Een borduurring houdt de stof strak gespannen, zodat je steken netjes blijven liggen en de stof niet gaat trekken. Je kiest een ring die iets groter is dan je ontwerp, legt de stof over de binnenring, drukt de buitenring eroverheen en trekt de stof aan alle kanten strak. Voor de meeste beginners is een ronde houten borduurring met een schroefje in een middelgrote maat de beste start.
Een goede borduurring is eigenlijk het belangrijkste hulpmiddel dat je hebt, na naald en garen. Zit de stof los, dan trekken de steken het werk samen en wordt het bobbelig. Zit de stof te strak, dan trekt het weefsel scheef. In dit artikel lees je welke soorten er zijn, hoe je een maat kiest, hoe je stof inspant, hoe je de ring tijdens het werk gebruikt en hoe je na afloop de ringafdruk eruit haalt. Wil je eerst de basis weten, lees dan onze gids over borduren.
Kort samengevat
- Een borduurring spant de stof strak, zodat je steken gelijkmatig worden en de stof niet trekt.
- Kies een ring die iets groter is dan je ontwerp, zodat je niet steeds hoeft te verplaatsen.
- Span de stof recht, strak als een trommel, zonder het weefsel scheef te trekken.
- Haal het werk uit de ring als je stopt, zodat er geen ringafdruk in de stof blijft.
- Een houten ring met schroef is het gemakkelijkst voor beginners, een raam of frame is handig voor grote werken.
Waarvoor gebruik je een borduurring?
Volgens Wikipedia over borduren hoort een borduurraam of borduurring tot het gereedschap, om de stof strak te spannen. Het is een eenvoudig hulpmiddel met een groot effect. Een gespannen stof geeft steken die gelijk van lengte en spanning zijn. Je trekt de draad niet te strak aan, omdat de stof zelf al op spanning staat. En de steken zakken niet weg in het weefsel.
Er zijn werken waarvoor je geen ring nodig hebt. Bij kleine telwerkjes op stevige stof, of bij grote werken op een frame, werk je anders. Voor de meeste beginners geldt: neem een ring, vooral bij vrij borduren en bij dunne stoffen. Het scheelt veel frustratie. Ook bij kruissteek op aida is een ring of frame handig, hoewel sommige mensen het zonder doen, zoals de Wikipedia-pagina over kruissteek aangeeft: het werk wordt vaak in een ring gespannen om het vlak te houden.
Welke soorten borduurringen zijn er?
Er zijn drie vormen die je in de winkel tegenkomt. Elke heeft zijn eigen toepassing.
Houten borduurring met schroef
De klassieker. Twee ringen, waarvan de buitenste een schroefje heeft om de spanning in te stellen. Hout geeft houvast, waardoor de stof minder wegglijdt. Er zijn ringen in veel maten, van heel klein tot flink groot. Een houten ring is ook mooi als lijst: je kunt het werk erin laten zitten en ophangen.
Plastic borduurring
Een plastic ring met een veerklem of schroef. Hij is licht, goedkoop en vaak ruim verkrijgbaar, bijvoorbeeld bij grote hobbywinkels en discounters, en geschikt voor kinderen en voor oefenwerk. Plastic heeft meestal minder grip dan hout, dus de stof kan sneller losraken. Bij fijne stoffen kan dat vervelend zijn.
Borduurraam of frame
Een rechthoekig raam, met zijkanten die je vastzet, wordt gebruikt voor grote werken zoals tafelkleden of wandkleden. Je kunt hem op een standaard zetten, zodat je beide handen vrij hebt. Dat is handig bij lange kruissteekprojecten. Een raam vraagt wel meer ruimte en meer tijd om in te spannen.
Ovale ring, grote ring en klemmen
Daarnaast bestaan ovale ringen, ringen met een standaard of klem en ringen die je aan een tafel kunt vastzetten. Zo houd je beide handen vrij. Zoek je een borduurring voor ovale vormen, dan helpt een ovale ring voor lange motieven zoals een slinger of een tekst. Een ring met houder is prettig als je lang achter elkaar werkt.
Welke maat borduurring kies je?
De ring moet groter zijn dan je ontwerp, zodat het hele motief binnen de ring past. Bij een groter werk verplaats je de ring, maar dat doe je liever zo weinig mogelijk, omdat de ring de gemaakte steken plat drukt.
- Klein motief of naam: een ring van een paar centimeter doorsnee. Hij is handig mee te nemen.
- Gemiddeld motief: een middelgrote ring, het meest gebruikt bij beginners.
- Groot motief: een grotere ring of een frame. Bij erg grote ringen wordt de stof in het midden minder strak, dus kijk of een raam meer geschikt is.
Een bruikbare vuistregel is om een ring te kiezen waarvan de binnenmaat ruim een paar centimeter groter is dan je ontwerp. Dit is een richtwaarde uit de praktijk. Een klein werk in een grote ring is wel mogelijk, maar het zit minder handig, omdat je hand steeds ver moet reiken. Een middelgrote ring is vaak de beste keuze.
Zo span je de stof in je borduurring
Inspannen lijkt eenvoudig, maar het is de stap die de meeste invloed heeft op het resultaat. Volg deze volgorde.
Stap 1: knip de stof groot genoeg
De stof moet minstens enkele centimeters rondom de ring uitsteken, zodat je hem kunt vastpakken en aantrekken. Heb je een klein stukje stof, leg er dan een stuk extra stof omheen of werk met een frame.
Stap 2: leg de stof over de binnenring
Leg de binnenring op een vlakke tafel en leg het gedeelte van de stof waar je wilt borduren in het midden, met de goede kant naar boven. Zorg dat het ontwerp in het midden van de ring valt.
Stap 3: druk de buitenring eroverheen
Draai het schroefje van de buitenring los en zet de ring over de stof. Druk hem naar beneden tot de ringen in elkaar zitten. Trek tijdens het aandraaien de stof voorzichtig bij aan de randen, aan alle kanten gelijk.
Stap 4: draai het schroefje vast
Draai het schroefje zo vast dat de stof niet meer verschuift. Trek nog een keer na rondom aan de stof. Het weefsel moet recht lopen: de draden van de stof horen evenwijdig aan de rand.
Stap 5: controleer de spanning
Tik zachtjes met een vinger op de stof. Hij moet strak voelen, bijna als een trommelvel. Is hij slap, dan draai je de schroef iets los, trekt de stof aan en draait weer vast. Is hij overspannen, dan trekt het weefsel scheef en geeft hij bij het borduren mee.
Tip: wikkel de binnenring in met een strook katoenen band of keperband voordat je gaat inspannen. Dat geeft de stof extra grip en beschermt hem, vooral bij gladde of dunne stoffen.
Zo gebruik je de ring tijdens het borduren
Zit de stof vast, dan borduur je op de gebruikelijke manier. Een paar gewoontes helpen.
- Houd de ring in je ene hand of leg hem op je schoot. Zo kun je steeds van boven en onder werken.
- Controleer de spanning af en toe. Door het werken verslapt de stof een beetje. Trek hem bij waar nodig.
- Werk de achterkant netjes. Knopen en dikke draden die achter de stof zitten, drukken in de ring en geven bobbels. Houd het werk plat.
- Haal het werk eruit als je stopt. Laat je een werkstuk dagenlang in de ring zitten, dan blijft er een afdruk achter, vooral bij gevoelige stoffen en bij hout. Dat geldt ook voor ringen met schroef: de druk laat een rand achter.
Ringafdruk en kreukels verwijderen
Zit er na het borduren een ring in de stof, dan is dat meestal te herstellen. Probeer dit:
- Vochtig maken. Dep de ring zachtjes met een licht vochtige doek.
- Op de achterkant strijken. Leg het werk met de goede kant naar beneden op een zachte handdoek en strijk de ring weg met een stoomstrijkijzer, zonder te drukken.
- Wassen. Een licht wasbeurt met de hand haalt de afdruk vaak weg. Gebruik een mild wasmiddel en kijk eerst naar de verpakking van je garen en stof.
- Voorkomen. Haal het werk uit de ring als je stopt, vooral als je het langere tijd laat liggen.
Bij stoffen zoals fluweel, zijde of gecoate katoen kun je beter geen ring gebruiken, omdat de afdruk blijft. Gebruik dan een frame of werk met een stuk papier of vilt dat je onder het werk legt. Op kleding kun je de ring ook gebruiken, mits je hem op een stabiele ondergrond zet. Meer daarover vind je in de pagina over borduren op kleding.
Veelgemaakte fouten met de borduurring
De stof zit te los
Het gebruikelijkste probleem. Draai het schroefje meer aan en trek de stof bij. Wikkel de binnenring met band voor meer grip.
De stof trekt scheef
Je hebt de stof te hard aan één kant getrokken. Haal hem eruit en span opnieuw in, met de draden van het weefsel recht langs de ring.
De ring is te groot of te klein
Een ring die te klein is, zorgt dat je steeds moet verplaatsen. Een ring die te groot is, geeft een slappe stof in het midden. Kies een middelmaat.
Het ontwerp zit niet in het midden
Teken het midden van je ontwerp en vouw de stof dubbel om het midden te vinden. Zo zet je het motief goed in de ring.
De ring laat sporen na
Zie hierboven. Haal het werk uit de ring als je stopt, en gebruik een zachte band of een frame bij gevoelige stoffen.
Alternatieven voor de borduurring
Een borduurring is niet de enige optie. Een paar alternatieven:
- Een borduurraam of frame. Voor grote werken en kruissteek. Je hebt beide handen vrij, met een standaard.
- Rolframe of scroll frame. Voor lange werken op telstof.
- Opstrijkbare stabilisator. Soms gebruikt bij machineborduren in plaats van een ring. Zie onze uitleg over de borduurmachine.
- Geen ring. Bij stevige stof en kleine telwerkjes lukt het ook zonder.
Zoek je onderwerpen rond borduren, bekijk dan de pijler naaien en borduren of leer meer over de verschillende borduursteken.
Veelgestelde vragen over de borduurring
Welke borduurring is het best voor beginners?
Een ronde houten ring met schroefje in een middelgrote maat. Hout geeft grip en je kunt de spanning instellen. Kies een maat die iets groter is dan je ontwerp.
Hoe span je stof in een borduurring?
Leg de stof over de binnenring, druk de buitenring eroverheen, trek aan de randen en draai het schroefje vast. De stof moet strak staan als een trommel, met de draden recht langs de ring. Controleer de spanning tijdens het werk.
Welke maat borduurring heb ik nodig?
Kies een ring die iets groter is dan je ontwerp. Voor een naam of klein motief past een kleine ring, voor een gemiddeld ontwerp een middelmaat. Bij grote werken kijk je naar een frame.
Moet ik een borduurring gebruiken?
Niet altijd, maar het helpt. Een ring houdt de stof strak, wat de steken netter maakt. Zonder ring kan het bij kleine werkjes op stevige stof ook, maar voor beginners is een ring aan te raden.
Hoe voorkom je een ringafdruk in de stof?
Haal het werk uit de ring als je stopt, en laat het niet dagenlang zitten. Wikkel de ring met band voor een zachtere druk. Een afdruk haal je vaak weg door te dampen of te strijken op de achterkant.
Wat is het verschil tussen een houten en een plastic borduurring?
Hout geeft meer grip en ziet er mooier uit als lijst. Plastic is lichter en goedkoper, maar heeft minder grip. Voor kinderen en oefenwerk is plastic prima, voor serieus werk is hout fijner.
Kan ik een borduurring ook als lijst gebruiken?
Ja. Veel mensen laten het werk in een houten ring zitten en hangen hem op. Snij de stof rondom bij tot ongeveer twee centimeter en rijg of lijm de randen aan de achterkant vast. Dit is een praktische richtlijn.
Kan ik borduren zonder ring?
Ja, bij kleine werkjes op stevige stof, zoals telpatronen op aida. Voor vrij borduren en dunne stoffen is een ring bijna noodzakelijk, omdat de stof anders trekt.
Verder lezen
Een goede borduurring is geen luxe maar een basisgereedschap. Kies een maat, span strak en haal het werk eruit als je stopt. Wil je verder lezen?
- De pijler naaien en borduren met alle onderwerpen.
- Borduren: de basis met naald en garen.
- Borduursteken: alle steken uitgelegd.
- Borduren op kleding: ring op kleding.
- Borduurmachine: machinaal borduren.