Een daglichtlamp voor schilderen kies je op drie dingen: een kleurtemperatuur van ongeveer 5000 tot 6500 kelvin, een hoge kleurweergave (CRI van 90 of hoger) en genoeg helderheid. Zet hem schuin voor je, aan de kant van je niet-schilderende hand, zodat je hand geen schaduw op het doek werpt.
Schilder je ’s avonds of in een kamer met weinig licht? Dan zie je kleuren anders dan overdag. Een gele gloeilamp maakt blauw groenig en wit crèmekleurig, en bij een koude ledlamp lijkt alles blauwig. Dat merk je pas als je je werk de volgende ochtend bij daglicht bekijkt. Een goede daglichtlamp lost dat op. In dit artikel lees je wat een daglichtlamp is, waar je op let bij het kiezen en hoe je hem bij je ezel zet. Ben je net begonnen met verf? Dan helpt onze uitleg over schilderen voor beginners je op weg.
Kort samengevat
- Kies een daglichtlamp met 5000 tot 6500 K en een CRI van minstens 90.
- Voor schilderen is ongeveer 1000 lux op je doek een prettige richtwaarde.
- Een lamp met dimmer en verstelbare arm geeft je de meeste controle.
- Zet de lamp schuin voor je, aan de kant van je niet-schilderende hand.
- Een daglichtlamp voor schilderen is iets anders dan een lamp voor lichttherapie.
Waarom een daglichtlamp bij het schilderen
Kleur is voor een schilder alles. Als het licht verandert, verandert de kleur die jij ziet. Dat is bij schilderen een probleem: je mengt een tint onder de ene lamp, en hij ziet er onder een andere lamp anders uit. Een daglichtlamp geeft een vast, neutraal licht, waardoor je meer vertrouwen krijgt in je kleurkeuze.
Dat helpt vooral in de donkere maanden. Wie na het werk wil schilderen, wil dat ook kunnen als de zon al weg is. Met een daglichtlamp kun je op elk moment van de dag werken zonder dat je kleuren afwijken.
Er zijn nog drie voordelen:
- Minder vermoeide ogen. Een gelijkmatig, helder licht is prettiger dan een spotje of een schemerlamp.
- Betere details. Fijne lijnen, ogen en haartjes zie je scherper.
- Constante kleuren. Je weet dat een kleur die je vandaag mengt, morgen nog steeds klopt.
Wat is daglicht eigenlijk
Daglicht is niet altijd hetzelfde. Volgens de Nederlandstalige Wikipedia over kleurtemperatuur is vroeg en laat daglicht ongeveer 5000 K, standaard daglicht ongeveer 5600 K en middagzon ongeveer 6000 K. Schaduw aan de noordkant of een zwaar bewolkte lucht ligt rond 7000 tot 10.000 K. Hoe lager de waarde, hoe warmer het licht. De pagina noemt gloeilampen en binnenverlichting van ongeveer 2800 tot 3300 K, en dat is dus veel geler dan daglicht.
Een daglichtlamp bootst dat daglicht na. Voor schilderen kies je meestal een waarde tussen 5000 en 6500 K. Dat is neutraal wit, niet geel en niet blauw. Veel kunstenaars werken met 5000 tot 5500 K omdat dat dicht bij het standaarddaglicht ligt. Sommige schilders gebruiken juist een iets warmere lamp als hun werk uiteindelijk in een woonkamer met warm licht hangt.
Waar let je op bij een daglichtlamp
Kleurtemperatuur
Kijk op de verpakking naar het aantal kelvin (K). Zoek een lamp van 5000 tot 6500 K. Is een lamp veel lager, dan geeft hij een geel licht. Veel hoger, zoals boven 7000 K, voelt koel en blauwig. Een lamp waarbij je de kleurtemperatuur kunt instellen is handig: je kunt dan zelf kiezen.
Kleurweergave (CRI)
CRI staat voor color rendering index en geeft aan hoe natuurlijk kleuren worden weergegeven. Daglicht heeft de hoogste score. Zoek een lamp met een CRI van minstens 90, liefst 95 of hoger. Een lamp met een lage CRI geeft een mooi helder licht, maar laat kleuren vervormd zien. De Wikipedia noemt het begrip in een voorbeeld van tl-buizen, waar ‘/830’ staat voor een kleurweergave van 80 en een temperatuur van 3000 K. Voor schilderen is 80 te weinig.
Helderheid
Helderheid meet je in lux: de hoeveelheid licht per vierkante meter. Wikipedia over lux geeft als voorbeelden een kantoor met 300 tot 500 lux, een bewolkte dag met 1000 lux en indirect daglicht met 10.000 tot 20.000 lux. Voor schilderen is ongeveer 1000 lux op je doek een praktische richtwaarde. Je hebt dus geen daglichtlamp van 10.000 lux nodig, zoals die in de handel wordt aangeboden voor andere doelen. Een dimmer is handig zodat je de helderheid kunt afstemmen.
Vorm en bevestiging
- Staande lamp: staat los op de grond, makkelijk te verplaatsen en groot genoeg voor een groot doek.
- Bureaulamp met arm: past op een tafel en is goed voor een tafelezel of kleine werken.
- Klemlamp: klem je aan een tafel of ezel, met weinig ruimte nodig.
- Plafond- of railverlichting: vast, maar minder flexibel.
Kies een lamp met een verstelbare arm of kop. Zo zet je het licht precies waar je het wilt.
Flikkering en warmte
Een goede lamp flikkert niet. Dat zie je soms niet, maar het is vermoeiend voor je ogen. Led-lampen worden weinig warm, handig als je dicht bij het doek werkt.
Zo plaats je een daglichtlamp bij je ezel
De plek van de lamp is bijna net zo belangrijk als de lamp zelf.
- Schuin voor je. Zet de lamp aan de kant van je niet-schilderende hand. Ben je rechtshandig, dan staat de lamp links van je.
- Op ooghoogte of iets hoger. Zo valt het licht gelijkmatig op het doek zonder dat het blendt.
- Niet recht voor het doek. Dan krijg je weerkaatsing op natte verf en zie je kleuren minder goed.
- Een tweede lamp als je veel werkt. Eén lamp aan elke kant geeft een egaal licht, maar overdrijf niet.
- Combineer met daglicht. Zet je ezel zo dicht mogelijk bij een raam en gebruik de lamp als aanvulling.
Aan een schildersezel werk je rechtop, dus het licht hoeft niet over je hand heen te vallen. Voor kleine doeken op een tafel werkt een lamp met arm het best.
Wat heb je nog meer nodig voor een goede werkplek
Licht is niet het enige. Een goede werkplek heeft meer onderdelen:
- Een schilderdoek dat goed gegrond is, zodat je kleuren fris blijven. Meer over grondverf lees je bij gesso.
- Een palet met een neutrale kleur. Een wit palet laat kleuren het best zien.
- Een neutrale achtergrond achter je doek, bijvoorbeeld een witte of lichtgrijze muur.
- Een stoel of kruk op de juiste hoogte als je zittend schildert.
Kijk ook naar je wanden. Een felgekleurde muur naast je doek kleurt het licht dat op je schilderij valt en verandert de kleuren die je ziet.
Je werk controleren bij verschillend licht
Hoe goed je lamp ook is, je schilderij hangt uiteindelijk ergens anders. Bekijk je werk daarom af en toe onder verschillende lichtbronnen: bij daglicht bij het raam, onder de warme lamp in de woonkamer en onder je werklamp. Verandert een kleur sterk? Dan weet je dat het schilderij in een warm verlichte kamer iets anders zal ogen. Veel schilders kijken hun werk voor ze het vernissen een dag later bij ochtendlicht nog eens goed na. Een spiegel of een foto op je telefoon helpt ook: een foto maakt fouten in verhoudingen en kleur direct zichtbaar, al is de kleurweergave van een scherm zelf ook niet perfect.
Praktische tips voor het dagelijks gebruik
- Zet de lamp een kwartier voor je begint aan, zodat hij op temperatuur is en je ogen aan het licht wennen.
- Houd de kap en de led schoon: stof maakt het licht doffer.
- Zorg dat het snoer niet over de vloer loopt waar je loopt, vooral als je veel heen en weer beweegt.
- Zet de lamp uit zodra je klaar bent, zeker bij lampen die warm worden.
- Werk je lang? Neem elk uur een pauze en kijk even naar buiten of door het raam. Dat is goed voor je ogen.
Daglichtlamp voor andere doeleinden
Je ziet de naam daglichtlamp ook terug bij lampen voor andere doelen. Daar moet je op letten, want niet elke daglichtlamp is geschikt voor schilderen.
- Daglichtlamp voor planten. Plantenlampen sturen vaak op bepaalde kleuren (rood en blauw) en geven een paarsig licht. Die zijn niet geschikt voor schilderen.
- Daglichtlamp voor fotografie. Hier gaat het om een neutrale kleur en hoge CRI, wat ook bij schilderen past. Dit zijn vaak goede opties.
- Lichttherapielampen en daglichtlampen met 10.000 lux. Deze lampen zijn bedoeld voor een heel ander doel en zijn heel fel. Bij klachten zoals somberheid in de wintermaanden is het verstandig om met je huisarts te praten. Een lamp voor schilderen is daar geen vervanging voor.
- Daglichtlamp met wekker. Dit zijn lampen die langzaam helderder worden bij het wakker worden, geen werklampen voor schilderen.
Waar koop je een daglichtlamp
Daglichtlampen vind je bij hobbywinkels, bij lampen- en bouwmarkten en online. Ook winkels als IKEA, Blokker en Action hebben verlichting in hun assortiment, en merken als Philips verkopen lampen en leds in allerlei types. Het aanbod verschilt per winkel, dus kijk altijd naar de specificaties: kelvin, CRI en lux. Bij een goedkope lamp staat de CRI vaak niet op de verpakking, wat meestal betekent dat hij niet hoog is. Je hoeft geen kunstenaarslamp te kopen. Een gewone led met 5000 K en een CRI van 90 of hoger werkt ook.
Veelgemaakte fouten
- Een lamp met een te lage kleurtemperatuur. Je doek lijkt dan geel.
- Alleen kijken naar lux of watt. Kleurweergave is minstens zo belangrijk.
- De lamp recht voor het doek zetten. Dat geeft weerkaatsing op natte verf.
- Een daglichtlamp voor planten kopen. Die geeft een vreemd kleurbeeld.
- Vergeten dat het eindresultaat bij een ander licht hangt. Kijk je werk af en toe ook bij gewoon daglicht.
Veelgestelde vragen over een daglichtlamp
Welke daglichtlamp is het beste voor schilderen?
Een lamp van 5000 tot 6500 K met een CRI van minstens 90, een dimmer en een verstelbare arm. Merk is minder belangrijk dan deze specificaties.
Hoeveel lux heb je nodig om te schilderen?
Een richtwaarde is ongeveer 1000 lux op je doek, vergelijkbaar met een bewolkte dag. Een kantoor heeft 300 tot 500 lux. Je hebt dus geen lamp van 10.000 lux nodig.
Wat is het verschil tussen een daglichtlamp en een gewone lamp?
Een daglichtlamp heeft een kleurtemperatuur van ongeveer 5000 tot 6500 K, vergelijkbaar met daglicht. Een gewone woonkamerlamp is warmer, rond de 2700 tot 3000 K.
Is een daglichtlamp van 10.000 lux geschikt voor schilderen?
Dat kan, maar het is niet nodig en vaak te fel. Zulke lampen zijn bedoeld voor andere doelen. Kies voor schilderen liever een lamp met hoge CRI en een dimmer.
Waar zet je een daglichtlamp bij het schilderen?
Schuin voor je, aan de kant van je niet-schilderende hand, op ooghoogte of iets hoger. Zo valt er geen schaduw van je hand op het doek.
Is een daglichtlamp voor planten bruikbaar voor schilderen?
Nee. Plantenlampen geven vaak een paarsig licht en vervormen kleuren. Gebruik een lamp met neutraal wit licht en een hoge CRI.
Helpt een daglichtlamp tegen een winterdip?
Een daglichtlamp voor schilderen is daar niet voor bedoeld. Heb je last van somberheid in de winter, praat dan met je huisarts over geschikte opties.
Kan ik schilderen zonder daglichtlamp?
Ja, bij een groot raam en overdag werkt het prima. Een daglichtlamp helpt vooral ’s avonds en in de donkere maanden.
Een goede werkplek aan je eigen ezel
Met een goede lamp wil je ook een goede plek voor je doek. De Rembrandt is een stevige ezel van FSC-gecertificeerd beukenhout op vier poten, in hoogte verstelbaar van 150 tot 192 cm. Je zet hem bij het raam en de lamp ernaast, en je doek staat rechtop en op ooghoogte. In de lade onder het werkvlak liggen je penselen en tubes binnen handbereik. Je krijgt er het e-book Ontdek de wereld van kunstschilderen bij.
Zet je ezel bij het raam, plaats de lamp schuin voor je en schilder ook als het donker is.