Lasersnijder kiezen voor thuis: hout, kunststof en veiligheid

Een lasersnijder snijdt en graveert materiaal met een scherp gefocuste laserbundel, aangestuurd door een computer. Voor thuis kies je meestal tussen een diodelaser en een CO2-laser: een diodelaser is goedkoper en compact en snijdt dun hout, karton en leer, een CO2-laser snijdt dikker en geeft nettere randen maar is groter en duurder. Metaal snijden past niet bij een lasersnijder voor de hobby.

Een lasersnijder voor thuis opent een hele reeks projecten: houten puzzels, sleutelhangers, maquettes, kaarten en onderdelen voor andere hobby’s. Er hoort ook meer verantwoordelijkheid bij dan bij de meeste hobbygereedschappen. Je werkt met een krachtige lichtbundel, hitte en rook. In dit artikel leggen we uit hoe een lasersnijder werkt, welke soorten er zijn, wat je ermee kunt maken, waar je op let bij het kiezen en hoe je veilig werkt. Is graveren je eerste doel? Lees dan ook over de graveermachine en de gids over lasergraveren.

Hoe werkt een lasersnijder?

Volgens Wikipedia over lasersnijden wordt een krachtige laserbundel via optiek op het materiaal gefocust. Een bewegingssysteem, aangestuurd door CNC of G-code, beweegt de bundel langs het snijpatroon. Het materiaal smelt, verbrandt of verdampt, of een gasstraal blaast het gesmolten materiaal weg.

De Nederlandse Wikipedia beschrijft het zo: de laser zendt een bijna evenwijdige bundel uit, die wordt gefocust tot een vlekje van maar een fractie van een millimeter breed. Door de hoge intensiteit smelt en verdampt het materiaal, waardoor smalle en nauwkeurige sneden ontstaan. Lasersnijden geeft dus weinig materiaalverlies en een klein hitte-beïnvloed gebied, en maakt ingewikkelde contouren mogelijk.

Snijden of graveren

Een lasersnijder kan snijden en graveren. Bij snijden gaat de bundel dwars door het materiaal. Bij graveren verwijdert de laser een dun laagje of verkleurt hij het oppervlak, zodat er een patroon zichtbaar wordt. Veel machines doen beide. Voor graveren geldt een eigen set instellingen en keuzes, die we bij de graveermachine uitleggen. Wil je graveren op hout, lees dan ook laser graveren op hout.

Welke lasertypes zijn er?

Wikipedia onderscheidt onder meer CO2-lasers, vezellasers (fiber) en diodelasers. De Nederlandse versie noemt de CO2-laser voor zwaarder werk, zoals in de metaalindustrie, en diode- of vezellasers voor zeer fijn werk. De Engelse versie zegt dat CO2-lasers worden gebruikt voor het industrieel snijden van veel materialen, waaronder hout, plastic en papier, en dat vezellasers een veel kleinere spot geven en geschikt zijn voor reflecterende metalen. Voor een hobbyist in huis zijn de keuzes in de praktijk twee:

• Diodelaser. Een compact en voordelig type, vaak een open frame op je werkblad. Snijdt dunne materialen en graveert goed.
• CO2-laser. Meestal een gesloten kast met een glazen buis. Snijdt dikker hout en kunststof met nettere randen, maar is groter, zwaarder en duurder.

Wat kun je met een lasersnijder maken?

Dit zijn de materialen die voor hobbygebruik gangbaar zijn. De dikte die je kunt snijden, hangt af van het vermogen van je machine en je instellingen.

• Hout en multiplex. Het meest gebruikte materiaal. Dun multiplex is populair voor puzzels, maquettes en sieraden. De snijrand wordt bruin tot zwart, wat je na het snijden kunt schoonmaken.
• Karton en papier. Goed te snijden voor kaarten, sjablonen en modellen.
• Leer en vilt. Geschikt voor labels, hangers en kleine accessoires.
• Acryl. Snijdt netjes met een CO2-laser. Met een diodelaser lukt het slecht, omdat sommige kleuren en transparante soorten het licht doorlaten.
• Metaal. Volgens de Nederlandse Wikipedia is voor het snijden van metaal ongeveer 100 watt of meer nodig, terwijl niet-metalen met ongeveer 12 watt kunnen worden gesneden. Dat gaat over industriële machines, maar het geeft aan waarom hobbymachines metaal niet snijden. Sommige hobbylasers kunnen een gecoat metaal wel graveren.

Zoek je een lasersnijder voor hout, kijk dan vooral naar vermogen, snijhoogte en luchthulp. Wil je een lasersnijder voor metaal, ga er dan van uit dat je een industriële of semi-professionele machine nodig hebt, met bijbehorende veiligheidseisen. Voor de meeste hobbyisten is dat niet realistisch.

Wat snijd je niet

Sommige materialen horen niet onder een laser. Volgens de Engelse Wikipedia over lasergraveren geeft PVC (vinyl) chloorgas af dat met vocht zoutzuur vormt en je machine kan aantasten. Kevlar kan cyanidegas afgeven. Snijd daarom nooit materiaal waarvan je de samenstelling niet kent. Is er geen betrouwbare opgave van de fabrikant, gebruik het dan niet.

Hoe kies je een lasersnijder?

Dit zijn de punten die er het meest toe doen. Loop de lijst door voordat je een lasersnijder koopt.

1. Wat wil je maken? Alleen graveren op hout of ook snijden? Hoe dik is het materiaal dat je wilt snijden?
2. Type laser. Diode voor compact en voordelig, CO2 voor dikker materiaal en nettere randen.
3. Vermogen. Meer vermogen snijdt dikker en sneller. Let op: het optische vermogen is wat telt, en dat verschilt van het opgegeven elektrische vermogen. Vergelijk daarom het optische vermogen.
4. Werkgebied. Hoe groot kunnen je platen zijn? Een groter werkgebied kost meer ruimte.
5. Omkasting. Een gesloten kast houdt straling en rook beter binnen. Voor thuisgebruik is dat een groot voordeel.
6. Afzuiging. Een aansluiting voor een afzuigslang of filter is nodig om rook weg te halen.
7. Luchthulp. Een luchtstroom bij de snijkop houdt vlammetjes laag en geeft schonere sneden.
8. Software. Check welk programma bij de machine werkt. LightBurn is een veelgebruikt programma dat veel verschillende lasers aanstuurt.
9. Service en onderdelen. Kun je een lens of buis nalopen of vervangen? Is er hulp als iets kapot gaat?
10. Plek en geluid. Een lasersnijder heeft afzuiging, soms een compressor en maakt geluid. Heb je er een plek voor, bij voorkeur een geventileerde ruimte met een afvoer naar buiten?

Er bestaat niet één beste lasersnijder voor iedereen. Een compacte diodelaser past bij wie vooral wil graveren en af en toe dun hout wil snijden. Een CO2-laser is slimmer als je regelmatig dikker materiaal wilt snijden en bereid bent om ruimte en geld te investeren. Neem de tijd om reviews en specificaties te vergelijken, en let op of het opgegeven vermogen het optische of het elektrische vermogen is.

Een lasersnijder kopen: waar op letten

Bij het kopen van een lasersnijder speelt meer dan alleen de prijs. Controleer of de machine bij de Europese regels hoort en of er een handleiding in begrijpelijke taal bij zit. Kijk of er een veiligheidsvergrendeling op de deksel zit en een noodstop. Vraag naar de garantie en naar het vervangen van onderdelen. Een kleine lasersnijder kopen voor je hobby lijkt goedkoop, maar bedenk dat bril, afzuiging en eventueel een brandblusser erbij komen.

Veilig werken met een lasersnijder

Dit deel is het belangrijkste. Een lasersnijder is geen speelgoed. De volgende punten zijn algemene richtlijnen. Lees altijd de handleiding van jouw machine.

Oogveiligheid

Laserlicht kan het netvlies beschadigen. Volgens Wikipedia over lasersveiligheid moet een veiligheidsbril passen bij de golflengte van de laser. Een bril die groen licht blokkeert, beschermt bijvoorbeeld niet tegen infrarood. Kijk naar de golflengte en de optische dichtheid die op de bril staan, en kies niet op kleur. Infraroodlasers zijn extra gevaarlijk omdat je reflex om te knipperen alleen op zichtbaar licht reageert en je pijn kunt missen. Zorg dat de machine een gesloten kast of een afscherming heeft, en kijk nooit in de bundel. Ook gereflecteerd licht van glanzende oppervlakken kan schade geven.

Brand

Een laser kan brandbaar materiaal ontsteken. Volgens Wikipedia vormen krachtige lasers een brandrisico. Laat een lasersnijder daarom nooit onbeheerd draaien. Houd de werkruimte vrij van papier, stof en brandbare vloeistoffen. Zorg voor een brandblusser binnen handbereik en bedenk waar je hem zet. Gebruik de luchthulp om vlammetjes laag te houden, en blijf erbij tot de snede af is.

Rook en dampen

Bij het snijden van kunststoffen en andere materialen ontstaan dampen. Volgens Wikipedia geeft het snijden van kunststoffen een complex mengsel van ontbindingsproducten. Zorg voor afzuiging naar buiten of een geschikt filter, en snijd alleen materiaal waarvan je weet wat het is. Ook hout geeft rook die je niet wilt inademen.

Elektrische veiligheid

Veel lasers werken met hoge spanning. Wikipedia noemt dat de combinatie van hoogspanning en waterkoeling gevaarlijker kan zijn dan de bundel zelf. Open de machine nooit zelf als je niet weet wat je doet en haal de stekker eruit voordat je iets aanraakt.

Van ontwerp naar snede

Het proces lijkt op dat van een 3D-printer, maar met een tekening in plaats van een model.

1. Teken of kies een ontwerp. Een vlakke tekening, meestal in SVG of DXF. Teken je zelf, lees dan eerst 3D tekenen voor beginners.
2. Importeer het in je laserprogramma. Stel per kleur of laag in of het een snede of een graveeropdracht is.
3. Kies instellingen voor je materiaal. Vermogen en snelheid hangen af van de laser en het materiaal. Maak een testpatroon op een restje.
4. Stel de focus in. Een scherpe focus is essentieel voor een nette snede.
5. Snij en blijf erbij. Houd de machine in de gaten en laat de rook afvoeren.
6. Maak schoon. Veeg de bruine rand van de snede weg en controleer of alles loskomt.

Test altijd eerst op een restje van hetzelfde materiaal. Hout is niet overal gelijk, en lijm in multiplex kan de snede beïnvloeden.

Onderhoud van je lasersnijder

Een lasersnijder blijft alleen goed snijden als hij schoon blijft. Rook en harsresten slaan neer op de lens en spiegels, waardoor de bundel zwakker wordt en je het vermogen moet verhogen om hetzelfde resultaat te krijgen. Maak de optiek regelmatig schoon volgens de handleiding, veeg de bodem van de machine af en ruim restjes hout op, want die kunnen vlam vatten. Controleer ook de afzuigslang en het filter. Een lasersnijder die goed wordt onderhouden, gaat jaren mee en snijdt netter.

Lasersnijder of 3D-printer of CNC-frees?

Elke machine doet iets anders. Een 3D-printer bouwt voorwerpen op, een lasersnijder snijdt vlak materiaal en een CNC-machine freest ook diepte in materiaal. Voor platte onderdelen, puzzels en dozen is een lasersnijder uitstekend. Voor een voorwerp met een ingewikkelde vorm is een printer beter. Wil je dikker materiaal bewerken of in 3D snijden, dan komt de frees in beeld.

Veelgestelde vragen over de lasersnijder

Verder lezen