Rechte naad, zoom, knoopsgat, siersteek: naaimachine.
• Rekbare stof zoals tricot en jersey: lockmachine, omdat de lusjes meerekken.
• Rafelrand afwerken: lockmachine, of zigzag op de naaimachine.
• Een naad die je later moet kunnen openmaken of aanpassen: naaimachine.
• Dikke stof, quilt, tas: naaimachine.

Voor een beginner geldt: begin met een naaimachine en voeg een lockmachine pas toe als je merkt dat je veel rafelranden afwerkt of veel rekbare stof naait.

Heb je als beginner een lockmachine nodig?

Het hangt af van wat je naait. Naai je vooral gordijnen, kussenhoezen en tassen van geweven stof, dan komt een zigzagsteek op de naaimachine een heel eind. Wil je kinderkleding en shirts van tricot, dan wordt een lockmachine een groot gemak. Een shirt zonder lock is mogelijk, maar het kost meer moeite om de naad meerekkend te houden.

Wie veel kleding maakt, merkt meestal dat een de lock tijd bespaart. Voor een incidenteel project of een paar kussenhoezen is dat de investering niet waard. Het is een aanvulling en geen vervanging.

Twijfel je? Haal dan eerst een goede naaimachine in huis, en kijk daarna of je de lockmachine echt mist. In onze gids over naaipatronen lees je dat veel kledingpatronen voor tricot een lock vragen, maar dat ze meestal ook met een naaimachine en een rekbare steek te maken zijn.

Een lockmachine inrijgen

Inrijgen is het meest gevreesde deel van een lockmachine. Het is niet moeilijk, maar de volgorde telt. Elke machine heeft een eigen schema met kleuren, dus volg dat altijd. Hieronder staat het algemene principe.

Stap 1: zet de machine klaar

Zet de klossen op de garenstandaard, trek de draadgeleiders omhoog en zet de naaivoet omhoog. Open de klep naar de lussers. Veel machines hebben een gekleurde markering voor elke draad.

Stap 2: begin bij de onderste lusser

Draden worden vaak van onder naar boven ingeregen: eerst de onderste lusser, daarna de bovenste lusser, dan de naalden. Doe het in de volgorde die in je handleiding staat. Wie van de naald begint, krijgt vaak verwarde draden.

Stap 3: gebruik de pincet

Een lange pincet is handig om draden door de kleine oogjes te leiden. Sommige machines hebben een luchtinrijging, waarbij een luchtstroom de draad door de lusser blaast. Dat scheelt veel gepriegel.

Stap 4: trek de draden naar achteren

Trek de vier draden met een paar centimeter extra naar achteren onder de naaivoet. Zet de naaivoet neer en naai een paar steken zonder stof om een draadketting te maken.

Stap 5: test op restjes

Naai op een restje stof, kijk naar de steek en pas de spanning aan. Bij een goede steek liggen de lusjes aan de rand en niet los eromheen. Zie je gaten, dan staat een draad te los. Rimpelt het werk, dan staan de draden te strak.

Garen, naalden en mes

Een lockmachine verbruikt veel meer garen dan een naaimachine, omdat elke steek meerdere draden gebruikt. Wikipedia noemt het hoge garenverbruik dan ook als een nadeel. Koop daarom garen op grote kegels, ook wel conen genoemd, in plaats van kleine klosjes. Lockgaren is meestal dunner dan naaigaren, zodat de rand niet te dik wordt.

Voor de naalden geldt: gebruik het type dat in de handleiding staat. Lockmachines gebruiken andere naalden dan huishoudelijke naaimachines, en een verkeerde naald geeft overgeslagen steken of schade aan de machine. Vervang een naald zodra hij stomp is. Over de keuze van de naald en het onderhoud lees je meer in de handleiding van je merk.

Het mes snijdt bij elke steek een randje van de stof weg. Dat wordt na verloop van tijd stomp. Een stomp mes trekt aan de stof en geeft een rafelige snede. Laat het mes vervangen of slijpen als het niet meer netjes snijdt. Je kunt het mes bij veel machines ook uitschakelen als je alleen wilt stikken zonder te snijden. Houd je vingers weg van het mes en trek de stekker eruit als je de machine schoonmaakt.

Wat kun je maken met een lockmachine?

De lockmachine is vooral populair voor kleding en huishoudtextiel. Een paar voorbeelden:

• Shirts, truien en broeken van tricot. De naad rekt mee zonder te scheuren.
• Kinderkleding. Snel, stevig en een nette binnenkant.
• Kussenhoezen en tafelkleden. Rafelranden werk je in een paar seconden af.
• Fleece en zachte stoffen. De lusjes geven een nette, rekbare rand zonder dat je zoomt.
• Gordijnen. De onderkant en zijkanten van de stof zijn met een lock snel afgewerkt.

Voor tassen, jassen en quilts blijf je de naaimachine gebruiken, omdat de naad meer kracht moet hebben en je soms moet kunnen terugnaaien. Ook voor siernaden, knoopsgaten en ritsen heb je de gewone machine nodig. Wil je daar meer over weten, bekijk dan de mogelijkheden van borduren met de machine in de gids over borduren.

Veelgemaakte fouten met een lockmachine

Verkeerd inrijgen

De meest voorkomende fout. Haal alle draden eruit en begin opnieuw, in de volgorde uit de handleiding. Gebruik een andere kleur per draad om het overzicht te houden.

Gaten of losse lusjes in de naad

Dit wijst op te lage spanning of een draad die uit een geleider is geschoten. Controleer elke draad en stel de spanning per draad bij. Doe dat steeds een stapje tegelijk.

De stof rimpelt

Staan de draden te strak of de transporteur te hoog, dan rimpelt de stof. Verlaag de spanning of zet het differentieel, als je machine dat heeft, op een andere stand. Bij rekbare stof werkt een rekende instelling beter.

Draden die steeds breken

Een stompe naald, een knoop in het garen of een verkeerd ingeregen draad zijn de gebruikelijke oorzaken. Controleer de route en vervang de naald.

Te snel doorstikken

Een de lock gaat snel, maar je hoeft hem niet vol gas te gebruiken. Begin langzaam, vooral bij bochten en hoeken. Je hebt dan meer controle en minder kans op een afgesneden stuk stof.

Onderhoud van je lockmachine

Een lockmachine maakt veel pluis. Haal na elk project de pluisjes uit de lussers en onder de steekplaat met een kwastje. Olie hem volgens de handleiding, en vervang de naald en het mes op tijd. Een schone machine loopt soepeler en breekt minder draad. Laat hem af en toe nakijken, of kijk wat je zelf kunt doen bij naaimachine reparatie.

Veelgestelde vragen over de lockmachine

Verder lezen

Naaimachine olie is een lichte, heldere olie die speciaal voor naaimachines is gemaakt en die je met één druppel per oliepunt aanbrengt. Hoe vaak en waar, staat in de handleiding van je eigen machine. Een vaste regel zonder uitzonderingen bestaat niet: sommige machines vragen regelmatig olie, andere hebben bijna geen smering nodig. Gebruik nooit zomaar een olie uit de keukenla of de garage, en olie nooit zonder eerst de pluisjes te verwijderen.

In dit artikel lees je welke naaimachine olie je kiest, waar je hem aanbrengt, hoe je dat stap voor stap doet en wat je beter kunt laten. We baseren ons op de bronnen die we hebben geraadpleegd en op wat een handleiding doorgaans zegt. Voor jouw exacte model blijft de handleiding leidend. Meer over de machine zelf lees je in onze uitleg over de naaimachine.

Waarom naaimachine olie belangrijk is

Een naaimachine bestaat uit tientallen bewegende onderdelen: een naaldstang die op en neer gaat, een haak die rond de spoel draait, tandwielen en assen. Waar metaal over metaal beweegt, zorgt een beetje naaimachine olie voor minder slijtage, een stillere gang en een soepeler stikseltempo. Zonder smering gaat de machine zwaarder lopen, hoor je meer geluid en kan hij sneller verslijten.

Het spoelmechanisme is daarbij een gevoelig onderdeel. Wikipedia beschrijft dat het spoeltjesmechanisme het kwetsbaarst is en dat er dan te lange lussen of draadbreuk kunnen ontstaan. Een goed onderhouden machine merk je aan een gelijkmatige steek en weinig gedoe met draadbreuk. Dat is een van de redenen om de machine regelmatig schoon te maken en waar nodig te smeren.

Toch geldt ook hier: meer is niet beter. Te veel naaimachine olie trekt stof aan, kan op je stof druppelen en maakt de machine vies in plaats van schoon. Een druppel op de juiste plek is genoeg.

Welke naaimachine olie gebruik je?

De keus is eenvoudiger dan je denkt. Het tijdschrift Make adviseert olie die duidelijk als naaimachine olie is gelabeld: een heldere olie in een flesje met een lange, smalle tuit. Dat is ook wat je in de meeste hobbywinkels en bij naaimachinezaken vindt. Een klein flesje gaat jaren mee.

Wat je beter niet gebruikt:

• Keukenolie of zonnebloemolie. Die kan gaan kleven en ranzig worden.
• Universele spuitolie of smeermiddelen voor de garage. Die zijn niet voor deze toepassing bedoeld. Kies de olie die de fabrikant van je machine aanraadt.
• Dikke olie of vet. Tenzij je handleiding er expliciet om vraagt voor een bepaald onderdeel.

Dit zijn praktische adviezen en geen harde regels, maar ze hebben één ding gemeen: gebruik wat voor het doel gemaakt is. Staat er in de handleiding een bepaald type naaimachine olie, dan volg je dat. Bij veel nieuwe machines zit een klein flesje bij de levering. Test-Aankoop noemt een reinigings- en oliesetje bij de nuttige accessoires, samen met reservespoelen, naaldensets en een schroevendraaier.

Heeft elke naaimachine olie nodig?

Nee. Dat is een belangrijk punt dat vaak vergeten wordt. Sommige machines hebben onderdelen die ouder gesmeerd zijn en geen onderhoud van de gebruiker vragen. Andere hebben alleen een paar oliepunten. Weer andere, vooral oudere mechanische machines, willen regelmatig een druppel naaimachine olie.

Een voorbeeld: een Singer-handleiding voor een eenvoudig model laat zien dat er olie hoort op de punten die in de handleiding met pijlen zijn aangegeven, bovenin de machine, onder de arm en achter het frontplaatje. De frequentie hangt volgens de handleiding af van hoeveel je naait, en bij elk punt gebruik je maar één druppel. Dat model is één voorbeeld. Voor jouw machine kan het anders zijn, dus lees de eigen handleiding. Heb je geen papieren handleiding meer, zoek dan op het modelnummer: de meeste merken zetten handleidingen online.

Staat er in je handleiding niets over olie? Dan is de kans groot dat je machine geen onderhoud van de gebruiker nodig heeft, of dat het alleen door een monteur gedaan wordt. Probeer dan niet zelf de machine open te maken. Vraag het aan een naaimachinezaak. Hoe je zo’n zaak kiest, lees je in onze gids over een goede naaimachine winkel kiezen.

Hoe vaak olie je met naaimachine olie?

Hier lopen de adviezen uiteen. Make noemt een regel die ze heeft gehoord van elke 20 uur gebruik, maar zegt dat het moeilijk bij te houden is. Zelf adviseert de schrijfster om ongeveer eens in de paar maanden te oliën, tenzij je dag in dag uit naait. De handleiding van je machine is volgens dezelfde bron de eerste plek om het interval te vinden.

Een praktische vuistregel die hieruit volgt:

• Naai je af en toe: een paar keer per jaar kijken is genoeg, volgens je handleiding.
• Naai je wekelijks: eens in de paar maanden oliën, na het schoonmaken.
• Naai je dagelijks of veel: vaker schoonmaken en oliën, volgens de handleiding.

Let op de signalen van de machine zelf. Wordt hij zwaarder in gebruik, maakt hij meer geluid of hoor je een piepend of schurend geluid, dan is dat vaak een teken dat hij schoon en gesmeerd moet worden. Maak dan eerst schoon, en pas daarna kijk je of olie nodig is.

Waar breng je naaimachine olie aan?

De exacte plekken verschillen per machine, maar een paar zones komen bijna overal voor:

• Het spoelgebied of de haak: de metalen ring waar de onderdraad omheen draait.
• De naaldstang: het deel waar de naald in zit en dat op en neer gaat.
• Bewegende assen bovenin de machine: soms achter een klepje aan de voorkant.
• Onder de machine: sommige modellen hebben oliepunten aan de onderkant.

In de Singer-handleiding die we bekeken, staan drie zones: de punten bovenin die met pijlen zijn gemarkeerd, de onderdelen onder de basis en de bewegende delen achter het frontplaatje, die zelden olie nodig hebben. Make zegt dat je de gemarkeerde punten oliet, en dat je bij een machine zonder markeringen een schema voor jouw model online kunt zoeken. Gebruik per punt een paar druppels, volgens Make, of één druppel, volgens de Singer-handleiding. Dat verschil laat zien dat het per machine anders is: volg altijd je eigen handleiding. Begin liever met te weinig dan met te veel.

Naaimachine olie aanbrengen: stap voor stap

Hieronder een algemeen stappenplan dat bij de meeste machines past. Ga uit van je eigen handleiding als die afwijkt.

1. Zet de machine uit en haal de stekker eruit. Dat is veiliger, en je kunt niet per ongeluk het pedaal indrukken.
2. Haal naald, persvoet en steekplaat weg als je handleiding dat toestaat, en neem de spoel en het spoelhuis eruit.
3. Maak alles schoon. Gebruik een klein penseel of pluisborstel en haal de pluisjes weg rond de transporteur en de haak. Een stofzuiger met een kleine opzetborstel kan helpen, maar blaas niet krachtig in de machine, want dan duw je pluisjes dieper naar binnen.
4. Zoek de oliepunten in de handleiding.
5. Druppel de naaimachine olie. Eén druppel per punt is een veilige start. Gebruik de smalle tuit en richt precies.
6. Draai het handwiel een paar keer rond, zodat de olie zich verdeelt.
7. Veeg overtollige olie weg met een zachte, pluisvrije doek.
8. Zet alles terug en naai een stukje op restmateriaal. Make adviseert dat om te voorkomen dat overtollige olie op je project terechtkomt.

Heb je een lockmachine? Die heeft een eigen onderhoudsschema, met vaak meer oliepunten. Lees daarvoor de handleiding van die machine.

Veelgemaakte fouten met naaimachine olie

Een paar fouten komen steeds terug.

Te veel olie. Een overdosis kan op je stof druppelen en vlekken geven. Begin met weinig en veeg het overschot weg.

Oliën zonder schoon te maken. Pluisjes en olie vormen samen een plakkerige laag die de machine juist zwaarder maakt. Maak altijd eerst schoon.

De verkeerde olie. Keukenolie of een universeel smeermiddel voor de garage is niet voor een naaimachine bedoeld.

Ook delen oliën die dat niet vragen. Smeer niet alles in. Doe het alleen op de plekken die de handleiding noemt.

Niet testen na het oliën. Naai altijd eerst een lapje, voordat je aan je echte project begint.

Een machine zelf openmaken terwijl dat niet mag. Sommige moderne elektronische machines zijn niet bedoeld om door de gebruiker verder te worden gesmeerd. Laat een beurt door een monteur doen.

Waar koop je naaimachine olie?

Naaimachine olie koop je bij hobbywinkels, naaimachinezaken en webwinkels met naaibenodigdheden. Een klein flesje is meestal genoeg voor jaren, omdat je maar een paar druppels per keer gebruikt. Let bij het kopen op een paar dingen: staat er duidelijk op dat het om naaimachine olie gaat, heeft het flesje een smalle tuit en past het type bij wat je handleiding adviseert?

Zit er bij je machine al een flesje, gebruik dat dan eerst op. Vaak is dat precies de olie die de maker bedoelt. Kun je het niet terugvinden, vraag dan in de winkel waar je de machine hebt gekocht welke naaimachine olie ze aanraden voor jouw model. Een goede verkoper weet dat en verkoopt je geen groot pakket als een klein flesje volstaat.

Bewaar de olie rechtop, goed afgesloten en uit de buurt van kinderen. Zet er een stukje tape op met de datum van aanschaf. Na een paar jaar kan olie dikker worden of vuil raken. Vervang hem dan. Het gaat om een paar euro, en je machine heeft er baat bij.

Naaimachine olie voor beginners: een korte checklist

Ben je nieuw met naaien, dan klinkt onderhoud misschien ingewikkelder dan het is. Een korte checklist helpt je op weg. Je hebt niet veel nodig: een flesje naaimachine olie, een klein penseeltje, een zachte doek en een stukje restmateriaal.

1. Pak de handleiding erbij en zoek het hoofdstuk over onderhoud.
2. Kijk of je machine oliepunten heeft. Zo niet, sla het oliën over.
3. Haal de stekker eruit en maak het spoelgebied schoon.
4. Zet op elk oliepunt een druppel naaimachine olie.
5. Draai het handwiel een paar rondjes.
6. Veeg overtollige olie weg en naai een lapje.

Doe dit na het schoonmaken en niet ervoor, en noteer de datum in een schriftje of in je agenda. Zo weet je over een paar maanden wanneer je voor het laatst hebt onderhouden. Het is een klein klusje van een kwartier dat je machine jarenlang soepel houdt.

Naai je veel met dunne of pluizige stoffen, dan is schoonmaken belangrijker dan oliën. De meeste storingen bij beginners komen niet van een gebrek aan naaimachine olie, maar van pluisjes onder de steekplaat, een stompe naald of een verkeerd ingerijgde draad. Controleer die drie dingen dus eerst, voordat je denkt dat er iets mis is met de smering.

Naaimachine olie en onderhoud: meer dan alleen oliën

Olie is maar een deel van het onderhoud. Een machine blijft goed lopen als je hem ook op andere manieren verzorgt.

• Vervang je naald regelmatig. Een stompe naald geeft overgeslagen steken en trekt aan je stof.
• Haal pluisjes weg na elk groot project, en zeker na het naaien met pluizige stof.
• Dek je machine af als je hem niet gebruikt, zodat er geen stof in komt.
• Gebruik goed garen. Slecht garen laat veel pluis achter in het spoelgebied.
• Bewaar hem droog en niet te koud. Vocht en kou zijn slecht voor metalen onderdelen en olie.

Wie veel naait, doet er goed aan om de machine eens in de zoveel tijd door een monteur te laten nakijken. Vraag in je naaimachine winkel wat dat kost en hoe lang het duurt. Heb je een bepaald merk, dan helpt het om de handleiding en de onderhoudstips van het merk bij de hand te hebben. In ons artikel over de naaimachine Singer lees je hoe je een model kiest en waar je op let.

Veelgestelde vragen over naaimachine olie

Verder lezen

Een naaimachine naait twee draden aan elkaar in de stof: een bovendraad die door de naald loopt en een onderdraad van een klein spoeltje onder de steekplaat. Bij elke steek haken ze in elkaar, waardoor een stevige naad ontstaat. Als beginner heb je genoeg aan een eenvoudige mechanische naaimachine met rechte steek, zigzagsteek en een knoopsgat. Meer functies zijn leuk, maar niet nodig.

Wie nog nooit met een naaimachine heeft gewerkt, ziet vooral veel knoppen en schroefjes. Dat valt mee. Dit artikel loopt door de onderdelen, de verschillende soorten, de kosten en de eerste naad. Ook vind je de fouten die bijna iedereen maakt, en een eerlijke afweging tussen een goedkope machine en een iets duurdere. Wil je ook weten welke winkel of welk model bij je past, kijk dan in onze koopgids over de naaimachine kopen bij de winkel.

Hoe werkt een naaimachine?

Een huishoudelijke naaimachine werkt met twee draden, zo legt Wikipedia over de naaimachine uit. De onderdraad zit op een klein spoeltje dat in een houder onder de stof ligt. De bovendraad loopt van het garenklosje bovenop de machine via de draadgever naar het oog van de naald, dat vlak bij de punt zit. Gaat de naald omlaag, dan vormt de draad een lusje in de stof. Een mechaniek pakt die lus op en trekt hem om het spoeltje heen. Gaat de naald weer omhoog, dan wordt de draad aangetrokken en sluit de naad zich.

Dit heet de schuitjessteek of lockstitch. Volgens de Engelstalige Wikipedia over de sewing machine blijft elke draad aan zijn eigen kant van de stof en worden ze in elk steekgaatje in elkaar gehaakt. Daardoor kun je overal op de stof een naad maken, ook midden in een lap. Een kettingsteek, die sommige oude machines maakten, is niet zelfvergrendelend en rafelt snel uit als de draad breekt.

De belangrijkste onderdelen

Je hoeft niet alle namen te kennen, maar een paar onderdelen gebruik je steeds:

• De naald. Zit in de naaldstang en gaat op en neer. Een naald wordt stomp, dus vervang hem regelmatig.
• De naaivoet. Houdt de stof tegen de transporteur terwijl je naait.
• De transporteur. De getande strip onder de naaivoet die de stof vooruit schuift. Bij het gewone systeem komen de tandjes na elke steek omhoog door de steekplaat en schuiven ze de stof een stukje op.
• De steekplaat. De plaat onder de naald met het gat waar de naald doorheen gaat.
• De spoel en spoelhuis. Hier zit je onderdraad.
• De draadspanning. Een knop of regelaar die bepaalt hoe strak de bovendraad loopt.
• Het voetpedaal. Bepaalt de snelheid.

Wikipedia noemt de spanning als de meest waarschijnlijke oorzaak als steken te los of te strak zijn: de spanning is de trek op de draad tussen naald en spoel, en wordt geregeld met spanningsschijfjes en een regelaar. Dat is handig om te onthouden, want bijna elk probleem met een slechte steek begint daar.

Een korte geschiedenis van de naaimachine

Het idee is ouder dan je zou denken. Volgens de Engelstalige bron ontwierp Thomas Saint in 1790 een machine voor leer en canvas, die waarschijnlijk nooit gebouwd is. De Franse kleermaker Barthélemy Thimonnier bouwde rond 1829 en 1830 de eerste praktisch bruikbare machine, die rechte naden met kettingsteek naaide. In 1845 maakte Elias Howe een machine met schuitjessteek, en in 1851 kreeg Isaac Merritt Singer een patent op een machine met een vallende schuif, aangedreven met een trapper. In 1889 introduceerde Singer de eerste elektrische machines.

Op Wikipedia in het Nederlands staat dat Howe de machine met een losse spoel ontwikkelde, een mechaniek dat nog steeds in de meeste machines zit. Singer maakte de machine geschikt voor huishoudelijk gebruik, en zigzagsteken en zomen werden mogelijk. Zo is de naaimachine geworden van een fabrieksmachine tot een apparaat dat in een kast in huis past.

Welke soorten naaimachines zijn er?

De belangrijkste keuze is die tussen een mechanische en een elektronische machine. Er zijn ook trap- en handmachines, en industriële machines, maar voor thuis kom je bijna altijd uit bij twee opties.

Mechanische naaimachine

Een mechanische naaimachine wordt met knoppen en schijven ingesteld. Je kiest de steek met een draaiknop, regelt de steeklengte met een tweede knop en stelt de spanning met een derde in. Er zit weinig elektronica in, dus er kan weinig stuk. Volgens Wikipedia zijn machines voor het grootste deel van hun geschiedenis puur mechanisch geweest, met tandwielen, assen en hefbomen, en kunnen mechanische machines meer dan honderd jaar meegaan.

Elektronische en computergestuurde naaimachine

Elektronische machines kwamen in de jaren zeventig. Ze hebben printplaten, chips en extra motoren, en bieden functies zoals automatisch draad afsnijden, naaldpositie, achteruit vastzetten en digitale siersteken. Volgens dezelfde bron gaan ze doorgaans minder lang mee dan mechanische. Voor wie veel verschillende steken, een knoopsgat in één keer of borduurfuncties wil, zijn ze een logische keuze.

Lockmachine en borduurmachine

Een lockmachine, of overlock, werkt anders. Hij vormt lusjes om de rand van de stof, snijdt het overtollige stuk weg en maakt de naad in één keer netjes. Dat is een aanvulling, geen vervanging, en voor de meeste beginners geen eerste aankoop. Meer daarover lees je in onze pagina over de lockmachine. Wil je met de machine ook versieren, kijk dan naar borduren.

Waar let je op bij het kopen van een naaimachine?

Er zijn veel zoektermen, zoals naaimachine kopen, beste naaimachine en naaimachine voor beginners. Het antwoord is vaak minder spannend dan de reclame suggereert. Let op deze punten.

Wat ga je naaien?

Naai je gordijnen, zakjes en simpele kleding, dan heb je genoeg aan een basismachine. Naai je veel dikke stoffen, zoals denim of canvas, kijk dan naar een machine met een stevige motor en een hoog optilbare naaivoet. Wil je quilten, dan is veel ruimte rechts van de naald handig. Zijn je projecten klein en leuk, dan kun je met weinig toe.

Gebruiksgemak voor beginners

Voor een beginner telt gemak boven functies. Let op een duidelijke inrijgroute die op de machine is aangegeven, een spoelsysteem dat je snel begrijpt, en een transparante spoelhuisdeksel waarmee je ziet hoeveel draad er nog op zit. Een snelheidsknop of een kleine schuif om de snelheid te beperken helpt als je nog onzeker bent.

Onderhoud en onderdelen

Kies een merk waarvan je makkelijk naalden, spoeltjes en voetjes kunt kopen. Machines van bekende merken hebben meestal een uitgebreid aanbod van accessoires. Vraag bij een winkel ook of ze service of reparatie bieden. Over wat je zelf kunt doen als het misgaat, lees je meer in het artikel over naaimachine reparatie.

Nieuw of tweedehands?

Een tweedehands mechanische machine kan een slimme koop zijn, juist omdat zulke machines lang meegaan. Controleer of de motor soepel loopt, of de naald goed vastzit en of de machine geen vreemde geluiden maakt. Vraag of je hem mag proberen. Bij een tweedehands elektronische machine is het risico groter, omdat je het printplaatje niet kunt zien. Stel jezelf bij elke aankoop de vraag of de machine past bij hoe vaak je naait.

Prijs

Prijzen lopen sterk uiteen en veranderen vaak. Daarom geven we geen vast bedrag. Als vuistregel geldt dat je voor een eerste machine liever een degelijk basismodel kiest dan een goedkoop apparaat met veel functies. Een goedkope machine met veel automatische functies kan frustreren, terwijl een eenvoudig apparaat dat goed naait je jaren plezier geeft. Dit is een richtlijn, geen meetbare uitkomst.

Je eerste naad naaien

Na het uitpakken wil je meteen beginnen. Neem even de tijd voor deze volgorde.

Stap 1: zet de machine neer

Zet hem op een stevige tafel, met een stoel op een comfortabele hoogte. Zorg voor goed licht, en leg het pedaal zo dat je het zonder moeite bedient. Lees de handleiding vluchtig door, vooral de pagina over inrijgen.

Stap 2: spoel de onderdraad

Wind garen op een spoeltje volgens de aanwijzing in de handleiding. Zet het spoeltje in het spoelhuis en trek de draad door de gleuf. Elke machine heeft een eigen manier, dus volg de tekening op de machine.

Stap 3: rijg de bovendraad in

Volg de route met de pijltjes: van het klosje via de draadgeleiders naar de spanningsschijfjes, de draadgever en uiteindelijk door het oog van de naald. Doe dit met de naaivoet omhoog, omdat de spanningsschijfjes dan openstaan. Wie dit met de voet omlaag doet, krijgt vaak een kluwen draad aan de onderkant.

Stap 4: haal de onderdraad omhoog

Draai het handwiel naar je toe zodat de naald één keer omlaag en weer omhoog gaat. Trek aan de bovendraad en de onderdraad komt als een lusje omhoog. Trek beide draden een paar centimeter naar achteren onder de naaivoet.

Stap 5: naai op een restje stof

Leg twee stukjes stof op elkaar, zak de naaivoet en naai langzaam een rechte lijn. Begin en eindig met een paar steken achteruit, zodat de naad niet losgaat. Geleid de stof met je handen en duw of trek niet: de transporteur doet het werk.

Veelvoorkomende problemen met de naaimachine

Bijna elke beginner komt dezelfde problemen tegen. De oplossingen zijn meestal eenvoudig.

De bovendraad breekt

Dit komt meestal door verkeerd inrijgen, een te strakke spanning of een stompe of beschadigde naald. Rijg de machine opnieuw in met de naaivoet omhoog en vervang de naald.

De draad vormt lussen aan de onderkant

Lussen onder de stof wijzen meestal op een bovendraad die niet in de spanningsschijfjes zit. Rijg opnieuw in met de naaivoet omhoog, en controleer of de spanning niet te laag staat.

De stof schuift niet of gaat scheef

Kijk of de naaivoet naar beneden staat en of het transport niet vol pluis zit. Reinig het gebied onder de steekplaat voorzichtig met een kwastje.

Steken worden overgeslagen

Dit gebeurt vaak met de verkeerde naald voor de stof. Gebruik een naald die past bij je stof, en vervang hem als hij stomp is.

De machine maakt lawaai

Een rammelend geluid wijst vaak op een losse naald of vervuiling. Stop, haal de naald eruit en reinig het spoelhuis. Houdt het geluid aan, laat de machine dan nakijken.

Waarom zelf naaien?

Naaien is praktisch. Je kunt kleding herstellen, gordijnen op maat maken, tassen en kussenhoezen naaien, en kinderkleding aanpassen. Je kiest zelf de stof en de pasvorm. Voor wie wil leren, is een goed patroon een groot voordeel: een goed naaipatroon vertelt je stap voor stap wat je moet doen, inclusief de maten. Begin met iets simpels, zoals een kussenhoes of een zakje, voordat je aan een jurk begint.

Een naaimachine neemt ook weinig ruimte in. Sommige mensen laten hem permanent op een tafel staan, anderen pakken hem uit een kast. Het maakt weinig uit, zolang je er makkelijk bij kunt. Hoe makkelijker beginnen is, hoe groter de kans dat je het blijft doen.

Veelgestelde vragen over de naaimachine

Verder lezen

Wie zoekt naar de beste naaimachine van de Consumentenbond, wil vooral weten welke machine hij zonder spijt kan kopen. Eerlijk antwoord vooraf: wij kennen de uitslag van een Consumentenbond-test voor naaimachines niet en noemen daarom geen winnaars. Wat we wel kunnen doen is uitleggen waar je op let, zodat je zelf een goede keuze maakt, ook als je nog nooit achter een machine hebt gezeten.

Op deze pagina lees je wat de Consumentenbond openbaar laat zien, waarom een volledige test meestal achter een lidmaatschap zit en welke eigenschappen jij zelf kunt beoordelen in een winkel of op papier. Zo krijg je een lijst waarmee je elke beginnersmachine kunt vergelijken. Wil je eerst de basis? Dan vind je die in ons overzicht over naaien.

Wat de Consumentenbond over naaimachines publiceert

De Consumentenbond is een Nederlandse consumentenorganisatie die producten test en koopadvies geeft. Bij een product als de wasmachine laat de organisatie een koopadvies zien dat voor iedereen leesbaar is: een artikel waarin staat waar je op let, met onderwerpen als capaciteit, energiegebruik, geluid en gebruiksgemak. De testuitslagen zelf zijn niet vrij toegankelijk. Op die pagina staat de uitnodiging “Word lid en bekijk direct de testresultaten”.

Dat patroon is belangrijk voor deze zoekopdracht. Is er een test van naaimachines, dan zijn de rangschikking en de oordelen waarschijnlijk alleen te zien als je lid bent. Wij hebben die pagina niet kunnen inzien. Bij het schrijven van deze gids vonden we op consumentenbond.nl bovendien geen overzichtspagina voor naaimachines tussen de productcategorieën die we konden openen. Dat zegt niet dat er nooit een test is geweest: het kan achter een inlog staan, onder een andere naam, of van een eerder jaar zijn. Zoek zelf op consumentenbond.nl op “naaimachine” en kijk welk jaar bij een eventuele test hoort.

Daarom doen we twee dingen niet. We noemen geen merken als winnaar van de Consumentenbond en we gebruiken geen oordelen of cijfers die we niet hebben gezien. Heb je zelf toegang? Gebruik dan de uitslag als startpunt en loop daarna de punten hieronder langs, om te zien of de machine ook bij jou past.

Waarom een test niet het hele antwoord is

Een labtest meet dingen die jij thuis niet kunt meten, zoals hoe gelijkmatig de steken zijn over honderden meters of hoe een machine tegen dikke stof kan. Maar een test zegt weinig over jouw situatie. Naai je vooral gordijnen, dan heb je andere eisen dan iemand die kleding of tassen maakt. Een machine die in een test goed scoort, kan voor jou te zwaar, te luid of te ingewikkeld zijn. Gebruik een test dus als filter, niet als eindoordeel.

Hoe kies je de beste naaimachine voor beginners?

Zoek je de beste naaimachine voor beginners van de Consumentenbond, dan zoek je in feite naar een machine die weinig gedoe geeft. Dat zijn andere eigenschappen dan bij een ervaren naaister. Een beginner heeft niets aan zestig sierstekken als de machine de draad steeds laat knopen. De volgende punten zijn belangrijker.

Een betrouwbare rechte steek en zigzagsteek

Bijna alles wat je als beginner naait, doe je met de rechte steek en de zigzagsteek. Met de zigzagsteek werk je randen af, met de rechte steek naai je naden. Een knoopsgat in vier of één stap, een stretchsteek en een blindzoom zijn mooie extra’s, maar geen noodzaak. Kijk liever of de basissteken er netjes uitzien dan of er veel zijn.

Instelbare steeklengte en steekbreedte

Je wilt de steeklengte kunnen aanpassen. Een kleine steek voor dun stof, een grote voor dikke stof of om te rijgen. Een machine met één vaste steeklengte laat je nauwelijks groeien. Controleer ook of de instellingen duidelijk afleesbaar zijn, op een draaiknop of een scherm.

Snelheidsregeling

Een beginner naait langzamer. Handig is een machine die je met het voetpedaal makkelijk in kleine stapjes laat lopen, of met een schuifje de maximumsnelheid laat begrenzen. Een knop om de naald omhoog of omlaag te zetten scheelt veel gedoe bij het draaien van hoeken.

Gewicht en formaat

Een naaimachine staat zelden op zijn vaste plek. Veel mensen halen hem van de kast, zetten hem op tafel en ruimen hem na afloop weer op. Dan telt het gewicht mee. Een machine met een metalen frame loopt vaak rustiger, maar weegt meer. Een lichte machine met een kunststof behuizing is makkelijker te dragen, maar trilt sneller op een wiebelige tafel. Weeg dat tegen elkaar af en ga na of je de machine zonder moeite kunt optillen.

Garantie en service

Een naaimachine koop je niet elke twee jaar. Let daarom op wat de verkoper en de fabrikant beloven. De Consumentenbond schrijft over producten in het algemeen dat je recht hebt op gratis reparatie of vervanging als een product tijdens de garantieperiode kapotgaat. Hoe lang die periode is en wat precies onder de wettelijke garantie valt, lees je het best zelf na op de pagina’s over je rechten bij aankoop.

Naast de garantie is service belangrijk. Is er in de buurt een winkel of reparateur die de machine kan nakijken? Zijn er onderdelen en naalden verkrijgbaar? Een machine van een bekend merk die bij een gespecialiseerde winkel is gekocht, is vaak makkelijker te laten onderhouden dan een machine uit een supermarktactie.

Waar let je op in de winkel, naast de beste naaimachine volgens de Consumentenbond?

Als het kan, probeer je de machine uit voor je hem koopt. Neem een stuk stof mee waar je zelf mee wilt naaien, bijvoorbeeld een dun katoen en een dikkere stof. Probeer dan het volgende.

1. Draad inrijgen. Lukt het zonder gedoe? Heeft de machine een inrijghulp voor de naald, en is het pad van de draad logisch aangegeven?
2. Spoel opwinden en plaatsen. Bij sommige machines zit de spoel van boven in de machine, bij andere van voren. Een bovenspoel met een doorzichtig deksel laat je zien wanneer de draad op raakt.
3. Naaien op verschillende snelheden. Is het geluid acceptabel? Blijft de machine stil staan als je stopt, of loopt hij nog een stukje door?
4. Hoeken en dikke stof. Naai over een dikke naad, bijvoorbeeld een dubbel gevouwen jeansstof. Slaat de machine steken over, of gaat hij er moeiteloos overheen?
5. Steekbeeld. Kijk naar de onderkant van de naad. Zijn de steken gelijkmatig, zonder lusjes? Een goede naad ziet er aan beide kanten netjes uit.
6. Bediening. Zijn de knoppen goed bereikbaar? Past de machine bij je handen en je zitplek?

Winkels die naaimachines verkopen, geven vaak uitleg en laten je proberen. Een machine online kopen kan voordeliger zijn, maar je mist dan dat gevoel. Dan loont het om de gebruiksaanwijzing en de reviews van gebruikers te lezen voor je besteld, en na te gaan hoe de retourregeling werkt.

Onderhoud en naalden: wat je zelf kunt doen

Een naaimachine blijft langer goed als je hem schoonhoudt. Verwijder na elk groot project het stof en de draadresten uit de spoelkast en rond de transporteur, met een klein kwastje. Gebruik alleen olie als de gebruiksaanwijzing dat voorschrijft en alleen op de plekken die genoemd worden. Een machine die jaren in een kast staat, heeft soms een beurt nodig bij een reparateur voor hij weer goed loopt.

De naald is het onderdeel dat je het vaakst vervangt. Bij fabrikant Schmetz is het naaldnummer de doorsnede van de naald in honderdsten millimeter, zoals de fabrikant uitlegt. Een naald met 0,75 millimeter doorsnede is dus een NM 75. Fijne stof vraagt een dunnere naald, dikke stof een dikkere. Een stompe of verbogen naald geeft overgeslagen steken en trekt draadjes in je stof. Wissel hem daarom regelmatig: dat is een richtregel van veel naaisters, na een groot project of als de steken er slechter uitzien.

Wil je later meer dan een basismachine? Dan zijn er andere machines. Een lockmachine maakt in één keer een gesloten rand en wordt vaak als tweede machine gekocht. Voor sierstikwerk en monogrammen kijk je naar een borduurmachine. Houd er rekening mee dat een extra machine pas zin heeft als je de basismachine goed beheerst.

Wat kost een goede beginnersmachine?

De prijzen lopen sterk uiteen. Een eenvoudige mechanische machine is meestal veel goedkoper dan een computergestuurde machine met honderden steken. Zonder bron geven we geen bedragen: bekijk in een paar winkels wat actuele modellen kosten. Een hogere prijs betekent niet altijd een betere machine voor een beginner. Een mechanische machine met een stevige rechte steek, een zigzagsteek, een knoopsgat in vier stappen en een goede garantie voldoet vaak.

Wat meer kost dan de machine zelf is het geheel: stof, garen, naalden, een goede schaar, spelden, een strijkijzer en een strijkplank. Reken die uitgaven mee. Begin met een eenvoudig project, zoals een draagtas, om de machine in te lopen. Een nuttige oefening is een tas naaien met rechte naden en een voering. Zo ontdek je snel of de machine bij je past.

Naaipatronen en projecten voor je eerste machine

Een machine koop je met een doel. Wil je kleding maken, dan heb je stretchsteken en een goede zigzagsteek nodig. Naai je vooral tassen, kussens en gordijnen, dan heb je een stevige rechte steek en een goede transporteur nodig. Voor patchwork en quilten is een rustige machine met een gelijkmatige steek en een instelbare naaivoetdruk handig.

Bij het kiezen van projecten kom je al snel naaipatronen tegen. Daar lees je hoe je een patroon leest en overneemt op stof. Een eenvoudig patroon voor een kussenhoes of een tas is een goed begin. Een machine die daar zonder moeite doorheen komt, is voor een beginner geschikt.

Lees ook: borduren.

Veelgestelde vragen over de beste naaimachine volgens de Consumentenbond

Verder lezen

Een naaimachine Singer kies je niet op de naam alleen, maar op wat je ermee wilt maken. Singer maakt mechanische en elektronische machines, voor beginners en voor gevorderden. Wil je vooral zomen, innemen en kleine klussen doen, dan is een eenvoudige mechanische Singer meestal genoeg. Wil je kleding maken met veel steken en een automatisch knoopsgat, dan kijk je naar een elektronisch model. Kijk altijd naar de specificaties van het exacte model dat je overweegt.

Dit artikel helpt je om een naaimachine Singer te vinden die bij je past. Je leest hoe het merk is opgebouwd, waar je op let en welke vragen je jezelf stelt voordat je kiest. We noemen geen modelnummers met specificaties die we niet zelf bij de maker hebben gecontroleerd. Wel geven we je een stappenplan waarmee je elk model kunt beoordelen. Meer over het naaien zelf vind je in het kenniscentrum over naaien en borduren.

Waarom een naaimachine Singer zo bekend is

Wie aan een naaimachine denkt, denkt vaak aan Singer. Het merk staat op de eigen website met “original since 1851”, en het hoort tegenwoordig bij SVP Worldwide, samen met PFAFF en HUSQVARNA VIKING.

Die bekendheid maakt het zoeken naar een naaimachine Singer makkelijker en moeilijker tegelijk. Makkelijker, omdat je veel handleidingen, onderdelen en ervaringen vindt. Moeilijker, omdat er veel verschillende modellen zijn, van eenvoudig tot uitgebreid, en omdat de naam alleen niets zegt over de functies. Een naaimachine Singer voor beginners is een heel ander apparaat dan een model voor zwaar werk.

Bekendheid helpt ook bij de vraag wat je later kunt doen. Voor veel Singer-machines zijn onderdelen en accessoires makkelijk te vinden en weten monteurs wat er in zit. Controleer dat voor het exacte model dat je overweegt, want het geldt niet voor elk apparaat even sterk.

Welke soorten naaimachine Singer zijn er?

Op de website van Singer staan verschillende categorieën: naaimachines, borduurmachines, sergers (lockmachines) en quiltmachines. Ook is er een aparte Heavy Duty-lijn met zowel mechanische als computergestuurde modellen. Welke modellen in jouw land verkrijgbaar zijn, verschilt: de Noord-Amerikaanse site verkoopt niet aan Nederland. Via de Europese site vind je een winkelzoeker en handleidingen, in het Engels en Duits.

Voor een thuisnaaister zijn vooral deze soorten van belang:

• Mechanische naaimachine Singer: je kiest steken met een draaiknop. Eenvoudig, licht en meestal voordelig.
• Elektronische naaimachine Singer: een display of knoppen voor de steekkeuze, vaak met meer steken en een automatisch knoopsgat.
• Heavy Duty: bedoeld voor dikkere stoffen, zoals denim of canvas.
• Borduur- en quiltmodellen: voor wie meer wil dan gewoon naaien.
• Serger of lockmachine: voor nette, stevige randen. Lees er meer over bij de lockmachine.

De site van Singer zegt niet bij elk model of het mechanisch of elektronisch is. Controleer dat dus in de specificaties van het model zelf.

Mechanisch of elektronisch: wat past bij jou?

De onafhankelijke consumentenorganisatie Test-Aankoop legt het verschil zo uit: bij een mechanische machine kies je de functies met wieltjes en knoppen, bij een elektronische machine digitaal via een klein scherm. Mechanisch is volgens de organisatie licht, precies en makkelijk te verplaatsen en het eenvoudigste voor beginners. Elektronisch biedt meer functies, maar is duurder en lastiger te bedienen. Dat geldt voor naaimachines in het algemeen en dus ook voor elke naaimachine Singer.

Kies mechanisch als:

• je vooral zoomt, inneemt en repareert;
• je zo weinig mogelijk instellingen wilt;
• je de machine regelmatig verplaatst;
• je budget beperkt is.

Kies elektronisch als:

• je hele kledingstukken wilt maken;
• je veel verschillende steken gaat gebruiken;
• je een automatisch knoopsgat belangrijk vindt;
• je het fijn vindt als een scherm je helpt met instellen.

Twijfel je? Dan is een eenvoudige mechanische naaimachine Singer een veilige eerste keuze. Je leert de basis en kunt later altijd doorgroeien.

De beste Singer naaimachine voor beginners: waar let je op?

Veel mensen zoeken naar de beste Singer naaimachine voor beginners. Een eerlijk antwoord is dat er niet één beste is. Wel kun je een model beoordelen aan de hand van deze punten:

1. Aantal steken. Een beginner heeft genoeg aan rechte steek, zigzag, een stretchsteek en een knoopsgat. Meer steken zijn leuk, maar je gebruikt ze zelden.
2. Instelbare steeklengte en zigzagbreedte. Test-Aankoop adviseert minimaal vier steeklengtes en een instelbare zigzag.
3. Knoopsgat. Kijk of het in één stap gaat of in vier. Eén stap scheelt tijd en gedoe.
4. Kracht. Een zwakke machine wordt moeilijk bij dikke stof. Vraag hoe de machine omgaat met denim of meerdere lagen.
5. Materiaal rond de spoel. Test-Aankoop noemt een metalen binnenwerk als pluspunt, omdat plastic daar slechtere resultaten geeft.
6. Inrijgen. Is de draad makkelijk in te rijgen? Een machine die je frustreert, laat je liggen.
7. Handleiding. Is die in het Nederlands, of is een Nederlandse versie te vinden?
8. Wat zit erbij. Persvoeten, spoelen, naalden, reinigingsset.

Zo beoordeel je elke naaimachine voor beginners, Singer of niet. Je hoeft geen technicus te zijn: kijk, voel en vraag.

Naaimachine kopen Singer: waar en hoe?

Wie een naaimachine kopen Singer in gedachten heeft, kan kiezen tussen een fysieke winkel en een webwinkel. In een winkel kun je proefnaaien, wat voor een beginner veel waard is. Lees ook onze koopgids over een goede naaimachine winkel kiezen. Koop je online, let dan op de retourvoorwaarden en op wie de service regelt als er iets mis is.

Een paar tips voor het kopen:

• Vergelijk dezelfde machine bij meerdere aanbieders, op totaalprijs inclusief verzendkosten.
• Controleer of het echt dat model is: modelnummers lijken soms sterk op elkaar.
• Kijk of de machine voor de Europese markt is, met een stekker en spanning die bij Nederland passen.
• Vraag naar de garantie en naar waar je terechtkunt voor reparaties.
• Let op een heel lage prijs bij een tweedehands machine: laat hem uitproberen en vraag of hij nagekeken is.

Een nieuwe naaimachine Singer heeft een garantie van de verkoper. Bij een tweedehands model heb je die vaak niet, dus de herkomst is dan extra belangrijk.

Proefnaaien: dit test je met een naaimachine Singer

Staat er een naaimachine Singer in de winkel of heb je er een gekregen van iemand, begin dan met een korte test. Neem een stuk stof dat je ook echt wilt gebruiken.

1. Rijg de draad in en plaats de spoel. Lukt dat zonder hulp?
2. Naai een rechte lijn van een halve meter. Blijft de steek mooi gelijk?
3. Probeer een zigzag en een stretchsteek op tricot.
4. Naai over twee of drie lagen stof, bijvoorbeeld een zoom op denim.
5. Maak een knoopsgat en kijk of het netjes is.
6. Luister naar het geluid. Rammelt er iets?

Maak een paar foto’s van de resultaten, dan kun je ze vergelijken met andere machines. Met een naaimachine Singer van een eenvoudig model hoef je geen wonderen te verwachten bij zeer dikke stof, maar voor dagelijks zomen en kleine projecten is het meestal ruim voldoende.

Singer vergelijken met andere merken

Een naaimachine Singer is zelden de enige optie. Test-Aankoop noemt Singer, Alfa en Brother als bekende merken met uiteenlopende modellen, en zegt dat de beste keuze afhangt van je budget, je niveau en wat je wilt maken. Dat is een nuchtere benadering: het merk is minder belangrijk dan het model.

Vergelijk daarom steeds op dezelfde punten. Zet twee of drie machines naast elkaar en vul voor elke machine in hoeveel steken hij heeft, hoe het knoopsgat werkt, wat er bij zit, wat hij kost en hoe de service geregeld is. Een tabel op papier of in een notitie-app is genoeg. Je ziet dan snel dat een machine van een ander merk soms meer bij je past, of juist dat de naaimachine Singer die je al op het oog had de beste keuze blijft.

Laat je ook niet verleiden door het hoogste aantal steken. Een machine met tweehonderd steken klinkt indrukwekkend, maar de meeste thuisnaaisters gebruiken er een handvol: rechte steek, zigzag, een stretchsteek, een zoomsteek en het knoopsgat. Betaal liever voor kwaliteit in de basis dan voor steken die je nooit instelt.

Voetjes en accessoires voor je naaimachine Singer

Een machine wordt pas echt veelzijdig met de juiste persvoeten. Bij de meeste modellen zit een standaardvoet, een ritsvoet en een knoopsgatvoet in de doos, maar dat verschilt per model en per verkoper. Test-Aankoop noemt bovendien reservespoelen, naaldensets, een reinigings- en oliesetje en een schroevendraaier als nuttige extra’s.

Vraag je bij het kopen van een naaimachine Singer af welke voetjes je echt nodig hebt:

• Standaardvoet: voor rechte steek en zigzag.
• Ritsvoet: om een rits recht in te zetten.
• Knoopsgatvoet: voor een gelijkmatig knoopsgat.
• Zoomvoet of blindzoomvoet: voor een zoom die je bijna niet ziet.
• Transportvoet: een voet die dikke of gladde stof beter doorvoert.

Controleer of de voetjes passen op jouw model. Niet elke voet past op elke machine, en daar zit een veelgemaakte fout bij het online bestellen. Kijk in de handleiding of op de site van de maker naar de aanduiding van het voetsysteem van jouw machine.

Je eerste project met een naaimachine Singer

Een nieuwe machine staat pas na een eerste project echt klaar. Kies iets kleins en nuttigs, zodat je de stappen leert zonder dat het groot en ingewikkeld wordt. Een kussenhoes met een envelopsluiting is een mooie start.

1. Strijk je stof en knip twee stukken op maat.
2. Zoom de randen die de opening vormen, met een rechte steek.
3. Leg de stukken rechts op rechts en speld ze vast.
4. Naai de drie dichte randen, en begin en eindig met een paar steken terug.
5. Knip de hoeken schuin af, keer de hoes en strijk hem plat.

Je oefent zo het inrijgen, de steeklengte, het rechtdoor naaien en het keren van een naad. Zoek je meer ideeën? Bij naaipatronen vind je projecten voor beginners en gevorderden.

Onderhoud van je naaimachine Singer

Een naaimachine Singer gaat langer mee met regelmatig onderhoud. Haal na elk project de pluisjes weg rond de transporteur en de spoel, en vervang een stompe naald op tijd. Voor het oliën lees je de handleiding van je eigen model: oliepunten verschillen per machine. Zo beschrijft een Singer-handleiding voor een eenvoudig model dat je bij elk oliepunt maar één druppel gebruikt en dat de frequentie afhangt van hoeveel je naait. Meer hierover lees je in onze uitleg over naaimachine olie.

Moderne elektronische machines hebben soms onderdelen die je niet zelf mag oliën. Controleer altijd in de handleiding wat wel en niet mag. Laat een grotere beurt door een monteur doen.

Voor welk project past een naaimachine Singer?

Een naaimachine Singer is een allrounder, maar elk model heeft zijn grenzen. Een paar voorbeelden van wat je kunt maken:

• Zomen en repareren: broeken inkorten, een scheur dichtnaaien, een rits vervangen.
• Woninginrichting: kussenhoezen, gordijnen, een tafelkleed.
• Kleding: rokken, shirts en jurken, met een patroon uit naaipatronen.
• Tassen en accessoires: een boodschappentas, een etui.
• Quilten en patchwork: met een model dat daarvoor gemaakt is.

Heb je een hobby die verder gaat dan gewoon naaien, dan kun je later kijken naar een lockmachine of naar borduren met de hand of machine. Ook de naaimachine in het algemeen is een goed vertrekpunt als je nog wilt vergelijken met andere merken.

Veelgestelde vragen over een naaimachine Singer

Verder lezen

Een tas naaien doe je in acht stappen: twee stukken buitenstof en twee stukken voering knippen, de hengsels maken, de buitentas en de voering apart dichtnaaien, de bodem vormen, alles in elkaar steken en de opening sluiten. Met een rechte steek en een normale naaimachine lukt dat in een middag, ook als je nog nooit een tas hebt genaaid.

Een draagtas is het beste beginnerspatroon omdat je er bijna alleen rechte naden voor nodig hebt. Je leert er de dingen van die in elk tasproject terugkomen: knippen op de draad, stevigheid geven met vlieseline, hoeken vormgeven en een voering afwerken. Zit je nog aan het begin van het naaien zelf? Dan helpt het overzicht over naaien voor beginners om te zien wat je aan spullen en technieken nodig hebt.

Wat heb je nodig om een tas te naaien?

Voor een draagtas van ongeveer 38 bij 40 centimeter met een bodem heb je weinig nodig. Een goede basisuitrusting bestaat uit:

• Buitenstof: een halve meter katoencanvas, linnen of dik katoen. Een brede stof van 140 centimeter is genoeg.
• Voeringstof: nog eens een halve meter dunner katoen, liefst in een rustige kleur of een klein dessin.
• Hengselstof: een strook van ongeveer 70 bij 10 centimeter per hengsel, uit dezelfde stof als de buitenkant of uit tassenband.
• Vlieseline: een strijkbare tussenvoering voor de buitenstof, en eventueel een steviger soort voor de bodem.
• Garen: een stevig polyester of katoen in een kleur die past bij de buitenkant.
• Gereedschap: stoffenschaar of rolmes, spelden of knijpertjes, een centimeter, een liniaal, een strijkijzer en een naaimachine.

Je naaimachine hoeft niet bijzonder te zijn. Een eenvoudig model met rechte steek, zigzagsteek en een instelbare steeklengte is voor een eerste tas ruim voldoende. Weet je nog niet welke machine bij je past? Lees dan eerst ons overzicht over de naaimachine en wat je ervan mag verwachten.

Over de naald maar één ding: gebruik een nieuwe en kies hem op de dikte van je stof. Bij fabrikant Schmetz is het naaldnummer (NM) de doorsnede van de naald in honderdsten millimeter, zoals de fabrikant op zijn site uitlegt. Een naald met 0,75 millimeter doorsnede is dus een NM 75. Voor een tas van canvas of dik katoen kies je meestal een universele naald van 80 of 90. Dat is een richtwaarde: ga je dikkere stof gebruiken, probeer dan eerst op een restje.

Welke stof kies je voor een tas?

De stof bepaalt hoe makkelijk je tas naaien gaat en hoe lang je tas meegaat. Als beginner kies je het best een stof die niet rekt, niet gladjes is en niet rafelt als een gek. Drie goede keuzes:

1. Katoencanvas of tentdoek. Stevig, goed te naaien en vergevingsgezind. Een tas van canvas houdt zijn vorm ook zonder veel extra’s.
2. Linnen of linnenmix. Mooi van structuur en sterk, maar het kreukt en rafelt snel. Zig-zag of overlock de randen eerst als je met linnen werkt.
3. Dik katoen of interieurstof. Een middelzware meubelstof geeft een stevige tas, maar naai je er met een dikkere naald doorheen.

Vermijd voor je eerste tas stretchstoffen, zeer dunne viscose en glad satijn. Die verschuiven onder de naaivoet en maken je naden scheef. Wil je met dun katoen werken, dan geef je het stevigheid met vlieseline.

Tas naaien van een spijkerbroek

Een oude spijkerbroek is een mooie bron voor een tas. Je snijdt de pijpen af, gebruikt de pijpstukken als vlakken en laat zakken en naden zichtbaar, wat de tas karakter geeft. Een tas naaien van een spijkerbroek vraagt wel om een dikkere naald. Gebruik daarvoor een jeansnaald of een stevige universele naald van 90 of 100, en neem de dikke naden bij de zoom en de binnenpijp langzaam, met de hand aan het handwiel als de naald er moeite mee heeft. Een pijp van een volwassen broek geeft ongeveer één vlak voor een draagtas.

Hoe maak je een tas naaien patroon zelf?

Een eenvoudig tas naaien patroon heb je niet nodig om te kopen. Je tekent het zelf met een liniaal op papier of rechtstreeks op de stof. Voor een draagtas met bodem werk je met rechthoeken:

• Buitenstof: twee rechthoeken van 42 bij 44 centimeter.
• Voering: twee rechthoeken van 42 bij 44 centimeter, of één centimeter smaller als je de voering wat losser wilt laten vallen.
• Hengsels: twee stroken van 70 bij 10 centimeter.
• Vlieseline: twee rechthoeken van 40 bij 42 centimeter, kleiner dan de stof zodat de naadtoeslag vrij blijft.

Dat zijn richtwaarden. De uiteindelijke tas wordt ongeveer 38 centimeter breed en 40 centimeter hoog, met een bodem van zo’n 8 centimeter diep. Wil je een kleinere tas, verklein dan beide maten evenredig. Houd rekening met naadtoeslag: één centimeter rondom is voor beginners genoeg en makkelijk te meten met de lijn op je naaivoet of steekplaat.

Zoek je een kant-en-klaar tas naaien patroon met een uitgetekende bladzijde of een knippatroon? Bij onze pagina over naaipatronen lees je hoe je een patroon leest, welke tekens erop staan en hoe je het overneemt op stof.

Stap voor stap een tas naaien met voering

Hieronder de acht stappen. Neem de tijd voor de eerste twee: knippen en strijken bepalen of je tas er netjes uitziet. Het eigenlijke tas naaien is daarna een kwestie van rechte lijnen.

Stap 1 van 8

Stap 1: knip de delen en strijk de vlieseline op

Knip alle delen op de draad. Strijk de vlieseline op de achterkant van de twee buitenstukken. Bij een lichte, zachte tussenvoering zoals de S 320 van Vlieseline gebruik je volgens de maker een vochtige doek en strijk je zo’n vijftien seconden per vak, zonder hard te drukken. Leg de stukken daarna ongeveer een half uur plat neer, zodat de lijm goed kan hechten. Voor een tas die meer vorm moet houden, zoals een boxy tas, kies je een steviger soort. Lees dan altijd de verpakking van de soort die je koopt.
:::

Stap 2 van 8

Stap 2: maak de hengsels

Vouw elke hengselstrook in de lengte dubbel en strijk een vouw. Vouw dan de lange randen naar de middenvouw en vouw alles nog een keer dubbel, zodat je een band van ongeveer 2,5 centimeter breed krijgt zonder rafelrand. Stik langs beide lange randen vlak bij de kant. Dubbele stikrijen zijn sterker en maken het hengsel mooi vlak.

Als je liever tassenband gebruikt, scheelt dat een stap. Dan hoef je alleen op lengte te knippen en de uiteinden even met een lucifer of aansteker licht te smelten tegen rafelen.
:::

Stap 3 van 8

Stap 3: bevestig de hengsels aan de buitenstof

Leg een buitenstuk met de goede kant naar boven neer. Plaats de uiteinden van het hengsel op zes centimeter van de zijrand, met de lus naar beneden. Speld ze vast en stik ze met een klein vierkantje en een kruis erin, zodat ze niet loslaten onder gewicht. De hengsels zitten dan precies op de bovenrand. Check even of beide hengsels niet gedraaid zijn voor je verdergaat.
:::

Stap 4 van 8

Stap 4: naai de buitentas dicht

Leg de twee buitenstukken met de goede kanten op elkaar. De hengsels zitten nu ertussen. Stik de zijkanten en de onderkant met één centimeter naadtoeslag: aan de bovenkant blijft de tas open. Begin en eindig steeds met een paar steken terug, zodat de draad niet losraakt. Rafel je stof snel, zigzag dan de naadranden of knip ze met een zigzagschaar bij.
:::

Stap 5 van 8

Stap 5: vorm de bodem

Dit is de stap waarmee je tas gaat staan. Pak een onderhoek en trek hem plat, zodat de zijnaad en de onderkant op elkaar liggen in een driehoek. Meet vanaf de punt vier centimeter af en trek een rechte lijn. Stik langs die lijn en knip de punt af op een centimeter van de naad. Doe hetzelfde bij de andere hoek.

Zo krijg je een tas naaien met bodem van ongeveer acht centimeter breed. Wil je een diepere bodem, dan meet je vijf of zes centimeter vanaf de punt. Daardoor blijft de tas rechtop staan, ook als hij leeg is.
:::

Stap 6 van 8

Stap 6: naai de voering

Naai de voering op dezelfde manier als de buitentas, maar zonder hengsels. Laat in de onderkant een opening van ongeveer 15 centimeter open. Door die opening keer je straks de hele tas om. Maak de bodem van de voering op dezelfde manier als in stap 5. Je kunt de voering één centimeter smaller naaien, zodat hij strak in de tas zit en niet gaat plooien.
:::

Stap 7 van 8

Stap 7: steek de tas in de voering

Laat de buitentas met de goede kant naar binnen zitten en trek de voering er met de goede kant naar buiten overheen, zodat de goede kanten op elkaar liggen. De hengsels zitten tussen de twee lagen. Speld de bovenrand rondom vast, met de zijnaden op elkaar. Stik de hele bovenrand rond met een centimeter naadtoeslag.
:::

Stap 8 van 8

Stap 8: keer om, sluit de opening en stik de rand af

Trek de buitentas voorzichtig door de opening in de voering naar buiten. Duw de hoeken netjes uit met een stompe punt, zoals de achterkant van een potlood. Strijk de bovenrand plat en stik de opening in de voering dicht, met de hand met een onzichtbare steek of met de machine vlak langs de rand. Stop de voering in de tas. Stik tot slot de bovenrand af, vijf millimeter van de rand, zodat de voering niet naar buiten rolt.
:::

Tas naaien met rits

Een rits maakt een tas veiliger en netter, maar maakt hem ook een stuk lastiger. Voor een draagtas met een rits boven op de rand heb je een rits nodig die ongeveer even lang is als de opening, of iets korter. Bij een eenvoudige binnenzak kun je al klein beginnen.

Voor een binnenzak met rits in de voering knip je een rechthoek in je voeringstof, zet je de rits tussen twee lagen en stik je de zak aan de rand dicht. Gebruik een ritsvoet: dat is een smalle voet die je zijwaarts langs de rits laat lopen. Dat is een handig onderdeel, ook voor je volgende tassen. Probeer een rits eerst op een proeflapje, voor je hem in je echte tas naait.

Wil je liever geen rits, dan is een magneetsluiting of een simpele drukknop een prima alternatief. Een magneetsluiting zet je tussen buitenstof en voering voor je alles dichtstikt, met een stukje extra vlieseline eromheen. Dat is een stuk eenvoudiger dan een rits en geeft toch een nette sluiting.

Veelgemaakte fouten bij het tas naaien

Wie voor het eerst een tas naait, loopt vaak tegen dezelfde dingen aan. Ze zijn allemaal op te lossen:

• De tas hangt slap. Je hebt te weinig stevigheid. Strijk een zwaardere vlieseline op de buitenstof, of gebruik een dikkere stof.
• De hoeken zijn spits of scheef. Knip de naadtoeslag in de hoeken schuin af voor je omkeert, zodat er minder stof zit. Duw de hoeken daarna uit met een stompe punt.
• De voering is te groot en plooit. Naai de voering een centimeter smaller of snij hem aan de onderkant iets korter.
• De hengsels trekken uit de naad. Stik ze met een vierkantje en kruis vast, en gebruik een stevig garen.
• De steken slaan over. Plaats een nieuwe naald die past bij de stof, en controleer of de draad goed in de machine zit.
• De naden zijn niet recht. Laat de stof zelf door de naaivoet lopen en trek hem niet. Gebruik de lijnen op je steekplaat als geleider.

Zorg ook dat je machine schoon is. Stof en draadresten in de spoelkast geven al snel onregelmatige steken. Een kwastje en een nieuwe naald werken vaak beter dan een nieuwe machine.

Een tas naaien met een eigen stijl

Zodra de eerste draagtas klaar is, kun je variëren. Een tas naaien wordt daarna steeds persoonlijker, omdat je zelf maten en stoffen kiest. Een paar ideeën:

• Voeg een buitenzak toe van een restje stof, voor je telefoon of sleutels.
• Maak twee kleuren stof voor de bovenrand en de onderkant.
• Naai een tas in een kleinere maat voor je breiwerk of borduurwerk, of voor een picknickdeken.
• Borduur een motief op de voorkant voor je de tas in elkaar zet. Meer over borduren lees je bij borduren.
• Geef een tas een grotere bodem en gebruik hem als boodschappentas of sporttas.

Heb je meer machines in huis, dan helpt een lockmachine om de naden aan de binnenkant af te werken, zodat ze niet rafelen. Dat is geen vereiste, maar je tas ziet er aan de binnenkant netter uit.

Je tas naaien kan ook in gezelschap. Veel creatieve winkels en buurthuizen bieden een tas naaien workshop aan, vaak voor een paar uur. Je werkt dan met een machine van de organisator en krijgt hulp bij het uitknippen en vormgeven. Voor wie het liever thuis doet, is een tas naaien pakket met stof, garen en een uitgewerkt patroon een gemakkelijke manier om te beginnen. Je hoeft zo niets uit te zoeken. Zelf stof en garen kiezen kost meer tijd, maar is voordeliger en leuker als je later varieert.

Veelgestelde vragen over tas naaien

Verder lezen