Ukelele stemmen doe je door elke snaar op de juiste toonhoogte te brengen: meestal G, C, E en A, van bovenaan naar beneden gelezen. Het snelst gaat dat met een clip-on stemapparaat of een stem-app, die laat zien of een snaar te hoog of te laag staat. Draai aan de stemmechaniek tot de aanwijzing in het midden staat, en doe dat voor alle vier de snaren.
Ukelele stemmen is een vaste handeling, want een ukelele raakt snel uit stemming, zeker als de snaren nieuw zijn. Dat is normaal en geen teken dat het instrument slecht is. Wie ukelele stemmen onder de knie heeft, begint elke oefensessie met een instrument dat goed klinkt, en dat motiveert. In dit artikel lees je welke snaren welke toon hebben, hoe je stemt met en zonder stemapparaat en wat je doet als de ukelele vals blijft klinken. Meer over het instrument als geheel staat op de pagina over ukelele leren.
Kort samengevat
- De standaardstemming van een sopraan-, concert- en tenorukelele is G, C, E en A. De G klinkt hoger dan de C.
- Een bariton ukelele heeft een andere stemming: D, G, B en E.
- Gebruik een clip-on stemapparaat of een gratis app voor de makkelijkste route.
- Nieuwe snaren rekken uit, dus stem ze de eerste dagen vaker bij.
- Stem altijd omhoog naar de toon, niet omlaag, dan blijft de snaar stabiel.
Welke snaren heeft een ukelele en hoe moet ukelele stemmen klinken?
Een ukelele heeft meestal vier nylon snaren. Volgens Wikipedia zijn de meeste ukeleles gestemd op G-C-E-A, met uitzondering van de bariton, die normaal op D-G-B-E staat. Het bijzondere aan de gewone stemming is dat de G-snaar een octaaf hoger is dan je zou verwachten. Dat heet een re-entrant stemming: de snaren lopen niet netjes van laag naar hoog. De G, de bovenste snaar als je de ukelele voor je houdt, klinkt hoger dan de C. Dat geeft het typische, heldere ukelelegeluid en maakt dichte akkoorden mogelijk.
De Nederlandse Wikipedia over de ukelele noemt voor de sopraan meestal g’-c’-e’-a’, ook wel C-stemming. Een alternatief is a’-d’-f#’-b’, de zogeheten D-stemming. Beide hebben lang naast elkaar bestaan. Concert- en tenorukeleles staan meestal op g’-c’-e’-a’, en de bariton op D-G-B-E. Die laatste stemming is gelijk aan de bovenste vier snaren van een gitaar.
Handig geheugensteuntje
Een bekend ezelsbruggetje uit het Engels is “My dog has fleas”, dat de snaren G-C-E-A van boven naar beneden weergeeft. Je kunt natuurlijk zelf een Nederlandse zin verzinnen met dezelfde beginletters. Zolang je maar onthoudt dat de volgorde G, C, E en A is.
Wat als je een andere stemming nodig hebt?
Bij ukelele stemmen geldt: sommige ukeleles hebben meer dan vier snaren, of hebben een lage G in plaats van de hoge. Staat er een andere stemming bij je instrument of in je lesmateriaal, kies dan in je stemapparaat dezelfde instelling. Een bariton wijkt af, dus controleer eerst welk formaat je hebt. Wil je weten wat de formaten zijn voordat je gaat ukelele stemmen, lees dan het artikel over ukelele leren.
Hoe werkt ukelele stemmen met een stemapparaat?
Een stemapparaat of tuner is een elektronisch apparaat dat het geluid opvangt en met een wijzer of lampjes aangeeft hoeveel een instrument te hoog of te laag staat. Dat schrijft Wikipedia over stemmen: het apparaat geeft de afwijking weer in cents, en bij elektrisch versterkte instrumenten kan het soms direct worden aangesloten. Meer over de verschillende soorten staat in het artikel over de tuner.
Clip-on stemapparaat
Voor ukelele stemmen zet je een clip-on tuner op de kop van de ukelele. Hij voelt de trillingen van het hout, dus omgevingsgeluid stoort nauwelijks. Dit is voor beginners de makkelijkste route.
- Zet de tuner op de kop en schakel hem in. Kies de juiste instelling, meestal chromatisch of ukelele.
- Tokkel de eerste snaar (G) en kijk naar het scherm.
- Draai de stemmechaniek langzaam tot de aanduiding in het midden staat of groen wordt.
- Ga door met de C, de E en de A.
- Controleer alles nog een keer. Als je een snaar draait, verandert de spanning van het hele instrument een beetje.
Ukelele stemmen met een app
Ukelele stemmen met een app gebruikt de microfoon van je telefoon. Het werkt goed in een rustige ruimte. Houd je telefoon dicht bij het klankgat en tokkel de snaren één voor één. Veel apps bieden ook een ukeleleinstelling. Sommige zijn gratis, andere hebben extra functies. Ukelele stemmen met een app is handig als je geen apart apparaat wilt kopen. Heb je ook een gitaar? Dan kun je dezelfde app gebruiken, zoals je leest bij gitaar stemmen.
Ukelele stemmen online
Voor ukelele stemmen online kun je op websites referentietonen afspelen. Je luistert naar de toon en draait je snaar bij tot hij overeenkomt. Dit is minder nauwkeurig dan een stemapparaat, maar het werkt als je niets anders hebt. Zorg dat je luidspreker goed klinkt en dat je een rustige ruimte hebt.
Ukelele stemmen zonder stemapparaat
Ukelele stemmen zonder stemapparaat kan ook. Je hebt dan een referentietoon nodig, bijvoorbeeld van een piano, een keyboard of een stemvork. Wikipedia schrijft dat een instrument vaak met een stemvork wordt gestemd, en dat de standaard is dat de A (a’) een frequentie heeft van 440 Hz.
Stemmen met een piano of keyboard
Zoek op je piano de vier tonen G, C, E en A rond de middelste C en stem je snaren daar op af. Bij de G moet je op de juiste octaaf letten: voor de re-entrant stemming is dat de G boven de middelste C. Luister of de toon van je snaar en die van de piano samensmelten. Zo niet, dan hoor je een soort golvende klank, die langzamer wordt als je dichter bij de goede toon komt.
Relatief stemmen
Wie één snaar goed heeft, kan de rest daarop afstellen. Elke fret is een halve toon. Daarom geldt:
- De C-snaar op de vierde fret klinkt als de open E-snaar.
- De E-snaar op de vijfde fret klinkt als de open A-snaar.
- De C-snaar op de zevende fret klinkt als de open G-snaar.
Dat volgt uit de afstanden tussen tonen: een fret is een halve toon. Het is een handig hulpmiddel, maar je hebt wel één betrouwbare referentietoon nodig, bijvoorbeeld de A van een stemvork of een app. Alleen op gehoor stemmen vraagt een getraind oor en is voor beginners lastig.
Waarom blijft mijn ukelele vals klinken?
Een ukelele die snel verstemd raakt, heeft meestal een van deze oorzaken.
- Nieuwe snaren. Nylon rekt de eerste dagen uit. Stem vaker bij tot de spanning stabiel is. Dat is een algemene ervaring, geen exacte regel.
- Temperatuur en vocht. Hout en snaren reageren op omstandigheden. Laat de ukelele wennen aan de kamer voordat je stemt.
- Slappe of slechte stemmechaniek. Als de wervels kruipen, hou de ukelele dan niet te lang op hoge spanning.
- Snaren te oud. Oude snaren klinken dof en blijven slecht gestemd. Vervang ze.
- Intonatie. Klinkt de ukelele op de bovenste frets vals terwijl de open snaren kloppen? Dan kan er iets mis zijn met het zadel of de brug. Laat dit door een specialist bekijken.
Nieuwe snaren aanbrengen
Als je nieuwe snaren spant, wil je dat ze zich zetten. Stem de ukelele, trek zachtjes aan de snaar en stem opnieuw. Herhaal dit een paar keer. Niet te hard trekken, zodat de snaar niet knapt of de brug beschadigt. Meer over snaren in het algemeen kun je lezen in het artikel over gitaarsnaren, waar het principe vergelijkbaar is.
Hoe vaak moet je ukelele stemmen?
Ukelele stemmen doe je voor elke oefensessie. Het kost een minuutje en voorkomt dat je gaat oefenen op verkeerde tonen. Je gehoor raakt dan gewend aan de juiste klank. Bij een nieuwe ukelele of nieuwe snaren stem je vaker. Een ukelele die in een koffer ligt, kan na een paar dagen weer afwijken.
Zo houd je je stemming langer vast
Ukelele stemmen kost weinig tijd, maar je kunt ervoor zorgen dat het minder vaak nodig is. Bewaar het instrument in een koffer of hoes op een plek zonder grote temperatuurschommelingen. Laat het niet in de auto achter, niet in de zon en niet naast de verwarming. Hout en nylon werken mee met warmte en vocht, en een snaar die langzaam van spanning verandert, klinkt dan al snel vals.
Let ook op de manier waarop je speelt. Wie vaak hard aanslaat of snaren stevig opzij trekt, brengt ze sneller uit stemming. Probeer ontspannen te spelen en druk de snaren alleen zo hard aan als nodig is. Een ontspannen hand klinkt niet alleen beter, ze houdt het instrument ook langer in stemming.
Een vast ritueel
Maak van ukelele stemmen een vast begin van je oefening. Pak je instrument, zet de tuner erop en loop de vier snaren af. Daarna warm je even op met een toonladder of een paar akkoorden. Zo train je ook je gehoor: je leert horen wanneer een toon klopt en wanneer niet. Na een paar weken herken je een afwijking vaak al voordat de tuner hem laat zien.
Wanneer vraag je hulp?
Blijft een snaar ondanks nieuwe snaren en goed stemmen vals klinken, dan kan er iets met het instrument zelf zijn, zoals een slecht gesneden zadel of een stemmechaniek die slipt. Een gitaar- of ukelelebouwer kan dit meestal snel zien. Het is een kleine klus, maar het verschil is groot.
Wat doe je na het stemmen?
Pak je instrument en speel de eerste akkoorden. De bekendste vind je in het artikel over akkoorden ukelele. Begin met C, F en G, en probeer er een eenvoudig liedje bij. Zijn de akkoorden onzuiver, stem dan opnieuw: een kleine afwijking in één snaar valt snel op bij akkoorden.
Veelgestelde vragen over ukelele stemmen
Op welke toon staat een ukelele gestemd?
De meeste ukeleles staan gestemd op G-C-E-A, van de bovenste snaar naar de onderste. De G is een octaaf hoger dan je zou verwachten. Een bariton ukelele staat meestal op D-G-B-E.
Hoe stem je een ukelele zonder stemapparaat?
Je gebruikt een referentietoon van een piano, keyboard of stemvork en stemt elke snaar daarop af. Je kunt ook relatief stemmen: de C-snaar op de vierde fret klinkt als de E, de E op de vijfde fret als de A. Zonder een betrouwbare referentietoon is dit lastig.
Hoe stem je een ukelele met een app?
Open de app, kies de ukeleleinstelling en tokkel elke snaar apart dicht bij de microfoon. Draai de stemmechaniek tot de aanduiding in het midden staat. Doe dit in een rustige ruimte.
Waarom raakt mijn ukelele steeds ontstemd?
Dat komt vaak door nieuwe snaren die nog uitrekken, door temperatuur of vochtigheid of door een stemmechaniek die kruipt. Stem de eerste dagen vaker bij en bewaar het instrument op een stabiele plek.
Is stemmen met een clip-on beter dan met een app?
Een clip-on voelt de trillingen van het instrument en wordt niet gestoord door omgevingsgeluid. Een app gebruikt de microfoon en heeft last van lawaai. Beide werken, maar een clip-on is voor beginners prettiger.
Hoe stem je een bariton ukelele?
Een bariton staat meestal op D-G-B-E, gelijk aan de bovenste vier snaren van een gitaar. Kies in je stemapparaat de bariton- of gitaarinstelling en stem de snaren van laag naar hoog.
Moet je bij ukelele stemmen omhoog of omlaag draaien?
Stem bij voorkeur omhoog naar de juiste toon. Staat een snaar te hoog, draai hem dan eerst iets te laag en stem daarna omhoog. Zo blijft de snaar stabieler. Dit is een algemene tip.
Hoe lang duurt ukelele stemmen?
Met een stemapparaat ongeveer een paar minuten, bij een nieuw instrument iets langer. Met oefening gaat het sneller. Doe het voor elke oefensessie.
Verder lezen
Nu je ukelele goed gestemd is, kun je spelen. Deze pagina’s helpen je verder: