Borduren op kleding lukt het best als je de stof goed ondersteunt, een ring gebruikt en kiest voor een klein, eenvoudig motief. Teken of plak je ontwerp op de plek, leg een laagje ondersteuning aan de achterkant, span de stof met een ring en borduur met stiksteek, steelsteek of kettingsteek. Een naam, een bloem of een klein dier op de borstzak is een mooi eerste project.
Borduren op kleding is een van de populairste manieren om met een handwerktechniek iets persoonlijks te maken. Een gewone jas, jeans of trui krijgt zo een eigen karakter, en je kunt beschadigde plekjes verstoppen of oude kleding een tweede leven geven. In dit artikel lees je welke stoffen geschikt zijn, hoe je ontwerpen overbrengt, welke spullen je nodig hebt, hoe je de steken zet zonder dat de kleding gaat trekken en hoe je het resultaat wast. Wil je eerst de basis, lees dan onze gids over borduren.
Kort samengevat
- Kies voor borduren op kleding een stevige, niet te rekbare stof, of gebruik ondersteuning aan de achterkant.
- Breng je ontwerp over met een uitwasbare stift, een plakbaar patroon of door overtrekken.
- Span het deel dat je borduurt in een ring, zodat de rest van het kledingstuk vrij blijft.
- Gebruik eenvoudige steken: stiksteek, steelsteek, kettingsteek en satijnsteek.
- Was het kledingstuk voorzichtig, liefst met de hand of op een lage temperatuur.
Welke kleding is geschikt voor borduren op kleding?
Vrijwel elk kledingstuk kan een geborduurd motief krijgen, maar de ene stof gaat makkelijker dan de andere. Volgens Wikipedia over borduren kan borduren op leer, textiel en andere ondergronden, en worden vaak lichte, stevige stoffen gebruikt. Voor kleding is dat niet anders. De regel is simpel: hoe stabieler de stof, hoe makkelijker het werk.
Stoffen die goed gaan
- Katoen en linnen. Stevig, niet rekbaar en makkelijk te borduren. Een overhemd, blouse of schort is een goed begin.
- Spijkerstof (denim). Stevig en vergevingsgezind, maar de naald moet scherp zijn. Een jeansjas of -zak is een klassieker.
- Canvas. Voor tassen, jassen en schorten. Dik, maar goed te borduren met een stevige naald.
- Wol en vilt. Een jas of muts is te borduren, vooral met wol of dikker garen.
Stoffen waar je op moet letten
- Rekbare stof zoals tricot, jersey en sweaterstof. De stof rekt uit in de ring en trekt weer samen na het borduren, waardoor het werk kreukelt. Gebruik ondersteuning aan de achterkant en span niet te strak.
- Gebreide kleding. Een trui of vest rekt mee. Borduur met een stabilisator aan de binnenkant en gebruik een grotere naald met stompe punt om de breisteken niet te beschadigen.
- Dunne of gladde stof zoals zijde en satijn. Gevoelig voor gaatjes en afdrukken van de ring. Werk met een zachte ondergrond en een kleine, fijne naald.
- Waterdichte of gecoate stof. Elke steek laat een gaatje achter, dus het materiaal is minder goed waterdicht na het werk.
Een kledingstuk dat je al vaak draagt, is soms de leukste kandidaat. De Rijksoverheid schrijft in een bericht over een toekomstbestendige textielsector dat kleding langer gedragen kan worden, en dat verhuur, doorverkoop en reparatie kansen zijn. Een geborduurd motief is een leuke manier om een oud kledingstuk een nieuw leven te geven.
Wat heb je nodig voor borduren op kleding?
Het lijstje lijkt op dat voor gewoon borduren, met een paar extra’s.
- Een borduurring. Een kleinere maat is handig omdat je maar een stuk van het kledingstuk inspant. Zie onze uitleg over de borduurring.
- Garen. Splijtgaren van katoen is de standaard. Voor jeans en jassen kun je dikker garen of perlégaren gebruiken.
- Naalden. Een scherpe borduurnaald voor weefsels, een stompe voor gebreide stof.
- Ondersteuning (stabilisator). Een dun laagje dat je aan de achterkant plakt of opstrijkt, zodat de stof niet trekt. Opstrijkbaar of oplosbaar, afhankelijk van de stof.
- Een uitwasbare of verdwijnende stift, of een stukje overtrekpapier om het ontwerp over te brengen.
- Kleine, scherpe schaar.
Kies je voor machinaal werk, dan heeft een borduurmachine hier een eigen aanpak. Een kleiner werkje met de hand is echter zeer goed te doen.
Zo breng je een ontwerp over op kleding
Bij borduren op kleding breng je een ontwerp op meerdere manieren over. Welke past, hangt af van de stof.
Overtrekken met een lichtbak of raam
Plak de tekening tegen een raam, leg het kledingstuk erover en trek het ontwerp over met een uitwasbare stift. Het werkt goed bij dunne of lichte stof.
Plakbaar of oplosbaar patroon
Er bestaan vellen waarop je een ontwerp tekent of print, die je op de stof plakt. Je borduurt door het vel heen en wast het daarna weg. Dat is vooral prettig bij donkere of dikke stof, waarop overtrekken niet lukt.
Met een sjabloon of met de hand tekenen
Teken het motief rechtstreeks met een stift of krijtpotlood op de stof, of gebruik een sjabloon. Bij donkere kleding gebruik je een witte of lichte stift. Controleer eerst op een onzichtbare plek of de lijnen verdwijnen bij wassen.
De plaats bepalen
Leg het kledingstuk neer en kijk waar het motief komt. Bij een shirt zit een klein motief vaak op de borst, aan de zijkant van de borstkas, op de kraag of aan de mouwrand. Meet de plek, bijvoorbeeld een handbreedte onder de kraag, zodat links en rechts gelijk zijn. Controleer vóór het borduren hoe het motief valt als je het kledingstuk aantrekt.
Zo werkt borduren op kleding in vijf stappen
Heb je het ontwerp en de spullen? Dan volg je deze stappen voor borduren op kleding.
Stap 1: ondersteun de stof
Plak of strijk een laagje ondersteuning aan de achterkant, juist op de plek van het ontwerp. Bij rekbare stof is dit onmisbaar, bij stevige stof soms niet nodig. Kies een type dat past bij de stof; de verpakking geeft meestal een advies.
Stap 2: span in een ring
Span alleen het deel dat je gaat borduren in de ring, met de rest van het kledingstuk eromheen vrij. Zorg dat de stof strak maar niet uitgerekt staat. Controleer dat je niet per ongeluk een andere laag, zoals de achterkant van een shirt, mee hebt ingespannen.
Stap 3: kies je steken
Voor borduren op kleding werken eenvoudige steken het beste. De stiksteek en steelsteek maken lijnen en letters. De kettingsteek geeft een iets dikkere lijn. Voor vlakken gebruik je satijnsteek of een reeks kleine steken naast elkaar. Alle steken staan in ons overzicht van borduursteken.
Stap 4: borduur met rustige spanning
Trek de draad niet te strak aan. Op kleding veroorzaakt te strakke spanning rimpels die na het wassen blijven. Houd de steken gelijkmatig en werk de achterkant netjes af: geen lange draden of knopen die onder de huid prikken.
Stap 5: werk af
Haal de stof uit de ring, knip de draadeinden af en verwijder overtollige ondersteuning. Bij opstrijkbare ondersteuning knip je de randen bij. Strijk het werk voorzichtig op de achterkant, met een doek eronder.
Tip: borduur eerst een proefje op een restje van dezelfde stof of op de binnenkant van een zoom. Zo zie je hoe de stof reageert op de naald, de steek en de ondersteuning.
Ideeën voor borduren op kleding
De mogelijkheden zijn groot, en de meeste begin je met iets kleins.
- Een naam of initialen. Op een borstzak, mouw of kraag. Met stiksteek of steelsteek lukt een lettertype met ronde letters goed.
- Een bloem of plantje. Klassiek op een jeansjas, blouse of schort.
- Een klein dier of symbool. Op de borst van een shirt of op een tas.
- Een logo of woord. Als je een eenvoudig ontwerp hebt, kun je het met de hand borduren of laten maken.
- Reparatie als versiering. Een gat of vlek bedekken met een motief of met zichtbare stoppen.
- Kinderkleding. Een klein motief op een jasje of schortje is een mooi cadeau. Kinderen kunnen zelf ook meedoen: zie ons artikel over borduren met kinderen.
Borduren op kleding die je al hebt, of op nieuwe stof?
Je kunt op twee manieren beginnen. Borduren op kleding die je al hebt is het makkelijkst om te oefenen, omdat je meteen ziet hoe het resultaat past. Je hoeft niets te naaien, en een oude jas of jeans heeft vaak toch al een plek waar een motief mooi staat. Het nadeel is dat een kledingstuk in elkaar zit: je kunt niet overal bij met de ring, zoals in de mouw of onder een zoom.
De andere manier is borduren op nieuwe stof, voordat je er een kledingstuk van naait. Dan werk je plat, heb je veel ruimte en kun je het hele ontwerp in één keer inspannen. Dit is wat veel naaisters doen met een kledingpatroon: ze borduren eerst het stuk dat op de borst of de mouw komt en naaien daarna het kledingstuk in elkaar. Dat vraagt wel dat je de naadtoeslagen en de plek van het motief goed meet. Voor beginners is borduren op een bestaand kledingstuk daarom het verstandigst. Wie later zelf kleding wil maken, vindt meer in onze gids over naaien en borduren en bij de naaimachine.
Kleding met geborduurd werk wassen en verzorgen
Wil het werk jaren mooi blijven, dan helpt een zachte aanpak. Was het kledingstuk met de hand of op een kort, koel programma, met het geborduurde deel naar binnen gekeerd. Gebruik een mild wasmiddel en wring niet uit. Laat het aan de lucht drogen en strijk aan de achterkant. Dit zijn algemene richtlijnen. Kijk altijd ook naar het waslabel van het kledingstuk en naar de verpakking van het garen, want niet elk garen is kleurecht.
Heb je gewerkt met een wegspoelbare stabilisator of een uitwasbare stift? Spoel het kledingstuk dan goed om alle restjes weg te krijgen. Droog het niet in een droger voordat alle lijnen weg zijn, want warmte kan stiftlijnen vastzetten.
Veelgemaakte fouten bij borduren op kleding
Het werk trekt en rimpelt
Te strakke draad, geen ondersteuning of een te strak ingespannen stof. Gebruik een stabilisator, span minder strak en trek de draad rustiger aan.
De ring laat een afdruk achter
Haal de ring weg als je stopt en stoom de afdruk weg. Bij gevoelige stoffen werk je met een zachte band om de ring.
Het ontwerp is te groot
Een groot, dicht motief maakt kleding stijf en zwaar. Houd het ontwerp klein en licht, vooral op dunne stoffen.
De achterkant prikt of schuurt
Knopen en lange draden kunnen irriteren. Bedek de achterkant met een stuk zachte stof of een opstrijkbare onderlaag.
Het patroon verdwijnt niet
Test uitwasbare stiften vooraf, en gebruik ze niet op stoffen waar ze blijven zitten.
Veelgestelde vragen over borduren op kleding
Kun je borduren op elk kledingstuk?
Vrijwel wel. Stevige stoffen zoals katoen, linnen en denim zijn het makkelijkst. Bij rekbare stof, breiwerk en dunne stoffen heb je ondersteuning aan de achterkant nodig, en bij gladde stof is een zachte ring nuttig.
Hoe begin je met borduren op kleding?
Kies een klein, eenvoudig motief, breng het over op de stof, ondersteun de achterkant en span het deel in een ring. Borduur met stiksteek of steelsteek en werk netjes af. Test eerst op een restje.
Heb je een stabilisator nodig om te borduren op kleding?
Meestal wel bij rekbare of dunne stof. Het voorkomt trekken en rimpels. Bij stevige stof zoals canvas of denim is het soms niet nodig. Kijk wat de stof doet bij een proefje.
Welk garen gebruik je voor borduren op kleding?
Splijtgaren van katoen is de standaard. Voor jeans en dikke stof kun je perlégaren of dikker garen gebruiken. Kies garen dat bestand is tegen wassen.
Kun je borduren op een trui?
Ja, maar gebreide stof rekt mee. Gebruik een stabilisator aan de binnenkant, een naald met stompe punt en span niet te strak. Een klein motief gaat beter dan een groot.
Hoe breng je een ontwerp over op donkere kleding?
Gebruik een witte of lichte uitwasbare stift, of een oplosbaar vel waar je doorheen borduurt. Overtrekken tegen een raam werkt bij donkere stof niet.
Hoe was je geborduurde kleding?
Met de hand of op een kort, koel programma, met het geborduurde deel naar binnen. Gebruik mild wasmiddel, laat aan de lucht drogen en strijk aan de achterkant. Volg ook het waslabel.
Kun je borduren op kleding ook met een machine?
Ja, met een borduurmachine of een naaimachine met borduurfunctie. Het is handig voor namen en logo’s. Lees meer in ons artikel over de borduurmachine.
Verder lezen
Borduren op kleding is een mooie manier om iets persoonlijks te maken. Begin klein, ondersteun de stof en test eerst op een restje. Wil je verder lezen?
- De pijler naaien en borduren met alle onderwerpen.
- Borduren: de basis.
- Borduurring: ring kiezen en inspannen.
- Borduursteken: welke steek waarvoor.
- Borduurmachine: machinaal borduren.