Kleding verven kan thuis met een emmer of in de wasmachine, maar alleen de stof bepaalt hoe goed het lukt. Katoen en linnen nemen verf het best op. Polyester verft nauwelijks. Lees dus eerst het label, kies verf voor de vezel die erin zit en volg de aanwijzing op de verpakking.
Een versleten zwart shirt, een witte blouse met een vlek, een broek die je niet meer draagt: met een paar uur werk en een bakje verf krijgt het een tweede leven. In dit artikel lees je welke stoffen je kunt verven, welke methoden er zijn, hoe je kleding verft zonder wasmachine, en wat je kunt doen met koffie, thee en andere natuurlijke middelen.
Kort samengevat
- Verf alleen kleding van natuurlijke vezels (katoen, linnen, zijde, wol) of een mengsel waar daar veel van in zit.
- Polyester, nylon en acryl nemen gewone kledingverf niet goed op.
- In de wasmachine verf je het gemakkelijkst grote stukken. In een emmer heb je meer controle en minder verf nodig.
- Natuurlijke middelen zoals koffie en thee geven zachte tinten, die meestal sneller vervagen dan kledingverf.
- Was nieuw geverfde kleding de eerste keren apart en op lage temperatuur.
Welke kleding kun je verven?
De vezel in je kledingstuk bepaalt of verven lukt. Kijk op het wasetiket en op de samenstelling. Op het label staat bijvoorbeeld 100% katoen of 60% katoen en 40% polyester.
Scientific American liet in een proef zien hoe groot dat verschil is. In de proef met verschillende stoffen kleurden linnen en 100% katoen het donkerst. Polyester bleef bijna wit, en stof met een mengsel van vezels kleurde zichtbaar, maar minder donker. De reden: de kleurstoffen in die proef vormen een blijvende binding met cellulose, de bouwstof van katoen en linnen. Polyester kun je alleen verven met een ander soort kleurstof en veel hitte.
Wikipedia geeft hetzelfde beeld vanuit de kleurstofindeling. Voor katoen bestaan reactieve en directe kleurstoffen, en vat- en reactieve kleurstoffen geven daar een uitstekende wasbestendigheid. Voor polyester gebruikt men dispergeerkleurstoffen, voor nylon, wol en zijde zuurkleurstoffen. Dat zijn geen verven die je in een gewone wasmachine gebruikt.
In de praktijk betekent dat:
- Goed te verven: katoen, linnen, hennep en andere plantaardige vezels. Ook wol en zijde zijn te verven, maar met verf die voor die vezels bedoeld is. Wol en zijde zijn gevoelig voor hitte, dus lees de verpakking.
- Half te verven: katoen met een beetje polyester of elastaan. De kleur wordt lichter dan op de verpakking, omdat alleen de natuurlijke vezels de verf opnemen. Dat zie je ook aan de naden: de draad van polyester blijft licht.
- Niet te verven met gewone kledingverf: 100% polyester, nylon en acryl.
Kleur en uitgangspunt tellen ook mee. Verf werkt als een laag over de bestaande kleur. Een wit of lichtgrijs shirt neemt de kleur zoals hij op de verpakking staat. Een gele blouse die je blauw verft, wordt groen. Wil je een lichte kleur over een donkere leggen, dan gaat dat niet met verf: dan moet je eerst ontkleuren.
Kies bovendien kleding zonder bijzondere afwerking. Een waterafstotende coating, een strijkvrij laagje of een opdruk van plastic neemt geen verf op. Je ziet dat achteraf als vlekkerige of lichte plekken. Een opdruk blijft dus gewoon in de oude kleur staan.
Wat heb je nodig om kleding te verven?
Voor kleding verven in de wasmachine of in een emmer heb je weinig nodig, maar sla je de voorbereiding over, dan zie je dat terug in de kleur.
De verf. Er zijn twee soorten voor thuis. Machinewasverf zit meestal in een pakje of capsule die je in de trommel legt. Handverf is poeder dat je oplost in een emmer of pan. Merken als Dylon maken beide, en je vindt ze bij de drogist, zoals bij Kruidvat, of in een hobbywinkel. Welke verf bij je kledingstuk past, staat op de verpakking. Volg dus altijd de verpakking voor hoeveelheid verf per kilo stof en de juiste temperatuur.
Zout of een fixeermiddel. Sommige verf heeft zout nodig om te hechten. In de proef van Scientific American ging er een eetlepel zout in de verfoplossing. Bij andere verf zit het zout al in het pakje. Kijk dus op de verpakking.
Handschoenen, schort en bescherming. Verf spettert en kleurt je handen, het aanrecht en je wasmachine. Dek de werkplek af met een oud laken of plastic. Draag rubberen handschoenen. Poedervormige verf kan stof geven, dus werk bij poeder met een raam open en meng voorzichtig.
Een emmer of pan. Gebruik een emmer die je alleen voor verf gebruikt. Wil je verwarmen, dan is een roestvrijstalen pan geschikt, maar gebruik die daarna niet meer voor eten.
Een lepel om te roeren. Hout kleurt blijvend en is daarom ideaal voor een vaste verflepel.
Verder. Een weegschaal voor het droge gewicht van je kleding, een maatbeker, warm water en wasmiddel voor de nabehandeling.
Weeg je kleding droog voordat je begint. De verpakking geeft aan hoeveel stof je met één pakje kunt verven, uitgedrukt in kilo’s droog gewicht. Verf je meer stof dan op het pakje staat, dan wordt de kleur lichter en minder egaal.
Kleding verven in de wasmachine
Kleding verven in de wasmachine is de makkelijkste manier voor grote stukken of meerdere kledingstukken van dezelfde kleur. Het resultaat is meestal gelijkmatig, omdat de trommel de stof de hele tijd beweegt.
- Was de kleding eerst. Vuil, vet en wasverzachter houden verf tegen. Was het kledingstuk zonder wasverzachter. Laat het vochtig, want vochtige stof neemt gelijkmatiger op.
- Lees de verpakking van de verf. Daar staat hoeveel stof je mag verven en op welke temperatuur. Veel machinewasverf werkt met een volledig katoenprogramma op 40 graden. Gebruik wat de verpakking zegt.
- Doe de kleding in de trommel en voeg de verf toe. Leg de kleding losjes in de trommel, niet opgepropt, zodat elke plek aan de verf kan komen. Voeg de verf toe volgens de verpakking.
- Draai het programma. Doe de verf niet in het wasmiddelvakje als de verpakking dat niet zegt. Laat het programma helemaal doorlopen.
- Was nog een keer, nu met wasmiddel. Dat spoelt overtollige verf eruit. Veel fabrikanten schrijven dit voor.
- Draai een lege wasbeurt. Verf kan sporen in de trommel en het rubber achterlaten. Een lege wasbeurt met wasmiddel op hoge temperatuur haalt dat weg. Veeg het rubber en de lade meteen na met een natte doek.
Controleer vooraf of je wasmachine geschikt is. Sommige fabrikanten raden het af in de gebruiksaanwijzing. Kijk in het boekje van je machine. Wil je geen risico lopen, dan is een emmer de veilige keuze.
Kleding verven zonder wasmachine
Kleding verven zonder wasmachine kan met een emmer, een pan of een afwasbak. Je hebt meer controle, gebruikt vaak minder verf en je machine blijft schoon.
- Maak de stof vochtig en leg de verf klaar. Los het poeder op in warm water, volgens de verpakking. Roer het goed door, zodat er geen klontjes zijn. Klontjes geven vlekken.
- Doe de kleding in de emmer. Gebruik genoeg water, zodat het kledingstuk vrij kan bewegen. Te weinig water geeft vlekken en strepen.
- Roer regelmatig. In de eerste minuten het vaakst, daarna zo’n elke tien minuten. De exacte duur staat op de verpakking. Hoe langer de stof in het bad ligt, hoe dieper de kleur.
- Spoel uit. Spoel eerst met lauw water, daarna steeds koeler tot het water helder blijft.
- Was en droog. Was het kledingstuk apart met een mild wasmiddel en laat het in de schaduw drogen.
Kleding verven in een emmer is ook de beste manier voor kleine stukken, zoals een sjaal, een tas of een tafelkleed. Wil je een patroon in plaats van een egale kleur, dan kun je de stof eerst vouwen of binden. Dat is tie dye, en voor shirts staat er een apart stappenplan voor een tie dye shirt.
Kleding verven met natuurlijke materialen
Kleding verven met natuurlijke materialen is populair, en terecht: het is zachter voor het milieu en je krijgt aardse tinten. Maar het werkt anders dan met kledingverf, en de verwachtingen moeten kloppen.
Wikipedia onderscheidt bij natuurlijke kleurstoffen twee soorten. Sommige binden direct aan de vezel, zoals indigo. De meeste plantaardige kleurstoffen hebben een beitsmiddel nodig, een zout of plantaardige stof die kleurstof en vezel aan elkaar bindt. Historisch waren aluin en ijzer de bekendste. Voor katoen en linnen is het gebruikelijk om eerst een looistof te gebruiken en daarna een aluminiumzout. Wol en zijde beitst men meestal met aluin.
Dat verklaart waarom een kopje koffie of een zak thee niet hetzelfde doet als een pakje kledingverf. Beide geven een warme beige of bruine tint op lichte katoen of linnen. Zonder goede beits is de kleur minder wasbestendig, want zo’n kleurstof hecht minder goed aan de vezel. Reken dus op een zachte kleur die in de loop van de wasbeurten vervaagt.
Kleding verven met koffie of thee. Zet een grote pot sterke koffie of thee, laat de stof een paar uur tot een nacht erin weken en spoel daarna uit. Dit zijn richtwaarden uit de praktijk, geen vaste recepten. Een gebruikte theezak of koffiedik gaat net zo goed. Gebruik een lichte stof van katoen of linnen en verwacht een crèmekleur tot lichtbruin. Voor een diepere kleur moet je langer laten trekken of sterker zetten.
Kleding verven met plantaardig materiaal. Uiendoppen, avocadopitten en schillen zijn bekende keukenrestanten die mensen gebruiken. Wikipedia noemt uiendoppen als historische bron van geel en groen, en voor de huidige proef is het aan te raden om op een proeflapje te beginnen. Kook het plantaardig materiaal een tijd in water, zeef het en laat je beitste stof erin liggen.
Wat niet werkt. Wikipedia noemt bessen, rode kool, bieten, spinazie, zwarte bonen en de meeste bloemen als vluchtige kleurstoffen. Hun kleur vervaagt of spoelt uit en laat zich ook met beits niet goed vastzetten. Een heldere roze kleur uit bieten is dus meestal na een paar wasbeurten verdwenen.
Wil je een duurzame blauwe kleur, dan is indigo de klassieker. Wikipedia noemt het een directe kleurstof die zonder beits een goede kleur geeft. Werk je liever met was om patronen te maken, lees dan over batik.
Kleur kiezen en veelgemaakte fouten
De meeste teleurstellingen zijn te voorkomen. Dit zijn de vijf die het vaakst voorkomen.
Je gaat van donker naar licht. Verf maakt een kledingstuk donkerder of gekleurder, nooit lichter. Wil je een donker shirt lichter maken, dan moet je eerst ontkleuren. Er bestaan ontkleurmiddelen voor, maar bij ontkleuren werk je altijd met een product dat kleur uit de stof haalt. Zoek je naar kleding verven met bleek, dan geldt: bleek haalt kleur weg in plaats van er kleur in te brengen. Dat is risicovol voor de stof, en veel kleuren worden niet wit maar geel of roestkleurig. Bleek past alleen bij witte katoen, en het is nooit een verfmiddel.
De kleur wordt anders dan op de verpakking. De kleur op het pakje geldt voor witte stof. Op een gekleurde stof krijg je een mengkleur. Kijk dus naar de kleur van je kledingstuk als je een tint kiest, en test op een lapje.
Er blijven lichte plekken. Dat komt door opgepropte stof, te weinig water of te weinig roeren. Geef de stof ruimte. Bij naden en dikke zomen blijft vaak een lichtere lijn, omdat de naaigaren vaak van polyester is.
De kleur loopt uit. Dat gebeurt als de verf niet goed is uitgespoeld of niet is vastgezet. Spoel tot het water helder blijft en was apart.
Je verft te veel stof tegelijk. Houd je aan het gewicht op de verpakking. Dat staat er niet voor niets.
Een laatste tip: begin klein. Verf eerst een oude zakdoek of een lapje van een oud shirt als proef, dan zie je welke kleur je krijgt voor je een kledingstuk gebruikt dat je lief is.
Verzorging na het verven
Nieuw geverfde kleding heeft wat aandacht nodig. De eerste weken zit er nog wat losse verf in de vezel.
- Was de eerste drie of vier keer apart, met een mild wasmiddel en op lage temperatuur.
- Laat de stof in de schaduw drogen. Zon bleekt veel kleuren.
- Gebruik geen bleekmiddel en geen wasmiddel met bleek.
- Keer donkere kleding binnenstebuiten voor de wasmachine.
- Houd rekening met kleurafgifte in het begin, vooral bij donkere en felle kleuren.
Natuurlijke kleurstoffen zijn gevoeliger. Was die kleding met de hand of op een koud programma en gebruik een mild wasmiddel.
Veelgestelde vragen over kleding verven
Kun je kleding verven in de wasmachine?
Ja, mits je wasmachine het toestaat en je machinewasverf gebruikt. Leg de vochtige kleding in de trommel, voeg de verf toe volgens de verpakking en draai het programma. Daarna was je nog een keer met wasmiddel, en laat je een lege wasbeurt draaien om de trommel schoon te maken.
Hoe kun je kleding verven zonder wasmachine?
Los handverf op in warm water in een emmer of pan, leg de vochtige kleding erin en roer regelmatig. Spoel daarna uit tot het water helder blijft. Je hebt meer controle, en het is de beste manier voor kleine stukken.
Welke stof kun je verven?
Katoen, linnen en andere plantaardige vezels nemen kledingverf het best op. Mengstoffen worden lichter, omdat alleen de natuurlijke vezels kleuren. Pure polyester, nylon en acryl nemen gewone kledingverf niet goed op.
Kun je kleding verven met koffie of thee?
Ja, op lichte katoen of linnen krijg je een zachte beige of bruine tint. Laat de stof een paar uur in sterke koffie of thee weken. De kleur is meestal minder wasbestendig dan bij kledingverf, dus reken op vervaging na enkele wasbeurten.
Kun je kleding verven met natuurlijke materialen zoals uiendoppen?
Ja, maar de meeste plantaardige kleurstoffen hebben een beitsmiddel nodig om te hechten, bijvoorbeeld aluin. Zonder beits vervaagt de kleur sneller. Begin met een proeflapje om te zien welke kleur je krijgt.
Kun je kleding verven met bleek?
Bleek verft niet, het haalt kleur weg. Het kan een gekleurd kledingstuk lichter maken, maar de uitkomst is vaak onvoorspelbaar en het tast de stof aan. Gebruik het alleen op witte of bleke katoen, en test eerst op een stukje.
Hoe krijg je een gelijkmatig resultaat?
Begin met schone, vochtige stof. Gebruik genoeg water, roer regelmatig en verf niet meer stof dan op de verpakking staat. Los poedervormige verf volledig op, zodat er geen klontjes in de verf zitten.
Welke kleur krijg je als je een gekleurd shirt verft?
Een mengkleur van de oude kleur en de nieuwe verf. Een geel shirt dat je blauw verft, wordt groen. Verf dus liever een lichte of witte ondergrond, of kies een donkere verf die de oude kleur overstemt.
Verder lezen over textiel verven en printen
Kleding verven is een van de manieren om je eigen textiel een nieuwe uitstraling te geven. Lees ook:
- De pijler Macramé, weven en textiel met alle gidsen over textiel.
- Tie dye: patronen verven door te vouwen en te binden.
- Batik: patronen maken met was en verf.
- Zeefdrukken: een eigen motief op stof printen.
- Tie dye shirt: een shirt maken, stap voor stap.